Interpretacja 0112-KDIL3.4012.186.2025.2.EW

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej

25 marca 2025 r. wpłynął Państwa wniosek wspólny z 25 marca 2025 roku o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku od towarów i usług w zakresie skutków podatkowych wywłaszczenia za odszkodowaniem działki nr 1. Uzupełnili go Państwo pismem z 15 maja 2025 r. (wpływ 15 maja 2025 r.) – w odpowiedzi na wezwanie.

Treść wniosku wspólnego jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

1. Zainteresowany będący stroną postępowania:

2. Zainteresowana niebędąca stroną postępowania:

Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawca wraz z małżonką jest właścicielem działki oznaczonej numerem 1. Działka ta, zgodnie z wypisem z rejestru gruntów, oznaczona jest jako Łąki (symbol ŁIV oraz ŁV).

Nieruchomość nabyta została przez Wnioskodawcę w 2011 r., tj. przed uzyskaniem statusu podatnika podatku od towarów i usług, w związku z czym, od zakupu ww. działki nie był odliczany VAT.

Wnioskodawca prowadzi działalność rolniczą, Wnioskodawca nie prowadzi działalności gospodarczej, w szczególności w zakresie obrotu nieruchomościami. Wnioskodawca jest polskim rezydentem podatkowym. Wnioskodawca z tytułu prowadzonej działalności rolniczej od lutego 2012 r. jest czynnym podatnikiem podatku VAT. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż czynności opodatkowane podatkiem VAT, wykonywane są przez Podatnika kilka razy w roku, dotyczą w głównej mierze sprzedaży siana, z tym że są to w głównej mierze zbiory prowadzone na innych działkach, dzierżawionych przez Wnioskodawcę.

Zgodnie z decyzją Wojewody o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: „(…)”, wyżej opisana działka ma być przedmiotem wywłaszczenia na realizację inwestycji drogowej. W tym kontekście, Wnioskodawca składa rozpatrywany wniosek, celem ustalenia skutków podatkowych, wymuszonej w ramach przymusu Państwowego transakcji, na gruncie podatku od towarów i usług.

Podkreślenia wymaga fakt, iż Wnioskodawca nie podejmował żadnych czynności mających na celu sprzedaż działek gruntowych oraz że decyzja o wywłaszczeniu tych działek zostanie podjęta niezależnie od jego woli, a On sam w żadnym stopniu nie zabiegał o sprzedaż działek w postępowaniu wywłaszczeniowym.

Wskazać należy także, iż przed postępowaniem wywłaszczeniowym nie dokonywał podziału działek, ani innych czynności zmierzających do zwiększenia wartości gruntów rolnych, a wydzielenie nastąpi z mocy prawa i niezależnie od woli właściciela, na skutek wydania przez organ administracyjny decyzji o realizacji inwestycji drogowej w trybie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.

Wnioskodawca nie wnioskował także o przekształcenie tych działek na cele nierolnicze, w szczególności drogowe, i nie występował o zmianę planu zagospodarowania przestrzennego dla tych działek. Wnioskodawca przed prowadzonym postępowaniem wywłaszczeniowym nie dokonywał zawodowo sprzedaży innych nieruchomości, na powyższych gruntach nie dokonywał także inwestycji, które uprawniałby do zwrotu podatku VAT, a także jak wskazano powyżej, w związku z nabyciem nieruchomości przed uzyskaniem statusu czynnego podatnika VAT z tytułu wykonywanej działalności rolniczej, nie odliczył VAT od nabycia nieruchomości.

Na działkach objętych wywłaszczeniem, nie znajdują się także budynki, które wykorzystywane byłyby w działalności opodatkowanej.

Uzupełnili Państwo opis sprawy odpowiadając na poniższe pytania:

1. Czy nabycie przez Pana i Pana żonę działki nr 1 nastąpiło w ramach transakcji opodatkowanych, zwolnionych czy niepodlegających opodatkowaniu podatkiem VAT i czy transakcja ta została udokumentowana fakturą z wykazaną kwotą podatku VAT?

Odp.: Transakcja nabycia działki przez Wnioskodawcę wraz z żoną nie była objęta podatkiem VAT.

2. Czy przysługiwało Panu lub Pana żonie prawo do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu ww. działki?

Odp.: W konsekwencji odpowiedzi na pytanie nr 1 − nie przysługiwało prawo do odliczenia − podatek VAT nie wystąpił.

3. Czy działka nr 1 jest i do czasu wywłaszczenia będzie działką niezabudowaną?

Odp.: Działka jest i pozostanie działką niezabudowaną.

4. Czy była/jest Pana żona czynnym, zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług? Jeśli tak, to od kiedy i z tytułu prowadzenia jakiej dokładnie działalności gospodarczej, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 361 ze zm., zwanej dalej „ustawą”)?

Odp.: Żona Wnioskodawcy nie jest czynnym podatnikiem podatku VAT.

5. Czy Pana żona wykorzystywała/wykorzystuje/będzie wykorzystywała działkę nr 1 w działalności gospodarczej? Jeżeli tak, to należy szczegółowo opisać, do jakiej działalności gospodarczej wykorzystywana jest/była/będzie działka nr 1.

Odp.: Nie, żona nie wykorzystuje w żadnym stopniu działki w działalności gospodarczej.

6. W jaki sposób wykorzystywał i wykorzystuje Pan i Pana żona przedmiotową działkę? W szczególności:

a) Czy korzystał Pan lub korzysta Pan lub Pana żona z niej dla celów prowadzenia działalności rolniczej, z tytułu prowadzenia której jest Pan czynnym, zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT? Jeśli tak, w jakim okresie lub okresach i w jaki sposób Pan lub Pana żona z niej korzystał/korzystała lub korzysta?

b) Czy korzystał lub korzysta Pan lub Pana żona z niej wyłącznie dla swoich celów osobistych (w jaki sposób?)?

Odp.: Grunty stanowią trwałe użytki zielone, Wnioskodawcy nie pobierają z nich płodów rolnych i nie sprzedają w ramach prowadzonej działalności rolniczej.

7. Czy działka nr 1 wykorzystywana była przez Pana lub Pana żonę wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku od towarów i usług? Jeżeli tak, to jaką działalność zwolnioną z opodatkowania podatkiem VAT, do której wykorzystywana była ww. działka, wykonywał Pan lub Pana żona – należy podać podstawę prawną zwolnienia?

Odp.: Nie.

8. Czy kiedykolwiek udostępniał Pan lub Pana żona działkę nr 1 na podstawie umowy najmu, dzierżawy itp. Jeśli tak, to w jakim okresie i czy umowa ta miała/ma charakter odpłatny, czy nieodpłatny?

Odp.: Nie, działka nie była udostępniana osobom trzecim.

9. Czy wykorzystywał lub wykorzystuje Pan lub Pana żona ww. działkę do działalności rolniczej w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług? Jeśli tak – czy sprzedawał Pan lub Pana żona, płody rolne z działki, które pochodziły z Pana lub Pana żony, własnej działalności rolniczej (Jeśli tak, proszę wskazać: jakie to były płody rolne, kiedy je Pan lub Pana żona sprzedawał/sprzedawała, czy sprzedaż była opodatkowana podatkiem VAT)?

Odp.: Nie.

10. Czy dla działki nr 1 na dzień wywłaszczenia, będzie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego? Jeśli tak, jakie jest przeznaczenie ww. działki według miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego? Czy wynika z niego możliwość zabudowy przedmiotowej działki?

Odp.: Nie.

11. Kto i z czyjej inicjatywy wystąpił/wystąpi o uchwalanie ww. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla działki nr 1?

Odp.: Nie.

12. W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu, na którym jest położona działka nr 1 należy wskazać, czy dla ww. działki, do momentu jej wywłaszczenia, została/zostanie wydana decyzja o warunkach zabudowy bądź decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 1 lub pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1130 ze zm.) [2]? Jeśli tak, kto i w jakim celu wystąpił albo wystąpi o tę decyzję?

Odp.: Nie występowano o decyzję o warunkach zabudowy.

13. Czy poczynił lub poczyni Pan lub Pana żona, do momentu wywłaszczenia jakiekolwiek działania dotyczące zwiększenia wartości nieruchomości, uatrakcyjnienia działki nr 1? Jeśli tak, to jakie i kiedy – wskazać datę/daty (np. wydzielenie, ogrodzenie, budowa drogi, doprowadzenie sieci wodociągowej, energetycznej itp.)?

Odp.: Nie, Wnioskodawca jak i żona nie czynili żadnych starań i nie dokonywali czynności zmierzających do zwiększania wartości nieruchomości, w szczególności działań takich jak wydzielenie, ogrodzenie, budowa drogi, doprowadzenie sieci wodociągowej, energetycznej itp.

14. Czy posiada Pan lub Pana żona inne działki, które zamierza Pan lub Pana żona w przyszłości sprzedawać? Jeśli tak, to ile i jakie?

Odp.: Wnioskodawca nie zamierza sprzedawać innych działek, jedyne transakcje, które są planowane, wynikają z ew. postępowania wywłaszczeniowego, opisanego w złożonym wniosku oraz wniosku złożonym w stosunku do działek stanowiących majątek osobisty Wnioskodawcy.

15. Czy dokonywał Pan lub Pana żona już wcześniej sprzedaży działek? Jeśli tak, to proszę podać informacje odrębnie dla każdej sprzedanej działki:

· kiedy i w jaki sposób wszedł Pan lub Pana żona w ich posiadanie?

· w jakim celu działki te zostały przez Pana lub Pana żonę nabyte?

· w jaki sposób działki te były wykorzystywane przez Pana lub Pana żonę od momentu wejścia w ich posiadanie do chwili sprzedaży?

· kiedy dokonał Pan lub Pana żona ich sprzedaży i co było przyczyną ich sprzedaży?

· ile działek zostało przez Pana lub Pana żonę sprzedanych i jakich (niezabudowanych, czy zabudowanych, a jeśli zabudowanych – to czy były to nieruchomości mieszkalne, czy użytkowe)?

· czy z tytułu sprzedaży którejkolwiek działki (należy wskazać której) był Pan lub Pana żona zobowiązany zarejestrować się jako czynny podatnik VAT i wykazać należny podatek VAT od tej sprzedaży?

Odp.: Jedyna transakcja sprzedaży jaka miała miejsce, była na przełomie lat 90/2000, sprzedaż ok. (…) gruntów rolnych, wynikająca z potrzeby ustanowienia dla sąsiada drogi dojazdowej.

Pytania (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu)

1. Czy Wnioskodawca, z tytułu przejęcia pod drogę, na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych przez Skarb Państwa, działki opisanej w stanie faktycznym, w zamian za odszkodowanie, jest podatnikiem podatku od towarów i usług?

2. Czy otrzymane odszkodowanie z powyższego tytułu będzie opodatkowane podatkiem od towarów i usług?

3. Czy Zainteresowana, jako współwłaścicielka działki, na mocy wspólności ustawowej małżeńskiej, z tytułu przejęcia jej pod drogę na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych przez Skarb Państwa, działki opisanej w stanie faktycznym, w zamian za odszkodowanie jest podatnikiem podatku od towarów i usług?

4. Czy otrzymane odszkodowanie z powyższego tytułu będzie opodatkowane podatkiem od towarów i usług?

Państwa stanowisko w sprawie

Zdaniem Wnioskodawcy, nie jest On podatnikiem podatku od towarów i usług z tytułu przejęcia pod drogę na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych przez Skarb Państwa, opisanej w zdarzeniu przyszłym działki, w zamian za odszkodowanie, zatem wypłata na Jego rzecz odszkodowania nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Kluczowy w niniejszej sprawie jest fakt, iż Wnioskodawca nie podejmował żadnych czynności mających na celu sprzedaż działki, a wręcz dojdzie do działań niezależnych od jego woli (wywłaszczenie), w związku z czym nastąpi ono zupełnie bez związku z Jego działalnością rolniczą, a On sam nie występuje w roli podatnika podatku od towarów i usług i nie prowadzi działalności gospodarczej polegającej na obrocie nieruchomościami. Podkreślenie wymaga także fakt, iż podstawą nabycia gruntów była umowa sprzedaży zawarta w 2011 r., tj. przed rejestracją jako podatnik VAT z tytułu działalności rolniczej, w związku z czym w niniejszej sprawie nie było mowy o odliczeniu podatku VAT naliczonego, a w konsekwencji uszczupleniu należności podatkowych na rzecz Skarbu Państwa. Zwrócić uwagę należy także, że warunkiem koniecznym do opodatkowania podatkiem VAT danej transakcji nie jest sam fakt bycia podatnikiem VAT, ale występowanie w roli podatnika VAT w odniesieniu do konkretnej transakcji wchodzącej w zakres działalności gospodarczej danego podmiotu. W tym miejscu należy przytoczyć m.in. wyrok NSA z 29 października 2007 r., sygn. akt I FPS 3/07, zgodnie z którym: „ani formalny status danego podmiotu jako podatnika zarejestrowanego, ani okoliczność, że dana czynność została wykonana wielokrotnie lub jednorazowo, lecz z zamiarem częstotliwości, nie mogą przesądzać o opodatkowaniu tej czynności bez każdorazowego ustalenia, że w odniesieniu do tej konkretnej czynności podmiot ten występował w charakterze podatnika podatku od towarów i usług”.

W orzecznictwie sądów administracyjnych, na tle stanów faktycznych, w których dochodziło do wywłaszczenia nieruchomości, trafnie akcentuje się, że w sytuacjach, gdy właściciel nieruchomości wykorzystuje ją zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem (nie podejmując działań w celu zmiany przeznaczenia gruntu), a zmiana przeznaczenia − z działki rolnej na działkę pod budowę drogi − nie następuje z inicjatywy właściciela nieruchomości, ale wyłącznie w wyniku wydania przez właściwego wojewodę decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej, nie znajduje zastosowania art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 25 stycznia 2017 r., I SA/Wr 600/16; wyroki WSA w Poznaniu: z dnia 5 kwietnia 2018 r., I SA/Po 21/18 i I SA/Po 22/18 z dnia 5 maja 2016 r., I SA/Po 2445/15 i z dnia 23 lipca 2014 r., I SA/Po 60/14).

W opisanym zdarzeniu przyszłym więc, mając na względzie całokształt okoliczności prawnych i faktycznych, nie sposób przypisać Wnioskodawcy działania przy wymuszonej sprzedaży gruntu w postępowaniu wywłaszczeniowym jako podatnika podatku od towarów i usług. Niezależnie od posiadanej działalności rolniczej, nieruchomości stanowią majątek prywatny Wnioskodawcy, którego zbycie nie podlega pod zakres ustawy o podatku od towarów i usług. Należy wskazać, iż prowadzona działalność rolnicza, prowadzona jest także w dużej mierze, na innych gruntach dzierżawionych, stricte pod działalność rolniczą. Jednakże opisane w zdarzeniu przyszłym nieruchomości, będące przedmiotem złożonego wniosku, stanowiły majątek prywatny Wnioskodawcy, nabyty przed rozpoczęciem czynności objętych opodatkowaniem podatkiem VAT. Dlatego też, niezależnie od statusu czynnego podatnika podatku VAT, wymuszoną sprzedaż nieruchomości rolnej w drodze postępowania wywłaszczeniowego, należy traktować jako sprzedaż, będącą realizacją zarządu majątkiem prywatnym i jako taka nie powinna ona podlegać, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Zainteresowana stoi na stanowisku, iż nie jest Ona podatnikiem podatku od towarów i usług z tytułu przejęcia pod drogę na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych przez Skarb Państwa, opisanej w zdarzeniu przyszłym działki, w zamian za odszkodowanie, zatem wypłata na Jej rzecz odszkodowania nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Zainteresowana nie jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług, w związku z powyższym, ewentualne przejęcie nieruchomości w trybie postępowania wywłaszczeniowego, zdaniem Zainteresowanej, nie będzie rodziło jakichkolwiek skutków podatkowych na gruncie podatku od towarów i usług.

Dodatkowo wskazać należy, iż Zainteresowana nie podejmowała żadnych czynności mających na celu sprzedaż działki oraz że decyzja o wywłaszczeniu tych działek zostanie podjęta niezależnie od Jej woli, a Ona sama w żadnym stopniu nie zabiegała o sprzedaż działek w postępowaniu wywłaszczeniowym.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

Na podstawie art. 2 pkt 22 ustawy:

Stosownie do treści art. 2 pkt 6 ustawy:

W myśl art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy:

Towarem jest także udział w prawie własności. Jest to zgodne z normami unijnymi, bowiem w myśl art. 15 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 z 11 grudnia 2006 r. s. 1 ze zm.):

Zaznaczenia wymaga, że na gruncie przepisów ustawy, również zbycie udziału w towarze (np. współwłasności nieruchomości gruntowej) stanowi odpłatną dostawę towarów. Powyższe potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uchwale 7 sędziów z 24 października 2011 r., sygn. akt I FPS 2/11.

Należy więc przyjąć, że w oparciu o definicję zawartą w art. 2 pkt 6 ustawy, zbycie zarówno gruntu jak też udziału w prawie własności gruntu, traktowane jest jako czynność odpłatnej dostawy towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy.

Z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy wynika natomiast, że czynność przeniesienia z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów (np. nieruchomości), w zamian za odszkodowanie, stanowi dostawę towarów. W tej sytuacji bez znaczenia jest fakt, że dostawa nie jest de facto następstwem decyzji właściciela, lecz wynika z nakazu organu władzy publicznej lub z mocy samego prawa.

Odszkodowanie w tym przypadku pełni funkcję wynagrodzenia za przeniesienie własności towarów, czyniąc tego rodzaju dostawę faktycznie odpłatną (dostawa towarów w zamian za odszkodowanie). Tym samym, przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów (w tym np. nieruchomości) w zamian za odszkodowanie – na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy – podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług nie podlega samo odszkodowanie, lecz stanowiące dostawę towarów przeniesienie własności towarów w zamian za wynagrodzenie przyjmujące formę odszkodowania.

Dostawę natomiast można uznać za dokonaną odpłatnie, dopiero gdy istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru. Dlatego też, przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów nabiera odpłatnego charakteru dopiero w momencie przyznania odszkodowania i ustalenia jego wysokości.

Nie każda jednak czynność stanowiąca dostawę towarów, w rozumieniu art. 7 ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, ponieważ aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.

Pojęcia „podatnik” i „działalność gospodarcza”, na potrzeby podatku od towarów i usług, zostały określone w art. 15 ust. 1 i 2 ustawy.

Na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy:

Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy:

Określony w ustawie zakres opodatkowania podatkiem od towarów i usług wskazuje, że do tego, aby faktycznie zaistniało opodatkowanie danej czynności, konieczne jest, aby czynność podlegającą opodatkowaniu wykonał podmiot, który dla tej właśnie czynności będzie działał jako podatnik.

Definicja działalności gospodarczej zawarta w ustawie, ma charakter uniwersalny, pozwalający na objęcie pojęciem „podatnik” tych wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność, występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym. Ponadto, działalność gospodarczą stanowi wykorzystywanie towarów w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Analizując powyższe przepisy należy stwierdzić, że dostawa towarów podlegać będzie opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wyłącznie wówczas, gdy dokonywana będzie przez podmiot mający status podatnika, a dodatkowo działającego w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji. Istotnym dla określenia, że w odniesieniu do konkretnej dostawy mamy do czynienia z podatnikiem podatku VAT jest stwierdzenie, że prowadzi on działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy.

Właściwym zatem jest wykluczenie osób fizycznych z grona podatników w przypadku, gdy dokonują sprzedaży, przekazania bądź darowizny towarów stanowiących część majątku osobistego, tj. majątku, który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży bądź wykonywania innych czynności w ramach działalności gospodarczej.

W kontekście powyższych rozważań nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług ten, kto jako osoba fizyczna dokonuje jednorazowych lub okazjonalnych transakcji, za które nie jest przewidziana ściśle regularna zapłata oraz nie prowadzi zorganizowanej, czy zarejestrowanej działalności gospodarczej, a tylko np. wyzbywa się majątku osobistego. Dokonywanie określonych czynności incydentalnie, poza sferą prowadzonej działalności gospodarczej, również nie pozwala na uznanie danego podmiotu za podatnika w zakresie tych czynności.

W tym miejscu podkreślić należy, że pojęcie „majątku prywatnego” nie występuje na gruncie analizowanych przepisów ustawy, jednakże wynika z wykładni art. 15 ust. 2 ustawy, w której zasadnym jest odwołanie się do treści orzeczenia TSUE w sprawie C-291/92 (Finanzamt Uelzen V. Dieter Armbrecht), które dotyczyło kwestii opodatkowania sprzedaży przez osobę, będącą podatnikiem podatku od wartości dodanej, części majątku niewykorzystywanej do prowadzonej działalności gospodarczej, a służącej jej do celów prywatnych. „Majątek prywatny” to zatem taka część majątku danej osoby fizycznej, która nie jest przez nią przeznaczona ani wykorzystywana dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej. Ze wskazanego orzeczenia wynika zatem, że podatnik musi w całym okresie posiadania danej nieruchomości wykazywać zamiar wykorzystywania części nieruchomości w ramach majątku osobistego. Przykładem takiego wykorzystania nieruchomości mogłoby być, np. wybudowanie domu dla zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych. Potwierdzone to zostało również w wyroku TSUE z 21 kwietnia 2005 r., sygn. akt C-25/03 Finanzamt Bergisch Gladbach v. HE, który stwierdził, że majątek prywatny to mienie wykorzystywane dla zaspokojenia potrzeb własnych.

Problem odnoszący się do rozstrzygnięcia, czy sprzedaż nieruchomości jest sprzedażą majątku osobistego, czy też stanowi sprzedaż realizowaną przez podatnika prowadzącego w tym zakresie działalność gospodarczą, była przedmiotem orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 15 września 2011 r. w sprawach połączonych Jarosław Słaby przeciwko Ministrowi Finansów (C-180/10) oraz Emilian Kuć i Halina Jeziorska-Kuć przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Warszawie (C-181/10).

Z ww. orzeczenia wynika m.in., że osoby fizycznej, która prowadziła działalność rolniczą na gruncie nabytym ze zwolnieniem z podatku od wartości dodanej i przekształconym wskutek zmiany planu zagospodarowania przestrzennego niezależnej od woli tej osoby w grunt przeznaczony pod zabudowę, nie można uznać za podatnika podatku od wartości dodanej w rozumieniu art. 9 ust. 1 i art. 12 ust. 1 dyrektywy 112, zmienionej dyrektywą 2006/138/WE, kiedy dokonuje ona sprzedaży tego gruntu, jeśli sprzedaż ta następuje w ramach zarządu majątkiem prywatnym tej osoby.

Ponadto, Trybunał orzekł, że liczba i zakres transakcji sprzedaży nie ma charakteru decydującego i nie może stanowić kryterium rozróżnienia między czynnościami dokonywanymi prywatnie, które znajdują się poza zakresem zastosowania dyrektywy, a czynnościami stanowiącymi działalność gospodarczą. Trybunał stwierdził, że dużych transakcji sprzedaży można dokonywać również jako czynności osobistych.

Podobnie okoliczność, iż przed sprzedażą zainteresowany dokonał podziału gruntu na działki w celu osiągnięcia wyższej ceny łącznej sama z siebie, nie jest decydująca. Nie ma takiego charakteru również długość okresu, w jakim te transakcje następowały, ani wysokość osiągniętych z nich przychodów. Całość powyższych elementów może bowiem odnosić się do zarządzania majątkiem prywatnym zainteresowanego.

Trybunał wyjaśnił, że inaczej jest w przypadku, gdy zainteresowany podejmuje aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 9 ust. 1 akapit drugi dyrektywy. Przykładowo podane zostały działania polegające na uzbrojeniu terenu albo na działaniach marketingowych. Działania takie nie należą do zakresu zwykłego zarządu majątkiem prywatnym.

Przyjęcie więc, że dany podmiot sprzedając grunt działa w charakterze podatnika prowadzącego handlową działalność gospodarczą (jako handlowiec) wymaga ustalenia, czy jego działalność w tym zakresie przybiera formę zawodową (profesjonalną). Przejawem zaś takiej aktywności określonej osoby w zakresie obrotu nieruchomościami, która może wskazywać, że jej czynności przybierają formę zorganizowaną może być np.: nabycie terenu przeznaczonego pod zabudowę, jego uzbrojenie, wydzielenie dróg wewnętrznych, działania marketingowe podjęte w celu sprzedaży działki, wykraczające poza zwykłe formy ogłoszenia, uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy terenu, czy wystąpienie o opracowanie planu zagospodarowania przestrzennego dla sprzedawanego obszaru, prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie usług deweloperskich lub innych tego rodzaju usług o zbliżonym charakterze. Przy czym, na tego rodzaju aktywność „handlową” wskazywać musi ciąg powyżej przytoczonych okoliczności, a nie stwierdzenie jedynie faktu wystąpienia pojedynczych z nich.

Za podatnika należy uznać osobę, która w celu dokonania odpłatnej dostawy gruntów angażuje podobne środki wykazując aktywność w przedmiocie zbycia nieruchomości porównywalną do działań podmiotów zajmujących się profesjonalnie tego rodzaju obrotem, tj. działania wykraczające poza zakres zwykłego zarządu majątkiem prywatnym.

Uznanie, że dany podmiot w odniesieniu do konkretnej czynności działa jako podatnik podatku od towarów i usług, wymaga jednak oceny każdorazowo odnoszącej się do okoliczności faktycznych danej sprawy.

Zasady nabywania nieruchomości pod inwestycje w zakresie dróg publicznych, a także organy właściwe w tych sprawach, reguluje ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 311), zwanej dalej „ustawą o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych”.

Według regulacji art. 12 ust. 4 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:

W myśl art. 12 ust. 4a ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:

Stosownie do treści art. 12 ust. 4f ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:

W oparciu o art. 12 ust. 5 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:

W myśl art. 18 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:

Na podstawie art. 112 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.):

W myśl art. 128 ust. 1 ww. ustawy o gospodarce nieruchomościami:

Istotą wywłaszczenia jest pozbawienie lub ograniczenie m.in. prawa własności nieruchomości. Dokonuje się tego za odszkodowaniem wypłaconym na rzecz osoby (podmiotu) wywłaszczanego, co poprzedza wydanie aktu prawnego w randze decyzji. Nieruchomość objęta taką procedurą staje się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje organ administracji publicznej, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji. Z tak określonych zapisów ustawowych wynika jasno, że podmiotem podejmującym cały katalog czynności prawnych jest organ administracji. Nie wymaga się tu współdziałania, czy jakiejkolwiek innej inicjatywy ze strony podmiotu wywłaszczanego.

Z opisu sprawy wynika, że Państwo, w 2011 roku nabyli działkę nr 1. Transakcja nabycia działki nr 1 nie była objęta podatkiem VAT. Działka jest i pozostanie działką niezabudowaną.

Zgodnie z decyzją Wojewody o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: „(…)”, działka nr 1 ma być przedmiotem wywłaszczenia na realizację inwestycji drogowej.

Państwa wątpliwości dotyczą kwestii, czy z tytułu wywłaszczenia Państwa z prawa własności działki nr 1 przez Skarb Państwa stali się Państwo podatnikami podatku VAT oraz czy otrzymane odszkodowanie z powyższego tytułu będzie stanowiło wynagrodzenie za czynność opodatkowaną podatkiem od towarów i usług.

Aby więc ustalić, czy spełniają Państwo przesłanki do uznania Państwa za podatników podatku od towarów i usług w odniesieniu do opisanej dostawy nieruchomości, należy przeanalizować całokształt działań, jakie podjęli Państwo w odniesieniu do ww. działki.

Z opisu sprawy wynika, że nabyli Państwo działkę nr 1 w 2011 r. Transakcja nabycia ww. działki nie była objęta podatkiem VAT. Nie podejmowali Państwo żadnych czynności mających na celu sprzedaż działki. Nie czynili Państwo żadnych starań i nie dokonywali czynności zmierzających do zwiększania wartości nieruchomości, w szczególności działań takich jak wydzielenie, ogrodzenie, budowa drogi, doprowadzenie sieci wodociągowej, energetycznej itp. Wydzielenie nastąpi z mocy prawa i niezależnie od Państwa woli, na skutek wydania przez organ administracyjny decyzji o realizacji inwestycji drogowej w trybie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Nie wnioskowali Państwo także o przekształcenie działki na cele nierolnicze, w szczególności drogowe, i nie występowali Państwo o zmianę planu zagospodarowania przestrzennego dla tej działki. Na działce nr 1 nie prowadzili Państwo żadnej działalności. Grunty stanowią trwałe użytki zielone, nie pobierają Państwo z nich płodów rolnych i nie sprzedają w ramach prowadzonej działalności rolniczej, z tytułu prowadzenia której jest Pan czynnym, zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT. Pan i Pana żona nie wykorzystywali i nie wykorzystują ww. działki do działalności rolniczej w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. Przedmiotowa działka nie była udostępniana osobom trzecim na podstawie umowy najmu, dzierżawy itp.

W przedstawionych okolicznościach sprawy, skala Państwa zaangażowania w odniesieniu do przygotowania omawianej dostawy, nie wykracza poza ramy czynności związanych ze zwykłym wykonywaniem prawa własności. Brak jest w tym zdarzeniu przesłanek świadczących o takiej Państwa aktywności w przedmiocie zbycia działki, która byłaby porównywalna do działań podmiotów zajmujących się profesjonalnie tego rodzaju obrotem. Nie wystąpił bowiem ciąg zdarzeń, który jednoznacznie przesądzałby, że zbycie działki nr 1 wypełnia przesłanki działalności gospodarczej. Mając na uwadze powołane przepisy oraz opis sprawy należy stwierdzić, że w tym konkretnym przypadku nie podjęli Państwo aktywnych działań w zakresie obrotu nieruchomościami, które świadczyłyby o angażowaniu środków w sposób podobny do wykorzystywanych przez handlowców.

Tym samym, w analizowanym zdarzeniu nie wystąpiły przesłanki pozwalające uznać, że dokonując dostawy ww. działki wystąpią Państwo w charakterze podatników w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy, prowadzących działalność gospodarczą, o której mowa w 15 ust. 2 ustawy. Aby uznać określoną sprzedaż za opodatkowaną podatkiem VAT nie wystarczy stwierdzić jedynie dostawy towarów, lecz wymagane jest określenie podmiotu dokonującego dostawy za występującego w związku ze zbyciem jako podatnika podatku od towarów i usług, co nie ma miejsca w tym przypadku.

Zatem, opisane we wniosku wywłaszczenie działki nr 1 w zamian za odszkodowanie, nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy. Tym samym, nie będą Państwo zobowiązani do zapłaty podatku VAT z tytułu odpłatnej dostawy ww. działki.

Państwa stanowisko uznaję za prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem sprawy. Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym jego przedstawieniem. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. Zatem, należy zaznaczyć, że wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie sprawy, w tym na informacji, że nie dokonywali Państwo czynności zmierzających do zwiększania wartości nieruchomości, w szczególności działań takich jak wydzielenie, ogrodzenie, budowa drogi, doprowadzenie sieci wodociągowej, energetycznej itp., że na działce nr 11 nie prowadzili Państwo żadnej działalności oraz że Pan i Pana żona nie wykorzystywali i nie wykorzystują ww. działki do działalności rolniczej w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. W konsekwencji w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania

Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.