Interpretacja 0112-KDIL3.4012.201.2026.4.EW

Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług w zakresie ustalenia, czy czynność ustanowienia służebności przesyłu na nieruchomościach i otrzymanie wynagrodzenia, należy uznać za czynność pozostającą poza systemem podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

17 marca 2026 r. wpłynął Pana wniosek z – brak daty – o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy ustalenia:

·      czy czynność ustanowienia służebności przesyłu na nieruchomościach i otrzymanie wynagrodzenia, należy uznać za czynność pozostającą poza systemem podatku od towarów i usług oraz

·      czy ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomościach i otrzymanie wynagrodzenia, stanowi odpłatne świadczenie usługi, opodatkowanej podatkiem od towarów i usług.

Uzupełnił go Pan pismem z – brak daty (wpływ 7 maja 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawca jest rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne – uprawia m.in. zboże, rzepak oraz czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług w zakresie prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej, która to została zawieszona z dniem 1 lutego 2023 r. i polegała ona na naprawie i konserwacji maszyn.

Postanowieniem Sądu Rejonowego z grudnia 2024 r., zapadłego na wniosek Wnioskodawcy zostało zasądzone od X na rzecz Wnioskodawcy jednorazowe wynagrodzenie, które zostało przelane na konto bankowe Wnioskodawcy – tytułem: pkt 2 postanowienia w sprawie, (…).

Sąd ustanowił na rzecz przedsiębiorstwa X:

a)  na nieruchomości stanowiącej własność Wnioskodawcy, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą, działce nr A, służebność przesyłu polegającą na prawie utrzymania kolektora sanitarnego (…), magistrali wodociągowej (…) z komorą, odwodnienia magistrali (…) i przyłącza wodociągowego (…), zgodnie z opisem i mapą sporządzoną w opinii biegłego z zakresu geodezji i szacowania nieruchomości, która stanowi integralną część niniejszego postanowienia oraz przesyłu wody i ścieków, a nadto prawie dostępu do wyżej wymienionych urządzeń, w celu wykonywania prac remontowych, naprawczych i konserwacyjnych, w tym także za pomocą sprzętu, za przywróceniem stanu poprzedniego oraz na zakazie nasadzania przez każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej, w pasie służebności drzew i krzewów oraz posadawiania wszelkiej zabudowy stałej lub tymczasowej;

b)  na nieruchomości stanowiącej własność Wnioskodawcy, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą, działce nr B, służebność przesyłu polegającą na prawie utrzymania sieci kanalizacji sanitarnej (…) oraz sieci wodociągowej (…), zgodnie z mapą sporządzoną w opinii biegłego z zakresu geodezji i szacowania nieruchomości , która stanowi integralną część niniejszego postanowienia oraz przesyłu wody i ścieków, a nadto prawie dostępu do wyżej wymienionych urządzeń, w celu wykonywania prac remontowych, naprawczych i konserwacyjnych, w tym także za pomocą sprzętu, za przywróceniem stanu poprzedniego oraz na zakazie nasadzania przez każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej, w pasie służebności drzew i krzewów oraz posadawiania wszelkiej zabudowy stałej lub tymczasowej;

c)  na nieruchomości stanowiącej własność Wnioskodawcy, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą, działce nr C, służebność przesyłu polegającą na prawie utrzymania magistrali wodociągowej (…), zgodnie z mapą sporządzoną w opinii biegłego z zakresu geodezji i szacowania nieruchomości, która stanowi integralną część niniejszego postanowienia, oraz przesyłu wody, a nadto prawie dostępu do wyżej wymienionych urządzeń, w celu wykonywania prac remontowych, naprawczych i konserwacyjnych, w tym także za pomocą sprzętu, za przywróceniem stanu poprzedniego oraz na zakazie nasadzania przez każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej, w pasie służebności drzew i krzewów oraz posadowienia wszelkiej zabudowy stałej lub tymczasowej;

d)  na nieruchomości stanowiącej własność Wnioskodawcy, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą, działce nr D, służebność przesyłu polegającą na prawie utrzymania magistrali wodociągowej (…), zgodnie z mapą sporządzoną w opinii biegłego z zakresu geodezji i szacowania nieruchomości, która stanowi integralną część niniejszego postanowienia, oraz przesyłu wody, a nadto prawie dostępu do wyżej wymienionych urządzeń, w celu wykonywania prac remontowych, naprawczych i konserwacyjnych, w tym także za pomocą sprzętu, za przywróceniem stanu poprzedniego oraz na zakazie nasadzania przez każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej, w pasie służebności drzew i krzewów oraz posadowienia wszelkiej zabudowy stałej lub tymczasowej;

e)  na nieruchomości stanowiącej własność Wnioskodawcy, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą, działce nr E, służebność przesyłu polegającą na prawie utrzymania magistrali wodociągowej (…), zgodnie z mapą sporządzoną w opinii biegłego z zakresu geodezji i szacowania nieruchomości, która stanowi integralną część niniejszego postanowienia, oraz przesyłu wody, a nadto prawie dostępu do wyżej wymienionych urządzeń, w celu wykonywania prac remontowych, naprawczych i konserwacyjnych, w tym także za pomocą sprzętu, za przywróceniem stanu poprzedniego oraz na zakazie nasadzania przez każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej, w pasie służebności drzew i krzewów oraz posadowienia wszelkiej zabudowy stałej lub tymczasowej;

f)   na nieruchomości stanowiącej własność Wnioskodawcy, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą, działce nr F, służebność przesyłu polegającą na prawie utrzymania magistrali wodociągowej (…), zgodnie z mapą sporządzoną w opinii biegłego z zakresu geodezji i szacowania nieruchomości, która stanowi integralną część niniejszego postanowienia, oraz przesyłu wody, a nadto prawie dostępu do wyżej wymienionych urządzeń, w celu wykonywania prac remontowych, naprawczych i konserwacyjnych, w tym także za pomocą sprzętu, za przywróceniem stanu poprzedniego oraz na zakazie nasadzania przez każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej, w pasie służebności drzew i krzewów oraz posadowienia wszelkiej zabudowy stałej lub tymczasowej;

g)  na nieruchomości stanowiącej własność Wnioskodawcy, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą, działce nr G, służebność przesyłu polegającą na prawie utrzymania kanału odwadniającego (…), zgodnie z mapą sporządzoną w opinii biegłego z zakresu geodezji i szacowania nieruchomości, która stanowi integralną część niniejszego postanowienia, oraz przesyłu wody, a nadto prawie dostępu do wyżej wymienionych urządzeń, w celu wykonywania prac remontowych, naprawczych i konserwacyjnych, w tym także za pomocą sprzętu, za przywróceniem stanu poprzedniego oraz na zakazie nasadzania przez każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej, w pasie służebności drzew i krzewów oraz posadawiania wszelkiej zabudowy stałej lub tymczasowej;

h)  na nieruchomości stanowiącej własność Wnioskodawcy, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą, działce nr H, służebność przesyłu polegającą na prawie utrzymania kanału odwadniającego (…), zgodnie z mapą sporządzoną w opinii biegłego z zakresu geodezji i szacowania nieruchomości, która stanowi integralną część niniejszego postanowienia, oraz przesyłu wody, a nadto prawie dostępu do wyżej wymienionych urządzeń, w celu wykonywania prac remontowych, naprawczych i konserwacyjnych, w tym także za pomocą sprzętu, za przywróceniem stanu poprzedniego oraz na zakazie nasadzania przez każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej, w pasie służebności drzew i krzewów oraz posadowienia wszelkiej zabudowy stałej lub tymczasowej;

i)    na nieruchomości stanowiącej własność Wnioskodawcy, dla której Sad Rejonowy prowadzi księgę wieczystą działce nr I, służebność przesyłu polegającą na prawie utrzymania kanału odwadniającego (…), zgodnie z mapa sporządzoną w opinii biegłego z zakresu geodezji i szacowania nieruchomości, która stanowi integralną część niniejszego postanowienia oraz przesyłu wody, a nadto prawie dostępu do wyżej wymienionych urządzeń, w celu wykonywania prac remontowych, naprawczych i konserwacyjnych, w tym także za pomocą sprzętu, za przywróceniem stanu poprzedniego oraz na zakazie nasadzania przez każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej, w pasie służebności drzew i krzewów oraz posadowienia wszelkiej zabudowy stałej lub tymczasowej;

j)    na nieruchomości stanowiącej własność Wnioskodawcy, dla której Sad Rejonowy prowadzi księgę wieczystą, działce nr J, służebność przesyłu polegającą na prawie utrzymania kanału odwadniającego (…), zgodnie z mapą sporządzoną w opinii biegłego z zakresu geodezji i szacowania nieruchomości, która stanowi integralną część niniejszego postanowienia, oraz przesyłu wody, a nadto prawie dostępu do wyżej wymienionych urządzeń, w celu wykonywania prac remontowych, naprawczych i konserwacyjnych, w tym także za pomocą sprzętu, za przywróceniem stanu poprzedniego oraz na zakazie nasadzania przez każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej, w pasie służebności drzew i krzewów oraz posadowienia wszelkiej zabudowy stałej lub tymczasowej;

k)  na nieruchomości stanowiącej własność Wnioskodawcy, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą, działce nr K, służebność przesyłu polegającą na prawie utrzymania kanału odwadniającego (…), zgodnie z mapą sporządzoną w opinii biegłego z zakresu geodezji i szacowania nieruchomości, która stanowi integralną część niniejszego postanowienia, oraz przesyłu wody, a nadto prawie dostępu do wyżej wymienionych urządzeń, w celu wykonywania prac remontowych, naprawczych i konserwacyjnych, w tym także za pomocą sprzętu, za przywróceniem stanu poprzedniego oraz na zakazie nasadzania przez każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej, w pasie służebności drzew i krzewów oraz posadowienia wszelkiej zabudowy stałej lub tymczasowej;

l)    na nieruchomości stanowiącej własność Wnioskodawcy, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą, działce nr L, służebność przesyłu polegającą na prawie utrzymania kanału odwadniającego (…), zgodnie z mapą sporządzoną w opinii biegłego z zakresu geodezji i szacowania nieruchomości, która stanowi integralną część niniejszego postanowienia, oraz przesyłu wody, a nadto prawie dostępu do wyżej wymienionych urządzeń, w celu wykonywania prac remontowych, naprawczych i konserwacyjnych, w tym także za pomocą sprzętu, za przywróceniem stanu poprzedniego oraz na zakazie nasadzania przez każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej, w pasie służebności drzew i krzewów oraz posadowienia wszelkiej zabudowy stałej lub tymczasowej.

Wnioskodawca nabył wyżej wymienione nieruchomości niezabudowane w drodze umowy darowizny z października 2010 r. poza systemem podatku od wartości dodanej do majątku prywatnego.

Wnioskodawca nigdy nie wyrażał Spółce, ani jego poprzednikom prawnym, zgody na korzystanie z ww. gruntów. Posadowione instalacje są urządzeniami, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, służącymi do przesyłania wody.

Urządzenia te stanowią własność Spółki. Urządzenia te uniemożliwiają korzystanie z nieruchomości, w sposób zgodny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem oraz powodują obniżenie jakości, funkcjonalności i wartości ww. nieruchomości gruntowych, na których posadowiono urządzenia przemysłowe.

Dodać należy, iż Wnioskodawca nie zajmuje się zarobkowo działalnością polegającą na kupowaniu nieruchomości w celu żądania wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu od przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego – służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne (nie jest specjalistą w tym zakresie).

Natomiast w związku z tym, że korzystanie z nieruchomości przez X nie opierało się na zgodzie Wnioskodawcy (właściciela gruntu) na korzystanie z nieruchomości, konieczne stało się uregulowanie praw do nieruchomości poprzez ustanowienie na rzecz X służebności przesyłu i tym samym prowadzone przez Wnioskodawcę działanie polegające na wystąpieniu w roku 2015 do Sądu z wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej w przedmiocie ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem miało wyłącznie charakter czynności prywatnych. Wnioskodawca występował wobec podmiotu X, na rzecz którego Sąd w roku 2025 (to rok uprawomocnienia się orzeczenia Sądu z grudnia 2024 r.) ustanowił służebność przesyłu, za jednorazowym wynagrodzeniem, na ww. nieruchomościach, wchodzących w skład majątku osobistego Wnioskodawcy.

Wnioskodawca ma wątpliwość, czy w sytuacji otrzymania jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu, w opisanym stanie faktycznym, stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz podatkiem od towarów i usług.

Uzupełnił Pan opis sprawy odpowiadając na poniższe pytania:

1)  Proszę wyjaśnić, dlaczego wystąpił Pan z wnioskiem „o zawezwanie do próby ugodowej w przedmiocie ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem”, do Sądu, dopiero w 2015 r., skoro przedmiotowe działki, wskazane we wniosku, były przez Pana nabyte października 2010 r.?

Odp. Dowiedział się Pan o możliwości ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem od prawnika i dlatego złożył Pan wniosek.

2)  Kiedy dowiedział się Pan o bezumownym korzystaniu z działek, wskazanych we wniosku, przez X?

Odp. Dowiedział się Pan w 2015 r.

3)  Proszę wskazać postanowienia ugody w zakresie ustanowienia służebności przesyłu na Pana gruntach, oraz wskazać, jaki został określony termin płatności wynagrodzenia, które ma uiścić na Pana rzecz X.

Odp. Nie ma postanowienia ugody, natomiast jest postanowienie sądu o ustanowieniu służebności przesyłu na rzecz X wyrokiem z grudnia 2024 r. Sąd nie określił terminu płatności wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu.

4)  W jaki sposób udokumentował Pan tę transakcję, czy wystawił Pan fakturę na rzecz X? Jeśli tak, to proszę podać datę.

Odp. Nie wystawił Pan faktury, sąd wydał postanowienie z X grudnia 2024 r.

5)  Czy w momencie nabycia działek, wskazanych we wniosku, był Pan wówczas zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku VAT?

Odp. Tak.

6)  W jaki sposób działki, wskazane we wniosku, od momentu ich nabycia (umowa darowizny), tj. roku 2010 były wykorzystywane przez Pana (proszę szczegółowo opisać w jaki sposób i przez jaki okres faktycznie wykorzystywał Pan działki i do jakich czynności: zwolnionych, opodatkowanych, czy niepodlegających opodatkowaniu podatkiem VAT)?

Odp. Jedna działka jest wydzierżawiona na cele parkingowe firmie i ta dzierżawa jest opodatkowana podatkiem VAT. Pozostałe działki są wykorzystywane rolniczo (prowadzone są uprawy polowe) i działalność rolnicza jest opodatkowana podatkiem VAT.

7)  Czy działki, wskazane we wniosku, od momentu ich nabycia były wykorzystywane przez Pana na cele prywatne (osobiste)? Jeżeli tak, to proszę wskazać, jakie konkretnie Pana cele prywatne zaspokajały i w jakim okresie?

Odp. Nieruchomości te przez cały okres użytkowania były wykorzystywane wyłącznie na cele prywatne (nigdy na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą lub w wykonaniu działalności gospodarczej w rozumieniu definicji zawartej w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych). Zaspokajały Pana potrzeby życiowo-bytowe od roku 2010.

8)  Czy działki, wskazane we wniosku, od momentu ich nabycia, były udostępniane przez Pana osobom trzecim na podstawie umowy cywilnoprawnej, np. umowy najmu, dzierżawy, użyczenia lub innej umowy o podobnym charakterze? Jeśli tak, to:

Odp. Tak, była dzierżawiona działka nr 2.

a)  czy była/jest/będzie to umowa odpłatna;

Odp. Tak.

b)  w jakim czasie obowiązywała/będzie obowiązywała;

Odp. Obowiązuje od lipca 2015 r.

c)  jaka dokładnie była/jest/będzie to umowa?

Odp. Umowa dzierżawy.

9)  Czy prowadził Pan jakieś działania, aby zwiększyć wartość działek, wskazanych we wniosku, od momentu ich nabycia (np. ogrodzenie terenu, wydzielenie drogi wewnętrznej, uzbrojenie działek w przyłącza do sieci wodociągowej, kanalizacyjnej, gazowej i elektroenergetycznej lub wystąpienie z wnioskiem o dokonanie przyłączy, uzyskanie decyzji o wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej, wystąpienie o warunki zabudowy, inne działania zmierzające do zwiększenia wartości bądź atrakcyjności działki)? Jeśli tak, to jakie i w jakim celu.

Odp. Nie. Nie prowadził Pan działań, aby zwiększyć wartość działek.

Pytanie (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu)

Czy w opisanej sytuacji otrzymania jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu, czynność taka powinna być rozpoznana, jako czynność okazjonalna, pozostająca poza systemem podatku od wartości dodanej (podatku od towarów i usług), w ramach sprawowania zarządu majątkiem prywatnym (osobistym)?

Pana stanowisko w sprawie (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku)

Zdaniem Wnioskodawcy, w sytuacji otrzymania jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomościach stanowiących własność Wnioskodawcy [sąd wydał konstytutywne orzeczenie (postanowienie)], które zapadło na wniosek strony – właściciela nieruchomości – występującej z roszczeniem o ustanowienie służebności przesyłu), które miało charakter incydentalny (okazjonalny poza obszarem działalności profesjonalnej), uprzednio nabytych w wyniku darowizny, poza systemem podatku od wartości dodanej, do majątku prywatnego, czynność ta powinna być rozpoznana, jako czynność okazjonalna, pozostająca poza systemem podatku od wartości dodanej, do której nie ma zastosowania art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112 oraz odpowiednio art. 15 ust. 2 ustawy VAT, w zw. z art. 9 ust. 1 zdanie drugie Dyrektywy 2006/112.

Nie stanowi zatem działalności gospodarczej, w znaczeniu nadanym art. 15 ust. 2 ustawy VAT w zw. z art. 9 ust. 1 zdanie 2 Dyrektywy 2006/112.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy VAT, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Działalność gospodarczą obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych (ust. 2). Przepis ten odpowiada art. 9 (1) Dyrektywy 2006/112, zgodnie z którym podatnikiem jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności.

„Działalność gospodarcza”, w rozumieniu definicji art. 9 (1) Dyrektywy, obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.

Należy podkreślić, iż polska wersja językowa art. 9 (1) Dyrektywy 2006/112, odnosi się do działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie. Wersja angielska używa pojęcia „independently” co należy tłumaczyć jako prowadzenie działalności niezależnie. W doktrynie wskazuje się, iż polska wersja językowa zawiera błąd, mający kluczowe znaczenie na wykładnię przepisu art. 9 (1) Dyrektywy: istnieje bowiem różnica znaczeniowa pomiędzy prowadzeniem działalności samodzielnie a prowadzeniem jej w sposób niezależny (Por. T. Michalik, VAT Komentarz, wyd. 15, Warszawa 2019, Nb. 6, s. 303.).

Podatnikami podatku od wartości dodanej są osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, prowadzące samodzielnie działalność gospodarczą (zgodnie z definicją zawartą w art. 15 ust. 2 ustawy VAT) bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Jest to o tyle istotne, iż oznacza, że zarówno cel prowadzenia działalności gospodarczej, jak i osiągnięty rezultat (względnie jego brak) nie mogą być przesłankami determinującymi istnienie statusu podatnika bądź jego brak.

W tej mierze, na gruncie art. 4 ust. 1 VI dyrektywy (Szósta Dyrektywa Rady 77/388/EWG z 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku)(Dz. Urz. WE L 145, s.1 Dz. Urz. UE; Polskie wydanie specjalne, rozdz. 9, t. 1, s. 23 ze zm.), wielokrotnie wypowiadał się TSUE, podkreślając, iż status podatnika nie może być zdeterminowany przez cel i rezultat prowadzonej działalności (zob. wyrok TSUE z 29.2.1996 r. w sprawie C-110/94 Intercommunale voor zeewaterontzilting (INZO) v. Belgische Staat (Zb. Orz. 1996, s. I–857) oraz z 15.1.1998 r. w sprawie C-37/95 Belgische Staat v. Ghent Coal Terminal NV (Zb. Orz. 1998, s. I–1) . Oznacza to, że czynnikiem istotnym dla uznania danego podmiotu za podatnika VAT jest charakter jego działalności (działalność gospodarcza w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy VAT), nawet jeżeli jest to działalność nienastawiona na osiągnięcie zysku. Jednak podmiot prowadzący stale i wyłącznie działalność nieodpłatną nie może być uznany za podatnika (Tak: TSUE w wyroku z 1.4.1982 r. w sprawie 89/81 Staatssecretaris van Financien v. Hong-Kong Trade Development Council (Zb. Orz. 1982, s. 1277) .

Jak wskazano wyżej, status podatnika podatku od wartości dodanej związany jest podmiotowo z wykonywaniem przez tego podatnika działalności gospodarczej, która jest rozumiana szerzej, niż definicja działalności gospodarczej w znaczeniu nadanym art. 3 ustawy Prawo przedsiębiorców (Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2018 r. poz. 646 ze zm.). Działalność gospodarcza obejmuje także czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły za wynagrodzeniem. Oznacza to, iż okazjonalne wykorzystywanie składnika majątkowego dla celów zarobkowych, lub też wykorzystywanie tego składnika bez wynagrodzenia nie może być uznane za czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (pomijając kwestię zwolnienia podmiotowego lub przedmiotowego). TSUE, w wyroku z dnia 15 września 2011 r. w połączonych sprawach C-180/10 i C-181/10 (Jarosław Słaby v. Minister Finansów oraz Emilian Kuć i Halina Jeziorska-Kuć v. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie) (Zb. Orz. 2011, s. l-08461.), wypowiedział się w sprawie transakcji polegających na sprzedaży nieruchomości gruntowych stanowiących własność prywatną, po uprzednim ich podzieleniu na mniejsze działki, z przeznaczeniem pod zabudowę. Trybunał wskazał, iż sama liczba i zakres transakcji sprzedaży dokonanych działek nie przesądza o uznaniu transakcji za podlegające podatkowi od towarów i usług; podkreślił, iż samo wykorzystywanie prawa własności nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów VAT. Inaczej natomiast wygląda sprawa w wypadku, gdy zainteresowany podejmuje aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 9 ust. 1 akapit drugi Dyrektywy 2006/112 (działania przekraczające zakres zwykłego zarządu majątkiem prywatnym).

Dyrektywa 2006/112 przewiduje więc, iż dostawa towarów i świadczenie usług w zakresie, o którym mowa w tym przepisie, są opodatkowane tylko wtedy, gdy są dokonane przez podatnika działającego w takim charakterze (w angielskiej wersji językowej – acting as susch). Wg Tomasza Michalika, „rozwiązanie to kształtuje zupełnie fundamentalną zasadę systemu podatku VAT, jaką jest to, iż nie zawsze transakcja dokonywana przez osobę będącą formalnie zarejestrowanym podatnikiem, względnie będącą podatnikiem w odniesieniu do innych czynności, będzie podlegała opodatkowaniu. Będzie ona opodatkowana tylko wówczas, gdy osoba jej dokonująca działa w charakterze podatnika. Innymi słowy, na gruncie tej zasady, jeżeli podatnik będący osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą sprzedaje swój dom, w którym mieszka i który nie jest związany z jego działalnością gospodarczą, wówczas taka transakcja nie będzie podlegała podatkowi, dlatego że sprzedająca dom osoba nie działa w ramach tej sprzedaży – w charakterze podatnika. Tym bardziej zatem, podatnikiem nie będzie osoba fizyczna, która nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, a która w wielu niezależnych transakcjach dokonała sprzedaży elementów swojego majątku prywatnego (Michalik, VAT Komentarz, Nb. 106, s. 318-319).

Podsumowując, należy wskazać, iż na gruncie prawa Unii Europejskiej przepisy Dyrektywy 2006/112 interpretowane winny być z uwzględnieniem prymatu wykładni celowościowej nad wykładnią gramatyczną. Dyrektywa kładzie nacisk przede wszystkim na ekonomiczne aspekty czynności, odrywając ją od jej skutków konwencjonalnych na gruncie prawa cywilnego. Podobnie przedstawia się sytuacja w zakresie świadczenia usług (np. ustanowienie służebności przesyłu, najem, dzierżawa).

Jeżeli ustanowienie służebności przesyłu czy najem, dzierżawa będą miały charakter ciągły i długotrwały i celem takiej czynności będzie zamiar osiągania pożytków przez właściciela nieruchomości (czerpanie korzyści), wówczas właściciel nieruchomości winien dla tej czynności rozpoznać siebie jako podatnika podatku od wartości dodanej. Takie podejście jest zgodne z poglądem wyrażonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w wyroku z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. I SA/Wr 1181/16. Sąd zwrócił uwagę, że jeżeli działalność w zakresie dzierżawy gruntu cechuje się zarówno powtarzalnością, jak i długim okresem trwania, to grunt wykorzystywany jest w sposób ciągły dla celów zarobkowych, a właściciel prowadzi działalność gospodarczą, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy VAT. „Dla oceny czy dana osoba prowadzi działalność gospodarczą, w określonym zakresie, nie ma znaczenia to, czy w tym zakresie zarejestrowała ona działalność, czy też nie, nie ma też znaczenia jej subiektywne przekonanie w tym zakresie”.

Dany podmiot (osoba fizyczna, osoba prawna, spółka osobowa, inna jednostka nie posiadająca osobowości prawnej) będzie podatnikiem podatku od wartości dodanej wyłącznie w odniesieniu do czynności opodatkowanych wskazanych w art. 5 ust. 1 ustawy VAT, które wykonał w ramach działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 1-2 ustawy VAT lub art. 9 (1) Dyrektywy 2006/112 (z uwagi na różnice pojęciowe).

WSA we Wrocławiu, w wyroku z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. I SA/Wr 1027/16 zwrócił uwagę, iż analiza definicji działalności gospodarczej (art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy VAT) wskazuje na szeroki zakres zastosowania tego pojęcia oraz na jego obiektywny charakter, co oznacza, że działalność ta jest postrzegana jako taka, niezależnie od jej celów lub rezultatów. „Daną działalność kwalifikuje się co do zasady również jako działalność gospodarczą, jeżeli ma ona charakter trwały i jest wykonywana w zamian za wynagrodzenie otrzymywane przez autora danej transakcji. Kwestia, czy działalność ta ma na celu uzyskiwanie dochodu o charakterze stałym, jest problemem faktycznym, który należy oceniać z uwzględnieniem całości okoliczności sprawy, w tym między innymi charakteru użytkowanego dobra” (Por. A. Błaszczyk. Komentarz do ustawy o VAT. Warszawa 2018, s. 154-155).

Najwięcej wątpliwości interpretacyjnych wywołują transakcje realizowane przez osoby fizyczne, co do których – na gruncie podatku od wartości dodanej – nie zawsze możliwym jest dokonanie wyraźnego podziału na składniki majątku związane z działalnością gospodarczą, oraz pozostałe. Przykładem jest majątek nieruchomy.

Z przytoczonych wyżej poglądów orzeczniczych należy wywieść, iż w przypadku transakcji sprzedaży określonego składnika majątkowego, co do którego można obiektywnie przyjąć, że osoba fizyczna uczestniczy w niej w charakterze osoby prowadzącej działalność gospodarczą, taką czynność należy rozpoznać jako transakcję objętą regulacją art. 9 ust. 1 tiret drugie Dyrektywy 2006/112 oraz odpowiednio art. 15 ust. 2 ustawy VAT, a osobę sprzedawcy za podatnika podatku od wartości dodanej, w rozumieniu art. 9 ust. 1 Dyrektywy VAT lub art. 15 ust. 1 ustawy VAT. Przyjęta kwalifikacja prawna transakcji nie może jednak zostać automatycznie rozciągnięta na sprzedaż innych podobnych składników majątkowych (nieruchomości), co do których nie można przyjąć że są związane z działalnością gospodarczą. W najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż każdorazowo należy badać okoliczności związane z daną transakcją.

Taka sytuacja może mieć miejsce w przypadku sprzedaży lokalu mieszkalnego, który wykorzystywany jest przez osobę fizyczną do osiągania przychodów z najmu, który obiektywnie na gruncie podatku od wartości dodanej może zostać uznany jako działalność gospodarcza (najem realizowany w sposób zorganizowany); natomiast w przypadku sprzedaży lokalu, który nie był objęty najmem lub najem miał charakter incydentalny (okazjonalny poza obszarem działalności profesjonalnej) jego sprzedaż co do zasady powinna być rozpoznana jako transakcja okazjonalna w rozumieniu art. 12 ust. 1 lit. a Dyrektywy 2006/112 w ramach zarządu majątkiem prywatnym.

Tak samo, w przypadku gdy przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu Cywilnego, właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu. Służebność przesyłu jest ustanawiana na rzecz przedsiębiorcy za odpowiednim wynagrodzeniem należnym od przedsiębiorcy na rzecz właściciela nieruchomości obciążonej. W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy sąd wydał konstytutywne orzeczenie (postanowienie), które zapadło na wniosek strony – właściciela nieruchomości – występującej z roszczeniem o ustanowienie służebności przesyłu, które miało charakter incydentalny (okazjonalny poza obszarem działalności profesjonalnej) zatem jednorazowe wynagrodzenie w zamian za ustanowienie służebności przesyłu co do zasady powinno być rozpoznane jako transakcja okazjonalna w rozumieniu art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112 w ramach zarządu majątkiem prywatnym.

Zważywszy, że pojęcie „majątku prywatnego” nie zostało zdefiniowane w systemie podatku od wartości dodanej uzasadnionym jest odwołanie się do poglądu judykatury. WSA w Poznaniu, w wyroku z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. I SA/Po 501/17 przyjął, że „Majątek prywatny” to zatem taka część majątku danej osoby fizycznej, która nie jest przez nią przeznaczona ani wykorzystywana dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej. „Sąd – odwołując się do wyroku TSUE z dnia 4 października 1995 r. w sprawie C-291/92 Finanzamt Uelzen v. Dieter Armbrecht – przyjął, że „podatnik musi w całym okresie posiadania danej nieruchomości wykazywać zamiar wykorzystywania części nieruchomości w ramach majątku osobistego”.

Jak wskazano wyżej, TSUE w wyroku z dnia 15 września 2011, w połączonych sprawach C-180/10 i C-181/10 (Jarosław Słaby v. Minister Finansów oraz Emilian Kuć i Halina Jeziorska-Kuć v. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie) wskazał na kryteria, jakie powinny być spełnione, aby transakcję sprzedaży nieruchomości gruntowej można było uznać za działalność gospodarczą w rozumieniu podatku od wartości dodanej. Jeżeli zatem nie zostały spełnione kryteria pozwalające na zakwalifikowanie transakcji do czynności realizowanej w ramach działalności profesjonalnej sprzedaż gruntu powinna zostać uznana jako sprzedaż okazjonalna, w rozumieniu art. 12 ust. 1 lit. b Dyrektywy 2006/112, nie objęta systemem podatku od wartości dodanej.

Kolejną kwestię stanowi implementacja art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112. Zgodnie z tym przepisem państwa członkowskie mogą uznać za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 akapit drugi, w szczególności jednej z następujących transakcji: a) dostawa budynku lub części budynku oraz związanego z nim gruntu, przed pierwszym zasiedleniem, b) dostawa terenu budowlanego.

Art. 9 ust. 1 akapit drugi Dyrektywy 2006/112, stanowi: „Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.

W piśmiennictwie wskazuje się, iż przepis art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112 ma charakter opcjonalny, jednakże nie został on implementowany do polskiego porządku prawnego (ustawy VAT) – tak: NSA w wyroku z dnia 7 października 2011 r. sygn. I FSK 1289/10. Sąd wskazał, iż w związku z brakiem implementacji art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112 do ustawy o podatku od towarów i usług, co do zasady podmiot dokonujący sprzedaży okazjonalnej nie działa w odniesieniu do niej jako podatnik podatku VAT. Podobnie NSA orzekł w kolejnych wyrokach z 15 grudnia 2011 r. sygn. I FSK 1695/11 oraz I FSK 1732/11 (T. Michalik, VAT Komentarz, Nb.100, s. 317-318) .

W konsekwencji, prawodawca dokonał stosownej zmiany treści art. 15 ust. 2 u. VAT, usuwając z niego z dniem 1 kwietnia 2013 r. regulację pozwalającą uznać za podatnika każdego kto wykonał czynność jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar częstotliwy (Por. Ustawa z 7.12.2012 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych ustaw, Dz. U. z 2013 r., poz. 35).

Konkludując, w sytuacji otrzymania jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomościach stanowiących własność Wnioskodawcy (sąd wydał konstytutywne orzeczenie (postanowienie), które zapadło na wniosek strony – właściciela nieruchomości – występującej z roszczeniem o ustanowienie służebności przesyłu), które miało charakter incydentalny (okazjonalny poza obszarem działalności profesjonalnej), uprzednio nabytych w wyniku darowizny poza systemem podatku od wartości dodanej do majątku prywatnego, czynność ta powinna być rozpoznana jako czynność okazjonalna pozostająca poza systemem podatku od wartości dodanej, do której nie ma zastosowania art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112 oraz odpowiednio art. 15 ust. 2 ustawy VAT. Nie stanowi zatem działalności gospodarczej w znaczeniu nadanym art. 15 ust. 2 ustawy VAT w zw. z art. 9 ust. 1 zdanie 2 Dyrektywy 2006/112.

NSA, w wyroku z dnia z 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FSK 689/13, wyraził pogląd, że „jakkolwiek odpłatne ustanowienie w drodze umowy służebności przesyłu mieści się w pojęciu świadczenia usługi, w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 in fine ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054, z późn. zm.), to jednak do jej opodatkowania niezbędne jest, aby podmiot świadczący taką usługę działał w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 15 ust. 1 i ust. 2 powołanej ustawy, w odniesieniu do tej właśnie czynności opodatkowanej”.

Zważywszy, iż w orzecznictwie pojawiło się szereg poglądów na tle działania w charakterze podatnika podatku od towarów i usług przy ustanowieniu służebności przesyłu, NSA w wyroku z dnia 8 marca 2023 r., I FSK 115/20 dokonał przeglądu poglądów orzeczniczych. Dodać należy, iż wyrok zapadł w związku z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej w sytuacji uznania przez organ interpretacyjny, że podatnik powinien rozpoznać siebie jako podatnika podatku VAT, gdyż czynność ustanowienia służebności przesyłu na rzecz podmiotu trzeciego ze względu na jej odpłatny charakter podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na zasadach ogólnych w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 1 VATU.

NSA uchylił w tym zakresie w całości zaskarżoną interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 18 kwietnia 2019 r. nr 0115-KDIT1-1.4012.66.2019.3.IK. W uzasadnieniu wyroku NSA odwołał się do motywów rozstrzygnięcia TSUE w sprawach C-155/94 i C-77/01, a także do poglądów orzeczniczych Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wskazał, że w orzecznictwie NSA (wyrok NSA z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt I FSK 276/14), po wspomnianym wyżej wyroku TSUE, przyjmuje się, że:

„Jakkolwiek odpłatne ustanowienie w drodze umowy służebności przesyłu mieści się w pojęciu świadczenia usługi, w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 in fine ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, to jednak do jej opodatkowania niezbędne jest, aby podmiot świadczący taką usługę działał w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 15 ust. 1 i ust. 2 powołanej ustawy, w odniesieniu do tej właśnie czynności opodatkowanej. Czynności zaś związane ze zwykłym wykonywaniem prawa własności nie mogą same z siebie być uznawane za prowadzenie działalności gospodarczej. Zwykłe nabycie lub sprzedaż rzeczy nie stanowi wykorzystywania w sposób ciągły majątku rzeczowego w celu uzyskania z tego tytułu dochodu w rozumieniu art. 9 ust. 1 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, jako że jedynym przychodem z takich transakcji może być ewentualny zysk ze sprzedaży tej rzeczy. Takie transakcje nie stanowią zaś same z siebie działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów podatkowych. Zatem, skoro część nieruchomości, na której została ustanowiona służebność przesyłu miała wyłączny związek z zaspokajaniem potrzeb osobistych podatnika i jego małżonki, dlatego ustanowienie na niej służebności przesyłu nie może być uznane za jedną z form wykorzystywania takiego majątku w celach zarobkowych, równorzędną z działalnością gospodarczą cechującą się profesjonalizmem w tym zakresie”.

Wnioskodawca wyjaśnił, że nabył wyżej wymienione nieruchomości niezabudowane w drodze umowy darowizny z października 2010 r. poza systemem podatku od wartości dodanej do majątku prywatnego. Wnioskodawca nigdy nie wyrażał Spółce, ani jego poprzednikom prawnym zgody na korzystanie z ww. gruntów. Posadowione instalacje są urządzeniami, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, służącymi do przesyłania wody. Urządzenia te stanowią własność Spółki. Urządzenia te uniemożliwiają korzystanie z nieruchomości w sposób zgodny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem oraz powodują obniżenie jakości, funkcjonalności i wartości ww. nieruchomości gruntowych, na których posadowiono urządzenia przemysłowe. Wnioskodawca nie zajmuje się zarobkowo działalnością polegającą na kupowaniu nieruchomości w celu żądania wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu od przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego – służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne (nie jest specjalistą w tym zakresie). Natomiast w związku z tym, że korzystanie z nieruchomości przez X nie opierało się na zgodzie Wnioskodawcy (właściciela gruntu) na korzystanie z nieruchomości, konieczne stało się uregulowanie praw do nieruchomości poprzez ustanowienie na rzecz X służebności przesyłu i tym samym prowadzone przez Wnioskodawcę działanie polegające na wystąpieniu w roku 2015 do sądu z wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej w przedmiocie ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem miało wyłącznie charakter czynności prywatnych. Wnioskodawca występował wobec podmiotu X, na rzecz którego Sąd w roku 2025 (to rok uprawomocnienia się orzeczenia sądu z grudnia 2024 r.) ustanowił służebność przesyłu, za jednorazowym wynagrodzeniem, na ww. nieruchomościach, wchodzących w skład majątku osobistego Wnioskodawcy.

Z tego też względu w sytuacji otrzymania jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomościach stanowiących własność Wnioskodawcy [Sąd wydał konstytutywne orzeczenie (postanowienie)], które zapadło na wniosek strony – właściciela nieruchomości – występującej z roszczeniem o ustanowienie służebności przesyłu), które miało charakter incydentalny (okazjonalny poza obszarem działalności profesjonalnej), uprzednio nabytych w wyniku darowizny poza systemem podatku od wartości dodanej do majątku prywatnego, czynność ta powinna być rozpoznana jako czynność okazjonalna pozostająca poza systemem podatku od wartości dodanej, do której nie ma zastosowania art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112 oraz odpowiednio art. 15 ust. 2 ustawy VAT. Nie stanowi zatem działalności gospodarczej w znaczeniu nadanym art. 15 ust. 2 ustawy VAT w zw. z art. 9 ust. 1 zdanie 2 Dyrektywy 2006/112.

Podsumowanie:

Przyjęta przez Wnioskodawcę wykładnia wskazanych na wstępie przepisów prawa w zakresie podatku od wartości dodanej zgodna jest z celami Dyrektywy 2006/112 oraz celami ustawy o podatku od towarów i usług. Rozszerzające ujęcie dyspozycji art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112 i zastosowanie jej do ustanowienia służebności przesyłu na nieruchomościach stanowiących własność Wnioskodawcy za jednorazowym wynagrodzeniem [sąd wydał konstytutywne orzeczenie (postanowienie), które zapadło na wniosek strony – właściciela nieruchomości – występującej z roszczeniem o ustanowienie służebności przesyłu], które miało charakter incydentalny (okazjonalny poza obszarem działalności profesjonalnej), uprzednio nabytych w wyniku darowizny poza systemem podatku od wartości dodanej do majątku prywatnego, w sposób istotny zakłóciłoby cele podatku od wartości dodanej, które swoją regulacją obejmują działalność producentów, handlowców i usługodawców podczas wykonywania czynności noszących cechy profesjonalności (vide istota podatku od wartości dodanej – art. 1 ust. 2 Dyrektywy 2006/112).

Wnioskodawca przywołuje przytoczone w złożonym wniosku orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości i sądów administracyjnych jako własne stanowisko w zdarzeniu przyszłym opisanym Wnioskiem.

Jak wskazał WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. I SA/Wr 403/17:

„Dorobek orzeczniczy TSUE powinien być uwzględniany przez organy w procesie stosowania prawa, jako element krajowego porządku prawnego (por. wyrok NSA z dnia 12 września 2017r. I FSK 323/17, CBOSA). Co więcej organy podatkowe nie mogą przyjmować interpretacji odmiennej od tej, która została dokonana wcześniej przez Trybunał, bo wtedy przywłaszczałyby sobie wyłączną kompetencję TSUE do dokonania wykładni prawa unijnego (takiego uprawnienia nie mają też sądy krajowe)” – pkt 3.4.

Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się natomiast w zakresie trwałości orzecznictwa sądowego w procesie interpretacji przepisów prawa podatkowego. W wyroku z dnia 10 maja 2012 r. sygn. I FSK 1010/11 wskazał, iż:

„wprawdzie z art. 170 w zw. z art. 171 prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, iż prawomocne wyroki sądów administracyjnych wiążą strony danego postępowania, sąd który je wydał, inne sądy i organy, jedynie co do przedmiotu rozstrzygnięcia, w którym został on wydany, zatem nie mają one charakteru wiążącego tak dla sądów administracyjnych jak i organów podatkowych w przypadku rozpoznawania innych spraw i to pomimo możliwego podobieństwa zaistniałych stanów faktycznych, to jednak art. 14e Ordynacji podatkowej stanowi wskazówkę do dokonywania wykładni prawa z uwzględnieniem tego orzecznictwa także przy udzielaniu interpretacji, a nie tylko przy jej zmianie. W szczególności istotnym dla realizacji zasady zaufania, określonej w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, jest ustosunkowanie się przez organ w uzasadnieniu interpretacji do orzeczeń, na które strona powołała się we wniosku o interpretację”.

W podsumowaniu powyższego wywodu – odwołując się do poglądów doktryny i orzecznictwa – NSA w wyroku sygn. I FSK 1010/11 zwrócił uwagę, iż odwołanie się przez stronę we wniosku o wydanie interpretacji do argumentacji sądu na temat wykładni konkretnego przepisu staje się argumentacją samego podatnika właśnie w sprawie rozpatrywanej. „Jeżeli więc organ podatkowy nie podziela wspomnianej argumentacji, powinien szczegółowo odnieść się do uzasadnienia wyroku sądowego i ustosunkować się do wyrażonych tam poglądów, wyjaśniając szczegółowo, dlaczego je odrzuca”.

W tym stanie rzeczy, Wnioskodawca oczekuje, iż Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej dokona pogłębionej analizy przywołanych we wniosku wyroków sądów administracyjnych, co pozwoli na prawidłową kwalifikację transakcji opisanej złożonym wnioskiem.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku w zakresie ustalenia, czy czynność ustanowienia służebności przesyłu na nieruchomościach i otrzymanie wynagrodzenia, należy uznać za czynność pozostającą poza systemem podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

Jak stanowi art. 2 pkt 6 ustawy:

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

Z kolei stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:

Z powołanego wyżej art. 8 ustawy wynika, że przez usługę należy rozumieć każde świadczenie na rzecz danego podmiotu, przy czym należy zwrócić uwagę na ust. 1 pkt 2 tego artykułu, który przez świadczenie usług nakazuje rozumieć także zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji. W związku z powyższym, przez świadczenie usług należy rozumieć każde zachowanie się na rzecz innej osoby. Na zachowanie to składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy).

Zaznaczenia wymaga fakt, że nie każde powstrzymanie się od działania, czy tolerowanie czynności lub sytuacji może zostać uznane za usługę w rozumieniu przepisów ustawy. Aby tak się stało muszą zostać spełnione łącznie następujące warunki, tj. w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, druga strona (wierzyciel/nabywca) jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia, a świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie).

Aby dana czynność podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a otrzymanym świadczeniem wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za wyodrębnioną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia.

Należy również zauważyć, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, dla uznania, że dostawa towarów czy świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bezwzględnym warunkiem jest „odpłatność” za daną czynność.

Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność, a także odszkodowanie, nagroda. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.

Kwestia odpłatności była wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: „TSUE”). Przykładowo, w wyroku z 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council przeciwko Commissioners of Customs and Excise, TSUE uznał, że określoną czynność można uznać za wykonaną odpłatnie, jeśli istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi, a ponadto gdy odpłatność za otrzymane świadczenie pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miała być opodatkowana VAT.

Podobnie w orzeczeniu TSUE z 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93 R. J. Tolsma przeciwko Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden TSUE podkreślił, że usługi świadczone są za wynagrodzeniem, wyłącznie jeżeli istnieje stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a jej odbiorcą, na mocy którego występuje świadczenie wzajemne, przy czym wynagrodzenie otrzymane przez świadczącego usługę stanowi wartość przekazywaną w istocie w zamian za usługę wyświadczoną jej odbiorcy.

Powyższa analiza prowadzi do wniosku, że istotną cechą wynagrodzenia jest istnienie bezpośredniego związku pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług i otrzymaną zapłatą.

Kolejnym czynnikiem decydującym o tym, czy mamy do czynienia z wynagrodzeniem, jest określenie, czy wynagrodzenie takie było należne z tytułu danego świadczenia. Czynność opodatkowana powstaje bowiem wyłącznie w związku z zaistnieniem stosunku prawnego określonego umową między stronami. Zatem wystąpić musi bezpośredni i niezbędny związek pomiędzy wykonywanymi czynnościami i wysokością otrzymanego wynagrodzenia, oparty o relacje cywilnoprawne pomiędzy podmiotami i jednocześnie wynagrodzenie to może być wyrażone w pieniądzu.

Chociaż ustawa o podatku od towarów i usług wyraźnie stanowi o zobowiązaniu się do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji, to należy uznać, że świadczenie tego rodzaju usług, polegających na zaniechaniu, odbywa się nie tylko w ramach stosunków obligacyjnych, ale również (a nawet przede wszystkim) na płaszczyźnie prawa rzeczowego. Świadczeniem usługi będzie więc także ustanowienie niektórych ograniczonych praw rzeczowych: służebności, użytkowania itp. W potocznym rozumieniu, przez ustanowienie tych praw podmiot zobowiązuje się do przestrzegania uszczupleń swojej własności nad rzeczą (tolerowania działań podmiotów, na rzecz których ustanowiona została służebność oraz niepodejmowania działań w zakresie wyłączonym przez ustanowienie służebności).

Należy zaznaczyć, że nie każda czynność stanowiąca dostawę towarów, w rozumieniu art. 7 ustawy, bądź świadczenie usług, w rozumieniu art. 8 ustawy, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, ponieważ aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.

Na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy:

W myśl art. 15 ust. 2 ustawy:

Określony w ustawie zakres opodatkowania podatkiem od towarów i usług wskazuje, że aby faktycznie zaistniało opodatkowanie danej czynności konieczne jest, aby czynność podlegającą opodatkowaniu wykonał podmiot, który dla tej właśnie czynności będzie działał jako podatnik.

Zgodnie z powołanymi przepisami, dostawa towarów, świadczenie usług będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w sytuacji, gdy działaniom podmiotu dokonującego tej dostawy można przypisać znamiona prowadzenia działalności gospodarczej, co w efekcie przesądza o uzyskaniu przez niego statusu podatnika. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że powyższe może mieć miejsce również w odniesieniu do czynności dokonanej jednorazowo. Dla uznania czynności za wykonywaną w ramach działalności gospodarczej nie ma bowiem znaczenia częstotliwość jej wykonywania, lecz zamiar z jakim została zrealizowana i okoliczności w jakich ją wykonano.

Na podstawie art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady:

Jednocześnie w art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE wskazano, że:

Powyższe przepisy stanowią o realizacji zasady powszechności opodatkowania VAT, wynikającej zarówno z przedmiotowego opodatkowania tym podatkiem, który obejmuje wszelkie dostawy towarów i usług za wynagrodzeniem, jak i zakresu podmiotowego z uwagi na szeroko zakreślony krąg podmiotów uznawanych za podatników VAT.

Z przytoczonych regulacji prawa wspólnotowego wynika, że podatnikiem podatku od towarów i usług może być każda osoba, która okazjonalnie dokonuje czynności opodatkowanych, przy czym czynności te powinny być związane z działalnością zdefiniowaną jako działalność gospodarcza, tj. wszelką działalnością producentów, handlowców i osób świadczących usługi, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie.

Z przedstawionego we wniosku opisu sprawy wynika, że jest Pan rolnikiem, prowadzącym gospodarstwo rolne – uprawia Pan m.in. zboże, rzepak oraz jest Pan czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług w zakresie prowadzenia gospodarstwa rolnego. Postanowieniem Sądu Rejonowego, zapadłego na Pana wniosek zostało zasądzone od X na Pana rzecz jednorazowe wynagrodzenie, które zostało przelane na Pana konto bankowe.

Sąd ustanowił na rzecz przedsiębiorstwa X:

a)  na nieruchomości stanowiącej Pana własność, działce nr A służebność przesyłu polegającą na prawie utrzymania kolektora sanitarnego (…), magistrali wodociągowej (…) z komorą, odwodnienia magistrali (…) i przyłącza wodociągowego (…), zgodnie z opisem i mapą sporządzoną w opinii biegłego z zakresu geodezji i szacowania nieruchomości, która stanowi integralną część niniejszego postanowienia, oraz przesyłu wody i ścieków, a nadto prawie dostępu do wyżej wymienionych urządzeń, w celu wykonywania prac remontowych, naprawczych i konserwacyjnych, w tym także za pomocą sprzętu, za przywróceniem stanu poprzedniego oraz na zakazie nasadzania przez każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej, w pasie służebności drzew i krzewów oraz posadawiania wszelkiej zabudowy stałej lub tymczasowej;

b)  na nieruchomości stanowiącej Pana własność, działce nr B służebność przesyłu polegającą na prawie utrzymania sieci kanalizacji sanitarnej (…) oraz sieci wodociągowej (…), zgodnie z mapą sporządzoną w opinii biegłego z zakresu geodezji i szacowania nieruchomości, która stanowi integralną część niniejszego postanowienia, oraz przesyłu wody i ścieków, a nadto prawie dostępu do wyżej wymienionych urządzeń, w celu wykonywania prac remontowych, naprawczych i konserwacyjnych, w tym także za pomocą sprzętu, za przywróceniem stanu poprzedniego oraz na zakazie nasadzania przez każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej, w pasie służebności drzew i krzewów oraz posadawiania wszelkiej zabudowy stałej lub tymczasowej;

c)  na nieruchomości stanowiącej Pana własność, działce nr C służebność przesyłu polegającą na prawie utrzymania magistrali wodociągowej (…), zgodnie z mapą sporządzoną w opinii biegłego z zakresu geodezji i szacowania nieruchomości, która stanowi integralną część niniejszego postanowienia, oraz przesyłu wody, a nadto prawie dostępu do wyżej wymienionych urządzeń, w celu wykonywania prac remontowych, naprawczych i konserwacyjnych, w tym także za pomocą sprzętu, za przywróceniem stanu poprzedniego oraz na zakazie nasadzania przez każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej, w pasie służebności drzew i krzewów oraz posadowienia wszelkiej zabudowy stałej lub tymczasowej;

d)  na nieruchomości stanowiącej Pana własność, działce nr D służebność przesyłu polegającą na prawie utrzymania magistrali wodociągowej (…), zgodnie z mapą sporządzoną w opinii biegłego z zakresu geodezji i szacowania nieruchomości, która stanowi integralną część niniejszego postanowienia, oraz przesyłu wody, a nadto prawie dostępu do wyżej wymienionych urządzeń, w celu wykonywania prac remontowych, naprawczych i konserwacyjnych, w tym także za pomocą sprzętu, za przywróceniem stanu poprzedniego oraz na zakazie nasadzania przez każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej, w pasie służebności drzew i krzewów oraz posadowienia wszelkiej zabudowy stałej lub tymczasowej;

e)  na nieruchomości stanowiącej Pana własność, działce nr E służebność przesyłu polegającą na prawie utrzymania magistrali wodociągowej (…), zgodnie z mapą sporządzoną w opinii biegłego z zakresu geodezji i szacowania nieruchomości , która stanowi integralną część niniejszego postanowienia, oraz przesyłu wody, a nadto prawie dostępu do wyżej wymienionych urządzeń, w celu wykonywania prac remontowych, naprawczych i konserwacyjnych, w tym także za pomocą sprzętu, za przywróceniem stanu poprzedniego oraz na zakazie nasadzania przez każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej, w pasie służebności drzew i krzewów oraz posadowienia wszelkiej zabudowy stałej lub tymczasowej;

f)   na nieruchomości stanowiącej Pana własność, działce nr F służebność przesyłu polegającą na prawie utrzymania magistrali wodociągowej (…), zgodnie z mapą sporządzoną w opinii biegłego z zakresu geodezji i szacowania nieruchomości , która stanowi integralną część niniejszego postanowienia, oraz przesyłu wody, a nadto prawie dostępu do wyżej wymienionych urządzeń, w celu wykonywania prac remontowych, naprawczych i konserwacyjnych, w tym także za pomocą sprzętu, za przywróceniem stanu poprzedniego oraz na zakazie nasadzania przez każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej, w pasie służebności drzew i krzewów oraz posadowienia wszelkiej zabudowy stałej lub tymczasowej;

g)  na nieruchomości stanowiącej Pana własność, działce nr G służebność przesyłu polegającą na prawie utrzymania kanału odwadniającego (…), zgodnie z mapą sporządzoną w opinii biegłego z zakresu geodezji i szacowania nieruchomości , która stanowi integralną część niniejszego postanowienia, oraz przesyłu wody, a nadto prawie dostępu do wyżej wymienionych urządzeń, w celu wykonywania prac remontowych, naprawczych i konserwacyjnych, w tym także za pomocą sprzętu, za przywróceniem stanu poprzedniego oraz na zakazie nasadzania przez każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej, w pasie służebności drzew i krzewów oraz posadawiania wszelkiej zabudowy stałej lub tymczasowej;

h)  na nieruchomości stanowiącej Pana własność, działce nr H służebność przesyłu polegającą na prawie utrzymania kanału odwadniającego (…), zgodnie z mapą sporządzoną w opinii biegłego z zakresu geodezji i szacowania nieruchomości, która stanowi integralną część niniejszego postanowienia, oraz przesyłu wody, a nadto prawie dostępu do wyżej wymienionych urządzeń, w celu wykonywania prac remontowych, naprawczych i konserwacyjnych, w tym także za pomocą sprzętu, za przywróceniem stanu poprzedniego oraz na zakazie nasadzania przez każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej, w pasie służebności drzew i krzewów oraz posadowienia wszelkiej zabudowy stałej lub tymczasowej;

i)    na nieruchomości stanowiącej Pana własność, działce nr I służebność przesyłu polegającą na prawie utrzymania kanału odwadniającego (…), zgodnie z mapa sporządzoną w opinii biegłego z zakresu geodezji i szacowania nieruchomości , która stanowi integralną część niniejszego postanowienia, oraz przesyłu wody, a nadto prawie dostępu do wyżej wymienionych urządzeń, w celu wykonywania prac remontowych, naprawczych i konserwacyjnych, w tym także za pomocą sprzętu, za przywróceniem stanu poprzedniego oraz na zakazie nasadzania przez każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej, w pasie służebności drzew i krzewów oraz posadowienia wszelkiej zabudowy stałej lub tymczasowej;

j)    na nieruchomości stanowiącej Pana własność, działce nr J służebność przesyłu polegającą na prawie utrzymania kanału odwadniającego (…), zgodnie z mapą sporządzoną w opinii biegłego z zakresu geodezji i szacowania nieruchomości , która stanowi integralną część niniejszego postanowienia, oraz przesyłu wody, a nadto prawie dostępu do wyżej wymienionych urządzeń, w celu wykonywania prac remontowych, naprawczych i konserwacyjnych, w tym także za pomocą sprzętu, za przywróceniem stanu poprzedniego oraz na zakazie nasadzania przez każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej, w pasie służebności drzew i krzewów oraz posadowienia wszelkiej zabudowy stałej lub tymczasowej;

k)  na nieruchomości stanowiącej Pana własność, działce nr K służebność przesyłu polegającą na prawie utrzymania kanału odwadniającego (…), zgodnie z mapą sporządzoną w opinii biegłego z zakresu geodezji i szacowania nieruchomości , która stanowi integralną część niniejszego postanowienia, oraz przesyłu wody, a nadto prawie dostępu do wyżej wymienionych urządzeń, w celu wykonywania prac remontowych, naprawczych i konserwacyjnych, w tym także za pomocą sprzętu, za przywróceniem stanu poprzedniego oraz na zakazie nasadzania przez każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej, w pasie służebności drzew i krzewów oraz posadawiania wszelkiej zabudowy stałej lub tymczasowej;

l)    na nieruchomości stanowiącej własność Wnioskodawcy, działka nr L służebność przesyłu polegającą na prawie utrzymania kanału odwadniającego (…), zgodnie z mapą sporządzoną w opinii biegłego z zakresu geodezji i szacowania nieruchomości (…), która stanowi integralną część niniejszego postanowienia, oraz przesyłu wody, a nadto prawie dostępu do wyżej wymienionych urządzeń, w celu wykonywania prac remontowych, naprawczych i konserwacyjnych, w tym także za pomocą sprzętu, za przywróceniem stanu poprzedniego oraz na zakazie nasadzania przez każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej, w pasie służebności drzew i krzewów oraz posadawiania wszelkiej zabudowy stałej lub tymczasowej.

Nabył Pan wyżej wymienione nieruchomości niezabudowane w drodze umowy darowizny z października 2010 r., poza systemem podatku od wartości dodanej do majątku prywatnego.

Nigdy nie wyrażał Pan Spółce, ani jego poprzednikom prawnym zgody na korzystanie z ww. gruntów. Posadowione instalacje są urządzeniami, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, służącymi do przesyłania wody.

Urządzenia te stanowią własność Spółki. Urządzenia te uniemożliwiają korzystanie z nieruchomości w sposób zgodny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem oraz powodują obniżenie jakości, funkcjonalności i wartości ww. nieruchomości gruntowych, na których posadowiono urządzenia przemysłowe.

Korzystanie z nieruchomości przez X nie opierało się na Pana zgodzie (właściciela gruntu) na korzystanie z nieruchomości. Konieczne stało się uregulowanie praw do nieruchomości poprzez ustanowienie na rzecz X służebności przesyłu i tym samym prowadzone przez Pana działanie polegające na wystąpieniu w roku 2015 do Sądu z wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej w przedmiocie ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem miało wyłącznie charakter czynności prywatnych. Występował Pan wobec podmiotu X, na rzecz którego Sąd w roku 2025 (to rok uprawomocnienia się orzeczenia sądu z grudnia 2024) ustanowił służebność przesyłu, za jednorazowym wynagrodzeniem, na ww. nieruchomościach, wchodzących w skład Pana majątku osobistego.

Dowiedział się Pan o możliwości ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem od prawnika i dlatego złożył Pan wniosek. Dowiedział się Pan o tym w 2015 r.

Nie ma postanowienia ugody, natomiast jest postanowienie sądu o ustanowieniu służebności przesyłu na rzecz X, wyrokiem z grudnia 2024 r. Sąd nie określił terminu płatności wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu. Nie wystawił Pan faktury.

W momencie nabycia działek, wskazanych we wniosku, był Pan wówczas zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku VAT.

Jedna działka jest wydzierżawiona na cele parkingowe firmie i ta dzierżawa jest opodatkowana podatkiem VAT. Pozostałe działki są wykorzystywane rolniczo (prowadzone są uprawy polowe) i działalność rolnicza jest opodatkowana podatkiem VAT.

Działka nr 2 była dzierżawiona. Była to umowa odpłatna, umowa dzierżawy. Obowiązuje od lipca 2015 r.

Pana wątpliwości dotyczą m.in. ustalenia, czy czynność ustanowienia służebności przesyłu na nieruchomościach i otrzymanie wynagrodzenia, należy uznać za czynność pozostającą poza systemem podatku od towarów i usług, w ramach sprawowania zarządu majątkiem prywatnym.

Odnosząc się do Pana wątpliwości wskazać należy, że instytucja służebności przesyłu uregulowana została w art. 305¹ - 305⁴ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej „Kodeksem cywilnym”.

W świetle art. 305¹ Kodeksu cywilnego:

W art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego wskazano, że:

Na podstawie art. 305² § 1 Kodeksu cywilnego:

W myśl art. 305² § 2 Kodeksu cywilnego:

Zgodnie z art. 305⁴ Kodeksu cywilnego:

Pojęcie służebności gruntowej zdefiniowane zostało w art. 285 § 1 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że:

Mając na uwadze powołane przepisy prawa wskazać należy, że odpłatne ustanowienie służebności przesyłu (jako rodzaju służebności gruntowej) wiąże się ze zobowiązaniem właściciela gruntu do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji. W związku z tym, będąc jednocześnie czynnością polegającą na wykorzystywaniu towaru dla celów zarobkowych (realizowaną za wynagrodzeniem), zyskuje charakter odpłatnej usługi, w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług.

Z istoty ustalonej służebności przesyłu wynika, że na jej podstawie dochodzi do odpłatnego świadczenia usług przez Pana na rzecz przedsiębiorstwa. Spółka w zamian za ustaloną służebność przesyłu wypłaci Panu ww. wynagrodzenie. Istnieje zatem bezpośredni związek między świadczoną usługą, a przekazanym za nią wynagrodzeniem.

Uwzględniając powyższe, jak również przedstawiony opis stanu faktycznego, wskazać należy, że poprzez ustanowienie służebności przesyłu na rzecz podmiotu trzeciego, będzie Pan świadczyć, w ramach działalności gospodarczej, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy (definicja działalności gospodarczej nie odnosi się do sposobu regulowania należności, a zatem bez względu czy wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu wypłacane jest jednorazowo, czy okresowo, spełnia przesłankę świadczenia usług w ramach działalności gospodarczej), usługi zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy. Czynność ta, ze względu na jej odpłatny charakter, podlegać będzie opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na zasadach ogólnych na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Otrzymane od przedsiębiorstwa świadczenie pieniężne stanowi wynagrodzenie za świadczoną przez Pana usługę, dającą wypłacającemu je przedsiębiorstwu wyraźne i bezpośrednie korzyści w postaci możliwości korzystania w oznaczonym zakresie z Pana nieruchomości (gruntu). Z tych właśnie względów, z tytułu wykonywanych czynności będzie Pan uznany za podatnika podatku VAT w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy.

Podsumowując, czynność ustanowienia przez Pana służebności przesyłu na należących do Pana nieruchomościach, jest wykonywana przez Pana w ramach działalności gospodarczej, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy, a Pan wystąpi w charakterze podatnika podatku VAT, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy. Dokonywana przez Pana czynność, ze względu na jej odpłatny charakter, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na zasadach ogólnych w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy.

Tym samym, Pana stanowisko w zakresie ustalenia, czy czynność ustanowienia służebności przesyłu na nieruchomościach i otrzymanie wynagrodzenia, należy uznać za czynność pozostającą poza systemem podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Wydana interpretacja indywidualna rozstrzyga wniosek wyłącznie w zakresie ustalenia, czy czynność ustanowienia służebności przesyłu na nieruchomościach i otrzymanie wynagrodzenia, należy uznać za czynność pozostającą poza systemem podatku od towarów i usług, ostatecznie sprecyzowanym w uzupełnieniu.

Natomiast w zakresie ustalenia, czy ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomościach i otrzymanie wynagrodzenia, stanowi odpłatne świadczenie usługi, opodatkowanej podatkiem od towarów i usług, ostatecznie sprecyzowanym w uzupełnieniu wniosku zostało wydane odrębne rozstrzygnięcie.

W zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych w dniu 15 kwietnia 2026 r. została wydana interpretacja indywidualna.

Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej:

Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym. Pan ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym jego przedstawieniem. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisem stanu faktycznego. W przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Odnosząc się do powołanych przez Pana w przedmiotowym wniosku wyroków sądu, wyjaśniam, że powołane wyroki są rozstrzygnięciami w indywidualnych sprawach, osadzonych w określonym stanie faktycznym i tylko do nich się zawężają. Zatem wskazane we wniosku wyroki sądu nie mają wpływu na podjęte w niniejszej interpretacji rozstrzygnięcie.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.