Interpretacja 0112-KDIL3.4012.313.2026.3.KFK

Interpretacja indywidualna
– stanowisko nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

27 kwietnia 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 20 kwietnia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie ustalenia, czy otrzymanie przez Panią wynagrodzenia w postaci odszkodowania od Inwestora za szkody powstałe w uprawach rolnych oraz w strukturze gleby wymagającej późniejszej rekultywacji będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT na podstawie art. 5 ustawy.

Uzupełniła go Pani – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 2 czerwca 2026 r. (wpływ 12 czerwca 2026 r.).

Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawczyni, będąca osobą fizyczną, prowadzi działalność rolniczą – gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nadany Jej został przez ARiMR numer identyfikacyjny w krajowym systemie ewidencji gospodarstw rolnych, płaci podatek rolny z tytułu posiadanych gruntów ornych (mających być przedmiotem umowy dzierżawy), a dodatkowo uzyskuje dopłaty bezpośrednie z ARiMR.

Ponadto, Wnioskodawczyni prowadzi również działalność gospodarczą pod firmą (…) jako czynny podatnik VAT, i na swoją działalność gospodarczą pismem z 2025 r. wydanym przez (…) otrzymała warunki przyłączenia nr (…) dla Zakładu wytwarzania energii do sieci dystrybucyjnej o napięciu znamionowym 110 kV (farma fotowoltaiczna).

Dodatkowo, pismem z (…) 2025 r., burmistrz (…), po uprzednio złożonym wniosku z 2025 r., wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na: „(…)”.

W ramach planowanej inwestycji Wnioskodawczyni zamierza wydzierżawić należącą do Niej nieruchomość gruntową o łącznej powierzchni (…) ha, nabytą w drodze darowizny, przy czym dzierżawą objęty zostanie obszar (…) ha. Z tytułu dzierżawy Wnioskodawczyni będzie otrzymywać od Inwestora coroczny czynsz dzierżawny stanowiący wynagrodzenie za oddanie gruntu do używania.

Na nieruchomości tej prowadzona jest obecnie działalność rolnicza w postaci ekologicznej plantacji (…), stanowiącej składnik gospodarstwa rolnego Wnioskodawczyni. W związku z realizacją przez Inwestora inwestycji polegającej na budowie farmy fotowoltaicznej, Inwestor – działając we własnym zakresie, na własne ryzyko i odpowiedzialność – podejmie czynności skutkujące likwidacją istniejącej plantacji oraz ingerencją w strukturę gleby.

W następstwie powyższych działań dojdzie do powstania szkód majątkowych po stronie Wnioskodawczyni, obejmujących w szczególności utratę upraw oraz pogorszenie właściwości użytkowych gruntu, mogących skutkować koniecznością jego rekultywacji po zakończeniu okresu dzierżawy. W związku z powstałą szkodą Inwestor będzie zobowiązany do wypłaty na rzecz Wnioskodawczyni jednorazowego odszkodowania o charakterze kompensacyjnym, którego celem będzie naprawienie rzeczywistego uszczerbku majątkowego. Wartość odszkodowania zostanie ustalona na podstawie wydanego przez biegłego operatu szacunkowego.

Uzupełniając wniosek, udzieliła Pani odpowiedzi na następujące pytania:

1.  Z czego wynika wypłata na Pani rzecz jednorazowego odszkodowania za szkody obejmujące w szczególności utratę upraw oraz pogorszenie właściwości użytkowych gruntu? Czy warunki jej wypłaty wynikają z podpisanego przez Panią porozumienia?

Odpowiedź:

Wypłata jednorazowego odszkodowania będzie wynikała z porozumienia w sprawie odszkodowania zawartego pomiędzy stronami. W następstwie powstania szkód majątkowych po stronie Wnioskodawczyni wskutek realizacji przez Inwestora inwestycji polegającej na budowie farmy fotowoltaicznej na dzierżawionym gruncie, Inwestor zobowiązany będzie do wypłaty jednorazowego odszkodowania.

Na nieruchomości będącej przedmiotem planowanej dzierżawy prowadzona jest działalność rolnicza w postaci ekologicznej plantacji (…). W celu realizacji inwestycji wyłączona zostanie część nieruchomości z produkcji rolnej, zniszczone zostaną istniejące uprawy, utracone zostaną możliwości prowadzenia działalności rolniczej, pogorszą się właściwości użytkowe i rolnicze gruntu oraz zaistnieje konieczność przyszłej rekultywacji gruntu.

Na podstawie porozumienia w sprawie odszkodowania, odszkodowanie będzie należne wyłącznie w związku z faktycznym powstaniem szkody po stronie Wnioskodawczyni, obejmującej w szczególności likwidację plantacji (…) oraz pogorszenie właściwości użytkowych gruntu. Prawo do wypłaty odszkodowania powstanie dopiero w momencie podjęcia przez Inwestora działań skutkujących likwidacją istniejącej plantacji oraz powstaniem szkód w majątku Wnioskodawczyni. Wypłata odszkodowania będzie miała na celu wyłącznie naprawienie uszczerbku majątkowego poniesionego przez Wnioskodawczynię. Innymi słowy, odszkodowanie to będzie miało charakter rekompensaty za powstałe szkody na skutek realizacji przez Inwestora inwestycji polegającej na budowie farmy fotowoltaicznej na dzierżawionym gruncie.

Wysokość odszkodowania zostanie ustalona w oparciu o wartość faktycznie poniesionych strat, określonych na podstawie opinii niezależnego biegłego. Odszkodowanie nie będzie stanowiło wynagrodzenia za udostępnienie nieruchomości, za zgodę na realizację inwestycji ani za jakiekolwiek świadczenie wykonywane przez Wnioskodawczynię na rzecz Inwestora.

2.  Na podstawie jakich przepisów (umowa, porozumienie, inne), w świetle ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, Inwestor będzie zobowiązany do wypłaty na Pani rzecz jednorazowego odszkodowania za szkody obejmujące w szczególności utratę upraw oraz pogorszenie właściwości użytkowych gruntu?

Odpowiedź:

Obowiązek wypłaty odszkodowania wynikać będzie z postanowień porozumienia w sprawie odszkodowania, które zostanie zawarte przez strony oraz z zasad odpowiedzialności odszkodowawczej przewidzianych w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.

Obowiązek naprawienia szkody będzie wynikał z ogólnych zasad odpowiedzialności odszkodowawczej przewidzianych, w szczególności art. 353¹ Kodeksu cywilnego wyrażający zasadę swobody umów oraz art. 361 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którymi zobowiązany do naprawienia szkody ponosi odpowiedzialność za normalne następstwa działania, z którego szkoda wynikła, a naprawienie szkody obejmuje poniesione straty oraz utracone korzyści.

Odszkodowanie będzie należne wyłącznie w przypadku faktycznego powstania szkody w majątku Wnioskodawczyni i będzie odpowiadało wartości rzeczywiście poniesionych strat ustalonej na podstawie opinii niezależnego biegłego. Przedmiotowe porozumienie nie będzie kreowało samodzielnego świadczenia na rzecz Inwestora, lecz będzie określało zasady naprawienia szkód, które powstaną w majątku Wnioskodawczyni w następstwie działań Inwestora związanych z realizacją inwestycji.

W analizowanej sprawie wypłata odszkodowania będzie miała charakter kompensacyjny i będzie służyła naprawieniu szkód powstałych w uprawach rolnych (…) oraz w strukturze gleby wskutek działań podejmowanych przez Inwestora podczas realizacji inwestycji.

3.  Czy czynsz dzierżawny z tytułu udostępnienia nieruchomości gruntowej na rzecz Inwestora zostanie ustalony odrębnie od jednorazowego odszkodowania za szkody obejmujące w szczególności utratę upraw oraz pogorszenie właściwości użytkowych gruntu? Jeśli nie, to w jaki sposób zostanie ustalony czynsz dzierżawny i jednorazowe odszkodowanie? Proszę opisać.

Odpowiedź:

Tak. Czynsz dzierżawny z tytułu udostępnienia nieruchomości gruntowej na rzecz Inwestora będzie ustalony odrębnie od jednorazowego odszkodowania za szkody obejmujące utratę upraw oraz pogorszenie właściwości użytkowych gruntu.

4.  Czy czynsz dzierżawny z tytułu udostępnienia nieruchomości gruntowej na rzecz Inwestora będzie opodatkowany podatkiem VAT?

Odpowiedź:

Tak. Czynsz dzierżawny z tytułu udostępnienia nieruchomości gruntowej na rzecz Inwestora będzie stanowił wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług dzierżawy i będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług według zasad właściwych dla tego rodzaju czynności.

Pytanie w zakresie podatku od towarów i usług

Czy otrzymanie przez Wnioskodawczynię odszkodowania od Inwestora za szkody powstałe w uprawach rolnych oraz w strukturze gleby wymagającej późniejszej rekultywacji, w okolicznościach przedstawionych w opisie zdarzenia przyszłego, będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ustawy o podatku od towarów i usług?

Pani stanowisko w sprawie

Pani zdaniem, w świetle art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), opodatkowaniu podatkiem podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1)  przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2)  zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3)  świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Z treści art. 8 ust. 1 ustawy wynika, że przez usługę należy rozumieć każde świadczenie na rzecz danego podmiotu. Słownik języka polskiego definiuje czasownik „świadczyć” jako „wykonywać coś na czyjąś rzecz”, „świadczenie” zaś to obowiązek wykonywania, przekazania czegoś. Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie się na rzecz innej osoby. Na zachowanie to składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Z pojęcia usługi będzie natomiast wyłączone takie świadczenie, którego treścią jest przeniesienie na inny podmiot prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Stanowi ono bowiem dostawę towarów.

Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Analizując bowiem powyższe przepisy stwierdzić należy, że dostawa towarów lub świadczenie usług podlegać będą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wyłącznie wówczas, gdy dokonywane będą przez podmiot mający status podatnika, a dodatkowo działającego w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji.

Z opisu zdarzenia przyszłego wynika, że Wnioskodawczyni zamierza zawrzeć umowę dzierżawy nieruchomości gruntowej, na podstawie której Inwestor – jako dzierżawca – będzie uprawniony do realizacji inwestycji polegającej na budowie farmy fotowoltaicznej. Nieruchomość ta wchodzi w skład gospodarstwa rolnego Wnioskodawczyni i jest obecnie wykorzystywana do prowadzenia działalności rolniczej w postaci plantacji (…).

W związku z realizacją inwestycji Inwestor, działając we własnym zakresie oraz na własne ryzyko, podejmie czynności skutkujące likwidacją istniejącej plantacji oraz ingerencją w strukturę gleby.

W następstwie tych działań dojdzie do powstania szkód majątkowych po stronie Wnioskodawczyni, obejmujących w szczególności utratę upraw rolnych oraz pogorszenie właściwości użytkowych gruntu, co może skutkować koniecznością jego rekultywacji po zakończeniu okresu dzierżawy.

W związku z powstałą szkodą Inwestor będzie zobowiązany do wypłaty na rzecz Wnioskodawczyni jednorazowego odszkodowania o charakterze kompensacyjnym, którego wysokość zostanie ustalona w oparciu o rzeczywistą wartość poniesionych strat, w szczególności na podstawie opinii niezależnego biegłego. Odszkodowanie to stanowić będzie rekompensatę za powstały uszczerbek majątkowy i nie będzie związane z wykonywaniem przez Wnioskodawczynię jakichkolwiek świadczeń na rzecz Inwestora.

Wskazać należy, że istotą odszkodowania nie jest zatem płatność za świadczenie, lecz rekompensata za szkodę. Wówczas nie dochodzi do transakcji ekwiwalentnej – świadczenie w zamian za wynagrodzenie, co oznacza, że otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata ta nie jest też związana ze zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji.

Zatem, jeżeli płatność o charakterze odszkodowawczym nie ma bezpośredniego związku z czynnością mającą charakter świadczenia (tak jak w analizowanym stanie faktycznym), wówczas kwota wypłaconych odszkodowań nie mieści się w katalogu czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, i jako taka nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem. Tym samym, ustalanie statusu wypłacanej rekompensaty, jako podlegającej bądź niepodlegającej opodatkowaniu, należy oceniać w kontekście związku z konkretnym świadczeniem.

Konstatując, w art. 8 ust. 1 ustawy nie zostały wymienione odszkodowania, a zatem – co do zasady – nie stanowią one świadczenia usług w rozumieniu tego przepisu i tym samym nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się jednak uwagę, że o charakterze danego świadczenia nie decyduje nazwa nadana mu przez strony danej czynności, ale jego cechy istotne z punktu widzenia prawa podatkowego. Cechą odszkodowania pojmowanego jako wyrównanie uszczerbku wywołanego nieprawidłowym zachowaniem kontrahenta jest to, że nie wiąże się ono z żadnym wzajemnym świadczeniem ze strony podatnika – podobne stanowisko przedstawione zostało w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2018 r. o sygn. akt I SA/Po 22/18.

Zatem, przyszłe odszkodowanie za utratę upraw rolnych oraz pogorszenie właściwości użytkowych gruntu (pogorszenie jakości gruntu) w przyszłości nie powinno podlegać opodatkowaniu podatkiem. Warunkiem uznania danego świadczenia za usługę jest istnienie bezpośredniego związku pomiędzy otrzymaną płatnością a konkretnym świadczeniem wzajemnym wykonywanym przez podatnika na rzecz kontrahenta.

Jednakże wypłacana kwota będzie miała charakter wyłącznie kompensacyjny – jej celem będzie naprawienie rzeczywistej szkody majątkowej poniesionej przez Wnioskodawczynię. Szkoda ta będzie obejmować zarówno utratę istniejących upraw i przyszłych plonów, jak również pogorszenie właściwości użytkowych gruntu oraz przewidywane koszty jego przywrócenia do stanu pierwotnego. Odszkodowanie nie będzie stanowiło ekwiwalentu za jakiekolwiek świadczenie, lecz wyłącznie rekompensatę za uszczerbek majątkowy.

Podkreślić należy, że po stronie Wnioskodawczyni nie będzie występowało jakiekolwiek świadczenie na rzecz Inwestora, w szczególności polegające na działaniu, zaniechaniu lub zobowiązaniu do tolerowania określonej sytuacji. Wnioskodawczyni nie będzie podejmowała żadnych czynności w celu usunięcia upraw ani przygotowania nieruchomości pod inwestycję, a wszelkie działania w tym zakresie będą realizowane wyłącznie przez Inwestora na jego własne ryzyko.

Sam fakt realizacji inwestycji przez Inwestora na dzierżawionym gruncie nie będzie stanowił świadczenia usług przez Wnioskodawczynię. Uprawnienie do korzystania z nieruchomości będzie wynikało z odrębnego stosunku prawnego – umowy dzierżawy – która będzie rozliczana niezależnie jako świadczenie podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Odszkodowanie natomiast nie będzie stanowiło elementu wynagrodzenia za dzierżawę ani za jakiekolwiek inne świadczenie, lecz będzie stanowić odrębne i niezależne świadczenie o charakterze odszkodowawczym.

W konsekwencji należy uznać, że odszkodowanie za zniszczone uprawy oraz szkody związane z rekultywacją gruntu nie będzie stanowiło wynagrodzenia za odpłatne świadczenie usług i tym samym nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Końcowo Wnioskodawczyni wskazuje, że czynsz dzierżawny z tytułu udostępnienia nieruchomości na rzecz Inwestora będzie odrębnie ustalony i rozliczany, co dodatkowo potwierdza, że wypłacane odszkodowanie nie będzie stanowiło elementu wynagrodzenia za jakiekolwiek świadczenie, lecz wyłącznie rekompensatę za szkody powstałe w majątku Wnioskodawczyni.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej ustawą:

Według art. 7 ust. 1 ustawy:

Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:

Stosownie do art. 2 pkt 6 ustawy:

W myśl art. 2 pkt 22 ustawy:

Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa o podatku od towarów i usług zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy. Pojęcie świadczenia usług ma więc bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania (nieczynienie bądź też tolerowanie). Jednocześnie należy podkreślić, że czynność podlega opodatkowaniu, gdy dokonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym, związek pomiędzy otrzymaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego tej płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można było powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Jednakże wskazać należy, że nie każda czynność stanowiąca dostawę towarów, w rozumieniu art. 7 ustawy, bądź świadczenie usług zdefiniowane w art. 8 ustawy, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, ponieważ aby dana czynność podlegała opodatkowaniu tym podatkiem, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.

Stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy:

W myśl art. 15 ust. 2 ustawy:

Zgodnie ze stanowiskiem TSUE wyrażonym w szeregu orzeczeń (por. C-16/93, C-89/81, C-154/80, C-498/99) za świadczenie usług za wynagrodzeniem, a więc czynność podlegającą opodatkowaniu, uważane mogą być takie sytuacje, w których istnieje bezpośredni związek pomiędzy daną czynnością a otrzymywanym z tytułu tej czynności wynagrodzeniem.

W orzeczeniu C-154/80 Trybunał stwierdził, że:

Podsumowując, świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wtedy, gdy jest wykonane odpłatnie oraz gdy pomiędzy świadczącym usługę i jej beneficjentem (odbiorcą) istnieje jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego świadczona jest usługa. Ponadto, pomiędzy świadczoną usługą a płatnością otrzymaną w zamian za tę usługę musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.

Z przedstawionego opisu sprawy wynika, że prowadzi Pani działalność rolniczą – gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Oprócz tego, jako czynny podatnik podatku VAT, prowadzi Pani działalność gospodarczą w zakresie (…).

W 2025 r. otrzymała Pani warunki przyłączenia dla Zakładu wytwarzania energii do sieci dystrybucyjnej (farma fotowoltaiczna). Została również wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na: „(…)”.

W ramach planowanej inwestycji zamierza Pani wydzierżawić nieruchomość gruntową i z tego tytułu będzie Pani otrzymywać od Inwestora coroczny czynsz dzierżawny, stanowiący wynagrodzenie za oddanie gruntu do używania. Czynsz dzierżawny z tytułu udostępnienia nieruchomości gruntowej na rzecz Inwestora będzie stanowił wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług dzierżawy i będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem VAT.

Na nieruchomości tej prowadzona jest obecnie działalność rolnicza w postaci ekologicznej plantacji (…), stanowiącej składnik prowadzonego przez Panią gospodarstwa rolnego.

W związku z realizacją przez Inwestora inwestycji polegającej na budowie farmy fotowoltaicznej, Inwestor – działając we własnym zakresie, na własne ryzyko i odpowiedzialność – podejmie czynności skutkujące likwidacją istniejącej plantacji oraz ingerencją w strukturę gleby. W następstwie powyższych działań dojdzie do powstania szkód majątkowych po Pani stronie, obejmujących w szczególności utratę upraw oraz pogorszenie właściwości użytkowych gruntu, mogących skutkować koniecznością jego rekultywacji po zakończeniu okresu dzierżawy.

W związku z powstałą szkodą Inwestor będzie zobowiązany do wypłaty na Pani rzecz jednorazowego odszkodowania, którego celem będzie naprawienie rzeczywistego uszczerbku majątkowego. Wartość odszkodowania zostanie ustalona na podstawie wydanego przez biegłego operatu szacunkowego.

Obowiązek wypłaty odszkodowania wynikać będzie z postanowień porozumienia w sprawie odszkodowania, które zostanie zawarte przez strony oraz z zasad odpowiedzialności odszkodowawczej przewidzianych w ustawie Kodeks cywilny.

Na podstawie zawartego porozumienia odszkodowanie będzie należne wyłącznie w związku z faktycznym powstaniem szkody po Pani stronie, obejmującej w szczególności likwidację plantacji (…) oraz pogorszenie właściwości użytkowych gruntu. Prawo do wypłaty odszkodowania powstanie dopiero w momencie podjęcia przez Inwestora działań skutkujących likwidacją istniejącej plantacji oraz powstaniem szkód w Pani majątku.

Czynsz dzierżawny z tytułu udostępnienia nieruchomości gruntowej na rzecz Inwestora będzie ustalony odrębnie od jednorazowego odszkodowania za szkody obejmujące utratę upraw oraz pogorszenie właściwości użytkowych gruntu.

Pani wątpliwości w analizowanej sprawie dotyczą ustalenia, czy otrzymanie przez Panią wynagrodzenia w postaci odszkodowania od Inwestora za szkody powstałe w uprawach rolnych oraz w strukturze gleby wymagającej późniejszej rekultywacji będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT na podstawie art. 5 ustawy.

W odniesieniu do powyższych wątpliwości należy wskazać, że przy określeniu, czy miała miejsce czynność podlegająca opodatkowaniu istotne jest określenie, czy wykonywano świadczenie i czy wynagrodzenie z tytułu wykonywania tego świadczenia miało być wypłacone. Niemniej, muszą być przy tym spełnione następujące warunki:

·      w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, druga strona (nabywca) jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia,

·      świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie).

Należy przy tym podkreślić, że oba ww. warunki powinny być spełnione łącznie, aby świadczenie podlegało – jako usługa – opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Przepisy prawa podatkowego nie zawierają definicji pojęcia „odszkodowanie”. Zatem w niezbędnym zakresie należy posiłkować się przepisami prawa cywilnego. Kwestie odszkodowań regulują przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795).

Z postanowień art. 361 ustawy Kodeks cywilny wynika, że:

Na gruncie prawa cywilnego odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą obowiązek naprawienia szkody. Ponadto, między zdarzeniem a zaistniałą w jego wyniku szkodą musi istnieć związek przyczynowy.

Stosownie do art. 363 ustawy Kodeks cywilny:

Zgodnie z treścią art. 471 Kodeksu cywilnego:

W świetle wyżej przytoczonych przepisów, na gruncie stosunków cywilnoprawnych szkoda polega na nienależytym wykonaniu bądź niewykonaniu zobowiązania przez dłużnika, istnieniu adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy działaniem lub zaniechaniem a szkodą. Brak tych przesłanek powoduje, że nie mamy do czynienia ze szkodą, za powstanie której dłużnik zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania. Istotą odszkodowań nie jest zatem płatność za świadczenie, lecz rekompensata za szkodę. W takim przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną – świadczenie w zamian za wynagrodzenie – co oznacza, że otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata taka nie jest też związana ze zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji.

Ustalanie statusu wypłacanej rekompensaty, jako podlegającej bądź niepodlegającej opodatkowaniu VAT, należy więc oceniać w kontekście związku z konkretnym świadczeniem.

Zaznaczyć należy również, że bez znaczenia pozostaje nazwa danej płatności. Istotnym jest natomiast, czy stanowi ona zapłatę za konkretne świadczenie, czy też jest odszkodowaniem w znaczeniu wyżej opisanym.

Jeżeli płatności o charakterze odszkodowawczym nie będą miały bezpośredniego związku z żadną czynnością, mającą charakter świadczenia ze strony podmiotu zobowiązanego, wówczas kwota otrzymanych odszkodowań nie będzie mieściła się w katalogu czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy i jako taka nie będzie podlegała opodatkowaniu tym podatkiem.

Przenosząc powołane wyżej przepisy prawa podatkowego na grunt rozpatrywanej sprawy należy uznać, że wynagrodzenie, które ma Pani otrzymać od Inwestora w formie odszkodowania za szkody powstałe w uprawach rolnych oraz w strukturze gleby wymagającej późniejszej rekultywacji, wypłacone Pani zgodnie z postanowieniami porozumienia w sprawie odszkodowania, które zostanie zawarte przez strony, będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Uzasadniając powyższą tezę należy wyjaśnić, że otrzymanie przez Panią odszkodowania będzie wynikało ze stosunku prawnego istniejącego pomiędzy stronami, jakimi są umowa dzierżawy oraz porozumienie w sprawie odszkodowania, które zostanie zawarte między Panią a Inwestorem. Wskazać należy, że oddaje Pani w dzierżawę nieruchomość, na której prowadzona jest obecnie działalność rolnicza w postaci ekologicznej plantacji (…). Jak Pani wskazała w opisie sprawy – w związku z realizacją przez Inwestora inwestycji polegającej na budowie farmy fotowoltaicznej, Inwestor – działając we własnym zakresie, na własne ryzyko i odpowiedzialność – podejmie czynności skutkujące likwidacją istniejącej plantacji oraz ingerencją w strukturę gleby. Zatem, aby Inwestor mógł zrealizować planowaną inwestycję, musi dokonać zniszczenia istniejących upraw, utracone zostaną możliwości prowadzenia działalności rolniczej, pogorszą się również właściwości użytkowe i rolnicze gruntu oraz zaistnieje konieczność przyszłej rekultywacji gruntu.

Wobec powyższych działań Inwestora na dzierżawionym gruncie, strony zawrą porozumienie, na podstawie którego Inwestor inwestycji polegającej na budowie farmy fotowoltaicznej zobowiązany będzie do wypłaty jednorazowego odszkodowania na Pani rzecz.

Z przedstawionych we wniosku okoliczności wynika zatem, że mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną – świadczeniem w zamian za dodatkową kwotę określoną w odrębnej umowie – porozumieniu zawartym z Inwestorem. Jak stwierdzono wyżej, świadczeniem jest każde zachowanie polegające na działaniu, zaniechaniu działania lub znoszeniu (tolerowaniu) określonej sytuacji lub stanu rzeczy.

Mając na uwadze powyższe należy uznać, że dochodzi do świadczeń z Pani strony na rzecz Inwestora. Świadczenia te mają charakter aktywnego działania, jak i zaniechania działań. Na podstawie zawartego z Inwestorem porozumienia wyraża Pani zgodę na dokonanie przez Inwestora czynności skutkujących likwidacją istniejącej plantacji oraz ingerencją w strukturę gleby, akceptując przy tym dokonywane przez Inwestora działania na dzierżawionym gruncie.

Zatem, czynności wykonywane przez Panią polegające na oddaniu w dzierżawę gruntu, na którym prowadzona jest obecnie działalność rolnicza w postaci ekologicznej plantacji (…) i w konsekwencji zawarciu porozumienia dotyczącego wypłaty na Pani rzecz jednorazowego odszkodowania, którego celem będzie naprawienie uszczerbku majątkowego związanego w szczególności z likwidacją plantacji (…) oraz pogorszeniem właściwości użytkowych gruntu, stanowią świadczenie polegające na tolerowaniu pewnego stanu przez Panią, co w konsekwencji przynosi wymierne korzyści po stronie Inwestora.

Wobec powyższego, w związku z oddaniem w dzierżawę gruntu, na którym prowadzona jest obecnie działalność rolnicza w postaci ekologicznej plantacji (…) podjęła Pani określone działania, za które otrzyma Pani, oprócz kwot czynszu dzierżawnego, dodatkowe wynagrodzenie w postaci jednorazowego odszkodowania. Z kolei Inwestor stanie się niewątpliwie beneficjentem tego działania, ponieważ będzie mógł bez przeszkód użytkować grunt i zrealizować na nim inwestycję polegającą na budowie farmy fotowoltaicznej, mimo faktu, że w momencie oddania w dzierżawę grunt ten był wykorzystywany przez Panią na cele prowadzenia działalności rolniczej w postaci ekologicznej plantacji (…).

Tym samym, będzie istniał bezpośredni związek pomiędzy świadczeniem wykonywanym przez Panią na rzecz Inwestora a wypłaconym jednorazowym odszkodowaniem za naprawienie rzeczywistego uszczerbku majątkowego na przedmiocie dzierżawy, stanowiącym wynagrodzenie za świadczenie usług, które Inwestor wypłaci Pani zgodnie z postanowieniami zawartego porozumienia.

Powyższe powoduje, że można wskazać bezpośredniego beneficjenta czynności wykonywanej przez Panią i podmiotem tym jest Inwestor. Zatem, wypłata jednorazowego odszkodowania na podstawie zawartego porozumienia za naprawienie rzeczywistego uszczerbku majątkowego na przedmiocie dzierżawy będzie świadczeniem ekwiwalentnym, a beneficjentem tej czynności będzie Inwestor.

W tym miejscu należy wskazać, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega konkretna czynność (dostawa towaru lub usługa), a nie zapłata (opłata, płatność), co wynika wprost z art. 5 ust. 1 ustawy.

Kwota, którą ma Pani otrzymać od Inwestora na podstawie postanowień zawartego porozumienia, będzie stanowiła zatem formę zapłaty za umownie uzgodnione działania między stronami. Zaistnieje więc bezpośredni związek pomiędzy dokonanym świadczeniem a otrzymanym z tego tytułu wynagrodzeniem. W przedmiotowej sprawie będziemy mieli zatem do czynienia z transakcją ekwiwalentną – świadczeniem w zamian za wynagrodzenie.

Zatem, wypłatę przez Inwestora określonej kwoty wynagrodzenia dodatkowego, określonego przez Panią jako jednorazowe odszkodowanie o charakterze kompensacyjnym za naprawę rzeczywistego uszczerbku majątkowego, należy traktować jako wynagrodzenie za świadczenie wykonywane przez Panią na rzecz Inwestora, co wypełni wskazaną przesłankę uznania czynności wykonywanych przez Panią za usługę, w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy. Należy zwrócić uwagę, że w przypadku opisanym we wniosku możemy wskazać konkretnego beneficjenta tej usługi – Inwestora – który w związku z zaistnieniem określonych okoliczności będzie zobowiązany do wypłaty ustalonego w zawartym porozumieniu wynagrodzenia (kwoty z porozumienia).

W analizowanej sprawie kwota jednorazowego odszkodowania o charakterze kompensacyjnym za naprawę rzeczywistego uszczerbku majątkowego, którą ma Pani otrzymać w związku z zawartym porozumieniem z Inwestorem (będącym konsekwencją zawarcia umowy dzierżawy), nie będzie zatem spełniała funkcji odszkodowawczej, lecz będzie stanowiła wynagrodzenie za świadczenie, które mieści się w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu wymienionych w art. 5 ust. 1 ustawy jako odpłatne świadczenie usług, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy.

Jednocześnie należy zaznaczyć, że sposób nazewnictwa przyjęty przez strony w zawartej umowie nie może przesądzać o sposobie opodatkowania czynności wywołujących określony skutek ekonomiczny.

Podsumowując stwierdzam, że otrzymanie przez Panią wynagrodzenia w postaci jednorazowego odszkodowania od Inwestora za szkody powstałe w uprawach rolnych oraz w strukturze gleby wymagającej późniejszej rekultywacji w związku z zawartym porozumieniem, będzie stanowiło wynagrodzenie za czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy, jako odpłatne świadczenie usług, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy.

Tym samym, Pani stanowisko należało uznać za nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Przedmiotem wydanej interpretacji jest ocena Pani stanowiska w zakresie pytania dotyczącego podatku od towarów i usług. Natomiast w zakresie pytania dotyczącego podatku dochodowego od osób fizycznych zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.

Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego

lub zdarzenia przyszłego. Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem zdarzenia przyszłego. Ponosi Pani ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym jego przedstawieniem. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty opis sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Panią w złożonym wniosku. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie zdarzenia przyszłego.

W przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.