Interpretacja 0112-KDIL3.4012.96.2026.3.AW

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

11 lutego 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 5 lutego 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku od towarów i usług w zakresie braku podlegania opodatkowaniu podatkiem VAT świadczenia usług najmu nieruchomości i odpłatnej dostawy nieruchomości/ruchomości, wchodzących w skład masy upadłości zmarłego Upadłego, dokonywanych przez Syndyka w toku likwidacji masy upadłości.

Uzupełnił go Pan pismem z 25 marca 2026 r. (wpływ 31 marca 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie.

Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawca (dalej: jako Syndyk), na mocy Postanowienia Sądu Rejonowego z grudnia 2025 r., został powołany do pełnienia funkcji syndyka masy upadłościowej dłużnika, którym jest zmarły AA, prowadzący przed śmiercią działalność gospodarczą (dalej: jako Upadły).

Upadły zmarł (…) grudnia 2024 r.

W dniu 28 stycznia 2025 r. jeden z wierzycieli Upadłego zainicjował postępowanie w sprawie ogłoszenia upadłości Upadłego, w trybie art. 7 ustawy Prawo upadłościowe, zgodnie z którym: „W razie śmierci przedsiębiorcy można ogłosić jego upadłość, jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony w terminie roku od dnia jego śmierci, a w przypadku ustanowienia zarządu sukcesyjnego, o którym mowa w ustawie z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (Dz. U. z 2021 r. poz. 170). zwanego dalej: «zarządem sukcesyjnym» – także po upływie roku od dnia śmierci przedsiębiorcy, a przed dniem wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego. Wniosek o ogłoszenie upadłości może złożyć wierzyciel, zarządca sukcesyjny, a także spadkobierca, oraz małżonek i każde z dzieci lub rodziców zmarłego, chociażby nie dziedziczyli po nim spadku”.

Zatem, postępowanie w sprawie upadłości Upadłego zostało wszczęte po śmierci Upadłego.

W skład masy upadłości wchodzą zarówno nieruchomości, jak i ruchomości, stanowiące wcześniej majątek Upadłego, które zgodnie z przepisami prawa upadłościowego służą zaspokojeniu roszczeń wierzycieli.

Część nieruchomości, wchodzących w skład masy upadłości, jest przedmiotem umów najmu zawartych jeszcze przed ogłoszeniem upadłości, a stosunki najmu są kontynuowane w toku postępowania upadłościowego. Z tytułu najmu są uzyskiwane oraz mogą być uzyskiwane w przyszłości przychody zasilające masę upadłości.

Syndyk, wykonując swoje ustawowe obowiązki, zamierza dokonywać zbycia powyższych składników majątkowych, w trybie przewidzianym przepisami prawa upadłościowego, w celu uzyskania środków pieniężnych przeznaczonych na pokrycie kosztów postępowania oraz zaspokojenie wierzycieli Upadłego.

W związku z planowanymi czynnościami sprzedaży Syndyk powziął wątpliwości, co do skutków prawnych oraz podatkowych zbywania nieruchomości i ruchomości, wchodzących w skład masy upadłości, a także dokumentowania usług najmu nieruchomości, wchodzących w skład masy upadłościowej.

Uzupełniając wniosek udzielił Pan odpowiedzi na następujące pytania:

1.  Czy zakończyło się postępowanie spadkowe po śmierci upadłego? Jeśli tak, to proszę wskazać datę.

Odpowiedź: Według najlepszej wiedzy Wnioskodawcy postępowanie spadkowe po śmierci Upadłego nie zostało wszczęte, a tym samym nie doszło do jego zakończenia.

2.  Czy zostali ustanowieni spadkobiercy po zmarłym AA? Jeśli tak, to proszę wskazać kim są Ci spadkobiercy.

Odpowiedź: Według najlepszej wiedzy Wnioskodawcy, na dzień składania uzupełnienia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, nie zostali ustanowieni spadkobiercy po zmarłym AA. Zmarły nie miał żony ani dzieci.

3.  Czy doszło do działu spadku? Jeśli tak, to proszę wskazać datę.

Odpowiedź: Według najlepszej wiedzy Wnioskodawcy, na dzień składania uzupełnienia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, nie doszło do działu spadku po zmarłym AA.

4.  Jeżeli został ustanowiony zarząd sukcesyjny proszę o wskazanie:

a)  kto powołał zarząd sukcesyjny po zmarłym AA?

b)  kto został ustanowionym zarządcą sukcesyjnym po zmarłym AA?

c)  czy nastąpiło wygaśnięcie zarządu sukcesyjnego (jeśli tak, to na jakiej podstawie i w następstwie jakich okoliczności)?

Odpowiedź: Na dzień złożenia uzupełnienia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, w CEIDG brak jest wpisu dotyczącego ustanowienia zarządcy sukcesyjnego dla działalności gospodarczej zmarłego.

Według najlepszej wiedzy Wnioskodawcy zarządca sukcesyjny nie został ustanowiony w sprawie.

5.  W jakim zakresie była prowadzona działalność gospodarcza przez Upadłego?

Odpowiedź: Przeważająca działalność gospodarcza: 46.90.Z Sprzedaż hurtowa niewyspecjalizowana

Wykonywana działalność gospodarcza:

46.90.Z Sprzedaż hurtowa niewyspecjalizowana,

41.20.Z Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych,

55.10.Z Hotele i podobne obiekty zakwaterowania,

63.99.Z Pozostała działalność usługowa w zakresie informacji, gdzie indziej niesklasyfikowana,

64.19.Z Pozostałe pośrednictwo pieniężne,

64.92.Z Pozostałe formy udzielania kredytów,

64.99.Z Pozostała finansowa działalność usługowa, gdzie indziej niesklasyfikowana, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych,

68.10.Z Kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek,

68.20.Z Wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi,

73.11.Z Działalność agencji reklamowych,

90.04.Z Działalność obiektów kulturalnych.

6.  Czy nieruchomości i ruchomości były wykorzystywane w prowadzonej przez Upadłego działalności gospodarczej?

Odpowiedź: Tak.

7.  Czy stroną wszystkich zawieranych, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, umów najmu był Pan AA?

Odpowiedź: W zakresie umów najmu, jakie są znane Wnioskodawcy, ich stroną, jako Wynajmujący (właściciel) był Pan AA. Wnioskodawca zastrzega, że jeżeli chodzi o umowy najmu, to wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczy tylko i wyłącznie ruchomości lub nieruchomości, w stosunku do których stroną umów był Pan AA.

8.  Na jaki okres będą wynajmowane ww. nieruchomości?

Odpowiedź: Wnioskodawca nie jest w stanie jednoznacznie wskazać okresu najmu nieruchomości. Umowy najmu nie wygasają z chwilą śmierci Wynajmującego. Umowy te trwają nadal i są zawarte albo na czas określony albo na czas nieokreślony. Obecnie Wnioskodawca prowadzi czynności związane z wyceną nieruchomości oraz podejmuje działania zmierzające do ich niezwłocznego zbycia w celu zaspokojenia wierzycieli oraz pokrycia kosztów postępowania. Niemniej jednak Wnioskodawca nie jest w stanie określić, kiedy dokładnie nastąpi zbycie nieruchomości, a tym samym jaki będzie ostateczny okres ich wynajmowania.

Pytanie

Czy świadczenie usług najmu nieruchomości lub odpłatna dostawa nieruchomości lub ruchomości, wchodzących w skład masy upadłości zmarłego Upadłego, dokonywane przez Syndyka w toku likwidacji masy upadłości, będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?

Pana stanowisko w sprawie

Zdaniem Wnioskodawcy:

Świadczenie usług najmu nieruchomości lub odpłatna dostawa nieruchomości lub ruchomości, wchodzących w skład masy upadłości zmarłego Upadłego, dokonywane przez Syndyka w toku likwidacji masy upadłości, nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Uzasadnienie Wnioskodawcy:

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT: Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Stosownie do brzmienia art. 7 ust. 1 ustawy o VAT: Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).

Kolejno, na podstawie art. 2 pkt 6 ustawy: Ilekroć w przepisach ustawy jest mowa o towarach – rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

W świetle powołanych powyżej przepisów budynki, budowle oraz grunt spełniają definicję towaru wynikającą z art. 2 pkt 6 ustawy, a ich sprzedaż stanowi dostawę towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy. Natomiast odpłatne świadczenie usług najmu nieruchomości jest odpowiednio kwalifikowane do kategorii odpłatnego świadczenia usług.

Należy podkreślić, że samo ustalenie, iż dany podmiot dokonuje czynności, mieszczących się w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług, nie stanowi wystarczającej przesłanki do objęcia tych czynności podatkiem VAT. Dla powstania obowiązku podatkowego konieczne jest bowiem, aby podmiot dokonujący danej czynności występował w charakterze podatnika w rozumieniu przepisów ustawy o VAT.

Jeżeli chodzi o definicję legalną pojęć podatnik i działalność gospodarcza, to zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 ustawy o VAT: Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Zaś zgodnie z brzmieniem art. 15 ust 2 ustawy: Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Z powyższego wynika, iż aby można było mówić o czynności opodatkowanej obligatoryjnie powinny być spełnione oba warunki: czynność powinna być ujęta w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu VAT oraz powinna być zrealizowana przez podmiot będący podatnikiem VAT. Ocena, czy w danym przypadku podmiot działa jako podatnik podatku od towarów i usług, powinna być dokonywana indywidualnie, z uwzględnieniem specyfiki oraz rzeczywistych okoliczności towarzyszących danej czynności.

Jeżeli chodzi o status prawny osób fizycznych, to zgodnie z treścią art. 8 § 1 Kodeksu Cywilnego: Osobą fizyczną, posiadającą zdolność prawną jest każdy człowiek od chwili urodzenia. Zdolność prawna, podobnie jak i byt osoby fizycznej, ustaje z chwilą jej śmierci.

Natomiast, zgodnie z art. 7 § 1 Ordynacji podatkowej: Podatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, podlegająca na mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu.

Z chwilą śmierci osoby fizycznej ustaje jej byt prawny jako podatnika, a tym samym wygasają, wynikające z przepisów prawa podatkowego, obowiązki podatkowe o charakterze podmiotowym.

Zgodnie z treścią art. 922 § 1 i 2 Kodeksu Cywilnego: Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej. Nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.

Jeżeli chodzi o przepisy podatkowe regulujące zasady sukcesji w prawie podatkowym, to w pierwszej kolejności należy powołać art. 97 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej: Spadkobiercy podatnika, z zastrzeżeniem § 1a, 2 i 2a, przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy. Jeżeli, na podstawie przepisów prawa podatkowego, spadkodawcy przysługiwały prawa o charakterze niemajątkowym, związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, uprawnienia te przechodzą na spadkobierców pod warunkiem dalszego prowadzenia tej działalności na ich rachunek.

Z powyższej regulacji wynika, że spadkobiercy z mocy prawa przejmują majątkowe prawa i obowiązki podatkowe przysługujące spadkodawcy. Natomiast prawa o charakterze niemajątkowym, związane z prowadzoną przez spadkodawcę działalnością gospodarczą, przechodzą na spadkobierców wyłącznie pod warunkiem kontynuowania tej działalności na ich rachunek. Oznacza to, że zakres sukcesji podatkowej jest ograniczony i uzależniony od charakteru danego prawa lub obowiązku.

Art. 98 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że: Do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe.

Zgodnie z art. 100 § 1 Ordynacji podatkowej: Organ podatkowy orzeka w jednej decyzji o zakresie odpowiedzialności lub uprawnień poszczególnych spadkobierców na podstawie decyzji ostatecznych wydanych wobec spadkodawcy oraz jego zobowiązań wynikających z prawidłowych deklaracji.

W analizowanej sprawie wątpliwość dotyczy skutków podatkowych świadczenia usług najmu nieruchomości należących do Upadłego, wchodzących w skład masy upadłościowej, lub zbycia nieruchomości albo ruchomości, wchodzących w skład masy upadłościowej.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę na szczególny charakter funkcji, jaką pełni syndyk w postępowaniu upadłościowym, Syndyk jest powoływany przez sąd do pełnienia funkcji w postępowaniu upadłościowym, w zakresie określonym przepisami ustawy – Prawo upadłościowe. Wykonując swoje obowiązki, działa w granicach wyznaczonych przepisami prawa, przy czym czynności o istotnym znaczeniu wymagają współdziałania z sędzią-komisarzem lub radą wierzycieli. Jednocześnie w podstawowym zakresie realizacji swoich ustawowych zadań syndyk działa samodzielnie i na własną odpowiedzialność.

Stosownie do art. 75 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe: Z dniem ogłoszenia upadłości upadły traci prawo zarządu oraz możliwość korzystania z mienia wchodzącego do masy upadłości i rozporządzania nim. Jak stanowi art. 62 ustawy Prawo upadłościowe: W skład masy upadłości wchodzi majątek należący do upadłego w dniu ogłoszenia upadłości oraz nabyty przez upadłego w toku postępowania upadłościowego, z wyjątkami określonymi w art. 63-67a.

W myśl art. 160 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe: W sprawach dotyczących masy upadłości syndyk dokonuje czynności w imieniu własnym na rachunek upadłego. Przepis art. 173 ustawy Prawo upadłościowe stanowi, że: Syndyk niezwłocznie obejmuje majątek upadłego, zarządza nim, zabezpiecza go przed zniszczeniem, uszkodzeniem lub zabraniem go przez osoby postronne oraz przystępuje do jego likwidacji.

Z przepisów Prawa upadłościowego wynika, że syndyk obejmuje majątek upadłego, zarządza nim, zabezpiecza go oraz dokonuje jego likwidacji. Upadły traci prawo zarządu oraz możliwość korzystania i rozporządzania swoim majątkiem, jednak nie traci statusu podatnika, do którego nadal znajdują zastosowanie przepisy prawa podatkowego.

W toku postępowania upadłościowego to nadal upadły pozostaje podatnikiem, natomiast syndyk realizuje w jego imieniu obowiązki podatkowe. Odmienna sytuacja powstaje jednak z chwilą śmierci upadłego. W takim przypadku ustaje jego byt prawny, a tym samym brak jest podmiotu zdolnego do samodzielnego wykonywania działalności gospodarczej oraz do występowania w charakterze podatnika.

Stosownie do przepisu art. 7 ustawy Prawo upadłościowe: W razie śmierci przedsiębiorcy można ogłosić jego upadłość, jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony w terminie roku od dnia jego śmierci. Wniosek o ogłoszenie upadłości może złożyć wierzyciel, a także spadkobierca, oraz małżonek i każde z dzieci lub rodziców zmarłego, chociażby nie dziedziczyli po nim spadku.

Zgodnie z art. 188 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe: W przypadku śmierci upadłego jego spadkobierca ma prawo brać udział w postępowaniu upadłościowym. Jeżeli spadkobierca nie jest znany albo nie wstąpił do postępowania, sędzia-komisarz na wniosek syndyka albo z urzędu ustanowi kuratora, do którego przepis art. 187 stosuje się.

Stosownie do brzmienia art. 418 ustawy Prawo upadłościowe: Jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości wobec przedsiębiorcy lub osoby, o której mowa w art. 8 lub art. 9 złożono po ich śmierci, postępowanie upadłościowe prowadzone jest według przepisów zawartych w tytule niniejszym.

Na podstawie art. 424 ustawy Prawo upadłościowe: W razie ogłoszenia upadłości w sprawach objętych przepisami niniejszego tytułu skutki prawne związane z przyjęciem spadku powstają po zakończeniu postępowania upadłościowego.

Z przepisów Prawa upadłościowego wynika, że możliwe jest ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy po jego śmierci, a w postępowaniu tym mogą uczestniczyć spadkobiercy. Jednocześnie skutki przyjęcia spadku powstają dopiero po zakończeniu postępowania upadłościowego. Śmierć upadłego nie zmienia sytuacji procesowej syndyka, jednak nie oznacza przejęcia przez Niego działalności gospodarczej zmarłego. Zakres obowiązków syndyka ogranicza się do objęcia majątku, zarządzania nim oraz jego likwidacji. W konsekwencji, w przypadku śmierci upadłego brak jest podstaw prawnych do uznania, że na syndyku ciążą obowiązki podatkowe w zakresie podatku od towarów i usług właściwe dla podatnika – zmarłego przedsiębiorcy.

Zgodnie z treścią art. 12 ust. 2 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników: W przypadku zgonu lub ustania bytu prawnego podatnika, nadany NIP wygasa, z wyjątkiem przypadków wymienionych w ust. 1-1b.

Śmierć osoby fizycznej powoduje również unieważnienie z dniem zgonu dowodu osobistego zgodnie z art. 50 i art. 51 ustawy o dowodach osobistych. Unieważnieniu podlegają również wszelkie dane wynikające z dowodu, w tym także nadany PESEL. Oznacza to, że z chwilą śmierci podatnika ustaje jego byt prawny, likwidacji ulegają NIP i PESEL.

Obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości dalszego funkcjonowania masy upadłości jako odrębnego podatnika VAT ani nadania jej nowego numeru NIP. Z chwilą śmierci upadłego wygasa jego byt prawny jako podatnika, a tym samym brak jest podmiotu, na którym mogłyby ciążyć obowiązki w zakresie rozliczania podatku od towarów i usług.

W konsekwencji, brak jest podstaw prawnych do przypisania syndykowi obowiązku odprowadzania podatku VAT z tytułu sprzedaży majątku, należącego do zmarłego upadłego (lub świadczenia usług najmu nieruchomości do czasu ich sprzedaży).

Analogiczne stanowisko jest również aprobowane w wyrokach sądów administracyjnych oraz rozstrzygnięciach administracji skarbowej:

-     wyrok WSA w Krakowie z 17 stycznia 2013 r., sygn. I SA/Kr 1789/12: „(...) wobec śmierci upadłego bezprzedmiotowe stało się złożenie deklaracji VAT za III kwartał 2010 r. i wpłata należnego podatku, bowiem na gruncie prawa podatkowego przestał istnieć podmiot zobowiązany (podatnik). Skoro w myśl przepisu art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników, z chwilą śmierci podatnika z mocy prawa wygasa decyzja o nadaniu podatnikowi numeru NIP, posługiwanie się tym numerem przez syndyka nie znajdowało oparcia w przepisach prawa, trafnie zatem organy podatkowe uznały, iż dokonane przez syndyka czynności złożenia deklaracji i wpłaty podatku nie wywołały żadnych skutków prawnych. Brak legitymacji procesowej syndyka dotyczył bowiem zindywidualizowanego obowiązku podatkowego zmarłego podatnika w zakresie podatku od towarów i usług, a nie sytuacji procesowej syndyka w postępowaniu upadłościowym. (...)”,

-     interpretacja indywidualna DKIS z 3 kwietnia 2025 r., nr 0114-KDIP1-3.4012.870.2024.4.MPA „(...) Na Panu jako syndyku, po śmierci upadłego nie będą ciążyły obowiązki podatkowe związane z rozliczeniem podatku od towarów i usług, dotyczące opodatkowania obrotu ze sprzedaży nieruchomości zmarłego przedsiębiorcy, bowiem zarówno ustawa o podatku od towarów i usług, jak i ustawa Ordynacja podatkowa, nakłada takie obowiązki jedynie na podatnika lub też na jego następców prawnych. Podsumowując, obrót ze sprzedaży nieruchomości zmarłego przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą, wobec którego prowadzone jest postępowanie upadłościowe przez Pana nie będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem VAT. (...)”,

-     interpretacja indywidualna DKIS z 14 stycznia 2025 r., nr 0113-KDIPT1-1.4012.794.2024.4.AK „(...) że po śmierci upadłego na syndyku nie będą ciążyły obowiązki podatkowe w zakresie podatku VAT, związane z opodatkowaniem podatkiem VAT najmu nieruchomości zmarłego przedsiębiorcy, bowiem zarówno ustawa o podatku od towarów i usług, jak i ustawa Ordynacja podatkowa, nakłada takie obowiązki jedynie na podatnika lub też na jego następców prawnych. W ustawach tych syndyk nie jest wymieniony do dokonywania czynności określonych tymi ustawami jako podatnik działający w zastępstwie zmarłego podatnika. (...)”.

Podsumowując, w ocenie Syndyka, świadczenie usług najmu nieruchomości lub odpłatna dostawa nieruchomości lub ruchomości, wchodzących w skład masy upadłości zmarłego Upadłego, dokonywane przez Syndyka w toku likwidacji masy upadłości nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”, nie precyzuje wprost skutków prawnych związanych ze śmiercią podatnika podatku od towarów i usług, jednakże śmierć podatnika jest jedną z form zakończenia bytu prawnego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, a więc również zakończeniem występowania podmiotu w obrocie gospodarczym w charakterze podatnika podatku od towarów i usług.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy:

Na mocy art. 7 ust. 1 ustawy:

Na podstawie art. 2 pkt 6 ustawy:

Jak stanowi art. 2 pkt 22 ustawy:

W świetle powołanych powyżej przepisów budynki, budowle oraz grunt spełniają definicję towaru, wynikającą z art. 2 pkt 6 ustawy, a ich sprzedaż stanowi dostawę towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy.

Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:

W powyższym przepisie przyjęto generalną zasadę, zgodnie z którą, usługami są wszelkie odpłatne świadczenia, niebędące dostawą towarów. Stąd też, stwierdzić należy, że definicja „świadczenia usług” ma charakter dopełniający definicję „dostawy towarów” i jest wyrazem realizacji zasady powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji wykonywanych przez podatników w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Określeniem „usługi” w przepisach ustawy o podatku od towarów i usług objęto obszerny krąg czynności, obejmujący swym zakresem zarówno czynności określone przez stosowne klasyfikacje statystyczne, jak i cały szereg innych świadczeń, które nie są ujęte w tych klasyfikacjach.

Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy zatem rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś), jak i zaniechanie (nieczynienie, bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy).

Nie każda jednak czynność, stanowiąca dostawę towarów lub świadczenie usług, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Aby dana czynność podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, musi być wykonana przez podatnika.

Pojęcia „podatnik” i „działalność gospodarcza”, na potrzeby podatku od towarów i usług, zostały określone w art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy.

Stosownie do treści art. 15 ust. 1 ustawy:

Według art. 15 ust. 2 ustawy:

Z treści cytowanych powyżej przepisów wynika, że warunkiem opodatkowania danej czynności podatkiem od towarów i usług jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: po pierwsze – czynność winna być ujęta w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, po drugie – musi być zrealizowana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.

Uznanie, że dany podmiot w odniesieniu do konkretnej czynności działa jako podatnik podatku od towarów i usług, wymaga oceny każdorazowo odnoszącej się do okoliczności faktycznych danej sprawy.

Dla zdefiniowania pojęcia osoby fizycznej należy odwołać się do przepisów ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej: „Kodeks cywilny”:

Z art. 8 § 1 Kodeksu cywilnego wynika, że:

Natomiast, zgodnie z art. 7 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.), zwanej dalej Ordynacją podatkową:

Byt prawny podatnika – osoby fizycznej, na którego przepisy podatkowe nakładają obowiązek podatkowy ustaje z chwilą jego śmierci.

Stosownie zaś do art. 922 § 1 ustawy z Kodeksu cywilnego:

Zgodnie z art. 922 § 2 Kodeksu cywilnego:

Kwestię sukcesji podatkowej reguluje przede wszystkim art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym:

Na podstawie art. 97 § 2 Ordynacji podatkowej:

Z powyższego wynika, że spadkobiercy nie wstępują w prawa i obowiązki spadkodawcy wynikające z przepisów prawa podatkowego, lecz przejmują z mocy prawa wszelkie prawa i obowiązki o charakterze majątkowym, a prawa niemajątkowe pod warunkiem kontynuacji działalności prowadzonej uprzednio przez spadkodawcę.

Natomiast art. 98 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że:

Zgodnie z art. 100 § 1 Ordynacji podatkowej:

Z opisu sprawy wynika, że na mocy postanowienia sądu został Pan powołany do pełnienia funkcji syndyka masy upadłościowej dłużnika, którym jest zmarły AA, prowadzący przed śmiercią działalność gospodarczą. Upadły zmarł (…) grudnia 2024 r. W dniu 28 stycznia 2025 r. jeden z wierzycieli Upadłego zainicjował postępowanie w sprawie ogłoszenia upadłości Upadłego. Zatem, postępowanie w sprawie upadłości Upadłego zostało wszczęte po śmierci Upadłego. W skład masy upadłości wchodzą zarówno nieruchomości, jak i ruchomości, stanowiące wcześniej majątek Upadłego, które zgodnie z przepisami prawa upadłościowego służą zaspokojeniu roszczeń wierzycieli. Część nieruchomości, wchodzących w skład masy upadłości, jest przedmiotem umów najmu, zawartych jeszcze przed ogłoszeniem upadłości, a stosunki najmu są kontynuowane w toku postępowania upadłościowego. Z tytułu najmu są uzyskiwane oraz mogą być uzyskiwane w przyszłości przychody zasilające masę upadłości. Syndyk, wykonując swoje ustawowe obowiązki, zamierza dokonywać zbycia powyższych składników majątkowych, w trybie przewidzianym przepisami prawa upadłościowego, w celu uzyskania środków pieniężnych przeznaczonych na pokrycie kosztów postępowania oraz zaspokojenie wierzycieli Upadłego. Postępowanie spadkowe po śmierci Upadłego nie zostało wszczęte, a tym samym nie doszło do jego zakończenia. Nie zostali ustanowieni spadkobiercy po Zmarłym. Zmarły nie miał żony ani dzieci. Nie doszło do działu spadku po Zmarłym. W CEIDG brak jest wpisu dotyczącego ustanowienia zarządcy sukcesyjnego dla działalności gospodarczej zmarłego. Zarządca sukcesyjny nie został ustanowiony w sprawie. W zakresie umów najmu, ich stroną, jako Wynajmujący (właściciel) był Pan AA. Umowy najmu nie wygasają z chwilą śmierci Wynajmującego. Umowy te trwają nadal i są zawarte albo na czas określony albo na czas nieokreślony. Obecnie prowadzi Pan jako syndyk czynności związane z wyceną nieruchomości oraz podejmuje działania zmierzające do ich niezwłocznego zbycia w celu zaspokojenia wierzycieli oraz pokrycia kosztów postępowania.

Pana wątpliwości dotyczą ustalenia, czy świadczenie usług najmu nieruchomości lub odpłatna dostawa nieruchomości lub ruchomości, wchodzących w skład masy upadłości zmarłego Upadłego, dokonywane przez Syndyka w toku likwidacji masy upadłości, będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Należy wskazać, że zasady powoływania syndyków i nadzorców sądowych określa ustawa z 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 614 ze zm.), zwana dalej ustawą Prawo upadłościowe.

Syndyk jest wyznaczany przez sąd, który powierza mu pełnienie określonych funkcji w postępowaniu upadłościowym, określonych zakresem ustawy. Przy wykonywaniu czynności syndyk ograniczony jest przepisami ustawy i najważniejsze czynności musi konsultować z sędzią komisarzem i radą wierzycieli, jednak w podstawowym i zasadniczym zakresie wykonywania swoich obowiązków jest w pełni samodzielny. Sąd powierzając danej osobie wypełnienie określonych ustawowo zadań nie określa w ścisły sposób warunków wykonywania pracy odnoszących się przykładowo do miejsca i czasu jej wykonania.

Stosownie do art. 75 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe:

Natomiast jak stanowi art. 62 ustawy Prawo upadłościowe:

Zgodnie z art. 57 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe:

W myśl art. 160 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe:

Przepis art. 173 ustawy Prawo upadłościowe stanowi, że:

Z cytowanych wyżej przepisów Prawa upadłościowego wynika, że syndyk obejmuje majątek upadłego, zarządza nim, zabezpiecza go przed zniszczeniem, uszkodzeniem lub zabraniem przez osoby postronne oraz przystępuje do jego likwidacji. Mimo, że upadły z mocy prawa traci zarząd oraz możliwość korzystania i rozporządzania majątkiem należącym do Niego, to nie zostaje pozbawiony statusu podatnika, do którego to stosuje się prawa i obowiązki wynikające z przepisów obowiązujących ustaw podatkowych. We wszelkich postępowaniach stroną w znaczeniu materialnym pozostaje upadły, to on jest podmiotem praw i obowiązków, natomiast syndykowi przysługuje legitymacja formalna do występowania w tych postępowaniach, jest on stroną w znaczeniu formalnym. W zakresie prawnopodatkowym działanie syndyka należy potraktować jako działanie przez pełnomocnika z wszystkimi konsekwencjami prawnymi tego stanu rzeczy. Syndyk w sprawach dotyczących masy upadłości działa jako zastępca pośredni upadłego, podejmując za upadłego i na jego rachunek wszystkie czynności prawne i procesowe.

Podmiotowość prawnopodatkowa w zakresie podatku od towarów i usług z tytułu działalności prowadzonej przez przedsiębiorcę po ogłoszeniu upadłości nie ustaje, a syndyk masy upadłości jest osobą odpowiedzialną w czasie trwania postępowania upadłościowego za realizację obowiązków podatnika. Syndyk masy upadłości ponosi również odpowiedzialność za rzetelność i niewadliwość prowadzonych ksiąg podatkowych.

Zatem, ogłoszenie upadłości nie zmienia statusu podatnika podatku od towarów i usług, w szczególności nie powoduje, że podatnikiem przestaje być upadły, a zostaje nim syndyk masy upadłości.

W świetle powyższego, upadły z mocy prawa traci zarząd oraz możliwość korzystania i rozporządzania majątkiem należącym do Niego, jednakże ta okoliczność nie pozbawia upadłego statusu podatnika, do którego stosuje się prawa i obowiązki wynikające z przepisów obowiązujących ustaw podatkowych.

Wszelkie zatem czynności realizowane przez syndyka w stosunku do majątku upadłego, mające charakter odpłatnej dostawy lub świadczenia usług są realizowane na rachunek upadłego, lecz w imieniu syndyka. W takim przypadku uznać należy, że w dalszym ciągu czynności te są realizowane w ramach działalności gospodarczej upadłego i na jego rachunek.

Odnośnie zatem wszelkich odpłatnych czynności dostaw towarów oraz świadczenia usług wykonywanych na rachunek upadłego w następstwie decyzji zarządczych syndyka, podatnikiem VAT – świetle art. 15 ust. 1 ustawy – pozostaje upadły, którego działalność gospodarcza jest prowadzona w szczególnym zakresie i formie. W postępowaniu upadłościowym syndyk w sensie materialnoprawnym działa w interesie wierzycieli, a także upadłego, co oznacza, że podejmuje w tym postępowaniu czynności, z których podmioty te uzyskują jakąś korzyść. Jednakże należy zauważyć, iż syndyk nie wstępuje w prawa i obowiązki podatnika. Podatnikiem pozostaje przedsiębiorca, ale w związku z jego upadłością rozliczenia z organami podatkowymi są nadzorowane przez syndyka.

Jednakże z chwilą śmierci upadłego podmiotu, co ma miejsce w przedstawionym stanie sprawy, nie występuje sytuacja samodzielnego wykonywania przez upadłego działalności gospodarczej, a wszelkie dane identyfikujące ten podmiot tracą byt prawny.

Stosownie do przepisu art. 7 ustawy Prawo upadłościowe:

Śmierć upadłego nie powoduje w stosunku do syndyka wstrzymania prowadzonego postępowania upadłościowego, niemożności jego dalszego działania i dokonywania czynności zmierzających do likwidacji majątku upadłego.

Zgodnie z art. 188 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe:

W myśl art. 418 ustawy Prawo upadłościowe:

Na podstawie art. 424 ustawy Prawo upadłościowe:

Stosownie do art. 425 ustawy Prawo upadłościowe:

Z powyższego przepisu wynika, że postępowanie upadłościowe prowadzone jest nadal, jednakże nie można stwierdzić, że w takim przypadku syndyk samodzielnie wykonuje działalność gospodarczą, zamiast zmarłego podatnika.

Tym samym, zarówno w ww. art. 188 ustawy Prawo upadłościowe, jak i ww. art. 97 ustawy Ordynacja podatkowa, przewidziana została możliwość wstąpienia do postępowania spadkobierców zmarłego podatnika, którego upadłość ogłoszono.

Na gruncie przepisów prawa upadłościowego fakt śmierci upadłego nie zmienia sytuacji procesowej syndyka, jednak nie oznacza przejęcia wykonywania działalności gospodarczej przez syndyka. Zakres obowiązków syndyka jest bowiem ściśle określony ww. przepisem art. 173 ustawy Prawo upadłościowe, zgodnie z którym syndyk niezwłocznie obejmuje majątek upadłego, zarządza nim, zabezpiecza go przed zniszczeniem, uszkodzeniem lub zabraniem go przez osoby postronne oraz przystępuje do jego likwidacji. Prawa niemajątkowe, mogą więc przejść na spadkobierców upadłego, ale nie przechodzą na syndyka.

Po śmierci upadłego na syndyku nie ciążą obowiązki podatkowe w zakresie podatku od towarów i usług (upadłego jako podatnika), związane z likwidacją (sprzedażą) majątku. Wynika to z braku uregulowań nakładających taki obowiązek w obecnie obowiązujących przepisach prawnopodatkowych.

Jak wynika z art. 2 ust. 1 ustawy z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 151 ze zm.):

Zgodnie z dyspozycją art. 12 ust. 1 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników:

Art. 12 ust. 2 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników wskazuje, że:

Oznacza to, że z chwilą śmierci podatnika ustaje jego byt prawny, likwidacji ulega numer NIP.

Na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy z 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1753 ze zm.):

W myśl z art. 50 ust. 2 ustawy o dowodach osobistych:

W świetle art. 50 ust. 3 pkt 2 ustawy o dowodach osobistych:

Na mocy art. 51 ust. 2 ustawy o dowodach osobistych:

Śmierć osoby fizycznej powoduje również unieważnienie z dniem zgonu dowodu osobistego, zgodnie z art. 50 i art. 51 ustawy o dowodach osobistych. Unieważnieniu podlegają również wszelkie dane wynikające z dowodu, w tym także nadany PESEL. Oznacza to, że z chwilą śmierci podatnika ustaje jego byt prawny, likwidacji ulegają NIP i PESEL.

Obowiązujące przepisy podatkowe nie wskazują na możliwość dalszego funkcjonowania masy upadłości zarządzanej przez syndyka pod nowym numerem NIP. Syndyk po śmierci upadłego prowadzi czynności zmierzające do likwidacji majątku upadłego, ale – wobec nieuregulowania pozycji syndyka w odniesieniu do rozliczenia podatku od towarów i usług, w sytuacji ustania bytu prawnego podatnika tego podatku – brak jest podstaw prawnych do nałożenia obowiązku odprowadzania podatku VAT z tytułu sprzedaży majątku upadłego.

Z chwilą śmierci upadłego, wraz z wygaśnięciem decyzji o nadaniu NIP, przestał istnieć podatnik podatku VAT. Obowiązujące przepisy podatkowe nie dają żadnej możliwości dalszego funkcjonowania masy upadłości zarządzanej przez syndyka pod nowym numerem NIP.

Mając na uwadze przytoczone wyżej przepisy, ich analizę oraz okoliczności sprawy przedstawione we wniosku należy stwierdzić, że na Panu jako syndyku, po śmierci upadłego nie będą ciążyły obowiązki podatkowe związane z rozliczeniem podatku od towarów i usług, dotyczące opodatkowania podatkiem VAT sprzedaży nieruchomości/ruchomości i najmu nieruchomości zmarłego przedsiębiorcy, bowiem zarówno ustawa o podatku od towarów i usług, jak i ustawa Ordynacja podatkowa, nakłada takie obowiązki jedynie na podatnika lub też na jego następców prawnych. W ustawach tych syndyk nie jest wymieniony do dokonywania czynności określonych tymi ustawami jako podatnik działający w zastępstwie zmarłego podatnika.

Jak wskazano wcześniej, po śmierci podatnika, ustaje jego byt prawny, podmiot zatem przestaje istnieć, decyzja o nadaniu mu NIP wygasa, jednocześnie podmiot taki zostaje wykreślony z urzędu przez naczelnika urzędu skarbowego z rejestru jako podatnik VAT. Tym samym, nie można się posługiwać Jego numerem NIP. Ponadto, obowiązujące przepisy nie wymieniają syndyka jako podmiotu mogącego występować jako podatnik w zastępstwie zmarłego podatnika.

Zatem, syndyk masy upadłości w zakresie wypełniania czynności likwidacyjnych masy upadłości nie jest podatnikiem, w świetle art. 15 ust. 1 ustawy, a tym samym sprzedaż nieruchomości/ruchomości i najem nieruchomości przez syndyka, będących składnikiem masy upadłości zmarłego, po ogłoszeniu upadłości, nie wypełnia dyspozycji przepisu art. 15 ust. 2 ustawy i nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W konsekwencji, w tej sytuacji, sprzedaż nieruchomości/ruchomości nie będzie stanowić odpłatnej dostawy towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy, a najem nieruchomości nie będzie stanowić odpłatnego świadczenia usług, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy. Tym samym, czynności te nie będą podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, na mocy przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Zatem, wynagrodzenie z tytułu ww. czynności nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT.

Podsumowując, świadczenie usług najmu nieruchomości lub odpłatna dostawa nieruchomości lub ruchomości, wchodzących w skład masy upadłości zmarłego Upadłego, dokonywane przez Syndyka w toku likwidacji masy upadłości, nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Tym samym, Pana stanowisko uznaję za prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy, będącej przedmiotem Pana wniosku (pytania). Inne kwestie przedstawione w opisie sprawy i własnym stanowisku, które nie zostały objęte pytaniem nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa – rozpatrzone.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa:

Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku zdarzeniem przyszłym, Pan ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym jego przedstawieniem. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie zdarzenia przyszłego. W przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Informuję jednocześnie, że wniosek w zakresie zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych podlega odrębnemu rozpatrzeniu.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.