Podatnik jest matką małoletniego dziecka urodzonego w 2023 roku, formalnie pozostaje w związku małżeńskim, ale od 2022 roku w faktycznym rozstaniu z mężem, nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego i nie zamieszkują razem. Od urodzenia dziecka samodzielnie sprawuje nad nim pełną, codzienną opiekę, odpowiedzialność za wychowanie, utrzymanie, zdrowie i edukację, podczas gdy ojciec dziecka ma tylko sporadyczne, krótkotrwałe kontakty odwiedzinowe, nie uczestniczy w codziennym…
Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
20 stycznia 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 20 stycznia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych. Uzupełniła go Pani – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 20 lutego 2026 r. (wpływ 20 lutego 2026 r.). Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego
Jest Pani matką małoletniego dziecka urodzonego (…) 2023 r.
Formalnie pozostaje Pani w związku małżeńskim, jednak od (…) 2022 r. nie prowadzi Pani z mężem wspólnego gospodarstwa domowego ani nie zamieszkują Państwo razem. W tym dniu nastąpiło trwałe i faktyczne rozstanie.
Przebieg spraw rodzinnych: związek małżeński zawarła Pani (…) 2022 r. W (…) 2022 r. do sądu wpłynął pozew o rozwiązanie małżeństwa poprzez rozwód. Na czas trwania postępowania rozwodowego zostało orzeczone zabezpieczenie potrzeb rodziny, w ramach którego Pani mąż zobowiązany jest do płacenia alimentów. (…) 2023 r. urodziła Pani dziecko.
Faktyczne wykonywanie opieki nad dzieckiem: od dnia urodzenia dziecka samodzielnie sprawuje Pani codzienną opiekę nad dzieckiem oraz ponosi Pani pełną odpowiedzialność za jego wychowanie, utrzymanie, opiekę medyczną, edukację i zaspokajanie wszystkich bieżących potrzeb, dziecko nie zamieszkuje z ojcem, a ojciec nie uczestniczy w codziennym procesie wychowawczym. Ojciec dziecka w pierwszym roku życia syna odbywał sporadyczne spotkania, trwające ok. 30 minut, 2-3 razy w miesiącu, następnie przez okres jednego roku nie utrzymywał żadnych kontaktów z dzieckiem lecz po zapoznaniu się z Pani pismem procesowym dotyczącym pozbawienia go władzy rodzicielskiej ponownie zaczął spotykać się z dzieckiem, również 2-3 razy w miesiącu, na czas ok. 30-60 minut. Kontakty te mają charakter: incydentalny, krótkotrwały, nieobejmujący jakiejkolwiek odpowiedzialności za wychowanie dziecka, niepolegający na współdecydowaniu o sprawach dziecka ani sprawowaniu nad nim pieczy. Ojciec dziecka nie sprawuje opieki naprzemiennej, nie uczestniczy w codziennych czynnościach wychowawczych, nie podejmuje decyzji dotyczących zdrowia, edukacji ani organizacji życia dziecka.
Postępowania sądowe: w (…) 2023 r. Pani mąż złożył pozew o zaprzeczenie ojcostwa. Postępowanie rozwodowe zostało przez to zawieszone, a następnie po zakończeniu postępowania w przedmiocie zaprzeczenia ojcostwa postępowanie rozwodowe zostało wznowione w (…) 2025 r. W (…) 2025 r. odbyła się rozprawa, na której sąd skierował ojca dziecka na badania do (…).
Do dnia złożenia niniejszego wniosku sprawa rozwodowa nie została prawomocnie zakończona z przyczyn niezależnych od Pani, gdyż w dalszym ciągu czeka Pani na wezwanie na badania do (…), po których to zostanie wyznaczony termin rozprawy.
Ojciec dziecka nie sprawuje faktycznej pieczy nad dzieckiem, nie podejmuje decyzji dotyczących jego zdrowia, edukacji ani organizacji codziennego życia. Dziecko nie przebywa u ojca, nie nocuje u niego i nie pozostaje pod jego samodzielną opieką. Kontakty ojca z dzieckiem mają wyłącznie charakter odwiedzinowy i nie stanowią współwychowywania dziecka. Spotkania te odbywają się poza miejscem zamieszkania dziecka, w przestrzeni publicznej (sala zabaw), wyłącznie w Pani obecności i pod Pani bezpośrednim nadzorem.
Nie pozostaje Pani w nieformalnym związku ani we wspólnym pożyciu z inną osobą. W wychowywaniu dziecka nie uczestniczy żaden inny dorosły w sposób stały lub porównywalny do rodzica.
Sytuacja podatkowa: do tej pory nie korzystała Pani z preferencyjnego rozliczenia jako rodzic samotnie wychowujący dziecko lecz zamierza Pani rozliczać podatek dochodowy za 2025 r. oraz rozważa Pani korektę zeznań za lata poprzednie.
W uzupełnieniu wniosku doprecyzowała Pani opis sprawy w następujący sposób:
Ad. pkt 1 Okres objęty wnioskiem:
Wniosek dotyczy prawa do preferencyjnego opodatkowania jako osoba samotnie wychowująca dziecko za lata podatkowe: 2023, 2024, 2025 oraz 2026.
W zakresie lat 2023-2025 wniosek dotyczy zaistniałego stanu faktycznego, natomiast w zakresie roku 2026 dotyczy zdarzenia przyszłego.
Ad. pkt 2 Obowiązek podatkowy:
W całym okresie objętym wnioskiem podlegała, podlega i będzie Pani podlegać w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu.
Ad. pkt 3 Dochody:
W całym okresie objętym wnioskiem uzyskiwała, uzyskuje i będzie Pani uzyskiwać dochody opodatkowane według skali podatkowej z tytułu umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony.
Ad. pkt 4 Działalność gospodarcza:
Nie prowadziła, nie prowadzi i nie będzie Pani prowadzić działalności gospodarczej.
Ad. pkt 5 Separacja:
Postępowanie rozwodowe nie było poprzedzone formalną separacją sądową.
Ad. pkt 6 Opieka naprzemienna:
Nie została orzeczona opieka naprzemienna nad dzieckiem.
Ad. pkt 7 Władza rodzicielska ojca:
Ojciec dziecka posiada formalnie pełnię władzy rodzicielskiej.
Toczy się jednak postępowanie rozwodowe oraz postępowanie o pozbawienie go władzy rodzicielskiej. Sąd skierował ojca dziecka na badania do (…)- termin badań nie został jeszcze wyznaczony.
Niezależnie od formalnego zakresu władzy rodzicielskiej ojciec dziecka nie sprawuje faktycznej pieczy nad dzieckiem, nie uczestniczy w jego codziennym wychowaniu, nie podejmuje decyzji dotyczących zdrowia, edukacji ani organizacji życia dziecka. Kontakty mają charakter sporadyczny i krótkotrwały.
Na czas trwania postępowania rozwodowego zostało orzeczone zabezpieczenie potrzeb rodziny, w ramach którego ojciec dziecka zobowiązany jest do świadczeń finansowych na rzecz dziecka. Okoliczność ta nie wiąże się jednak z jego faktycznym udziałem w wychowaniu dziecka ani sprawowaniem nad nim pieczy.
Od urodzenia dziecka to Pani samodzielnie sprawuje nad nim stałą i codzienną opiekę oraz ponosi Pani pełną odpowiedzialność za jego wychowanie i utrzymanie.
Ad. pkt 8 Szczególne formy opodatkowania:
Nie mają do Pani zastosowania przepisy o podatku liniowym, ryczałcie (poza najmem prywatnym - który nie występuje), podatku tonażowym ani ustawie o aktywizacji przemysłu okrętowego.
Ad. pkt 9 Świadczenie wychowawcze:
Świadczenie wychowawcze (800+) przysługuje i jest wypłacane wyłącznie Pani jako matce dziecka, ponieważ dziecko zamieszkuje z Panią i pozostaje pod Pani wyłączną faktyczną opieką.
Ponadto otrzymuje Pani świadczenie „Aktywnie w pracy” w wysokości 1500 zł miesięcznie. Świadczenie to zostało przyznane wyłącznie Pani jako rodzicowi sprawującemu faktyczną i codzienną opiekę nad dzieckiem.
W stosunku do dziecka nie została orzeczona opieka naprzemienna, a ojciec dziecka nie sprawuje nad nim bieżącej pieczy ani nie uczestniczy w jego codziennym wychowaniu, wobec czego świadczenia te nie są ustalone obojgu rodzicom.
Ad. pkt 10 Dochody dziecka:
Dziecko nie osiąga dochodów.
Ad. pkt 11 Renta socjalna/zasiłek pielęgnacyjny:
Dziecko nie otrzymuje renty socjalnej ani zasiłku pielęgnacyjnego.
Ad. pkt 12 Inne dzieci:
Nie jest Pani matką ani opiekunem prawnym innych dzieci.
Ad. pkt 13 Wychowywanie innych dzieci:
Nie dotyczy.
Dodatkowe wyjaśnienie - samotne wychowywanie dziecka:
Pomimo formalnego pozostawania w związku małżeńskim, od (…) 2022 r. pomiędzy Panią a mężem istnieje trwałe i faktyczne rozstanie. Nie prowadzą Państwo wspólnego gospodarstwa domowego i nie zamieszkują Państwo razem.
Od dnia urodzenia dziecka samodzielnie sprawuje Pani nad nim stałą i codzienną opiekę oraz ponosi Pani pełną odpowiedzialność za jego wychowanie i utrzymanie. Ojciec dziecka nie uczestniczy w bieżącym procesie wychowawczym, nie sprawuje pieczy nad dzieckiem, nie współdecyduje o jego sprawach życiowych i nie ponosi odpowiedzialności za jego codzienne funkcjonowanie.
W związku z powyższym opisany stan faktyczny odpowiada rzeczywistemu samotnemu wychowywaniu dziecka w rozumieniu art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W okresie objętym wnioskiem nie pozostaje i nie pozostawała Pani we wspólnym pożyciu z inną osobą, która uczestniczyłaby w wychowywaniu dziecka w sposób porównywalny do rodzica.
Pytanie
Czy w przedstawionym stanie faktycznym ma Pani prawo do rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych na zasadach przewidzianych dla rodzica samotnie wychowującego dziecko, o których mowa w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomimo formalnego pozostawania w związku małżeńskim i trwającego postępowania rozwodowego?
Pani stanowisko w sprawie
W Pani ocenie, w przedstawionym stanie faktycznym ma Pani prawo do rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych jako rodzic samotnie wychowujący dziecko, na podstawie art. 6 ust. 4c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zgodnie z powołanym przepisem, preferencyjny sposób opodatkowania przysługuje podatnikowi, który samotnie wychowuje dziecko, w tym również podatnikowi pozostającemu w związku małżeńskim, jeżeli małżonek nie uczestniczy w wychowywaniu dziecka.
W Pani sytuacji, pomimo formalnego pozostawania w związku małżeńskim i trwającego postępowania rozwodowego, od (…) 2022 r. nie prowadzi Pani z mężem wspólnego gospodarstwa domowego ani nie zamieszkuje Pani z nim, a pomiędzy Państwem doszło do trwałego i faktycznego rozstania. Od dnia urodzenia dziecka samodzielnie sprawuje Pani nad nim codzienną opiekę oraz ponosi pełną odpowiedzialność za jego wychowanie, utrzymanie, opiekę medyczną, edukację i zaspokajanie wszystkich bieżących potrzeb.
Ojciec dziecka nie uczestniczy w codziennym procesie wychowawczym, nie sprawuje faktycznej pieczy nad dzieckiem, nie podejmuje decyzji dotyczących jego zdrowia, edukacji ani organizacji życia dziecka oraz nie sprawuje opieki naprzemiennej. Kontakty ojca z dzieckiem mają charakter sporadyczny, krótkotrwały i wyłącznie odwiedzinowy, odbywają się w Pani obecności i nie stanowią współwychowywania dziecka.
Samo płacenie alimentów oraz incydentalne kontakty ojca z dzieckiem nie mogą być utożsamiane ze wspólnym wychowywaniem dziecka w rozumieniu art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. O faktycznym samotnym wychowywaniu dziecka decyduje rzeczywisty udział w procesie wychowawczym, a nie formalny status małżeński rodziców ani sam fakt utrzymywania kontaktów z dzieckiem.
W związku z powyższym spełnia Pani wszystkie ustawowe przesłanki do uznania Pani za rodzica samotnie wychowującego dziecko i tym samym do skorzystania z preferencyjnego sposobu opodatkowania przewidzianego w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zarówno w odniesieniu do rozliczenia za lata poprzednie (w drodze korekty zeznań podatkowych), jak i za rok 2025 oraz lata następne, o ile stan faktyczny pozostanie niezmieniony.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku, jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.) jest zasada powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z jego treścią:
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosownie do art. 6 ust. 4c ww. ustawy:
Od dochodów jednego rodzica lub opiekuna prawnego, podlegającego obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem, osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci:
1) małoletnie,
2) pełnoletnie, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
3) pełnoletnie do ukończenia 25. roku życia, uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej oraz w innym państwie
- podatek może być określony zgodnie z ust. 4d na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym.
Zgodnie z art. 6 ust. 4d ww. ustawy:
W przypadku, o którym mowa w ust. 4c, podatek jest określany w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z uwzględnieniem art. 7, przy czym do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w niniejszej ustawie.
Na podstawie art. 6 ust. 4e ww. ustawy:
Przepisu ust. 4c pkt 3 nie stosuje się, jeżeli dziecko, o którym mowa w tym przepisie, uzyskało w roku podatkowym:
1) dochody, z wyjątkiem renty rodzinnej, podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b lub
2) przychody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148 i 152
- w łącznej wysokości przekraczającej dwunastokrotność kwoty renty socjalnej określonej w ustawie z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz.U. z 2023 r. poz. 2194 oraz z 2024 r. poz. 1615), w wysokości obowiązującej w grudniu roku podatkowego.
Art. 6 ust. 4f ww. ustawy stanowi:
Sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 4d, nie ma zastosowania do osoby, która wychowuje wspólnie z drugim rodzicem albo opiekunem prawnym co najmniej jedno dziecko, w tym również gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną, w związku z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r. poz. 1576).
W myśl art. 6 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 2 i 4d, nie ma zastosowania, w przypadku gdy chociażby jeden z małżonków, osoba samotnie wychowująca dziecko lub jej dziecko:
1) stosuje przepisy:
a) art. 30c lub
b) ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, z wyjątkiem art. 6 ust. 1a tej ustawy
– w zakresie osiągniętych w roku podatkowym przychodów, poniesionych kosztów uzyskania przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do zwiększania lub pomniejszenia podstawy opodatkowania albo przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do dokonywania innych doliczeń lub odliczeń;
2) podlega opodatkowaniu na zasadach wynikających z ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
Przystępując do oceny możliwości skorzystania przez Panią z preferencyjnego rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych w sposób przewidziany dla osoby samotnie wychowującej dziecko, należy podkreślić, że wszelkie ulgi i zwolnienia podatkowe są odstępstwem od zasady powszechności opodatkowania, wynikającej z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78 poz. 483 ze zm.), stanowiącego, że:
Każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie.
Oznacza to, że wszelkie odstępstwa od tej zasady, muszą bezwzględnie wynikać z przepisów prawa i być interpretowane ściśle z jego literą. Co więcej, zgodnie z konstrukcją i systematyką ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wszelkie ulgi i zwolnienia podatkowe stanowią wyjątek od generalnej zasady powszechności opodatkowania wyrażonej w powołanym wyżej art. 9 ust. 1 ww. ustawy.
Stąd też, korzystanie z każdej preferencji podatkowej, w tym ulgi przewidzianej w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, uzależnione jest od spełnienia wszystkich przesłanek wymaganych do jej zastosowania.
Z powołanych wyżej przepisów jednoznacznie wynika, że przepis art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi odstępstwo od generalnej zasady indywidualnego opodatkowania. Możliwość jego zastosowania obwarowana jest szeregiem warunków wyraźnie wskazanych w tej ustawie, które należy interpretować ściśle, co oznacza, że nie można dokonywać wykładni rozszerzającej ani też zawężającej.
Należy zauważyć, że ustawodawca uzależnił prawo do skorzystania z preferencyjnych zasad rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych od spełnienia m.in. warunku posiadania określonego statusu cywilnoprawnego wymienionego w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Przepis art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wymienia enumeratywnie osoby, którym przysługuje status osób samotnie wychowujących dzieci, odwołując się zarówno do statusu cywilnoprawnego osoby wychowującej dzieci (panna, kawaler, wdowa, wdowiec, rozwódka, rozwodnik, osoba, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osoba, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności), jak również do tego, że osoba ta musi faktycznie wychowywać dzieci samotnie, tj. bez wsparcia drugiego z rodziców, którym przysługuje preferencyjne rozliczenie podatku.
Przy czym, status osoby rozwiedzionej nabywa się dopiero poprzez prawomocne orzeczenie sądu o rozwiązaniu małżeństwa.
Natomiast za osobę samotnie wychowującą dzieci ustawodawca uznał również osobę pozostającą w związku małżeńskim pod warunkiem, że drugi małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności.
Jak wynika z art. 93 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 236):
§ 1. Władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom.
§ 2. Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd w wyroku ustalającym pochodzenie dziecka może orzec o zawieszeniu, ograniczeniu lub pozbawieniu władzy rodzicielskiej jednego lub obojga rodziców. Przepisy art. 107 i art. 109-111 stosuje się odpowiednio.
Jak stanowi art. 94 § 1 ww. ustawy:
Jeżeli jedno z rodziców nie żyje albo nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, władza rodzicielska przysługuje drugiemu z rodziców. To samo dotyczy wypadku, gdy jedno z rodziców zostało pozbawione władzy rodzicielskiej albo gdy jego władza rodzicielska uległa zawieszeniu.
W myśl art. 107 § 1 i § 2 ww. ustawy:
§ 1. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom żyjącym w rozłączeniu, sąd opiekuńczy może ze względu na dobro dziecka określić sposób jej wykonywania i utrzymywania kontaktów z dzieckiem. Sąd pozostawia władzę rodzicielską obojgu rodzicom, jeżeli przedstawili zgodne z dobrem dziecka pisemne porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia.
§ 2. W braku porozumienia, o którym mowa w § 1, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia.
Zgodnie z art. 111 ww. ustawy:
§ 1. Jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka, sąd opiekuńczy pozbawi rodziców władzy rodzicielskiej. Pozbawienie władzy rodzicielskiej może być orzeczone także w stosunku do jednego z rodziców.
§ 1a. Sąd może pozbawić rodziców władzy rodzicielskiej, jeżeli mimo udzielonej pomocy nie ustały przyczyny zastosowania art. 109 § 2 pkt 5, a w szczególności gdy rodzice trwale nie interesują się dzieckiem.
§ 2. W razie ustania przyczyny, która była podstawą pozbawienia władzy rodzicielskiej, sąd opiekuńczy może władzę rodzicielską przywrócić.
Osobami samotnie wychowującymi dzieci mogą być również osoby, wobec których orzeczono separację. Przy czym, nabycie statusu osoby samotnie wychowującej dziecko w takim przypadku wymaga prawomocnego orzeczenia sądu o separacji małżonków.
Zgodnie bowiem z treścią art. 611 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy:
§ 1. Jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd orzekł separację.
§ 2. Jednakże mimo zupełnego rozkładu pożycia orzeczenie separacji nie jest dopuszczalne, jeżeli wskutek niej miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli z innych względów orzeczenie separacji byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
§ 3. Jeżeli małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, sąd może orzec separację na podstawie zgodnego żądania małżonków.
W myśl art. 612 ww. ustawy:
§ 1. Jeżeli jeden z małżonków żąda orzeczenia separacji, a drugi orzeczenia rozwodu i żądanie to jest uzasadnione, sąd orzeka rozwód.
§ 2. Jeżeli jednak orzeczenie rozwodu nie jest dopuszczalne, a żądanie orzeczenia separacji jest uzasadnione, sąd orzeka separację.
Stosownie do art. 613 ww. ustawy:
§ 1. Przy orzekaniu separacji stosuje się przepisy art. 57 i art. 58.
§ 2. Orzekając separację na podstawie zgodnego żądania małżonków, sąd nie orzeka o winie rozkładu pożycia. W tym wypadku następują skutki takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy.
Jak stanowi art. 614 § 1 ww. ustawy:
Orzeczenie separacji ma skutki takie jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Prawo do omawianej preferencji podatkowej będzie zatem przysługiwało jedynie temu z rodziców, który będąc osobą stanu wolnego (za wyjątkiem ściśle w ustawie określonym), faktycznie w roku podatkowym samotnie dziecko wychowuje, czyli sprawuje nad nim samodzielnie ciągłą opiekę, bez udziału drugiego rodzica w procesie wychowawczym. W konsekwencji, aby skorzystać z preferencyjnego opodatkowania swoich dochodów na zasadach przewidzianych w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, należy mieć ściśle określony stan cywilny oraz wychowywać samotnie dziecko (dzieci).
Jednocześnie przepisy powyższej ustawy nie uzależniają prawa podatnika do preferencyjnego opodatkowania jego dochodów od tego, czy przez cały rok był osobą samotnie wychowującą dzieci. Wystarczające jest zatem, aby taki stan zaistniał w ciągu roku, a nie trwał przez cały rok.
Ponadto, wskazać należy prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 25 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Kr 289/24, w którym Sąd stwierdził, że:
Z powołanych uregulowań prawnych jednoznacznie wynikają przesłanki podmiotowe warunkujące skorzystanie z preferencji podatkowej dla osób samotnie wychowujących dzieci. Nie może budzić wątpliwości, że skorzystać z rzeczonej ulgi mogą jedynie osoby tam enumeratywnie wymienione, tj. samotnie wychowująca dzieci osoba będąca panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem, osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci. Wobec powyższego słuszne jest stanowisko organu, że skoro omawiana preferencja uzależniona jest również od stanu cywilnego rodzica, starającego się o status osoby samotnie wychowującej dziecko (dzieci), to wnioskująca nie może niej skorzystać, gdyż w latach 2021-2023 była mężatką. Samo złożenie pozwu o rozwód nie jest wystarczające dla uznania danej osoby za samotnie wychowującą dziecko, ponieważ status osoby rozwiedzionej nabywa się dopiero poprzez prawomocne orzeczenie o rozwiązaniu małżeństwa. Zatem nie będąc w okresie od 2021-2023 roku panną, wdową, rozwódką, ani osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, ani też osobą pozostającą w związku małżeńskim, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności – nie można wnioskodawczyni przypisać statusu „osoby samotnie wychowującej dzieci”. Wskazywana przez skarżącą okoliczność pozostawania w faktycznej separacji z mężem nie może wpływać na dokonaną przez organ ocenę. Separacja prawna i separacja faktyczna to dwa różne pojęcia. Pierwsze z nich odnosi się do faktu drugie do prawa. Separacja faktyczna nie ma znaczenia prawnego w tym sensie, że nie powoduje, iż małżonkowie w świetle przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego pozostają w separacji o której mowa w Dziale V Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Separacja faktyczna, rozumiana jako zupełny rozkład pożycia małżonków, może stanowić podstawę do żądania orzeczenia separacji przez sąd (art. 611 § 1k.r. i op.). Oceny tej nie zmienia także zaangażowanie jedynie skarżącej w proces wychowawczy córek.
W prawomocnym wyroku z 8 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 1180/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w odniesieniu do art. 6 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stwierdził, że:
W ocenie sądu, organ interpretacyjny prawidłowo wskazał, że powołany przepis wymienia enumeratywnie osoby, którym przysługuje status osoby samotnie wychowującej dzieci. Zgodzić się też należy z Dyrektorem KIS, że przepis odwołuje się do statusu cywilnoprawnego takich osób, jak i faktu samotnego wychowywania dzieci/dziecka.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 grudnia 2021 roku w sprawie sygn. akt II FSK 775/19 wyjaśnił, że ustawodawca zaliczył (ze względu na stan cywilny) do kręgu osób samotnie wychowujących dzieci dwa rodzaje podmiotów: (1) osobę, która nie pozostaje w związku małżeńskim (będącą panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację); lub (2) osobę pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności. Jednakże obie kategorie podmiotów, aby mogły skorzystać z preferencyjnego opodatkowania swoich dochodów, muszą spełnić warunek samotnego wychowywania dziecka w roku podatkowym (…).
(…) Jednakże sama ta okoliczność – faktycznego samotnego wychowywania dziecka - nie jest wystarczająca dla rozliczenia w sposób przewidziany dla osoby samotnie wychowującej dziecko, na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy o PIT.
Z treści powołanego przepisu art. 6 ust. 4 ustawy o PIT, wynika, że obok faktycznego samotnego wychowywania dziecka, skarżący winien spełniać jeszcze jedno kryterium odnoszące się do stanu cywilnego. Mianowicie w roku podatkowym 2020, skarżący powinien mieć status osoby nie pozostającej w związku małżeńskim, bądź osoby pozostającej w związku małżeńskim, ale równocześnie w takiej sytuacji, że małżonek został pozbawiony prawa rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności (…).
(…) Wskazać należy, że pozbawienie władzy rodzicielskiej i ograniczenie władzy rodzicielskiej są dwoma odrębnymi instytucjami, które przewiduje kodeks rodzinny i opiekuńczy. Uregulowane odpowiednio w art. 111 i art. 107 instrumenty ingerencji we władzę rodzicielską, są przewidziane do stosowania przy zaistnieniu różnych przesłanek, powodują także odmienne skutki. Wbrew stanowisku skarżącego, nie ma podstaw do stosowania analogii legis pomiędzy osobą całkowicie pozbawioną władzy rodzicielskiej będącą w związku małżeńskim, a osobą, która ma ograniczoną władzę rodzicielską „niemal do zera” – jak się wyraził skarżący. O ile można zgodzić się ze skarżącym, że tak silne ograniczenie władzy rodzicielskiej w praktyce równa się jej pozbawieniu, o tyle nie można uznać, że uprawnia do skorzystania przez skarżącego ze sposobu opodatkowania przewidzianego w art. 6 ust. 4 ustawy o PIT.
Z opisu sprawy wynika, że jest Pani matką małoletniego dziecka urodzonego (…) 2023 r. Formalnie pozostaje Pani w związku małżeńskim, jednak od (…) 2022 r. nie prowadzi Pani z mężem wspólnego gospodarstwa domowego ani nie zamieszkują Państwo razem. W tym dniu nastąpiło trwałe i faktyczne rozstanie. Związek małżeński zawarła Pani (…) 2022 r. W (…) 2022 r. do sądu wpłynął pozew o rozwiązanie małżeństwa poprzez rozwód. Na czas trwania postępowania rozwodowego zostało orzeczone zabezpieczenie potrzeb rodziny, w ramach którego Pani mąż zobowiązany jest do płacenia alimentów. Od dnia urodzenia dziecka samodzielnie sprawuje Pani codzienną opiekę nad dzieckiem oraz ponosi Pani pełną odpowiedzialność za jego wychowanie, utrzymanie, opiekę medyczną, edukację i zaspokajanie wszystkich bieżących potrzeb, dziecko nie zamieszkuje z ojcem, a ojciec nie uczestniczy w codziennym procesie wychowawczym. Ojciec dziecka w pierwszym roku życia syna odbywał sporadyczne spotkania, trwające ok. 30 minut – 2-3 razy w miesiącu, następnie przez okres jednego roku nie utrzymywał żadnych kontaktów z dzieckiem lecz po zapoznaniu się z Pani pismem procesowym dotyczącym pozbawienia go władzy rodzicielskiej ponownie zaczął spotykać się z dzieckiem, również 2-3 razy w miesiącu, na czas ok. 30-60 minut. Kontakty te mają charakter: incydentalny, krótkotrwały, nieobejmujący jakiejkolwiek odpowiedzialności za wychowanie dziecka, niepolegający na współdecydowaniu o sprawach dziecka ani sprawowaniu nad nim pieczy. Ojciec dziecka nie sprawuje opieki naprzemiennej, nie uczestniczy w codziennych czynnościach wychowawczych, nie podejmuje decyzji dotyczących zdrowia, edukacji ani organizacji życia dziecka. Dziecko nie przebywa u ojca, nie nocuje u niego i nie pozostaje pod jego samodzielną opieką. Kontakty ojca z dzieckiem mają wyłącznie charakter odwiedzinowy i nie stanowią współwychowywania dziecka. Spotkania te odbywają się poza miejscem zamieszkania dziecka, w przestrzeni publicznej (sala zabaw), wyłącznie w Pani obecności i pod Pani bezpośrednim nadzorem. W (…) 2023 r. Pani mąż złożył pozew o zaprzeczenie ojcostwa. Postępowanie rozwodowe zostało przez to zawieszone, a następnie po zakończeniu postępowania w przedmiocie zaprzeczenia ojcostwa postępowanie rozwodowe zostało wznowione w (…) 2025 r. W (…) 2025 r. odbyła się rozprawa, na której sąd skierował ojca dziecka na badania do (…). Do dnia złożenia niniejszego wniosku sprawa rozwodowa nie została prawomocnie zakończona z przyczyn niezależnych od Pani, gdyż w dalszym ciągu czeka Pani na wezwanie na badania do (…), po których to zostanie wyznaczony termin rozprawy. Nie pozostaje Pani w nieformalnym związku ani we wspólnym pożyciu z inną osobą. W wychowywaniu dziecka nie uczestniczy żaden inny dorosły w sposób stały lub porównywalny do rodzica.
Ponadto, w uzupełnieniu wniosku wskazała Pani, że w całym okresie objętym wnioskiem uzyskiwała, uzyskuje i będzie Pani uzyskiwać dochody opodatkowane według skali podatkowej z tytułu umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony. Nie prowadziła, nie prowadzi i nie będzie Pani prowadzić działalności gospodarczej. Postępowanie rozwodowe nie było poprzedzone formalną separacją sądową. Nie została orzeczona opieka naprzemienna nad dzieckiem. Ojciec dziecka posiada formalnie pełnię władzy rodzicielskiej – toczy się postępowanie rozwodowe oraz postępowanie o pozbawienie go władzy rodzicielskiej. Sąd skierował ojca dziecka na badania do (…)- termin badań nie został jeszcze wyznaczony. Nie mają do Pani zastosowania przepisy o podatku liniowym, ryczałcie (poza najmem prywatnym - który nie występuje), podatku tonażowym ani ustawie o aktywizacji przemysłu okrętowego. Świadczenie wychowawcze (800+) przysługuje i jest wypłacane wyłącznie Pani jako matce dziecka, ponieważ dziecko zamieszkuje z Panią i pozostaje pod Pani wyłączną faktyczną opieką. Ponadto otrzymuje Pani świadczenie „Aktywnie w pracy” w wysokości 1500 zł miesięcznie. Świadczenie to zostało przyznane wyłącznie Pani jako rodzicowi sprawującemu faktyczną i codzienną opiekę nad dzieckiem. Pani dziecko nie osiąga dochodów oraz nie otrzymuje renty socjalnej ani zasiłku pielęgnacyjnego. Nie jest Pani matką ani opiekunem prawnym innych dzieci.
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie w okresie, którego dotyczy wniosek, nie można uznać Panią za „osobę samotnie wychowującą dziecko” w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a więc nie przysługuje Pani prawo do preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko za ten okres. Preferencja ta uzależniona jest bowiem – jak już wcześniej wyjaśniono – również od stanu cywilnego rodzica, starającego się o status osoby samotnie wychowującej dziecko. Jak wynika z wniosku i jego uzupełnienia, w okresie, którego dotyczy wniosek była i jest Pani w związku małżeńskim (sprawa rozwodowa w toku), jednakże nie została orzeczona przez sąd między Panią i Pani mężem separacja, a Pani mąż nie został pozbawiony przez sąd praw rodzicielskich.
Podkreślić więc należy, że samo złożenie pozwu o rozwód nie pozwala na uznanie danej osoby za samotnie wychowującą dziecko, ponieważ status osoby rozwiedzionej nabywa się dopiero poprzez prawomocne orzeczenie sądu o rozwiązaniu małżeństwa. Również separacja faktyczna (np. zerwanie więzi między stronami), nie pozwala na uznanie danej osoby za samotnie wychowującą dziecko, ponieważ to wyłącznie do separacji orzekanej przez sąd odnosi się przepis art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wymieniając w kategorii osób uprawnionych do skorzystania z preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko osobę, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów.
Fakt, że w latach 2023-2025 r. oraz do dnia złożenia wniosku cała odpowiedzialność za dziecko, jego wychowanie, utrzymanie i rozwój spoczywa na Pani, nie pozwala na uznanie Pani za osobę samotnie wychowującą dziecko, o której mowa w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ nie należy Pani do jednej z kategorii osób wymienionych w zamkniętym katalogu ustanowionym przez ustawodawcę w przywołanym wyżej art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Mając na uwadze powyższe, w szczególności okoliczność, że w okresie, którego dotyczy wniosek, była i jest Pani mężatką (sprawa rozwodowa w toku), nie została orzeczona przez sąd między Panią i Pani mężem separacja, a Pani mąż nie został pozbawiony przez sąd praw rodzicielskich w stosunku do dziecka, wyklucza możliwość uznania, że przysługuje Pani prawo do skorzystania z preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dzieci.
W związku z powyższym, nie przysługuje Pani prawo do preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko na zasadach określonych w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy:
- stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia oraz
- zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego podanym przez Panią w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu opisu sprawy przedstawionego we wniosku, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy
z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo