Ulga prorodzinna na małoletnie i pełnoletnie dzieci.
Podatnik, będący osobą rozwiedzioną, ma czworo dzieci: dwoje starszych (A i B) mieszkających samodzielnie od 2020 r. oraz dwoje młodszych (C i D) mieszkających z matką w Niemczech od 2017 r. W latach 2020-2024 korzystał z ulgi prorodzinnej, co zostało zakwestionowane przez urząd skarbowy. Podatnik płaci zasądzone alimenty na wszystkie dzieci oraz wspiera je gotówką podczas spotkań. Orzeczenie rozwodowe uprawomocniło się w 2019 r., a podatnik nie zawarł nowego związku małżeńskiego. Matka dzieci nie uzyskuje dochodów w Polsce i nie podlega…
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:
- nieprawidłowe w części dotyczącej możliwości dokonania odliczeń na Pana małoletnich synów w ramach ulgi prorodzinnej oraz pełnoletnią córkę w latach 2020-2021;
- prawidłowe w pozostałej części.
26 lutego 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 25 lutego 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismami z 20 marca 2026 r. (wpływ 20 marca 2026 r.), z 7 kwietnia 2026 r. (wpływ 7 kwietnia 2026 r.) oraz z 4 maja 2026 r. (wpływ 4 maja 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwania. Treść wniosku jest następująca:
Posiada Pan czworo dzieci. Dwoje z nich A (ur. (…) maja 1998 r.) i B (ur. (…) maja 2000 r.) mieszkają w (…) samodzielnie (lata 2020 i dalej), dwoje C (ur. (…) sierpnia 2004 r.) i D (ur. (…) grudnia 2008 r.) z byłą Pana żoną w (…). C od 2025 r. mieszka samodzielnie.
W latach 2020 do 2024 korzystał Pan z ulgi prorodzinnej i dokonywał Pan odpisu podatkowego od uzyskanych dochodów na ww. dzieci. Możliwość ulgi została zakwestionowana przez Urząd Skarbowy w (…).
Na wszystkie dzieci łoży Pan zasądzone alimenty oraz przy spotkaniach np. wakacyjnych wspiera je gotówką.
W piśmie z 20 marca 2026 r., stanowiącym uzupełnienie wniosku, udzielił Pan następujących odpowiedzi na zadane w wezwaniu pytania:
1. Potwierdzenie, że Pana wniosek dotyczy możliwości skorzystania z ulgi prorodzinnej na czworo dzieci, o których mowa we wniosku, za lata 2020-2024 r. lub wskazanie jakiego okresu (roku podatkowego/lat podatkowych) dotyczy przedstawiony przez Pana we wniosku zaistniały stan faktyczny?
Odpowiedź: Potwierdza Pan, że chodzi o skorzystanie z ulgi prorodzinnej za lata 2020-2024 na czworo dzieci.
2. Czy w okresie, którego dotyczy Pana wniosek, zgodnie z art. 3 ust. 1 oraz ust. 1a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.), miał Pan nieograniczony obowiązek podatkowy w Polsce?
Odpowiedź: Tak.
3. Kiedy uprawomocniło się orzeczenie sądu o Pana rozwodzie z matką dzieci, o których mowa we wniosku (proszę wskazać dokładną datę)?
Odpowiedź: (…) 2019 r.
4. Czy po rozwodzie Pana stan cywilny uległ zmianie?
Odpowiedź: Nie.
5. Czy w okresie, którego dotyczy zapytanie, uzyskiwał Pan dochody opodatkowane według skali podatkowej (np. z tytułu umowy o pracę, umowy zlecenia itp.)?
Odpowiedź: Umowa o pracę.
6. Czy w okresie, którego dotyczy zapytanie prowadził Pan działalność gospodarczą? Jeżeli tak, należy wskazać formę opodatkowania tej działalności.
Odpowiedź: Nie.
7. Czy w okresie, którego dotyczy Pana wniosek, matka Pana dzieci, o których mowa we wniosku:
a) uzyskiwała dochody podlegające opodatkowaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej?
b) podlegała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obowiązkowi podatkowemu?
Odpowiedź:
a) Nie.
b) Nie.
8. Jeżeli w okresie, którego dotyczy Pana wniosek, matka Pana dzieci, o których mowa we wniosku, uzyskiwała dochody podlegające opodatkowaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, to czy w okresie, którego dotyczy Pana wniosek ustalił Pan z matką dzieci, o których mowa we wniosku proporcję, według której dokonał Pan odliczenia ulgi prorodzinnej na dzieci; a jeżeli tak, to w jakich proporcjach i w jakiej wysokości rodzice zgodzili się dokonać odliczeń od podatku dochodowego w ramach ulgi na dzieci?
Odpowiedź: Nie.
9. Czy miało miejsce postępowanie sądowe, w którym sąd ustalił, że Pana dzieci, o których mowa we wniosku, pozostają przy matce i jednocześnie uregulował ich kontakty z Panem, czy zgodnie z rozstrzygnięciem sądu lub porozumieniem wychowawczym wspólnie wykonywał Pan z matką Pana dzieci władzę rodzicielską nad dziećmi (którymi) (piecza naprzemienna)?
Odpowiedź: Takie postępowanie się nie odbyło. Rozwód otrzymaliście Państwo przed sądem niemieckim w (…). Sąd w Niemczech nie ustala spraw rodzicielskich przy rozwodzie tak jak jest to przyjęte w Polsce. Dwoje starszych dzieci A i B nigdy nie zamieszkiwali z matką w Niemczech. Dwoje młodszych C i D w okresie dotyczącym tego pisma mieszkali w Niemczech.
10. Czy jest Pan ojcem lub opiekunem prawnym innych dzieci (niż dzieci wymienione w treści wniosku) i względem nich wykonywał Pan w latach podatkowych, których dotyczy wniosek władzę rodzicielską? Jeśli tak, należy podać ich daty urodzenia?
Odpowiedź: Nie.
11. Czy w latach podatkowych, których dotyczy wniosek przysługiwała Panu ulga prorodzinna na jeszcze inne dzieci (poza tymi, o których mowa we wniosku)?
Odpowiedź: Nie.
12. Od kiedy Pana dzieci C i D mieszkają z Pana byłą żoną w (…)?
Odpowiedź: Od (…) 2017 r.
13. Czy w poszczególnych latach podatkowych, których dotyczy wniosek, miejsce zamieszkania dzieci (C i D) było takie samo jak miejsce zamieszkania ich matki w rozumieniu ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.)? Jeżeli nie, to czy ich miejsce zamieszkania było takie samo jak Pana miejsce zamieszkania w rozumieniu ww. przepisów?
Odpowiedź: Tak, takie samo miejsce.
14. Czy w stosunku do Pana dzieci, o których mowa we wniosku, w latach podatkowych, których dotyczy wniosek, miały zastosowanie przepisy:
a) art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (opodatkowanie dochodów z działalności gospodarczej, działów specjalnych produkcji rolnej podatkiem liniowym),
b) ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym z wyjątkiem najmu prywatnego,
c) ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym albo ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych?
Odpowiedź:
a) Nie.
b) Nie.
c) Nie.
15. Czy w latach podatkowych, których dotyczy wniosek, Pana dzieci, na podstawie orzeczenia sądu, zostały umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych?
Odpowiedź: Nie.
16. Czy w okresie, którego dotyczy wniosek, Pana dzieci wstąpiły w związek małżeński? Jeśli tak, proszę podać daty zawarcia tych związków.
Odpowiedź: Nie.
17. Czy w latach podatkowych, których dotyczy wniosek, po osiągnięciu przez Pana dzieci pełnoletności:
a) Pana dzieci otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną? Jeśli tak, to które z dzieci, od kiedy oraz konkretnie, które z ww. świadczeń i na podstawie jakich przepisów?
b) Pana dzieci uczyły się w szkołach, o których mowa w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej oraz w innym państwie?
Proszę udzielić odpowiedzi odrębnie w odniesieniu do każdego Pana dziecka.
c) w stosunku do Pana dzieci wykonywał Pan ciążący na Panu obowiązek alimentacyjny?
Przy czym należy wyjaśnić, że pojęcie obowiązku alimentacyjnego zostało zdefiniowane w dziale III ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. − Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm.). Polega on na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania. Z ww. ustawy wynika, że rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie albo wobec osoby niepełnosprawnej może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego. Zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego.
Proszę udzielić odpowiedzi odrębnie w odniesieniu do każdego Pana dziecka.
d) Pana dzieci pozostawały na utrzymaniu ich matki? Czy matka Pana dzieci partycypowała w kosztach ich utrzymania (tj. obowiązek dostarczania środków do życia, utrzymania, a także opieki)? Jakie obowiązki i świadczenia spełniała matka Pana dzieci?
Proszę udzielić odpowiedzi odrębnie w odniesieniu do każdego Pana dziecka.
Odpowiedź:
a) Nie.
b) A – tak, B – tak, C – tak, D – tak.
c) A – tak, B – tak, C – tak, D – tak.
d) Nie ma Pan takiej wiedzy, była żona nie informuje Pana o wydatkach.
18. Czy po osiągnięciu pełnoletności Pana dzieci w latach podatkowych, których dotyczy wniosek, uzyskały:
a) dochody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (skala podatkowa) lub art. 30b (dochody ze zbycia papierów wartościowych, udziałów (akcji) lub pochodnych instrumentów finansowych) lub
b) przychody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148 (ulga dla młodych) lub art. 21 ust. 1 pkt 152 (ulga na powrót),
- w łącznej wysokości przekraczającej dwunastokrotność kwoty renty socjalnej określonej w ustawie z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. z 2023 r. poz. 2194 oraz z 2024 r. poz. 1615), z wyjątkiem renty rodzinnej?
Proszę udzielić odpowiedzi odrębnie w odniesieniu do każdego Pana dziecka.
Odpowiedź: Nie ma Pan takiej wiedzy.
19. Czy w latach podatkowych, których dotyczy wniosek posiadał Pan władzę rodzicielską względem Pana małoletnich dzieci, o których mowa we wniosku?
Proszę udzielić odpowiedzi odrębnie w odniesieniu do każdego Pana dziecka.
Odpowiedź: C – tak, D – tak.
20. Czy w latach podatkowych, których dotyczy wniosek, wykonywał Pan w stosunku do małoletnich dzieci, o których mowa we wniosku, władzę rodzicielską, tj. czy wykonywał Pan obowiązki, dzięki którym Pani dzieci wychowywane były w sposób zapewniający ich prawidłowy rozwój fizyczny i psychiczny, a w szczególności, czy sprawował Pan faktyczną pieczę nad dziećmi i ich majątkiem, zajmował się wychowaniem dzieci, uczestniczył Pan w podejmowaniu istotnych decyzji dotyczących zdrowia, rozwoju oraz wychowania dzieci (tym samym, czy zapewniał Pan i zabezpieczał Pan wszystkie ich potrzeby od bytowych, po edukacyjne, rozwojowe, zdrowotne, emocjonalne)?
Proszę udzielić odpowiedzi odrębnie w odniesieniu do każdego Pana dziecka.
Odpowiedź: Kontakty z małoletnimi dziećmi ze względu na odległość były ograniczone. Chce Pan nadmienić, że dzieci zostały wywiezione bez Pana zgody i wiedzy. Po tym fakcie uzyskał Pan w sądzie w (…) orzeczenie o zakazie wywozu za granicę Pana dzieci. Orzeczenie zostało zignorowane przez byłą żonę. Kilkukrotnie jeździł Pan do (…) w odwiedziny, jednak były one utrudniane przez ich matkę. Z chłopcami spotykał się Pan w czasie wakacji, które częściowo spędzali u Pana w domu i na wspólnych wyjazdach.
21. Czy w latach podatkowych, których dotyczy wniosek matka małoletnich dzieci, o których mowa we wniosku, posiadała względem dzieci władzę rodzicielską?
Proszę udzielić odpowiedzi odrębnie w odniesieniu do każdego Pana dziecka.
Odpowiedź: C – tak, D – tak.
22. Czy w latach podatkowych, których dotyczy wniosek matka małoletnich dzieci wykonywała względem dzieci władzę rodzicielską, tj. czy wykonywała obowiązki, dzięki którym dzieci wychowywane były w sposób zapewniający ich prawidłowy rozwój fizyczny i psychiczny, a w szczególności, czy matka dzieci sprawowała faktyczną pieczę nad dziećmi i ich majątkiem, zajmowała się wychowaniem dzieci, uczestniczyła w podejmowaniu istotnych decyzji dotyczących zdrowia, rozwoju oraz wychowania dzieci (tym samym, czy zapewniała i zabezpieczała wszystkie ich potrzeby od bytowych, po edukacyjne, rozwojowe, zdrowotne, emocjonalne)?
Proszę udzielić odpowiedzi odrębnie w odniesieniu do każdego Pana dziecka.
Odpowiedź: C – tak, D – tak.
W piśmie z 7 kwietnia 2026 r. wskazał Pan, że córka B nie uzyskiwała w latach 2020-2024 dochodów podlegających opodatkowaniu. W odpowiedzi na Pana wniosek prosi Pan nie uwzględniać syna A. Nie jest Pan w stanie w tej chwili uzyskać informacji o jego dochodach.
Ponadto w piśmie z 4 maja 2026 r. wskazał Pan, że syn C, w latach 2022-2024 nie uzyskał dochodów, z wyjątkiem renty rodzinnej, podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 (skala podatkowa) lub art. 30b (dochody ze zbycia papierów wartościowych, udziałów (akcji) lub pochodnych instrumentów finansowych) albo przychodów, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148 (ulga dla młodych) i 152 (ulga na powrót) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w łącznej wysokości przekraczającej dwunastokrotność kwoty renty socjalnej określonej w ustawie z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 377) – tj. w wysokości nieprzekraczającej:
a) w 2022 r. kwoty 16 061,28 zł,
b) w 2023 r. kwoty 19 061, 28 zł,
c) w 2024 r. kwoty 21 371,52 zł.
Natomiast w pismach z 7 i 11 maja 2026 r. wskazał Pan, że w roku podatkowym 2020 uzyskał Pan dochód po odliczeniu składki zdrowotnej w wysokości: (…) PLN, a w roku podatkowym 2021 uzyskał Pan dochód po odliczeniu składki zdrowotnej w wysokości: (…) PLN. W Latach 2020 i 2021 nie występował Pan o ulgę podatkową jako jedyny opiekun dzieci: C i D. (...).
Pytanie
Czy miał Pan prawo w zaistniałej sytuacji korzystać z ulgi prorodzinnej na dzieci?
Pana stanowisko w sprawie
Uważa Pan, że należy się ulga prorodzinna.
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.) jest zasada powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z jego treścią:
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Przechodząc natomiast do kwestii możliwości skorzystania przez Pana z odliczenia w ramach ulgi prorodzinnej należy odwołać się do art. 27f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Stosownie do art. 27f ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
· w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2021 r.
Od podatku dochodowego obliczonego zgodnie z art. 27, pomniejszonego o kwotę składki, o której mowa w art. 27b, podatnik ma prawo odliczyć kwotę obliczoną zgodnie z ust. 2 na każde małoletnie dziecko, w stosunku do którego w roku podatkowym:
1) wykonywał władzę rodzicielską;
2) pełnił funkcję opiekuna prawnego, jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało;
3) sprawował opiekę poprzez pełnienie funkcji rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą.
· w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2022 r.
Od podatku dochodowego obliczonego zgodnie z art. 27, podatnik ma prawo odliczyć kwotę obliczoną zgodnie z ust. 2 na każde małoletnie dziecko, w stosunku do którego w roku podatkowym:
1) wykonywał władzę rodzicielską;
2) pełnił funkcję opiekuna prawnego, jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało;
3) sprawował opiekę poprzez pełnienie funkcji rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą.
Na mocy art. 27f ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
· w brzmieniu mającym zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych do 31 grudnia 2021 r.
Odliczeniu podlega za każdy miesiąc kalendarzowy roku podatkowego, w którym podatnik wykonywał władzę, pełnił funkcję albo sprawował opiekę, o których mowa w ust. 1, w stosunku do:
1) jednego małoletniego dziecka – kwota 92,67 zł, jeżeli dochody podatnika:
a) pozostającego przez cały rok podatkowy w związku małżeńskim i jego małżonka, nie przekroczyły w roku podatkowym kwoty 112 000 zł,
b) niepozostającego w związku małżeńskim, w tym również przez część roku podatkowego, nie przekroczyły w roku podatkowym kwoty 56 000 zł, za wyjątkiem podatnika samotnie wychowującego małoletnie dziecko wymienionego w art. 6 ust. 4, do którego ma zastosowanie kwota dochodu określona w lit. a;
2) dwojga małoletnich dzieci – kwota 92,67 zł na każde dziecko;
3) trojga i więcej małoletnich dzieci – kwota:
a) 92,67 zł odpowiednio na pierwsze i drugie dziecko,
b) 166,67 zł na trzecie dziecko,
c) 225 zł na czwarte i każde kolejne dziecko.
· w brzmieniu mającym zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od 1 stycznia 2022 r.
Odliczeniu podlega za każdy miesiąc kalendarzowy roku podatkowego, w którym podatnik wykonywał władzę, pełnił funkcję albo sprawował opiekę, o których mowa w ust. 1, w stosunku do:
1) jednego małoletniego dziecka – kwota 92,67 zł, jeżeli dochody podatnika:
a) pozostającego przez cały rok podatkowy w związku małżeńskim i jego małżonka, nie przekroczyły w roku podatkowym kwoty 112 000 zł,
b) niepozostającego w związku małżeńskim, w tym również przez część roku podatkowego, nie przekroczyły w roku podatkowym kwoty 56 000 zł, za wyjątkiem podatnika samotnie wychowującego małoletnie dziecko wymienionego w art. 6 ust. 4c i 4g, do którego ma zastosowanie kwota dochodu określona w lit. a;
2) dwojga małoletnich dzieci – kwota 92,67 zł na każde dziecko;
3) trojga i więcej małoletnich dzieci – kwota:
a) 92,67 zł odpowiednio na pierwsze i drugie dziecko,
b) 166,67 zł na trzecie dziecko,
c) 225 zł na czwarte i każde kolejne dziecko.
W myśl art. 27f ust. 2a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
· w brzmieniu mającym zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych do 31 grudnia 2021 r.
Za dochody, o których mowa w ust. 2 pkt 1, uważa się dochody uzyskane łącznie w danym roku podatkowym, do których mają zastosowanie zasady opodatkowania określone w art. 27, art. 30b i art. 30c, pomniejszone o kwotę składek, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 i 2a.
· w brzmieniu mającym zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od 1 stycznia 2022 r.
Za dochody, o których mowa w ust. 2 pkt 1, uważa się dochody uzyskane łącznie w danym roku podatkowym, do których mają zastosowanie zasady opodatkowania określone w art. 27, art. 30b i art. 30c, pomniejszone o kwotę składek, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 i 2a oraz art. 30c ust. 2 pkt 2.
Stosownie do art. 27f ust. 2b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Odliczenie, o którym mowa w ust. 2 pkt 2 lub 3, przysługuje podatnikowi określonemu w ust. 1, który co najmniej przez jeden dzień roku podatkowego wykonywał władzę, pełnił funkcję lub sprawował opiekę, o których mowa w ust. 1, w stosunku do więcej niż jednego dziecka.
Zgodnie z art. 27f ust. 2c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Odliczenie, o którym mowa w ust. 1, nie przysługuje, poczynając od miesiąca kalendarzowego, w którym dziecko:
1) na podstawie orzeczenia sądu zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych;
Stosownie do art. 27f ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (w brzmieniu mającym zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od 1 stycznia 2021 r.):
Odliczenie dotyczy łącznie obojga rodziców, opiekunów prawnych dziecka albo rodziców zastępczych pozostających w związku małżeńskim. Kwotę tę podatnicy mogą odliczyć od podatku w dowolnej proporcji przez nich ustalonej. W przypadku braku porozumienia między podatnikami, którzy zgodnie z rozstrzygnięciem sądu wspólnie wykonują władzę rodzicielską nad małoletnim dzieckiem po rozwodzie lub w trakcie separacji (piecza naprzemienna), lub gdy miejsce zamieszkania dziecka jest takie samo jak miejsce zamieszkania obojga rodziców, opiekunów prawnych dziecka albo rodziców zastępczych pozostających w związku małżeńskim – kwotę tę podatnicy odliczają w częściach równych. W pozostałych przypadkach odliczenie w wysokości 100% stosuje podatnik, u którego dziecko ma miejsce zamieszkania w rozumieniu ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny.
Zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.):
Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Z art. 26 Kodeksu cywilnego wynika, że:
§ 1. Miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej.
§ 2. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy.
W myśl art. 27f ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Odliczenia dokonuje się w zeznaniu, o którym mowa w art. 45 ust. 1, podając liczbę dzieci i ich numery PESEL, a w przypadku braku tych numerów – imiona, nazwiska oraz daty urodzenia dzieci. Na żądanie organów podatkowych, podatnik jest obowiązany przedstawić zaświadczenia, oświadczenia oraz inne dowody niezbędne do ustalenia prawa do odliczenia, w szczególności:
1) odpis aktu urodzenia dziecka;
2) zaświadczenie sądu rodzinnego o ustaleniu opiekuna prawnego dziecka;
3) odpis orzeczenia sądu o ustaleniu rodziny zastępczej lub umowę zawartą między rodziną zastępczą a starostą;
4) zaświadczenie o uczęszczaniu pełnoletniego dziecka do szkoły.
Zgodnie z art. 27f ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
· w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2021 r.
Przepisy ust. 1-5 stosuje się odpowiednio do podatników utrzymujących pełnoletnie dzieci, o których mowa w art. 6 ust. 4 pkt 2 i 3, w związku z wykonywaniem przez tych podatników ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego oraz w związku ze sprawowaniem funkcji rodziny zastępczej.
· w brzmieniu mającym zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od 1 stycznia 2022 r.
Przepisy ust. 1-5 stosuje się odpowiednio do podatników utrzymujących pełnoletnie dzieci, o których mowa w art. 6 ust. 4c pkt 2 i 3, z uwzględnieniem art. 6 ust. 4e i 8, w związku z wykonywaniem przez tych podatników ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego oraz w związku ze sprawowaniem funkcji rodziny zastępczej.
Art. 6 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2021 r., stanowi, że:
Od dochodów rodzica lub opiekuna prawnego, podlegającego obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci:
1) małoletnie,
2) bez względu na ich wiek, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
3) do ukończenia 25 roku życia uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty, przepisach o szkolnictwie wyższym i nauce lub w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe obowiązujących w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie, jeżeli w roku podatkowym nie uzyskały dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b lub uzyskały przychody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148, w łącznej wysokości przekraczającej kwotę stanowiącą iloraz kwoty zmniejszającej podatek określonej w art. 27 ust. 1b pkt 1 oraz stawki podatku, określonej w pierwszym przedziale skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, z wyjątkiem renty rodzinnej
- podatek może być określony, z zastrzeżeniem ust. 8, na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym, w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z uwzględnieniem art. 7, z tym że do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w tej ustawie.
Stosownie do art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, mającego zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od 1 stycznia 2022 r.:
Od dochodów jednego rodzica lub opiekuna prawnego, podlegającego obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem, osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci:
1) małoletnie,
2) pełnoletnie, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
3) pełnoletnie do ukończenia 25. roku życia, uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej oraz w innym państwie
- podatek może być określony zgodnie z ust. 4d na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym.
Art. 6 ust. 4e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mający zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od 1 stycznia 2022 r. stanowi, że:
· w brzmieniu obowiązującym od 16 grudnia 2022 r.
Przepisu ust. 4c pkt 3 nie stosuje się, jeżeli dziecko, o którym mowa w tym przepisie, uzyskało w roku podatkowym:
1) dochody, z wyjątkiem renty rodzinnej, podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b lub
2) przychody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148 i 152
- w łącznej wysokości przekraczającej dwunastokrotność kwoty renty socjalnej określonej w ustawie z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 240 i 2476), w wysokości obowiązującej w grudniu roku podatkowego.
· w brzmieniu obowiązującym od 21 lutego 2024 r.
Przepisu ust. 4c pkt 3 nie stosuje się, jeżeli dziecko, o którym mowa w tym przepisie, uzyskało w roku podatkowym:
1) dochody, z wyjątkiem renty rodzinnej, podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b lub
2) przychody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148 i 152
- w łącznej wysokości przekraczającej dwunastokrotność kwoty renty socjalnej określonej w ustawie z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. z 2023 r. poz. 2194), w wysokości obowiązującej w grudniu roku podatkowego.
Art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Zgodnie z art. 6 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
· w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2021 r.
Sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 2 i 4, nie ma zastosowania w sytuacji, gdy chociażby do jednego z małżonków, osoby samotnie wychowującej dzieci lub do jej dziecka mają zastosowanie przepisy art. 30c, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
· w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2022 r., stosowanym do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r.
Sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 2 i 4d, nie ma zastosowania, w przypadku gdy chociażby jeden z małżonków, osoba samotnie wychowująca dziecko lub jej dziecko:
1) stosuje przepisy:
a) art. 30c lub
b) ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, z wyjątkiem art. 6 ust. 1a tej ustawy
- w zakresie osiągniętych w roku podatkowym przychodów, poniesionych kosztów uzyskania przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do zwiększania lub pomniejszenia podstawy opodatkowania albo przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do dokonywania innych doliczeń lub odliczeń;
2) podlega opodatkowaniu na zasadach wynikających z ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
W myśl art. 6 ust. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2021 r.:
Zasada określona w ust. 8 nie dotyczy osób, o których mowa w art. 1 pkt 2 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, niekorzystających jednocześnie z opodatkowania przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej lub z działów specjalnych produkcji rolnej na zasadach określonych w art. 30c, w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym, w ustawie z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym albo w ustawie z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
Jak stanowi art. 27f ust. 7 omawianej ustawy:
· w brzmieniu do 31 grudnia 2021 r.
Przepisy art. 6 ust. 8 i 9 stosuje się odpowiednio do dzieci, o których mowa w ust. 1 i 6.
· w brzmieniu od 1 stycznia 2022 r.
Przepis art. 6 ust. 8 stosuje się odpowiednio do dzieci, o których mowa w ust. 1 i 6.
Przy czym, ulga prorodzinna nie ma zastosowania w sytuacji, gdy do dziecka podatnika mają zastosowanie przepisy art. 30c, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych, co wynika z art. 27f ust. 7 w zw. z art. 6 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Podkreślenia wymaga, że korzystanie z każdej preferencji podatkowej, w tym ulgi przewidzianej w art. 27f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, uzależnione jest od spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek wymaganych do jej zastosowania.
Zgodnie zatem z ogólną zasadą wynikającą z art. 27f ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, warunkiem zastosowania przez rodzica ulgi na małoletnie dziecko jest wykonywanie w stosunku do tego dziecka władzy rodzicielskiej.
Wobec tego, zasadnym jest odniesienie się do ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm.).
Z art. 92 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika, że:
Dziecko pozostaje aż do pełnoletności pod władzą rodzicielską.
Zgodnie z art. 93 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
Władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom.
Stosownie do art. 95 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
Władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw.
Na podstawie art. 96 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
Rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotować je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień.
W myśl art. 97 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania.
Stosownie do treści art. 107 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
§ 1. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom żyjącym w rozłączeniu, sąd opiekuńczy może ze względu na dobro dziecka określić sposób jej wykonywania i utrzymywania kontaktów z dzieckiem. Sąd pozostawia władzę rodzicielską obojgu rodzicom, jeżeli przedstawili zgodne z dobrem dziecka pisemne porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia.
§ 2. W braku porozumienia, o którym mowa w § 1, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia.
W konsekwencji, jeżeli w stosunku do danego dziecka obojgu rodzicom przysługuje władza rodzicielska i władza ta jest wykonywana przez oboje rodziców, to każdy z rodziców ma prawo do odliczenia, w granicach przysługującego na dziecko limitu. Kwotę tę rodzice mogą odliczyć od podatku w częściach równych lub w dowolnej proporcji przez nich ustalonej. Dotyczy to zarówno rodziców pozostających w związku małżeńskim lub partnerskim, jak i rodziców rozwiedzionych czy będących w separacji.
Porozumienie rodziców co do wysokości dokonywanego odliczenia nie jest jednak wymagane w przypadku, gdy tylko jeden rodzic spełnia warunki określone w art. 27f ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Warunkiem niezbędnym do zastosowania ulgi na dzieci w stosunku do małoletniego dziecka jest wykonywanie władzy rodzicielskiej (a nie samo jej posiadanie). Nie można utożsamiać pojęcia „wykonywanie władzy rodzicielskiej” z pojęciem „przysługiwanie władzy rodzicielskiej”. Należy mieć na uwadze, że do nabycia prawa do odliczenia ulgi prorodzinnej konieczne jest zarówno posiadanie przez rodzica władzy rodzicielskiej nad małoletnim dzieckiem, jak i jej faktyczne wykonywanie w danym roku podatkowym. Należy przy tym odróżnić treść władzy rodzicielskiej od jej wykonywania, gdyż samo posiadanie władzy rodzicielskiej nie oznacza jej wykonywania.
Władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka. Przy czym przez wychowywanie należy rozumieć zapewnianie stałej opieki, prowadzącej do uzyskania pełnego rozwoju fizycznego i psychicznego. Chodzi zatem o aktywne uczestniczenie w wychowywaniu dziecka i realny wpływ na rozwój jego osobowości. Realizacja prawa wykonywania władzy rodzicielskiej może następować przykładowo poprzez osobiste kontakty z nauczycielami, interesowanie się stanem zdrowia dziecka i pomoc w jego leczeniu, zapewnianie wsparcia w nauce, interesowanie się sposobem spędzania wolnego czasu.
W konsekwencji, wykonywanie obowiązku alimentacyjnego, czyli fakt płacenia alimentów na dzieci, czy też sporadyczne spotkania z dziećmi, nie są rozstrzygające dla uznania, że rodzic wykonuje władzę rodzicielską. Obowiązek alimentacyjny jest bowiem niezależny od władzy rodzicielskiej, a wiec spoczywa także na rodzicach, którzy zostali pozbawieni tej władzy.
Stąd ulga na dzieci przysługuje tym rodzicom, którzy faktycznie sprawują pieczę nad osobą i majątkiem dziecka. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje formalnie obojgu rodzicom, a tylko jeden z rodziców faktycznie ją wykonuje, to z odliczenia całości kwoty może skorzystać tylko ten rodzic. Jeżeli rodzic dziecka pomimo posiadania praw rodzicielskich nie zajmuje się dzieckiem albo jego kontakty są sporadyczne należy uznać, że nie wykonuje władzy rodzicielskiej i w związku z tym nie ma prawa do ulgi.
Powyższe potwierdza Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 27 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 2378/15, stwierdzając: „(…) dla nabycia prawa do odliczenia ulgi prorodzinnej, konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, to jest posiadanie władzy rodzicielskiej (nawet ograniczonej na podstawie wyroku sądowego) i jej faktyczne wykonywanie w danym roku podatkowym. Czym innym jest bowiem posiadanie władzy a czym innym jej wykonywanie, a to oznacza, że utożsamianie ich na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie znajduje uzasadnienia. W celu nabycia prawa do przedmiotowej ulgi podatnik powinien wykazać zatem, że w danym roku podatkowym wykonywał, a nie tylko posiadał władzę rodzicielską (…)”.
Zatem, o wykonywaniu władzy rodzicielskiej nie świadczy tylko sam fakt jej posiadania, czy spełniania obowiązku alimentacyjnego, ani sporadyczne kontakty z dzieckiem. Wykonywanie władzy rodzicielskiej polega na sprawowaniu faktycznej pieczy nad małoletnim dzieckiem w sposób zapewniający jego prawidłowy rozwój, a w szczególności podejmowanie przez rodzica (rodziców) obowiązków w zakresie zaspokojenia potrzeb fizycznych, edukacyjnych i duchowych dziecka.
W związku z tym, wykonywanie władzy rodzicielskiej należy odnieść do konkretnych okoliczności faktycznych, w oparciu o zachowania i konkretną aktywność rodziców wobec dziecka.
Przystępując do oceny możliwości zastosowania ulgi prorodzinnej – wskazać należy, że wysokość odliczenia kwoty z tytułu ulgi na dzieci, o której mowa w art. 27f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, została określona na dziecko, przy czym rodzicom dziecka ustawodawca przyznał jeden wspólny limit. W konsekwencji, jeżeli w stosunku do danego dziecka obojgu rodzicom przysługuje władza rodzicielska i władza ta jest wykonywana przez oboje rodziców, to w określonych przypadkach każdy z rodziców ma prawo do odliczenia, w granicach przysługującej kwoty ulgi. Powyższe oznacza, że suma miesięcznych odliczeń dokonanych przez oboje rodziców względem tego samego dziecka nie może przekroczyć kwoty obliczonej zgodnie z art. 27f ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Należy w tym miejscu podkreślić, że zgodnie z art. 27f ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu, który obowiązywał w 2020 r., w sytuacji wychowywania dziecka i wykonywania w stosunku do niego władzy rodzicielskiej przez rozwiedzionych rodziców, każdy z nich może odliczyć od podatku ulgę na dziecko w częściach równych lub w dowolnej proporcji przez siebie ustalonej.
Natomiast, stosownie do art. 27f ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu mającym zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od 1 stycznia 2021 r., kwotę ulgi prorodzinnej rodzice dziecka mogą odliczyć od podatku:
a) w dowolnej proporcji przez nich ustalonej,
b) w równych częściach w przypadku braku porozumienia między rodzicami, którzy:
- zgodnie z rozstrzygnięciem sądu wspólnie wykonują władzę rodzicielską nad dzieckiem po rozwodzie lub w trakcie separacji (piecza naprzemienna), lub
- gdy miejsce zamieszkania dziecka jest takie samo jak miejsce zamieszkania obojga rodziców, opiekunów prawnych dziecka albo rodziców zastępczych pozostających w związku małżeńskim.
W przypadkach innych niż wyżej wymienione odliczenie w wysokości 100% stosuje ten z rodziców, u którego dziecko ma miejsce zamieszkania w rozumieniu Kodeksu cywilnego.
Biorąc pod uwagę powołane przepisy wyjaśnić należy, że odliczenia ulgi z tytułu wychowywania małoletnich dzieci dokonuje ten z rodziców, który wykonuje w stosunku do nich władzę rodzicielską. W przypadku, gdy tylko jeden z rodziców wykonuje władzę rodzicielską w stosunku do małoletnich dzieci, to rodzicowi temu przysługuje prawo do odliczenia ulgi w pełnej wysokości limitu określonego na te dzieci. Samo dysponowanie prawem wykonywania władzy rodzicielskiej nie jest wystarczające do skorzystania z ulgi na dzieci. Jeżeli rodzic dzieci pomimo posiadania praw rodzicielskich nie zajmuje się dziećmi, a jego kontakty z dziećmi są sporadyczne, nie wykazuje żadnego zainteresowania ich wychowaniem i nie ponosi żadnych kosztów ich utrzymania poza zasądzonymi alimentami, jego władza rodzicielska jest jedynie formalna. Samo płacenie alimentów na małoletnie dzieci oraz sporadyczne kontakty z nimi nie są bowiem wystarczające dla przyjęcia, że również ojciec taką władzę wykonuje.
Prawo do dokonania odliczeń w ramach ulgi prorodzinnej, o której mowa w art. 27f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przysługuje również na dzieci pełnoletnie, które otrzymują zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną oraz pełnoletnie, które się uczą lub studiują do ukończenia 25. roku życia z uwzględnieniem limitu dochodu, który mogą osiągnąć.
Maksymalna kwota dopuszczalnych dochodów pełnoletnich uczących się dzieci – na podstawie art. 6 ust. 4 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w latach 2020-2021 wynosiła 3 089 zł, natomiast – zgodnie z art. 6 ust. 4e ww. ustawy – wynosiła:
a) w 2022 r. – 16 061,28 zł,
b) w 2023 r. – 19 061,28 zł,
c) w 2024 r. – 21 371,52 zł.
Warunkiem zastosowania przez podatnika ulgi na pełnoletnie dzieci jest utrzymywanie ich w związku z wykonywaniem ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego oraz w związku ze sprawowaniem funkcji rodziny zastępczej.
Obowiązek alimentacyjny względem dzieci pełnoletnich, o których mowa w art. 27f ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zdefiniowany został w art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który stanowi, że:
Obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.
Istotą tak określonego obowiązku jest to, że jedna strona ma prawo dostarczania tak wskazanych środków, a druga osoba ma obowiązek je dostarczyć. Dostarczanie środków utrzymania to zaspokajanie normalnych, bieżących potrzeb uprawnionego w postaci: pożywienia, ubrania, mieszkania, opału, niezbędnych przedmiotów umożliwiających przebywanie w środowisku i w rodzinie, leków, itp. Dostarczanie środków wychowania obejmuje natomiast powinność starań o zdrowie uprawnionego, o jego rozwój fizyczny i umysłowy, stworzenie możliwości zdobycia wykształcenia, zapewnienie dostępu do dóbr kultury, itp.
Art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi natomiast, że:
Rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.
Co ważne, jeżeli oboje rodzice utrzymują pełnoletnie dziecko, tzn. wypełniają swoje obowiązki alimentacyjne, wówczas decyzję o sposobie podziału przysługującej kwoty ustawodawca pozostawił rodzicom, zaznaczając, że kwota ulgi na dziecko dotyczy łącznie ich obojga i mogą oni odliczyć ją w dowolnej proporcji przez nich ustalonej. W przypadku braku porozumienia między rodzicami, którzy wypełniają swoje obowiązki alimentacyjne, ulga przysługuje każdemu z rodziców w częściach równych.
Jak wskazał Pan w treści wniosku oraz jego uzupełnieniach posiada Pan czworo dzieci. Od 2020 r. A (ur. (…) maja 1998 r.) i B (ur. (…) maja 2000 r.) mieszkają w (…) samodzielnie, natomiast C (ur. (…) sierpnia 2004 r.) i D (ur. (…) grudnia 2008 r.) mieszkają od (…) 2017 r. z Pana byłą żoną w (…). Na wszystkie dzieci łoży Pan zasądzone alimenty oraz przy spotkaniach np. wakacyjnych wspiera je gotówką. Orzeczenie sądu o Pana rozwodzie z matką dzieci, o których mowa we wniosku, uprawomocniło się (…) 2019 r. W okresie, którego dotyczy Pana zapytanie, uzyskiwał Pan dochody z umowy o pracę i nie prowadził Pan działalności gospodarczej. W okresie, którego dotyczy Pana wniosek, matka Pana dzieci, o których mowa we wniosku, nie uzyskiwała dochodów podlegających opodatkowaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie podlegała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obowiązkowi podatkowemu i nie ustalił Pan z matką dzieci proporcji, według której dokonał Pan odliczenia ulgi prorodzinnej na dzieci. Nie odbyło się postępowanie sądowe, w którym sąd ustalił, że Pana dzieci, o których mowa we wniosku, pozostają przy matce i jednocześnie uregulował ich kontakty z Panem. Rozwód otrzymaliście Państwo przed sądem niemieckim w (…). Sąd w Niemczech nie ustala spraw rodzicielskich przy rozwodzie tak jak jest to przyjęte w Polsce. Dwoje starszych dzieci A i B nigdy nie zamieszkiwali z matką w Niemczech. Dwoje młodszych C i D, w okresie którego dotyczy wniosek, mieszkali w Niemczech. Nie jest Pan ojcem lub opiekunem prawnym innych dzieci (niż dzieci wymienione w treści wniosku). Nie przysługiwała Panu ulga prorodzinna na jeszcze inne dzieci. W stosunku do Pana dzieci, o których mowa we wniosku, w latach podatkowych, których dotyczy wniosek, miały zastosowanie przepisy: art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym z wyjątkiem najmu prywatnego, ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym albo ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych. W latach podatkowych, których dotyczy wniosek, Pana dzieci: na podstawie orzeczenia sądu, nie zostały umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych; nie wstąpiły w związek małżeński, otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną; Pana dzieci uczyły się w szkołach, o których mowa w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej oraz w innym państwie; w stosunku do Pana pełnoletnich dzieci wykonywał Pan ciążący na Panu obowiązek alimentacyjny. Nie ma Pan wiedzy, czy Pana dzieci pozostawały na utrzymaniu ich matki, która nie informuje Pana o wydatkach. W latach podatkowych, których dotyczy wniosek, Pan oraz matka małoletnich dzieci posiadaliście władzę rodzicielską względem nich. Kontakty z małoletnimi dziećmi ze względu na odległość były ograniczone. Pana dzieci zostały wywiezione bez Pana zgody i wiedzy. Po tym fakcie uzyskał Pan w sądzie orzeczenie o zakazie wywozu za granicę Pana dzieci, które zostało zignorowane przez Pana byłą żonę. Kilkukrotnie jeździł Pan do (…) w odwiedziny, jednak były one utrudniane przez ich matkę. Z chłopcami spotykał się Pan w czasie wakacji, które częściowo spędzali u Pana w domu i na wspólnych wyjazdach. W latach podatkowych, których dotyczy wniosek, matka małoletnich dzieci wykonywała względem nich władzę rodzicielską, tj. wykonywała obowiązki, dzięki którym dzieci wychowywane były w sposób zapewniający ich prawidłowy rozwój fizyczny i psychiczny, a w szczególności, matka dzieci sprawowała faktyczną pieczę nad dziećmi i ich majątkiem, zajmowała się wychowaniem dzieci, uczestniczyła w podejmowaniu istotnych decyzji dotyczących zdrowia, rozwoju oraz wychowania dzieci (zapewniała i zabezpieczała wszystkie ich potrzeby od bytowych, po edukacyjne, rozwojowe, zdrowotne, emocjonalne). Córka B nie uzyskiwała w latach 2020-2024 dochodów podlegających opodatkowaniu. Natomiast syn C, w latach 2022-2024 nie uzyskał dochodów, z wyjątkiem renty rodzinnej, podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b albo przychodów, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148 i 152 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w łącznej wysokości przekraczającej dwunastokrotność kwoty renty socjalnej określonej w ustawie o rencie socjalnej. Pana wniosek dotyczy możliwości skorzystania z ulgi prorodzinnej za lata 2020-2024 na trójkę dzieci: D, C i B.
Biorąc pod uwagę przedstawiony opis sprawy należy stwierdzić, że nie sposób uznać aby w latach podatkowych 2020-2024 wykonywał Pan władzę rodzicielską, w rozumieniu art. 27f ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w stosunku do dwójki małoletnich dzieci D i C. O powyższym świadczą przedstawione okoliczności, a mianowicie fakt, że Pana kontakty z małoletnimi dziećmi ze względu na odległość były ograniczone, ponieważ zostały wywiezione bez Pana zgody i wiedzy. Kilkukrotnie jeździł Pan do (…) w odwiedziny, jednak były one utrudniane przez ich matkę. Z małoletnimi synami spotykał się Pan w czasie wakacji, które częściowo spędzali u Pana w domu i na wspólnych wyjazdach. Natomiast – jak Pan wskazał – to matka małoletnich dzieci wykonywała względem nich władzę rodzicielską, tj. wykonywała obowiązki, dzięki którym dzieci wychowywane były w sposób zapewniający ich prawidłowy rozwój fizyczny i psychiczny, a w szczególności, matka dzieci sprawowała faktyczną pieczę nad dziećmi i ich majątkiem, zajmowała się wychowaniem dzieci, uczestniczyła w podejmowaniu istotnych decyzji dotyczących zdrowia, rozwoju oraz wychowania dzieci (zapewniała i zabezpieczała wszystkie ich potrzeby od bytowych, po edukacyjne, rozwojowe, zdrowotne, emocjonalne). Nie wykazał Pan, aby oprócz odbytych spotkań ze swoimi dziećmi w czasie wakacji w jakikolwiek sposób podejmował Pan obowiązki zapewniające im prawidłowy rozwój fizyczny i psychiczny, czy dotyczące decyzji w kwestii zdrowia i edukacji. Jednocześnie miejscem zamieszkania dwójki małoletnich dzieci był adres zamieszkania ich matki.
Jak zostało wskazane w niniejszej interpretacji, o wykonywaniu władzy rodzicielskiej nie świadczy tylko sam fakt jej posiadania, czy spełniania obowiązku alimentacyjnego, ani sporadyczne kontakty z dzieckiem. Wykonywanie władzy rodzicielskiej polega na sprawowaniu faktycznej pieczy nad małoletnim dzieckiem w sposób zapewniający jego prawidłowy rozwój, a w szczególności podejmowanie przez rodzica (rodziców) obowiązków w zakresie zaspokojenia potrzeb fizycznych, edukacyjnych i duchowych dziecka.
Skoro zatem w latach 2020-2024 Pana kontakty z małoletnimi dziećmi ze względu na odległość były ograniczone i spotykał się z nimi tylko w czasie wakacji, to wyłącznie takie działania nie stanowiły o wykonywaniu przez Pana władzy rodzicielskiej w rozumieniu art. 27f ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Podsumowując należy stwierdzić, że nie miał Pan prawa do rozliczenia ulgi prorodzinnej, o której mowa w art. 27f ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, na:
a) małoletniego syna D za lata 2020-2024,
b) małoletniego syna C, który uzyskał pełnoletność (…) sierpnia 2022 r., za lata 2020-2021 oraz za miesiące od stycznia do sierpnia 2022 r.,
ponieważ nie wykonywał Pan władzy rodzicielskiej w stosunku do tych małoletnich dzieci.
Zatem w tej części uznaję Pana stanowisko za nieprawidłowe.
Ponadto jak wyżej wyjaśniłem, warunkiem zastosowania przez podatnika ulgi na pełnoletnie dzieci jest m.in. utrzymywanie ich w związku z wykonywaniem ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Skoro wykonywał Pan – względem pełnoletniego syna C i pełnoletniej córki B – obowiązek alimentacyjny, a ich matka nie uzyskiwała dochodów podlegających opodatkowaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i nie podlegała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obowiązkowi podatkowemu, to przysługuje Panu prawo do odliczenia ulgi prorodzinnej na pełnoletnie uczące się dzieci C i B – przy jednoczesnym nieprzekroczeniu limitu dochodów, o którym mowa art. 27f ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W przypadku bowiem rodziców, którym przysługuje ulga tylko na jedno dziecko w danym roku podatkowym istnieje ograniczenie zastosowania tej ulgi, polegające na wprowadzeniu przez ustawodawcę limitu dochodów, stosownie do art. 27f ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Z literalnego brzmienia art. 27f ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. art. 27f ust. 6 z ww. ustawy wynika, że odliczeniu podlega za każdy miesiąc kalendarzowy roku podatkowego, w którym podatnik wykonywał ciążący na nim obowiązek alimentacyjny, w stosunku do jednego pełnoletniego dziecka – kwota 92,67 zł, jeżeli dochody podatnika niepozostającego w związku małżeńskim, w tym również przez część roku podatkowego, nie przekroczyły w roku podatkowym kwoty 56 000 zł, za wyjątkiem podatnika samotnie wychowującego dziecko wymienionego w art. 6 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, do którego ma zastosowanie kwota dochodu w wysokości 112 000 zł.
Z opisu sprawy wynika, że po rozwodzie w 2019 r. Pana stan cywilny nie uległ zmianie. W okresie którego dotyczy Pana wniosek, w stosunku do Pana pełnoletnich dzieci wykonywał Pan ciążący na Panu obowiązek alimentacyjny. Jednocześnie z opisu sprawy wynika, że w latach 2020-2021 nie posiadał Pan statusu osoby samotnie wychowującej dziecko, a Pana dochody przekroczyły 56 000 zł.
Podkreślam, że bez znaczenia dla potrzeb skorzystania z odliczeń w ramach ulgi prorodzinnej pozostaje fakt posiadania przez Pana czwórki dzieci, ponieważ istotna jest ilość dzieci, na które przysługuje omawiana ulga w danym roku podatkowym. W latach 2020-2021 w Pana sytuacji tylko jedno dziecko, tj. córka B spełniała przesłanki do skorzystania przez Pana z ulgi prorodzinnej, dlatego też konieczne było uwzględnienie limitu warunkującego prawo do odliczenia określonego w art. 27f ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który Pan przekroczył. Natomiast dopiero w latach 2022-2024 przysługuje Panu ulga prorodzinna, o której mowa w art. 27f ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych na dwójkę dzieci, tj. syna C i córkę B, zatem na prawo do odliczenia ulgi prorodzinnej nie ma wpływu wysokość uzyskanych przez Pana w tych latach dochodów.
W konsekwencji należy stwierdzić, że nie przysługuje Panu prawo do odliczenia ulgi prorodzinnej, o której mowa w art. 27f ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w stosunku do córki B za lata 2020-2021.
Tym samym w tej części uznaję Pana stanowisko za nieprawidłowe.
Natomiast przysługuje Panu prawo do odliczenia ulgi prorodzinnej, o której mowa w art. 27f ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w stosunku do:
a) syna C za miesiące od (…) do grudnia 2022 r. (tj. od miesiąca następującego po miesiącu uzyskania przez syna C pełnoletności) oraz za lata 2023-2024,
b) córki B za lata 2022-2024.
Wobec powyższego w tej części uznaję Pana stanowisko za prawidłowe.
Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Pana i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia.
Zaznaczam, że zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym/zdarzeniem przyszłym. Wnioskodawca ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze stanem faktycznym/zdarzeniem przyszłym podanym przez wnioskodawcę w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność. Równocześnie w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego oraz zastosuje się Pan do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo