Interpretacja 0113-KDIPT1-1.4012.1089.2025.2.AK

Interpretacja indywidualna  

– stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

12 listopada 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 7 listopada 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku od towarów i usług w zakresie zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy dostawy w drodze wywłaszczenia zabudowanej działki o numerze 1.

Uzupełnili go Państwo – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 16 grudnia 2025 r. (data wpływu 16 grudnia 2025 r.).

Treść wniosku jest następująca.

Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego  

Spółka … z siedzibą w … (dalej: Spółka) jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku VAT.

Na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 311) Spółce, jako byłemu właścicielowi nieruchomości przysługuje odszkodowanie za nieruchomości, które zostały przejęte na własność Gminy Miejskiej w związku z ostateczną decyzją Prezydenta Miasta … z dnia 23 maja 2019 r. znak: … o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: „….”, sprostowaną postanowieniami z dnia 18 września 2020 r., 3 września 2021 r., 16 września 2021 r., 6 października 2021 r. i 11 października 2021 r., której postanowieniem z dnia 24 maja 2019 r. znak: … został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, zreformowaną decyzją Wojewody z dnia 20 maja 2021 r. znak: .., … (dalej: decyzja ZRID).

Na skutek wydania decyzji ZRID, zgodnie z mapą z projektem podziału sporządzoną w dniu 10 maja 2018 r., przyjętą do zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod identyfikatorem …. w dniu 4 czerwca 2018 r., działka nr 2 o pow. 0,1303 ha, obr. 222 jedn. ewid. 222, została podzielona na działki: nr 1 o pow. 0,1152 ha (przeznaczona pod budowę drogi) i nr 3 o pow. 0,0151 ha (pozostająca w dotychczasowym władaniu).

Odszkodowanie zostanie wypłacone za prawo użytkowania wieczystego nieruchomości przejętych przez Gminę Miejską działek nr 1 o pow. 0,1152 ha obr. … jedn. ewid. …, ujawnionej w księdze wieczystej nr … oraz za składniki budowlane znajdujące się na tej działce.

Z informacji udzielonej przez Wydział Planowania Przestrzennego Urzędu Miasta w piśmie z dnia 22 października 2024 r. wynika, że działka nr 1 obr. … jedn. ewid. .., według stanu na dzień wydania decyzji nr … Prezydenta Miasta znak: …, tj. dnia 23 maja 2019 r., objęta była ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru „…”, zatwierdzonego Uchwałą … Rady Miasta z dnia 20 października 2010 r. (Dz. Urz. Woj. … Nr … poz. … z dnia 4 listopada 2010 r.), zgodnie z którym znajdowała się w terenie dróg publicznych – dróg lokalnych, oznaczonym na rysunku planu symbolami 3KDL i 1KDL oraz w terenie zieleni urządzonej o charakterze parkowym, oznaczonym na rysunku planu symbolem 2ZP. Przeważające przeznaczenie wśród gruntów przyległych to tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej i usług i tereny ogrodów działkowych.

Opisana nieruchomość była wykorzystywana do działalności opodatkowanej.

Prawo użytkowania wieczystego wszystkich ww. działki oraz prawo własności znajdujących się na niej składników budowlanych zostało przez Spółkę nabyte nieodpłatnie decyzją Wojewody z dnia 8.11.1993 roku znak Nr …, wydaną w trybie art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz § 3, § 4 ust. 1 pkt 5 i 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 roku w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.

Spółce nie przysługiwało z tytułu nabycia ww. działki prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu ich nabycia.

Odszkodowanie za wygaszenie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowych działek oraz składniki budowlane zostało ustalone w decyzji administracyjnej wydanej przez Prezydenta Miasta, na podstawie operatów szacunkowych wykonanych przez rzeczoznawcę majątkowego.

Decyzja nie jest ostateczna.

Na przedmiotowej działce zinwentaryzowano następujące składniki budowlane stanowiące własność Spółki:

-        Droga asfaltowa (budowla, obiekt liniowy) - wjazd od strony ul. … pow. 449 m², chodnik pow. 93 m²,

-        Budynek Portierni (budynek) pow. zabudowy budynku 24,8 m².

Na działce nr 1 znajduje się jeszcze magistrala ciepłownicza, obiekt budowlany liniowy, ale stanowi ona własność MPEC w ….

Zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, wywłaszczane nieruchomości lub ich części stają się z mocy prawa własnością Gminy w odniesieniu do dróg gminnych z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizacje inwestycji drogowej stała się ostateczna.

W uzupełnieniu wniosku na pytania Organu

1. Czy transakcja nabycia przez Państwa działki nr 2, z której została wydzielona działka nr 1 była opodatkowana podatkiem VAT i została udokumentowana fakturą z wykazaną kwotą podatku VAT?

2. Czy na dzień wydania decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowych (oraz w dniu, w którym stała się ostateczne) naniesienia posadowione na działce nr 1, tj.:

·         droga asfaltowa stanowiła budowlę w rozumieniu przepisów art. 3 pkt 3 lub urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów art. 3 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2025 r., poz. 418. ze zm.)?

·         budynek Portierni (budynek) stanowił budynek w rozumieniu przepisów art. 3 pkt 2 lub budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 ww. ustawy Prawo budowlane?

Jeżeli w odpowiedzi na pytanie 2 wskażą Państwo, że ww. naniesienia stanowiły budowlę/budynek, to proszę udzielić odpowiedzi na poniższe pytania.

3. Czy budowla/budynek są trwale związane z gruntem?

4. Czy nastąpiło pierwsze zasiedlenie ww. budowli/budynku lub ich części w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy o podatku od towarów i usług? Jeżeli tak, to należy wskazać dokładną datę.

5. Jeżeli nastąpiło pierwsze zasiedlenie części ww. budowli/budynku, to należy wskazać w jakiej w części?

6. Kiedy nastąpiło zajęcie do używania ww. budowli/budynku? Należy wskazać dokładną datę.

7. Czy pomiędzy pierwszym zasiedleniem ww. budowli/budynku lub ich części a ich dostawą upłynie okres dłuższy niż 2 lata?

8. Czy budowla/budynek przed ich nabyciem przez Państwa Spółkę były wykorzystywane przez poprzednich właścicieli?

9. Czy Państwa Spółka ponosiła wydatki na ulepszenie ww. budowli/budynku?

10. W jakim okresie Państwa Spółka ponosiła wydatki na ulepszenie ww. budowli/budynku?

11. Jeżeli Państwa Spółka ponosiła wydatki na ulepszenie, to czy wydatki te były wyższe niż 30% wartości początkowej ww. budowli/budynku?

12. Jeżeli odpowiedź na pytanie nr 9 i 11 jest twierdząca, to należy wskazać:

a.    kiedy nastąpiło oddanie do użytkowania ww. budowli/budynku po ulepszeniu?

b.    czy po ulepszeniu miało miejsce pierwsze zasiedlenie ww. budowli/budynku?

c.    jeżeli miało miejsce pierwsze zasiedlenie ww. budowli/budynku po ulepszeniu, to należy wskazać, kiedy to nastąpiło (należy podać dzień, miesiąc i rok)?

d.    czy pomiędzy pierwszym zasiedleniem ww. budowli/budynku po ulepszeniu, a sprzedażą upłynął okres dłuższy niż 2 lata?

wskazali Państwo:

Ad I pkt 1

Nabycie prawa użytkowania wieczystego działki nr 2, z której została wydzielona działka nr 1 nie nastąpiło w drodze transakcji, która mogła być opodatkowana podatkiem VAT.  Mianowicie, tak jak wskazano we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej z dnia 12.11.2025 roku, … S.A. wszedł w posiadanie ww. działki na skutek decyzji nr … wydanej przez Urząd Wojewódzki w … w dniu 08.11.1993 roku.  Na mocy tej decyzji prawo zarządu gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa położonego w … w obrębie … zostało przekształcone w dniu 5.12.1990 roku w prawo użytkowania wieczystego gruntu. Prawo to zostało zatem w tej dacie ustanowione na rzecz … S.A., a nie nabyte przez … S.A.

Ad I pkt 2

Zarówno w dniu wydania decyzji Prezydenta Miasta nr … z dnia 23.05.2019 roku znak: .. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: „…” (dalej: decyzja zrid), jak i na dzień, kiedy decyzja ta stała się ostateczna, tj. na dzień 20.05.2021 roku (data wydania decyzji Wojewody znak: …, …) posadowione na działce nr 1:

·         Droga asfaltowa – wjazd od strony ul. … pow. 449 m², stanowiła budowlę w rozumieniu przepisów art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne (Dz.U . z 2025 r. poz. 418 ze zm.);

·         Budynek portierni o pow. zabudowy budynku 24,8 m² stanowił budynek w rozumieniu przepisów art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne (Dz.U. z 2025 r. poz. 418 ze zm.).

Ad I pkt 3

·         Droga asfaltowa – wjazd od strony ul. … pow. 449 m², położna na działce nr 1 była trwale związana z gruntem.

·         Budynek portierni o pow. zabudowy budynku 24,8 m², zlokalizowany na działce 1 był trwale zawiązany z gruntem.

Ad I pkt 4

·         Pierwsze zasiedlenie drogi asfaltowej (wjazd od strony ul. … pow. 449 m² na działce nr 1) nastąpiło w dn. 5.12.1990 roku, kiedy prawo zarządu przekształciło się w prawo użytkowania wieczystego.

·         Pierwsze zasiedlenie budynku portierni pow. zabudowy budynku 24,8 m², nastąpiło w dn. 5.12.1990 roku, kiedy prawo zarządu przekształciło się w prawo użytkowania wieczystego.

Ad I pkt 5

·         Pierwsze zasiedlenie drogi asfaltowej (wjazd od strony ul. … pow. 449 m² na działce 1) nastąpiło w całości (100%).

·         Pierwsze zasiedlenie budynku Portierni pow. zabudowy budynku 24,8 m², nastąpiło w całości (100%).

Ad I pkt 6

·         Zajęcie do używania drogi asfaltowej (wjazd od strony ul. … pow. 449 m² na działce nr 1) nastąpiło z dn. 5.12.1990 roku, kiedy prawo zarządu przekształciło się w prawo użytkowania wieczystego.

·         Zajęcie do używania budynku portierni pow. zabudowy budynku 24,8 m², nastąpiło z dn. 5.12.1990 roku, kiedy prawo zarządu przekształciło się w prawo użytkowania wieczystego.

Ad I pkt 7

·         Droga asfaltowa – wjazd od strony ul. … pow. 449 m² położna na działce nr 1 – pomiędzy pierwszym zasiedleniem, a ich dostawą upłynął okres dłuższy niż 2 lata (5.12.1990 do 20.05. 2021 – data, kiedy decyzja zrid stała się ostateczna).

·         Budynek portierni pow. zabudowy budynku 24,8 m² zlokalizowany na działce 1 - pomiędzy pierwszym zasiedleniem a ich dostawą upłynął okres dłuższy niż 2 lata (5.12.1990 do 20.05. 2021 – data, kiedy decyzja zrid stała się ostateczna).

Ad I pkt 8

·         Droga asfaltowa – wjazd od strony ul. … pow. 449 m² położna na działce nr 1 – była wykorzystywana przez firmę państwową ..

·         Budynek portierni pow. zabudowy budynku 24,8 m² zlokalizowany na działce 1 – była wykorzystywana przez firmę państwową …

Ad I pkt 9

·         Droga asfaltowa – wjazd od strony ul. … pow. 449 m² położna na działce 1 – w okresie jej użytkowania przez … S.A. były prowadzone tylko bieżące konserwacje i naprawy, …S.A. nie dokonywało ulepszeń.

·         Budynek portierni pow. zabudowy budynku 24,8 m² zlokalizowany na działce 1 – w okresie użytkowania .. S.A. były prowadzone tylko bieżące konserwacje i naprawy, S.A. nie dokonywało ulepszeń.

Ad I pkt 10

Z uwagi na odpowiedź w pkt 9: nie dotyczy.

Ad I pkt 11

Z uwagi na odpowiedź w pkt 9: nie dotyczy.

Ad I pkt 12

Z uwagi na odpowiedź w pkt 9: nie dotyczy.

Pytanie

Czy dostawa zabudowanej nieruchomości o numerze 1 o pow. 0,1152 ha obr. … jedn. ewid.  ..będzie korzystała ze zwolnienia z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT?

Państwa stanowisko w sprawie

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT), opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

W myśl art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie.

Pojęcie towaru ustawodawca zdefiniował w art. 2 pkt 6 ustawy o VAT, zgodnie z którym przez towary rozumie się rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

Według art. 2 pkt 22 ustawy o VAT, przez sprzedaż rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że w sytuacji, gdy przedmiotem dostawy są towary w rozumieniu powołanego wyżej przepisu i gdy czynność ta prowadzi do przeniesienia prawa do rozporządzania tymi towarami jak właściciel, mamy do czynienia z dostawą w ujęciu art. 7 ust. 1 ustawy, podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Stosownie natomiast do art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, za podatników uznaje się osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Działalność gospodarcza – jak stanowi art. 15 ust. 2 ustawy – obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

W świetle powyższego, w sytuacji przeniesienia z mocy prawa własności ww. działki na rzecz Gminy Miejskiej i wygaszenia prawa użytkowania wieczystego przysługującego Spółce w zamian za odszkodowanie Spółka będzie występować w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, natomiast powyższa czynność, w świetle ustawy o VAT, będzie traktowana jako odpłatna dostawa towarów.

Przy czym, zarówno w treści ustawy, jak i w przepisach wykonawczych do niej, ustawodawca przewidział opodatkowanie niektórych czynności stawkami obniżonymi lub zwolnienie od podatku.

Kwestię opodatkowania dostawy gruntu, na którym posadowione zostały budynki lub budowle rozstrzyga przepis art. 29a ust. 8 ustawy o VAT. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli, z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu.

Zatem przy sprzedaży budynków, budowli lub ich części, dokonywanej wraz z dostawą gruntu, na którym są one posadowione, grunt dzieli byt prawny tych obiektów w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Oznacza to, że do dostawy gruntu stosuje się taką samą stawkę podatku, jak przy dostawie budynków, budowli lub ich części trwale z gruntem związanych. Jeżeli dostawa budynków, budowli lub ich części korzysta ze zwolnienia od podatku, ze zwolnienia takiego korzysta również dostawa gruntu, na którym obiekt jest posadowiony.

Na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem gdy:

a)    dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim,

b)    pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres

c)    krótszy niż 2 lata.

Przez pierwsze zasiedlenie, stosownie do art. 2 pkt 14 ustawy o VAT, rozumie się oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne budynków, budowli lub ich części, po ich:

a)    wybudowaniu lub

b)    ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej.

Jak wynika z powyższych uregulowań, zwolnienie wynikające z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT stosuje się w odniesieniu do dostawy całości lub części budynków i budowli, jeżeli w stosunku do nich miało już miejsce pierwsze zasiedlenie, a okres pomiędzy pierwszym zasiedleniem, a dostawą przekroczył 2 lata.

Jak wskazano w opisie sprawy, na terenie ww. działki znajdowały się drogi asfaltowe i budynek portierni, stanowiące budowle w myśl art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.).

Spółka nabyła nieodpłatnie prawo użytkowania wieczystego ww. działki oraz prawo własności znajdujących się na niej składników budowlanych z mocy prawa, na podstawie decyzji Wojewody z dnia 8.11.1993 roku znak Nr …

Przyjmując zatem, że pierwsze zasiedlenie ww. działki zabudowanej nastąpiło w roku 1993, należy uznać, że pomiędzy pierwszym zasiedleniem działki zabudowanej, a jej dostawą na rzecz Gminy Miejskiej upłynął okres znacznie przekraczający 2 lata.

Mając na względzie powołane przepisy prawa oraz przedstawiony opis sprawy, zdaniem Spółki, w przypadku zabudowanej nieruchomości stanowiącej działkę nr 1 obr. … jedn. ewid. …, jej dostawa będzie korzystała ze zwolnienia z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku, jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

Co do zasady dla uznania, że dostawa towarów oraz świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bezwzględnym warunkiem jest „odpłatność” za daną czynność, co wynika wprost z powołanego wyżej przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.

Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność, a także odszkodowanie. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.

Z przywołanego przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy wynika, że czynność polegająca na przeniesieniu z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów (np. nieruchomości) w zamian za odszkodowanie stanowi dostawę towarów. W tej sytuacji bez znaczenia jest fakt, że dostawa nie jest de facto następstwem decyzji właściciela, lecz wynika z nakazu organu władzy publicznej lub z mocy samego prawa. Odszkodowanie w tym przypadku pełni funkcję wynagrodzenia za przeniesienie własności towarów, czyniąc tego rodzaju dostawę faktycznie odpłatną.

W konsekwencji należy stwierdzić, że przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów (w tym np. nieruchomości) w zamian za odszkodowanie – na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy – podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Zatem, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług nie podlega samo odszkodowanie, lecz stanowiące dostawę towarów przeniesienie własności nieruchomości w zamian za wynagrodzenie przyjmujące formę odszkodowania.

Wynagrodzenie musi mieć zatem konkretny wymiar, a więc być konkretną wielkością wyrażalną w pieniądzu. Dostawę można uznać za dokonaną odpłatnie, dopiero gdy istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru. Aby doszło do odpłatnej dostawy towarów z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy muszą wystąpić wszystkie elementy składające się na tę czynność, tj. przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel oraz otrzymanie zapłaty odszkodowania z tego tytułu. Oznacza to, że przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów nabiera odpłatnego charakteru dopiero w momencie otrzymania przez stronę wywłaszczoną zapłaty odszkodowania z tego tytułu.

Nie każda czynność stanowiąca dostawę w rozumieniu art. 7 ustawy o VAT, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bowiem aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.

Z art. 15 ust. 1 ustawy wynika, że:

Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy:

Zasady nabywania nieruchomości pod inwestycje w zakresie dróg publicznych, a także organy właściwe w tych sprawach, reguluje ustawa z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 311.).

Należy wskazać, że na podstawie art. 11a ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:

Przepis artykułu 11f ust. 1 pkt 6 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych wskazuje, że:

Według regulacji art. 12 ust. 4 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:

W myśl art. 12 ust. 4a ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:

Na mocy art. 12 ust. 4f ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:

Zgodnie z art. 12 ust. 5 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:

Według art. 18 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:

Zgodnie z art. 23 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:

Na podstawie art. 112 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.):

Z kolei w myśl art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami:

Z powołanych przepisów wynika zatem, że istotą wywłaszczenia jest pozbawienie lub ograniczenie m.in. prawa własności nieruchomości. Dokonuje się tego za odszkodowaniem wypłaconym na rzecz osoby (podmiotu) wywłaszczanego, co poprzedza wydanie aktu prawnego w randze decyzji. Nieruchomość objęta taką procedurą staje się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje organ administracji publicznej, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji. Z tak określonych zapisów ustawowych wynika jasno, że podmiotem podejmującym cały katalog czynności prawnych jest organ administracji. Nie wymaga się tu współdziałania, czy jakiejkolwiek innej inicjatywy ze strony podmiotu wywłaszczanego.

Zatem, biorąc pod uwagę szczególny rodzaj dostawy towarów jakim jest przeniesienie prawa własności towarów z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa należy uznać, że ma miejsce dostawa towarów w zamian za odszkodowanie, natomiast odszkodowanie pełni funkcję wynagrodzenia za przeniesienie własności towarów, czyniąc tego rodzaju dostawę faktycznie odpłatną – objętą opodatkowaniem podatkiem od towarów i usług. Ponadto zaznaczyć należy, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług nie podlega samo odszkodowanie, lecz stanowiące dostawę towarów przeniesienie własności nieruchomości w zamian za wynagrodzenie przyjmujące formę odszkodowania.

Zgodnie z powołanymi wyżej przepisami zmiana przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości z terenu niebędącego terenem przeznaczonym pod zabudowę na teren przeznaczony pod zabudowę odbywa się w tym samym momencie, w którym nieruchomość ta staje się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego. Zmiana ta nie wystąpiłaby, gdyby nie doszło do czynności wywłaszczenia.

W niniejszej sprawie należy wskazać, że skoro decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej z 23 maja 2019 r., na podstawie której działka objęta zakresem wniosku została wywłaszczona, stała się ostateczna 20 maja 2021 r., to wywłaszczone nieruchomości należy opodatkować z uwzględnieniem ich przeznaczenia sprzed wywłaszczenia.

Przeniesienie prawa użytkowania wieczystego gruntu – działki nr 1 wydzielonej z działki nr 2 z nakazu władzy publicznej w zamian za odszkodowanie stanowi/będzie stanowiło odpłatną dostawę towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy, podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy. Państwo natomiast w odniesieniu do tej czynności działają/będą działali w charakterze podatnika, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy, gdyż przedmiotem przeniesienia prawa użytkowania wieczystego za odszkodowaniem są/będą działki stanowiące składniki majątku spółki, która jest czynnym podatnikiem podatku VAT.

W rozpatrywanej sprawie odszkodowanie pełni funkcję wynagrodzenia za przeniesienie własności towarów, czyniąc tego rodzaju dostawę faktycznie odpłatną. Wyjaśnić należy, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług nie podlega samo odszkodowanie, lecz stanowiące dostawę towarów – przeniesienie własności działki w zamian za wynagrodzenie przyjmujące formę odszkodowania.

Czynność, która podlega opodatkowaniu podatkiem VAT może być opodatkowana właściwą stawką podatku VAT, albo może korzystać ze zwolnienia od tego podatku.

Zastosowanie zwolnienia od podatku, jako odstępstwo od zasady powszechności i równości opodatkowania, możliwe jest jedynie w przypadku wykonywania czynności ściśle określonych w ustawie oraz w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie jej upoważnienia.

Zakres i zasady zwolnienia od podatku od towarów i usług dla dostawy towarów zostały określone m.in. w art. 43 ustawy.

Stosownie do treści art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy:

Z powyższego uregulowania wynika, że dostawa budynków, budowli lub ich części jest - co do zasady - zwolniona od podatku od towarów i usług. Wyjątek stanowi dostawa w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim oraz jeżeli pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.

Zatem dla ustalenia zasad opodatkowania dostawy budynków, budowli lub ich części, kluczowym jest ustalenie, kiedy nastąpiło pierwsze zasiedlenie i jaki upłynął okres od tego momentu.

Zgodnie z treścią art. 2 pkt 14 ustawy:

Z powyższego przepisu wynika, że pierwszym zasiedleniem jest pierwsze zajęcie nieruchomości do używania. „Pierwsze zasiedlenie” budynku/budowli lub ich części ma więc miejsce zarówno w sytuacji, w której po wybudowaniu budynku/budowli lub ich części oddano je do użytkowania pierwszemu nabywcy, oddano je w najem, jak i w przypadku wykorzystywania budynku/budowli lub ich części na potrzeby własnej działalności gospodarczej podatnika, bowiem w tych przypadkach doszło do korzystania z budynku/budowli.

Kwestię opodatkowania dostawy gruntu, na którym posadowione zostały budynki lub budowle rozstrzyga art. 29a ust. 8 ustawy, w myśl którego:

W świetle tego przepisu, przy sprzedaży budynków, budowli lub ich części, dokonywanej wraz z dostawą gruntu, na którym są one posadowione, grunt dzieli byt prawny budynków/budowli w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Oznacza to, że do dostawy gruntu stosuje się analogiczną stawkę podatku, jak przy dostawie budynków, budowli lub ich części trwale z gruntem związanych. Jeżeli dostawa budynków albo budowli lub ich części korzysta ze zwolnienia od podatku, ze zwolnienia takiego korzysta również dostawa gruntu, na którym obiekt jest posadowiony.

Jednocześnie należy wskazać, że przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie definiują pojęć „budynek”, „budowla”. W tym zakresie należy odnieść się do przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 418 ze zm.) zwanej dalej ustawą Prawo budowlane.

W myśl art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane:

Stosownie do treści art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane:

Natomiast na mocy art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane:

Stosownie do art. 3 pkt 3a ustawy Prawo budowlane:

Z opisu sprawy wynika, że na przedmiotowej działce zinwentaryzowano następujące składniki budowlane stanowiące własność Spółki:

·         droga asfaltowa (budowla, obiekt liniowy) - wjazd od strony ul. .... pow. 449 m², chodnik pow. 93 m^2,

·         Budynek Portierni (budynek) pow. zabudowy budynku 24,8 m².

Z opisu sprawy wynika, że Spółka jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku VAT. Spółce jako byłemu właścicielowi nieruchomości przysługuje odszkodowanie za nieruchomości, które zostały przejęte na własność Gminy Miejskiej w związku z ostateczną decyzją Prezydenta Miasta nr … z dnia 23 maja 2019 r. znak: .. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: „…”.  Na skutek wydania decyzji ZRID, zgodnie z mapą z projektem podziału sporządzoną w dniu 10 maja 2018 r., działka nr 2 została podzielona na działki: nr 1 (przeznaczona pod budowę drogi) i nr 3 o pow.  ,0151 ha (pozostająca w dotychczasowym władaniu). Odszkodowanie zostanie wypłacone za prawo użytkowania wieczystego nieruchomości przejętych przez Gminę Miejską działek nr 1 oraz za składniki budowlane znajdujące się na tej działce. Opisana nieruchomość była wykorzystywana do działalności opodatkowanej. Prawo użytkowania wieczystego wszystkich ww. działki oraz prawo własności znajdujących się na niej składników budowlanych zostało przez Spółkę nabyte nieodpłatnie decyzją Wojewody z dnia 8.11.1993 roku znak Nr …. Spółce nie przysługiwało z tytułu nabycia ww. działki prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu ich nabycia. Odszkodowanie za wygaszenie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowych działek oraz składniki budowlane zostało ustalone w decyzji administracyjnej wydanej przez Prezydenta Miasta, na podstawie operatów szacunkowych wykonanych przez rzeczoznawcę majątkowego.  Nabycie prawa użytkowania wieczystego działki nr 2 z której została wydzielona działka nr 1 nie nastąpiło w drodze transakcji, która mogła być opodatkowana podatkiem VAT.  Zarówno w dniu wydania decyzji Prezydenta Miasta nr … z dnia 23.05.2019 roku znak: … o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: „…” (dalej: decyzja zrid), jak i na dzień, kiedy decyzja ta stała się ostateczna, tj. na dzień 20.05.2021 roku (data wydania decyzji Wojewody znak: .., ..) posadowione na działce nr 1:  droga asfaltowa – wjazd od strony ul. … pow. 449 m², stanowiła budowlę w rozumieniu przepisów art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowalne, budynek portierni o stanowił budynek w rozumieniu przepisów art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowalne. Budynek oraz ww. budowla posadowione na ww. działkach były trwale związane z gruntem. Pierwsze zasiedlenie drogi asfaltowej nastąpiło w dn. 5.12.1990 roku, kiedy prawo zarządu przekształciło się w prawo użytkowania wieczystego. Pierwsze zasiedlenie budynku portierni nastąpiło w dn. 5.12.1990 roku, kiedy prawo zarządu przekształciło się w prawo użytkowania wieczystego. Pomiędzy pierwszym zasiedleniem, a dostawą drogi asfaltowej i budynku portierni upłynął okres dłuższy niż 2 lata. W odniesieniu do drogi asfaltowej oraz budynku portierni były prowadzone tylko bieżące konserwacje i naprawy, … S.A. nie dokonywało ulepszeń.

Mając na uwadze opis sprawy zauważam, że transakcja dostawy w drodze wywłaszczenia budynku portierni i budowli w postaci drogi asfaltowej posadowionych na działce nr 1, nie została/nie zostanie dokonana w ramach pierwszego zasiedlenia, a od momentu pierwszego zasiedlenia do momentu ich dostawy w drodze wywłaszczenia upłynie okres dłuższy niż 2 lata. Ponadto – jak wynika z okoliczności sprawy – nie ponosili Państwo wydatków na ulepszenia stanowiących co najmniej 30% wartości początkowej ww. budynku i budowli.

W konsekwencji, dla dostawy w drodze wywłaszczenia budynku portierni i budowli w postaci drogi asfaltowej posadowionych na działce nr 1 są/będą spełnione warunki umożliwiające zastosowanie zwolnienia od podatku, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.

Jednocześnie, jak wskazano powyżej, grunt będący przedmiotem sprzedaży podlega opodatkowaniu według tych samych regulacji jak budynki i budowle na nim posadowione. W związku z powyższym – na podstawie art. 29a ust. 8 ustawy o VAT – dostawa prawa użytkowania wieczystego gruntu - działki nr 1, na którym posadowione są budynek oraz budowla, również jest/będzie zwolniona od podatku.

Zatem dostawa w drodze wywłaszczenia prawa użytkowania wieczystego działki nr 1 oraz znajdujących się na niej naniesień, tj. budynku portierni i budowli w postaci drogi asfaltowej korzysta/będzie korzystała ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy w zw. z art. 29a ust. 8 ustawy.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy:

̶            stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia, oraz

̶            zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego oraz zastosują się Państwo do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·         w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·         w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.