Zwolnienie z opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy dostawy zabudowanych działek.
Spółka akcyjna jako podatnik VAT posiadała prawo użytkowania wieczystego działek, które zostały wywłaszczone przez Gminę Miejską na podstawie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Działki te były zabudowane budowlami, takimi jak drogi asfaltowe, chodniki, most, oraz urządzeniami budowlanymi, jak ogrodzenia i słupy oświetleniowe. Spółka nabyła…
Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
12 listopada 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 7 listopada 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy zwolnienia z opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy dostawy zabudowanych działek: nr 1, nr 2, nr 3, nr 4, nr 5 i nr 6.
Uzupełnili go Państwo - w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 16 grudnia 2025 r. (data wpływu 16 grudnia 2025 r.).
Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego
Spółka … SA z siedzibą w … (dalej: Spółka) jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku VAT.
Na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 311) Spółce, jako byłemu właścicielowi nieruchomości przysługuje odszkodowanie za nieruchomości, które zostały przejęte na własność Gminy Miejskiej … w związku z ostateczną decyzją Prezydenta Miasta … nr … z dnia … maja 2019 r. znak: … o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: „… (…)”, sprostowaną postanowieniami z dnia … września 2020 r., … września 2021 r., … września 2021, … października 2021 r. i … października 2021 r., której postanowieniem z dnia … maja 2019 r. znak: … został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, zreformowaną decyzją Wojewody … z dnia … maja 2021 r. znak: …, … (dalej: decyzja ZRID).
Na skutek wydania decyzji ZRID, zgodnie z mapą z projektem podziału sporządzoną w dniu … maja 2018 r., przyjętą do zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod identyfikatorem … w dniu … czerwca 2018 r., działka:
Odszkodowanie zostanie wypłacone za prawo użytkowania wieczystego nieruchomości przejętych przez Gminę Miejską … działek nr 1 o pow. … ha, nr 2 o pow. … ha, nr 3 o pow. … ha, nr 4 o pow. … ha, nr 5 o pow. … ha i nr 6 o pow. … ha obr. … jedn. ewid. … m. …, ujawnionej w księdze wieczystej nr … oraz za składniki budowlane znajdujące się na tych działkach.
Z informacji udzielonej przez Wydział Planowania Przestrzennego Urzędu Miasta … w piśmie z dnia … października 2024 r. wynika, że działki nr 1, nr 2, nr 6, nr 3, nr 4, nr 5 obr. … jedn. ewid. …, według stanu na dzień wydania decyzji nr ... Prezydenta Miasta … znak: …, tj. dnia … maja 2019 r., objęte były ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru „…”, zatwierdzonego Uchwałą Nr … Rady Miasta … z dnia … października 2010 r. (Dz. Urz. Woj. …Nr … poz. …z dnia 4 listopada 2010 r.), zgodnie z którym działka nr 1 znajdowała się w terenie dróg publicznych, oznaczonym na rysunku planu symbolem 6KDL, działki nr 2 i nr 6 znajdowały się w terenie dróg publicznych, oznaczonym na rysunku planu symbolami 2KDL i 6KDL, działka nr 3 znajdowała się w terenie dróg publicznych, oznaczonym na rysunku planu symbolami 3KDL i 6KDL, w terenie zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej i usług, oznaczonym na rysunku planu symbolem 13 MWU oraz w terenie ogrodów działkowych, oznaczonym na rysunku planu symbolem 2ZD, działka nr 4 znajdowała się w terenie dróg publicznych, oznaczonym na rysunku planu symbolem 6KDL, a działka nr 5 znajdowała się w terenie zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej i usług, oznaczonym na rysunku planu symbolem 13 MWU. Przeważające przeznaczenie wśród gruntów przyległych to tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej i usług i tereny ogrodów działkowych.
Opisane nieruchomości były wykorzystywane do działalności opodatkowanej.
Prawo użytkowania wieczystego wszystkich ww. działek oraz prawo własności znajdujących się na nich obiektów budowlanych zostało przez Spółkę nabyte nieodpłatnie decyzją Wojewody … z dnia ….11.1993 roku znak Nr …, wydaną w trybie art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz § 3, § 4 ust. 1 pkt 5 i 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 roku w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.
Spółce nie przysługiwało z tytułu nabycia ww. działek prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu ich nabycia.
Odszkodowanie za wygaszenie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowych działek oraz składniki budowlane zostało ustalone w decyzji administracyjnej wydanej przez Prezydenta Miasta …, na podstawie operatów szacunkowych wykonanych przez rzeczoznawcę majątkowego. Decyzja nie jest ostateczna.
Na przedmiotowych działkach zinwentaryzowano następujące składniki budowlane stanowiące własność Spółki:
1. Działka 1:
2. Działka 2:
3. Działka 6:
4. Działka 3:
5. Działka 4:
6. Działka 5 pow. … ha.
Na działce nr 2 i działce nr 3 znajduje się jeszcze magistrala ciepłownicza, obiekt budowlany liniowy, ale stanowi ona własność MPEC w ….
Zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, wywłaszczane nieruchomości lub ich części stają się z mocy prawa własnością Gminy w odniesieniu do dróg gminnych z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizacje inwestycji drogowej stała się ostateczna.
Na pytania Organu:
1. Czy na dzień wydania decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej (oraz w dniu, w którym stała się ostateczna) posadowione na:
a) działce nr 1:
b) działce 2:
c) działce nr 6:
d) działce nr 3:
e) działce nr 4:
f) działce nr 5:
2. Czy:
stanowiły budowle w rozumieniu przepisów art. 3 pkt 3 ww. ustawy Prawo budowlane bądź urządzenia budowlane w rozumieniu przepisów art. 3 pkt 9 ww. ustawy Prawo budowlane?
3. W przypadku wskazania, że naniesienia wymienione w pytaniu nr 2 stanowią urządzenia budowlane w rozumieniu przepisów art. 3 pkt 9 ww. ustawy Prawo budowlane, proszę o wskazanie, z którą budowlą te urządzenia budowlane są powiązane. (odpowiedzi proszę udzielić odrębnie dla każdego urządzenia budowlanego).
W odniesieniu do naniesień wymienionych w ww. pytaniu nr 1 i nr 2 jeżeli wskażą Państwo, że stanowiły one budowle rozumieniu przepisów art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, to proszę udzielić odpowiedzi na poniższe pytania.
4. Czy ww. budowle są trwale związane z gruntem?
5. Czy nastąpiło pierwsze zasiedlenie ww. budowli lub ich części w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy o podatku od towarów i usług? Jeżeli tak, to należy wskazać dokładną datę.
6. Jeżeli nastąpiło pierwsze zasiedlenie części ww. budowli, to należy wskazać w jakiej części?
7. Kiedy nastąpiło zajęcie do używania ww. budowli? Należy wskazać dokładną datę.
8. Czy pomiędzy pierwszym zasiedleniem ww. budowli lub ich części a ich dostawą upłynie okres dłuższy niż 2 lata?
9. Czy budowle przed ich nabyciem przez Państwa Spółkę były wykorzystywane przez poprzednich właścicieli?
10. Czy Państwa Spółka ponosiła wydatki na ulepszenie ww. budowli?
11. W jakim okresie Państwa Spółka ponosiła wydatki na ulepszenie ww. budowli?
12. Jeżeli Państwa Spółka ponosiła wydatki na ulepszenie, to czy wydatki te były wyższe niż 30% wartości początkowej ww. budowli?
13. Jeżeli odpowiedź na pytanie nr 10 i 12 jest twierdząca, to należy wskazać:
a) które budowle będące przedmiotem wniosku były ulepszane?
b) czy z tytułu ulepszenia ww. budowli przysługiwało Państwa Spółce prawo do odliczenia podatku naliczonego?
c) kiedy nastąpiło oddanie do użytkowania ww. budowli po ulepszeniu?
d) czy po ulepszeniu miało miejsce pierwsze zasiedlenie ww. budowli?
e) jeżeli miało miejsce pierwsze zasiedlenie ww. budowli po ulepszeniu, to należy wskazać, kiedy to nastąpiło (należy podać dzień, miesiąc i rok)?
f) czy pomiędzy pierwszym zasiedleniem ww. budowli po ulepszeniu, a sprzedażą upłynął okres dłuższy niż 2 lata?
odpowiedzieli Państwo:
Ad I pkt 1
Zarówno w dniu wydania decyzji Prezydenta Miasta … nr … z dnia ….05.2019 roku znak: … o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: „… (…)” (dalej: decyzja zrid), jak i na dzień, kiedy decyzja ta stała się ostateczna, tj. na dzień ….05.2021 roku (data wydania decyzji Wojewody … znak: …, …) posadowione na:
a) działce 1:
b) działce 2:
c) działce 6:
d) działce 3:
e) działce 4:
f) działce 5:
Ww. urządzenia budowlane powiązane były:
a) działka 1:
- Słup oświetleniowy szt. 1 (urządzenie budowlane) – powiązany był z drogą asfaltową, stanowił oświetlenie drogi.
b) działka 2:
- Słup oświetleniowy szt. 1 (urządzenie budowlane) – powiązany był z drogą asfaltową, stanowił oświetlenie drogi.
c) działka 6:
- Słup oświetleniowy szt. 1 (urządzenie budowlane) – powiązany był z drogą asfaltową, stanowił oświetlenie drogi.
d) działka 3:
- Słup oświetleniowy szt. 2 (urządzenie budowlane) – powiązane były z drogą asfaltową oraz parkingiem – stanowiły oświetlenie drogi i parkingu.
- Ogrodzenie terenu … mb (urządzenie budowlane) – powiązane było z budynkiem … S.A. oddzielało teren Spółki od terenu …..
Ad I pkt 2
Ad I pkt 3
Z uwagi na odpowiedź w pkt 2 – nie dotyczy.
Ad I pkt 4
a) działka 1:
b) działka 2:
c) działka 6:
d) działka 3:
e) działka 4:
f) działka 5:
Ad I pkt 5
a) działka 1;
b) działka 2:
c) działka 6:
d) działka 3:
e) działka 4:
f) działka 5:
Ad I pkt 6
a) działka 1:
b) działka 2:
c) działka 6:
d) działka 3:
e) działka 4:
f) działka 5:
Ad I pkt 7
a) działka 1:
b) działka 2:
c) działka 6:
d) działka 3:
e) działka 4:
f) działka 5:
Ad I pkt 8
a) działka 1:
b) działka 2:
c) działka 6:
d) działka 3:
e) działka 4:
f) działka 5:
Ad I pkt 9
a) działka 1:
b) działka 2:
c) działka 6:
d) działka 3:
e) działka 4;
f) działka 5
Ad I pkt 10
a) działka 1:
b) działka 2:
c) działka 6:
d) działka 3:
e) działka 4:
f) działka 5:
Ad I pkt 11
Z uwagi na odpowiedź w punkcie: nie dotyczy.
Ad I pkt 12
Z uwagi na odpowiedź w punkcie: nie dotyczy.
Ad I pkt 13
Z uwagi na odpowiedź w punkcie: nie dotyczy.
Pytanie
Czy dostawa zabudowanych nieruchomości o numerach 1 o pow. 0… ha, nr 2 o pow. … ha, nr 3 o pow. … ha, nr 4 o pow. … ha, nr 5 o pow. … ha i nr 6 o pow. … ha obr. … jedn. ewid. … m. …będzie korzystała ze zwolnienia z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT?
Państwa stanowisko w sprawie
Zdaniem Spółki, zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT), opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
W myśl art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie.
Pojęcie towaru ustawodawca zdefiniował w art. 2 pkt 6 ustawy o VAT, zgodnie z którym przez towary rozumie się rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
Według art. 2 pkt 22 ustawy o VAT, przez sprzedaż rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że w sytuacji, gdy przedmiotem dostawy są towary w rozumieniu powołanego wyżej przepisu i gdy czynność ta prowadzi do przeniesienia prawa do rozporządzania tymi towarami jak właściciel, mamy do czynienia z dostawą w ujęciu art. 7 ust. 1 ustawy, podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Stosownie natomiast do art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, za podatników uznaje się osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Działalność gospodarcza – jak stanowi art. 15 ust. 2 ustawy – obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
W świetle powyższego, w sytuacji przeniesienia z mocy prawa własności ww. działek na rzecz Gminy Miejskiej i wygaszenia prawa użytkowania wieczystego przysługującego Spółce w zamian za odszkodowanie Spółka będzie występować w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, natomiast powyższa czynność, w świetle ustawy o VAT, będzie traktowana jako odpłatna dostawa towarów.
Przy czym, zarówno w treści ustawy, jak i w przepisach wykonawczych do niej, ustawodawca przewidział opodatkowanie niektórych czynności stawkami obniżonymi lub zwolnienie od podatku. Kwestię opodatkowania dostawy gruntu, na którym posadowione zostały budynki lub budowle rozstrzyga przepis art. 29a ust. 8 ustawy o VAT. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli, z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu.
Zatem przy sprzedaży budynków, budowli lub ich części, dokonywanej wraz z dostawą gruntu, na którym są one posadowione, grunt dzieli byt prawny tych obiektów w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Oznacza to, że do dostawy gruntu stosuje się taką samą stawkę podatku, jak przy dostawie budynków, budowli lub ich części trwale z gruntem związanych. Jeżeli dostawa budynków, budowli lub ich części korzysta ze zwolnienia od podatku, ze zwolnienia takiego korzysta również dostawa gruntu, na którym obiekt jest posadowiony.
Na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem gdy:
a) dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim,
b) pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.
Przez pierwsze zasiedlenie, stosownie do art. 2 pkt 14 ustawy o VAT, rozumie się oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne budynków, budowli lub ich części, po ich:
a) wybudowaniu lub
b) ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej.
Jak wynika z powyższych uregulowań, zwolnienie wynikające z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT stosuje się w odniesieniu do dostawy całości lub części budynków i budowli, jeżeli w stosunku do nich miało już miejsce pierwsze zasiedlenie, a okres pomiędzy pierwszym zasiedleniem, a dostawą przekroczył 2 lata.
Jak wskazano w opisie sprawy, na terenie ww. działek znajdowały się drogi asfaltowe, ogrodzenia, słupy oraz most nad kolektorem, stanowiące budowle w myśl art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.).
Spółka nabyła nieodpłatnie prawo użytkowania wieczystego ww. działek oraz prawo własności znajdujących się na nich składników budowlanych z mocy prawa, na podstawie decyzji Wojewody … z dnia ….11.1993 roku znak Nr ….
Przyjmując zatem, że pierwsze zasiedlenie ww. działek zabudowanych drogami nastąpiło w roku 1993, należy uznać, że pomiędzy pierwszym zasiedleniem działek zabudowanych, a ich dostawą na rzecz Gminy Miejskiej … upłynął okres znacznie przekraczający 2 lata.
Mając na względzie powołane przepisy prawa oraz przedstawiony opis sprawy, zdaniem Spółki, w przypadku zabudowanych nieruchomości stanowiących działki 1, nr 2, nr 3, nr 4, nr 5 i nr 6 obr. … jedn. ewid. … m. …, ich dostawa będzie korzystała ze zwolnienia z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które Państwo przedstawili we wniosku, jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Na mocy art. 2 pkt 6 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach – rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
Jak stanowi art. 2 pkt 22 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również:
1) przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie;
2) wydanie towarów na podstawie umowy dzierżawy, najmu, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze zawartej na czas określony lub umowy sprzedaży na warunkach odroczonej płatności, jeżeli umowa przewiduje, że w następstwie normalnych zdarzeń przewidzianych tą umową lub z chwilą zapłaty ostatniej raty prawo własności zostanie przeniesione;
3) wydanie towarów na podstawie umowy komisu: między komitentem a komisantem, jak również wydanie towarów przez komisanta osobie trzeciej;
4) wydanie towarów komitentowi przez komisanta na podstawie umowy komisu, jeżeli komisant zobowiązany był do nabycia rzeczy na rachunek komitenta;
5) ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, ustanowienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu oraz przekształcenie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, a także ustanowienie na rzecz członka spółdzielni mieszkaniowej odrębnej własności lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu oraz przeniesienie na rzecz członka spółdzielni własności lokalu lub własności domu jednorodzinnego;
6) oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste;
7) zbycie praw, o których mowa w pkt 5 i 6.
Co do zasady dla uznania, że dostawa towarów oraz świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bezwzględnym warunkiem jest „odpłatność” za daną czynność, co wynika wprost z powołanego wyżej przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność, a także odszkodowanie. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.
Z przywołanego przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy wynika, że czynność polegająca na przeniesieniu z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów (np. nieruchomości) w zamian za odszkodowanie stanowi dostawę towarów. W tej sytuacji bez znaczenia jest fakt, że dostawa nie jest de facto następstwem decyzji właściciela, lecz wynika z nakazu organu władzy publicznej lub z mocy samego prawa. Odszkodowanie w tym przypadku pełni funkcję wynagrodzenia za przeniesienie własności towarów, czyniąc tego rodzaju dostawę faktycznie odpłatną.
W konsekwencji należy stwierdzić, że przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów (w tym np. nieruchomości) w zamian za odszkodowanie – na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy – podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Zatem, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług nie podlega samo odszkodowanie, lecz stanowiące dostawę towarów przeniesienie własności nieruchomości w zamian za wynagrodzenie przyjmujące formę odszkodowania.
Wynagrodzenie musi mieć zatem konkretny wymiar, a więc być konkretną wielkością wyrażalną w pieniądzu. Dostawę można uznać za dokonaną odpłatnie, dopiero gdy istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru. Aby doszło do odpłatnej dostawy towarów z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy muszą wystąpić wszystkie elementy składające się na tę czynność, tj. przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel oraz otrzymanie zapłaty odszkodowania z tego tytułu. Oznacza to, że przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów nabiera odpłatnego charakteru dopiero w momencie otrzymania przez stronę wywłaszczoną zapłaty odszkodowania z tego tytułu.
Nie każda czynność stanowiąca dostawę towarów, w rozumieniu art. 7 ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, ponieważ aby dana czynność podlegała opodatkowaniu tym podatkiem, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.
Pojęcia „podatnik” i „działalność gospodarcza”, na potrzeby podatku od towarów i usług, zostały określone w art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy.
W świetle zapisów art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Zasady nabywania nieruchomości pod inwestycje w zakresie dróg publicznych, a także organy właściwe w tych sprawach, reguluje ustawa z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 311).
Art. 11a ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych stanowi, że:
Wojewoda w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich albo wykonujący zadania zlecone z zakresu administracji rządowej starosta w odniesieniu do dróg powiatowych i gminnych, wydają decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej na wniosek właściwego zarządcy drogi.
Na podstawie art. 11f ust. 1 pkt 6 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:
Decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera w szczególności oznaczenie nieruchomości lub ich części, według katastru nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego.
Stosownie do art. 12 ust. 4 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:
Nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, stają się z mocy prawa:
1) własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych,
2) własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych
– z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.
W myśl art. 12 ust. 4a ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:
Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.
Na mocy art. 12 ust. 4f ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:
Odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe.
W oparciu o art. 12 ust. 5 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:
Do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18.
Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:
Wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4a, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania.
Na podstawie art. 112 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.):
Wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości.
W myśl art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami:
Wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw.
Z powołanych przepisów wynika zatem, że istotą wywłaszczenia jest pozbawienie lub ograniczenie m.in. prawa własności nieruchomości. Dokonuje się tego za odszkodowaniem wypłaconym na rzecz osoby (podmiotu) wywłaszczanego, co poprzedza wydanie aktu prawnego w randze decyzji. Nieruchomość objęta taką procedurą staje się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje organ administracji publicznej, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji. Z tak określonych zapisów ustawowych wynika jasno, że podmiotem podejmującym cały katalog czynności prawnych jest organ administracji. Nie wymaga się tu współdziałania, czy jakiejkolwiek innej inicjatywy ze strony podmiotu wywłaszczanego.
Zatem, biorąc pod uwagę szczególny rodzaj dostawy towarów jakim jest przeniesienie prawa własności towarów z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa należy uznać, że ma miejsce dostawa towarów w zamian za odszkodowanie, natomiast odszkodowanie pełni funkcję wynagrodzenia za przeniesienie własności towarów, czyniąc tego rodzaju dostawę faktycznie odpłatną – objętą opodatkowaniem podatkiem od towarów i usług. Ponadto zaznaczyć należy, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług nie podlega samo odszkodowanie, lecz stanowiące dostawę towarów przeniesienie własności nieruchomości w zamian za wynagrodzenie przyjmujące formę odszkodowania.
Zgodnie z powołanymi wyżej przepisami zmiana przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości z terenu niebędącego terenem przeznaczonym pod zabudowę na teren przeznaczony pod zabudowę odbywa się w tym samym momencie, w którym nieruchomość ta staje się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego. Zmiana ta nie wystąpiłaby, gdyby nie doszło do czynności wywłaszczenia.
W niniejszej sprawie należy wskazać, że skoro decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, na podstawie której działki nr 1, nr 2, nr 3, nr 4, nr 5 i nr 6 zostały wywłaszczone, stała się ostateczna w dniu 20.05.2021 roku, to wywłaszczone nieruchomości należy opodatkować z uwzględnieniem ich przeznaczenia sprzed wywłaszczenia.
Przekazanie działek nr 1, nr 2, nr 3, nr 4, nr 5 i nr 6 w zamian za odszkodowanie podlega/będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, stanowiąc odpłatną dostawę towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy.
W rozpatrywanej sprawie odszkodowanie pełni funkcję wynagrodzenia za przeniesienie własności towarów, czyniąc tego rodzaju dostawę faktycznie odpłatną. Wyjaśnić należy, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług nie podlega samo odszkodowanie, lecz stanowiące dostawę towarów – przeniesienie własności działek w zamian za wynagrodzenie przyjmujące formę odszkodowania.
Czynność, która podlega opodatkowaniu podatkiem VAT może być opodatkowana właściwą stawką podatku VAT, albo może korzystać ze zwolnienia od tego podatku.
Zastosowanie zwolnienia od podatku, jako odstępstwo od zasady powszechności i równości opodatkowania, możliwe jest jedynie w przypadku wykonywania czynności ściśle określonych w ustawie oraz w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie jej upoważnienia.
Zakres i zasady zwolnienia od podatku od towarów i usług dla dostawy towarów zostały określone m.in. w art. 43 ustawy.
Stosownie do treści art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy:
Zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem gdy:
a) dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim,
b) pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.
Z powyższego uregulowania wynika, że dostawa budynków, budowli lub ich części jest – co do zasady - zwolniona od podatku od towarów i usług. Wyjątek stanowi dostawa w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim oraz jeżeli pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.
Zatem dla ustalenia zasad opodatkowania dostawy budynków, budowli lub ich części, kluczowym jest ustalenie, kiedy nastąpiło pierwsze zasiedlenie i jaki upłynął okres od tego momentu.
Zgodnie z treścią art. 2 pkt 14 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o pierwszym zasiedleniu - rozumie się przez to oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne budynków, budowli lub ich części, po ich:
a) wybudowaniu lub
b) ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej.
Z powyższego przepisu wynika, że pierwszym zasiedleniem jest pierwsze zajęcie nieruchomości do używania. „Pierwsze zasiedlenie” budynku/budowli lub ich części ma więc miejsce zarówno w sytuacji, w której po wybudowaniu budynku/budowli lub ich części oddano je do użytkowania pierwszemu nabywcy, oddano je w najem, jak i w przypadku wykorzystywania budynku/budowli lub ich części na potrzeby własnej działalności gospodarczej podatnika, bowiem w tych przypadkach doszło do korzystania z budynku/budowli lub ich części.
Kwestię opodatkowania dostawy gruntu, na którym posadowione zostały budynki lub budowle rozstrzyga art. 29a ust. 8 ustawy, w myśl którego:
W przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu.
W świetle tego przepisu, przy sprzedaży budynków dokonywanej wraz z dostawą gruntu, na którym są one posadowione, grunt dzieli byt prawny budynków w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Oznacza to, że do dostawy gruntu stosuje się analogiczną stawkę podatku, jak przy dostawie budynków, budowli lub ich części trwale z gruntem związanych. Jeżeli dostawa budynków albo budowli lub ich części korzysta ze zwolnienia od podatku, ze zwolnienia takiego korzysta również dostawa gruntu bądź prawa użytkowania wieczystego gruntu, na którym obiekt jest posadowiony.
Należy zauważyć, że przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie definiują pojęcia „budowli” i „urządzeń budowlanych”. W tym zakresie należy odnieść się do przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 418 ze zm.).
Na podstawie art. 3 pkt 3 ww. ustawy Prawo budowlane:
Pod pojęciem budowli należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych, elektrowni jądrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.
Zgodnie z art. 3 pkt 3a ustawy - Prawo budowlane:
Przez obiekt liniowy należy rozumieć obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności droga wraz ze zjazdami, droga kolejowa, wodociąg, kanał, gazociąg, ciepłociąg, rurociąg, linia i trakcja elektroenergetyczna, linia kablowa nadziemna i, umieszczona bezpośrednio w ziemi, podziemna, wał przeciwpowodziowy oraz kanalizacja kablowa, przy czym kable zainstalowane w kanalizacji kablowej, kable zainstalowane w kanale technologicznym oraz kable telekomunikacyjne dowieszone do już istniejącej linii kablowej nadziemnej nie stanowią obiektu budowlanego lub jego części ani urządzenia budowlanego.
Z kolei zgodnie z art. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowlane:
Przez urządzenia budowlane należy rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki.
Z opisu sprawy wynika, że Spółka … SA z siedzibą w …jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku VAT. Spółce, jako byłemu właścicielowi zabudowanych działek: nr 1, nr 2, nr 3, nr 4, nr 5 i nr 6 przysługuje odszkodowanie za nieruchomości, które zostały przejęte na własność Gminy Miejskiej … w związku z ostateczną decyzją Prezydenta Miasta …. Opisane nieruchomości były wykorzystywane do działalności opodatkowanej. Spółce nie przysługiwało z tytułu nabycia ww. działek prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu ich nabycia.
Na poszczególnych działkach znajdują się następujące naniesienia:
1. Działka 1:
2. Działka 2:
3. Działka 6:
4. Działka 3:
5. Działka 4:
6. Działka 5 pow. …ha.
Ponadto na działkach nr 1 i 2 znajdują się chodnik i podjazd, na działce nr 6 znajduje się chodnik.
Ww. budowle były trwale związane z gruntem.
Państwa Spółka nie ponosiła wydatków na ulepszenia ww. budowli o wartości powyżej 30% wartości początkowej budowli, były prowadzone tylko bieżące konserwacje i naprawy.
Analiza przedstawionych okoliczności sprawy oraz treści powołanych przepisów prawa prowadzi do stwierdzenia, że dostawa budowli:
nie została/nie zostanie dokonana w ramach pierwszego zasiedlenia oraz pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą ww. budowli upłynęły/upłyną co najmniej 2 lata.
W konsekwencji powyższego, dla dostawy budowli:
zostały/zostaną spełnione warunki umożliwiające zastosowanie zwolnienia od podatku, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.
Ponadto na działkach:
Zaznaczenia wymaga, że urządzenia budowlane stanowią urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, nie są to samodzielne budowle zdefiniowane w art. 3 pkt 3 ww. ustawy Prawo budowlane, które uznaje się za towar na gruncie podatku od towarów i usług. Jednakże urządzenia te należy traktować jako elementy przynależne do budynku/budowli i opodatkować łącznie z budynkiem/budowlą, z którymi są powiązane, a tym samym należy przypisać stawkę właściwą dla sprzedawanego obiektu budowlanego znajdującego się na tej samej działce, co urządzenie techniczne. Brak jest podstaw do stosowania przepisów ustawy o podatku od towarów w zakresie stawki podatku VAT dla ww. urządzeń w oderwaniu od budynku/budowli, do których przynależą, gdyż w świetle obowiązujących przepisów nie mają one samodzielnego bytu.
Tym samym z uwagi na fakt, że sprzedaż ww. budowli znajdujących się na działkach: nr 1, nr 2, nr 6, nr 3, nr 4 i nr 5, z którymi związane są ww. urządzenia budowlane korzysta/będzie korzystała ze zwolnienia od podatku od towarów i usług, na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, to tym samym sprzedaż ww. urządzeń budowlanych związanych z tymi budowlami również korzysta/będzie korzystała ze zwolnienia.
Jak wskazałem wyżej, również grunt będący przedmiotem sprzedaży podlega/będzie podlegał opodatkowaniu według tych samych regulacji jak budowle na nim posadowione. W konsekwencji – na podstawie art. 29a ust. 8 ustawy – sprzedaż prawa użytkowania wieczystego działek nr 1, nr 2, nr 6, nr 3, nr 4 oraz 5, na których posadowione są ww. budowle, również jest/będzie zwolniona od podatku.
Tym samym, analiza powołanych wyżej przepisów prawa oraz przedstawionego opisu sprawy prowadzi do stwierdzenia, że dostawa prawa użytkowania wieczystego działek nr 1, nr 2, nr 3, nr 4, nr 5 i nr 6 oraz znajdujących się na nich naniesień korzysta/będzie korzystała ze zwolnienia od podatku od towarów i usług, na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy w zw. z art. 29a ust. 8 ustawy.
Tym samym Państwa stanowisko uznałem za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia oraz zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego). Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze zdarzeniem przyszłym podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.
Jednocześnie należy podkreślić, że niniejsza interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu sprawy, co oznacza, że w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w …. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo