Interpretacja 0113-KDIPT1-1.4012.178.2026.2.KKO

Interpretacja indywidualna  – stanowisko nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług, w zakresie niepodlegania opodatkowaniu podatkiem VAT świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

20 lutego 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 12 lutego 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy:

• obowiązku odprowadzenia podatku od towarów i usług z tytułu uzyskiwanego wynagrodzenia z umów zlecenia zawartych z …. w przedmiocie realizacji świadczeń z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej;
• obowiązku wystawienia …. noty księgowej;
• prawa do korekty za rok 2024 i 2025.

Uzupełniła go Pani – w odpowiedzi na wezwanie - pismem z 30 marca 2026 r. (data wpływu 3 kwietnia 2026 r.).

Treść wniosku jest następująca: 

Opis stanu faktycznego

Aktualnie wykonuje Pani zawód adwokata. Jest Pani wpisana na listę adwokatów czynnie wykonujących zawód przy … w …., Pani nr wpisu: …

Od ...10.2023 r. prowadzi Pani jednoosobową działalność gospodarczą. Obecnie przedsiębiorstwo prowadzi Pani pod firmą: …, której przedmiotem jest działalność prawnicza (69.10.Z). Poprzednia nazwa przedsiębiorstwa to: …. Działalność nieprzerwanie prowadzi Pani do dnia dzisiejszego. Jest Pani czynnym podatnikiem podatku VAT.

W dniu ….12.2023 r. oraz w dniu ….12.2024 r. zawarła Pani umowy o wykonywanie świadczeń z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej, poradnictwa obywatelskiego, mediacji, będące umowami zlecenia, w których zleceniodawca - … (dalej Fundacja), adres siedziby: … o nr NIP …., zobowiązał Panią jako zleceniobiorcę do realizacji ww. świadczeń na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej oraz aktów wykonawczych do ww. ustawy. Realizacja świadczeń, o których mowa w umowie, odbywa się na terenie, lokalizacji oraz wymiarze i przedziale czasowym określonym w odrębnym harmonogramie narzuconym ad hoc z obowiązkiem zapewnienia zastępstw, w razie osobistej nieobecności.

Zgodnie z harmonogramem dyżurów na rok 2024, świadczyła Pani nieodpłatną pomoc prawną 1 raz w tygodniu - w każdy … w punkcie położonym w …, przy ul. …, każdorazowo w ustalono sztywnych ramach, tj. w godzinach …..

Natomiast zgodnie z harmonogramem dyżurów na rok 2025, świadczyła Pani nieodpłatną pomoc prawną 3 razy w tygodniu - w każdy …. w punkcie położonym w …, przy ul. …., każdorazowo w ustalono sztywnych ramach, tj. … w godzinach …, a w … w godzinach …

Świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej odbywa się według kolejności zgłoszeń, po umówieniu terminu wizyty, ewentualnie w przypadku wolnych terminów także poprzez bezpośrednie przyjęcie zainteresowanego klienta w punkcie, który przyszedł z tzw. ulicy. Tytułem wynagrodzenia zleceniodawca zobowiązał się zapłacić na Pani rzecz kwotę stałą, niezależną od ilości udzielonych porad.

Zgodnie z zawartą umową zobowiązana była Pani w przypadku niemożności osobistego udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, wyznaczyć na swoje miejsce zastępcę na swoim dyżurze, tak, aby zapewnić ciągłość udzielania świadczenia. Jako zleceniobiorca zobowiązana była Pani także do przekazywania zleceniodawcy oświadczeń osób korzystających ze świadczenia. Obecność na dyżurach potwierdzała Pani podpisem na liście obecności oraz w karcie czasu pracy. Dokumenty oraz całą obsługę administracyjną prowadziła fundacja. Tytułem wynagrodzenia zleceniodawca zobowiązał się zapłacić na Pani rzecz kwotę stałą, tj. stawkę wynikającą z oferty na powierzenie realizacji zadania publicznego z zakresu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej. Łączne wynagrodzenie odpowiada rzeczywistej liczbie zrealizowanych godzin poradnictwa prawnego w danym miesiącu. Wysokość wynagrodzenia nie jest zależna od ilości udzielonych porad. Wynagrodzenie płatne było na podstawie faktury wystawionej przez Panią w terminie 7 dni od dnia jej otrzymania przez zleceniodawcę, po uprzednim przedłożeniu przez Panią jako zleceniobiorcę za poprzedni miesiąc wypełnionych oświadczeń, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz edukacji prawnej.

Zgodnie z ustawą o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej … powierza połowę punktów do prowadzenia adwokatom i radcom prawnym z przeznaczeniem na udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej, a połowę organizacji pozarządowej prowadzącej działalność pożytku publicznego, zwanej dalej „organizacją pozarządową”, z przeznaczeniem na udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Organizację pozarządową wyłania się corocznie w otwartym konkursie ofert, o którym mowa w ustawie z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, przeprowadzanym jednocześnie na powierzenie prowadzenia punktów przeznaczonych na udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Organizacja pozarządowa zapewnia udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na podstawie umowy zawartej z powiatem, do której stosuje się odpowiednio przepisy art. 6 ust. 2 pkt 1, 1a i 3-6b. Organizacja pozarządowa zapewnia udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na zasadach określonych w art. 5 ust. 2-5, art. 7 oraz art. 8 ust. 2-13 (art. 11 ust. 1-1 a, ust. 2, ust. 7, ust. 10). Zgodnie z art. 4 ww. ustawy, nieodpłatna pomoc prawna i nieodpłatne poradnictwo obywatelskie przysługują osobie uprawnionej, która nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej, w tym osobie fizycznej prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą niezatrudniającej innych osób w ciągu ostatniego roku. Osoba uprawniona, przed uzyskaniem nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, składa pisemne oświadczenie, że nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej. Osoba korzystająca z nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej dodatkowo składa oświadczenie o niezatrudnianiu innych osób w ciągu ostatniego roku. Oświadczenie składa się osobie udzielającej nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczącej nieodpłatne poradnictwo obywatelskie.

W myśl art. 3 ww. ustawy, nieodpłatna pomoc prawna obejmuje:

1)  poinformowanie osoby fizycznej, zwanej dalej „osobą uprawnioną”, o obowiązującym stanie prawnym oraz przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach, w tym w związku z toczącym się postępowaniem przygotowawczym, administracyjnym, sądowym lub sądowo administracyjnym lub

2)  wskazanie osobie uprawnionej sposobu rozwiązania jej problemu prawnego lub

3)  sporządzenie projektu pisma w sprawach, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyłączeniem pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym lub sądowym i pism w toczącym się postępowaniu sądowo administracyjnym lub

3a) nieodpłatną mediację lub

4)  sporządzenie projektu pisma o zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym lub ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w postępowaniu sądowo administracyjnym oraz poinformowanie o kosztach postępowania i ryzyku finansowym związanym ze skierowaniem sprawy na drogę sądową.

Stosownie do art. 3a ust. 1 ww. ustawy, nieodpłatne poradnictwo obywatelskie obejmuje działania dostosowane do indywidualnej sytuacji osoby uprawnionej, zmierzające do podniesienia świadomości tej osoby o przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach oraz wsparcia w samodzielnym rozwiązywaniu problemu, w tym, w razie potrzeby, sporządzenie wspólnie z osobą uprawnioną planu działania i pomoc w jego realizacji. Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie obejmuje w szczególności porady dla osób zadłużonych i porady z zakresu spraw mieszkaniowych oraz zabezpieczenia społecznego. Każdy przypadek udzielenia nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego dokumentuje się w karcie nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, zwanej dalej „kartą pomocy”, przez podanie w szczególności informacji, dotyczących zgłoszonej sprawy i udzielonej pomocy, dziedziny prawa, której dotyczyła ta pomoc, kategorii sprawy, formy udzielonej pomocy, czasu poświęconego na jej udzielenie i liczby wizyt osoby uprawnionej w tej samej sprawie, ogólnych informacji o osobie uprawnionej dotyczących w szczególności wieku, płci, wykształcenia, dochodu, gospodarstwa domowego i miejsca zamieszkania oraz danych dotyczących punktu, osoby udzielającej pomocy i daty jej udzielenia. Karta pomocy zawiera część obejmującą opinię osoby uprawnionej o udzielonej pomocy. Wypełnienie przez osobę uprawnioną tej części karty pomocy, w tym podanie numeru telefonu w celu zasięgnięcia dalszej opinii, jest uzależnione od zgody osoby uprawnionej. W karcie pomocy nie podaje się danych osobowych osoby uprawnionej, które mogą bezsprzecznie identyfikować osobę.

Zgodnie z zawartą z Fundacją umową z dnia ….12.2023 r., a także umową z dnia ….12.2024 r., działając jako zleceniobiorca korzystała Pani ze wskazanego i wyposażonego pomieszczenia, sprzętu i materiałów, zaplecza technicznego oraz udostępnionego przez Ministerstwo Sprawiedliwości programu do dokumentowania świadczeń, na potrzeby realizacji świadczeń. Ponadto była Pani zobowiązana do korzystania ze wsparcia organizacyjnego i administracyjnego od przedstawicieli Fundacji. Do Pani obowiązków należało m.in.:

a)  przestrzeganie ustawy oraz aktów wykonawczych wydanych na jej podstawie, a także stosowania otrzymywanych od Fundacji wewnętrznych procedur dotyczących realizacji świadczeń i ich dokumentowania;

b)  osobista obecność w wyznaczonym miejscu i godzinach wykonywania świadczeń, zgodnie z podpisanym harmonogramem lub uzgodnionym zastępstwem (chyba że …. zdecyduje o realizacji świadczeń w innym trybie);

c)  punktualne logowania się do programu ..., w momencie rozpoczęcia dyżuru i wylogowywania w momencie zakończenia dyżuru, a także obsługiwania klientów zgodnie z harmonogramem rejestracji lub - w przypadku pracy poza punktem lub zdalnej - podejmowania kontaktu z klientem w wyznaczonym terminie i formie;

d)  informowanie Fundacji o wystąpieniu problemów z logowaniem lub użytkowaniem programu (w tym spowodowanych przerwami w dostępie do Internetu) w terminie do 15 minut od wystąpienia problemu, poprzez przesłanie informacji e-mailowej lub SMS-owej do koordynatora projektu;

e)  prowadzenie na bieżąco w programie ...dokumentacji każdego przypadku udzielenia świadczeń (w przypadku zaistnienia przeszkód technicznych - po ich ustąpieniu), zgodnie z wytycznymi zawartymi w ustawie oraz otrzymywanymi zaleceniami;

f)   prowadzenie kart czasu pracy wg wzoru otrzymanego od Fundacji (dotyczy wykonawców realizujących świadczenie w trybie stałym, z którymi podpisano harmonogramy oraz zastępców, z którymi zostało to uzgodnione mailowo);

g)  zweryfikowanie wszystkich dokonanych wpisów w programie MS i niezwłocznego usunięcia zakomunikowanych błędów w programie, a także wskazanych przez przedstawiciela Fundacji lub pracownika ….;

h)  do następnego dnia roboczego po ostatnim dniu dyżuru w każdym miesiącu - elektronicznego przekazania do Fundacji miesięcznego zestawienia udzielonych oświadczeń oraz karty czasu pracy.

Zgodnie z zawartymi z Fundacją …. umowami - nieodpłatne porady prawne świadczyła Pani w Punktach, które były wyposażony przez …. w …. w niezbędny sprzęt do jego działania i udzielania porad w tym zakresie, w tym oprogramowania niezbędnego do logowania się do ministerialnej strony potwierdzającej obecność na dyżurze, rejestrującej także rodzaj i ilość udzielonych porad. Klienci przyjmowani są wg kolejności zgłoszeń, a także bezpośrednio z tzw. ulicy, jeżeli nie ma nikogo w kolejce oczekujących po złożenia oświadczenia, o którym mowa wyżej.

W uzupełnieniu wniosku:

·      Odpowiadając na pytanie nr 1 wskazuje Pani, że nie wyrażała Pani oświadczeń woli w imieniu i na rzecz …. oraz Fundacji. Świadcząc usługi objęte przedmiotowymi umowami nie działa Pani jako pełnomocnik prowadzący swoją działalność gospodarczą, nie sporządza Pani, ani nie podpisuje pism, nie używa Pani w punkcie swoich pieczątek, szyldu, nie reprezentuje Pani osób korzystających z darmowych porad prawnych przed sądem, nie ma Pani również żadnego wpływu na dobór klientów. Powyższe wyjaśnienia są wspólne dla obu zawartych umów.

·      Odpowiadając na pytanie nr 2 wskazuje Pani, iż z zapisów umowy zlecenia wynika jakoby Pani ponosiła odpowiedzialność wobec osób trzecich za czynności, które wykonywała Pani w ramach zawartej umowy z Fundacją. Jednocześnie, Fundacja nie zobowiązała Pani do zawarcia umów ubezpieczenia od odpowiedzialności wobec osób trzecich, w związku z powyższym odpowiedzialność wobec osób trzecich ponosi Fundacja. To na Fundacji spoczywa obowiązek zapewnienia całej infrastruktury Punktu. Udzielając pomocy prawnej nie ponosiła Pani odpowiedzialności za świadczone usługi, gdyż w myśl ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej z dnia 5 sierpnia 2015 r. - obciąża ona Fundację, która dobiera sobie kadrę w sposób indywidualny i jednostronny. Obsługując osoby zainteresowane pomocą prawną tworzyła Pani dla nich m.in. projekty pism, których nie podpisywała Pani własnym imieniem i nazwiskiem. Wypełniając kartę pomocy „A” w części obejmującej punkt i dyżur wyraźnie jest wskazane, iż punkt jest prowadzony przez Fundację. Ponadto, uważa Pani,  iż ten zapis winien być uznany za nieważnym, bowiem analizując uzasadniania indywidualnych interpretacji podatkowych wynika, iż żadna Fundacja poza Fundacją …. nie posiada takiego zapisu.

Niezależnie od tego, z art. 11 ust. 8. Ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej wynika, że …. kontroluje wykonywanie umowy przez organizację pozarządową na zasadach określonych w ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Natomiast art. 11 ust. 8a w ramach kontroli, o której mowa w ust. 8, starosta dokonuje również sprawdzenia, czy organizacja pozarządowa udziela nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczy nieodpłatne poradnictwo obywatelskie zgodnie z warunkami, o których mowa w art. 11d ust. 2 pkt 3 lub 4, ust. 3 pkt 3 lub 4 lub ust. 4 pkt 3 lub 4. W związku z tym, to na Fundacji spoczywa obowiązek prawidłowego działania Punktu i to Fundacja ponosi pełną odpowiedzialność wobec osób trzecich. … bowiem nie kontroluje i nie wyciąga konsekwencji prawnych od prawników udzielających porad prawnych, lecz od organizacji pozarządowej. Natomiast zapis wynikający z umowy o odpowiedzialności wobec osób trzecich winien być uznany za nieważny, gdyż jest sprzeczny z zapisami ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej.

Ponadto, należy zauważyć, że wszyscy prawnicy udzielający pomocy prawnej w Punktach niezależnie czy w umowie między nimi a Fundacją był zapis o odpowiedzialności wobec osób trzecich czy też tego zapisu nie było, działają na identycznych zasadach. Każdy z prawników był zobowiązany do wypełniania tych samych obowiązków, każdy korzystał z infrastruktury zapewnionej przez …/fundację, każdy nie miał wpływu na ilość udzielanych porad, wynagrodzenie, czas pracy, itp. Natomiast kwestia umowy między Fundacją i jednego zapisu o odpowiedzialności wobec osób trzecich nie powinna przesądzać o interpretacji podatkowej. Zważywszy, że prawnicy podpisujący umowy z organizacjami pozarządowymi nie mają wpływu na zapisy umów, a zapis o odpowiedzialności zleceniobiorcy wobec osób trzecich jest sprzeczny z ustawą o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej. Zatem, zgodnie z zasadą równego traktowania, wszyscy prawnicy udzielający pomocy prawnej w Punktach niezależnie od jednego zapisu w umowie z Fundacją powinni być traktowani równo, a pod uwagę należy brać cały kontekst a nie tylko jeden zapis umowy, nota bene sprzeczny z ustawą o nieodpłatnej pomocy prawnej (...).

·      Odpowiadając na pytanie nr 3 wskazuje Pani, iż w umowie nie zawarto wprost zapisów, z których wynika, że Fundacja bierze na siebie odpowiedzialność wobec osób trzecich za czynności wykonywane przez Panią na ich rzecz. Odpowiedzialność wobec osób trzecich za czynności wykonywane przez Panią w związku z zawartą umową ponosić będzie Fundacja, która to odpowiedzialność wynikać będzie z przepisów art. 427 i art. 429 Kodeksu cywilnego.

·      Odpowiadając na pytanie nr 4 wskazuje Pani, iż wynagrodzenie, które otrzymywała Pani od Fundacji za wykonywane usługi, będące przedmiotem wniosku, nie stanowi przychodów, o których mowa w przepisach art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r. poz. 163 z późn. zm.).

·      Odpowiadając na pytanie nr 5 wskazuje Pani, iż wynagrodzenie, które otrzymywała Pani od Fundacji za wykonywane usługi, będące przedmiotem wniosku, stanowi przychód, o którym mowa w przepisach art. 13 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

·      Odpowiadając na pytanie nr 6 wskazuje Pani, iż jasno wskazała Pani we wniosku o interpretację, iż nie ponosiła Pani żadnego ryzyka gospodarczego i ekonomicznego za świadczoną pomoc prawną w ramach zawartych umów zlecenie. Ryzyko gospodarcze, ekonomiczne za czynności wykonywane przez Panią z tytułu wykonywanej umowy ponosi Fundacja. Udzielając pomocy prawnej nie ponosiła Pani odpowiedzialności za świadczone usługi, gdyż w myśl ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej z dnia 5 sierpnia 2015 r. - obciąża ona …./Fundację, które dobierają sobie kadrę w sposób indywidualny i jednostronny. Obsługując osoby zainteresowane pomocą prawną tworzyła Pani dla nich m.in. projekty pism, których nie podpisywała Pani własnym imieniem i nazwiskiem. Wypełniając kartę pomocy „A” w części obejmującej punkt i dyżur wyraźnie jest wskazane, iż punkt jest prowadzony przez Fundację … lub ….

·      Odpowiadając na pytanie nr 7 wskazuje Pani, iż w każdej fakturze dokumentującej świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej wykazywała Pani podatek VAT w stawce 23 procent (w załączeniu przesłała Pani po dwie faktury za rok 2024 i 2025).

Pytanie (we wniosku wskazane jako pytanie nr 1)

Czy jest Pani zobowiązana odprowadzać podatek od towarów i usług z tytułu uzyskiwanego wynagrodzenia z umów zlecenia zawartych z Fundacją …. w przedmiocie realizacji świadczeń z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej?

Pani stanowisko w sprawie

W Pani ocenie, mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny, w świetle rodzaju czynności, warunków ich świadczenia i zasad przyznawania wynagrodzenia, dokonywane w ramach umowy zlecenia czynności nie stanowią wykonywania samodzielnej działalności gospodarczej, stąd podlegają wyłączeniu z opodatkowania podatkiem VAT, wobec faktu, że za przychody z działalności wykonywanej osobiście uważa się przychody z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy zlecenia.

W Pani ocenie, przychody otrzymywane od Fundacji … z tytułu realizacji umów o wykonywanie świadczeń, które są de facto umowami zlecenia, ponieważ zgodnie z jej brzmieniem Fundacja zleca, a Pani jako zleceniobiorca zobowiązuje się do realizacji świadczeń z zakresu pomocy prawnej na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, na terenie, w lokalizacji oraz w zakresie czasowym określonych w umowie - mieszczą się w zakresie przychodów z działalności wykonywanej osobiście, o których mowa w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z dnia 26 lipca 1991 r., tj. będą to przychody wymienione w pkt 8 - przychody z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy zlecenia uzyskiwane wyłącznie od osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej.

W związku z wykonywaniem czynności w ramach zlecenia nie dysponowała Pani niezależnością i samodzielnością pozwalającą na uznanie, iż działała Pani jako profesjonalny podmiot gospodarczy. Wobec tego w Pani ocenie wykonywanie czynności, o których mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, w szczególności nieodpłatna pomoc prawna nie mieści się w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Realizując ww. umowy nie miała Pani możliwości swobodnego zorganizowania m.in. wyboru godzin, dni dyżuru, lokalu, infrastruktury, osób uprawnionych. Nie ponosiła Pani również ryzyka gospodarczego i ekonomicznego, rozumianego jako możliwość wystąpienia takich zdarzeń, które mają w konsekwencji negatywny wpływ na wynik prowadzonej działalności gospodarczej lub niosą ze sobą niebezpieczeństwo poniesienia straty. Do wykonywania czynności wynikających z ww. umów wykorzystywała Pani lokale i infrastrukturę zapewnioną przez … oraz Fundację ….. Kwestię zapewnienia infrastruktury reguluje § 5 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego z dnia 21 grudnia 2018 r. Wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecających powoduje, że jako zleceniobiorca nie ponosiła Pani ryzyka ekonomicznego. Nie miała Pani wpływu na wysokość wynagrodzenia ani wysokość stawki za dyżur, która została narzucona przez Fundację. Umowy zlecenia przewidują stałe, zryczałtowane wynagrodzenie, niezależnie od liczby osób uprawnionych, które zgłoszą się na dyżur oraz efektu świadczonych usług.

Zasady przyznawania wynagrodzenia zostały opisane powyżej. Od osób uprawnionych nie pobiera się żadnego wynagrodzenia za pomoc, której są beneficjentami. Jako osoba świadcząca pomoc nie mogła Pani pobierać jakichkolwiek środków pieniężnych od osób obsługiwanych. W związku z tym, skoro umowy przewidywały stałe wynagrodzenie, nie można mówić o ponoszeniu przez Panią ryzyka ekonomicznego.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Stosownie do treści art. 8 ust. 1 ustawy, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również: przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej; zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji; świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

W Pani ocenie wynagrodzenie, które otrzymywała Pani od Fundacji za wykonane czynności stanowił przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przemawia za tym fakt, że w związku z wykonywaniem czynności w ramach zlecenia nie dysponowała Pani niezależnością i samodzielnością, pozwalającą na uznanie, iż działa Pani jako profesjonalny podmiot gospodarczy. Ponadto świadcząc usługi w ramach wskazanej umowy nie ponosiła Pani ryzyka gospodarczego i ekonomicznego, związanego z prowadzoną działalnością. Świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie zawartych umów, nie mieści się w Pani ocenie w definicji działalności gospodarczej określonej w ustawie o podatku od towarów i usług, a tym samym nie powinna Pani być z tego tytułu podatnikiem zobowiązanym do rozliczania podatku VAT. W związku z powyższym, wynagrodzenie z tytułu wykonywania umów o wykonywanie świadczeń, które są umowami zlecenia zawartymi z Fundacją nie powinny podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Zatem wydaje się, że nie powstanie obowiązek zapłaty podatku od towarów i usług od wynagrodzenia otrzymanego na podstawie ww. umów zlecenia.

W Pani ocenie spełnia Pani wszystkie trzy warunki, które przemawiają za tym, że z tytułu świadczenia nieodpłatnych porad prawnych nie powinna Pani być podatnikiem zobowiązanym do rozliczania podatku VAT.

Warunek pierwszy - warunki wykonywania czynności. Należy uznać, że co do zasady w istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest nieodpłatna pomoc prawna świadczone przez osobę fizyczną, wpisane jest wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej Zlecającego. W tym kontekście należy zauważyć, że wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej Zlecającego powoduje, że Zleceniobiorca nie ponosi również w tym zakresie ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się wynagrodzenie - warunek drugi).

Warunek drugi - wynagrodzenie. Zakładając, że umowa przewiduje, że Zleceniobiorca korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej Zlecającego (spełniony warunek pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony w praktyce sprowadza się do weryfikacji, czy umowa przewiduje stałe wynagrodzenie. Jeżeli umowa przewiduje stałe wynagrodzenie nie można mówić o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego przez Zleceniobiorcę.

Warunek trzeci - odpowiedzialność Zlecającego wobec osób trzecich. Warunek jest spełniony, jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie Zlecającego, a nie po stronie faktycznego wykonawcy - Zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter jego działalności. Warunek będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie wprowadza) takiej odpowiedzialności.

W Pani ocenie analogiczne stanowiska zostały wskazane w następujących interpretacjach: 0114-KDIP4-2.4012.88.2023.2.WH - interpretacja indywidualna z 26 kwietnia 2023 r.,  0111-KDIB3-1.4012.111.2023.2.10 - interpretacja indywidualna z 20 kwietnia 2023 r.,  0114-KDIP4-2.4012.401.2023.1.MC - interpretacja indywidualna z 10 sierpnia 2023 r.,  0112-KDIL1-1.4012.80.2024.2.HW - interpretacja indywidualna z 16 kwietnia 2024 r., z których wynika, że tak nieodpłatna pomoc prawna, jak i nieodpłatne poradnictwo obywatelskie, winno być wyłączone z opodatkowania VAT w zakresie prowadzonej przez siebie działalności.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku w zakresie niepodlegania opodatkowaniu podatkiem VAT świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:

Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.

W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Należy wskazać, że aby dana czynność stanowiąca świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, była opodatkowana podatkiem od towarów i usług, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.

W oparciu o art. 15 ust. 1 ustawy:

Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy:

Według art. 15 ust. 3 ustawy:

Na mocy art. 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.): 

Z cytowanego przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy wynika, że dla uznania, że określone czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią samodzielnie wykonywanej działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza regulacjami ustawy, istotne jest łączne spełnienie wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, tj. związanie zleceniobiorcy ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym a wykonującym zlecane czynności co do warunków:

• wykonywania tych czynności,
• wynagrodzenia, oraz
• odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Zatem, użycie słowa „samodzielnie” w kontekście art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wyklucza opodatkowanie pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą przez umowę o pracę lub inny stosunek prawny tworzący więzi (stosunek podporządkowania) między pracodawcą a pracownikiem co do (w zakresie) warunków pracy, wynagrodzenia i odpowiedzialności pracodawcy.

Oznacza to, że przychody z tytułu wykonywanych czynności nie tylko powinny być wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz także spełnione muszą zostać pozostałe kryteria przedmiotowe określające m.in., czy działanie usługodawcy odbywa się na warunkach ryzyka gospodarczego, a tym samym kto ponosi odpowiedzialność za wykonane usługi. Nie stanowią bowiem samodzielnej działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, tylko i wyłącznie te czynności, gdy pomiędzy zlecającym ich wykonanie i wykonującym zlecone czynności istnieją więzy tworzące stosunek prawny w zakresie warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego za wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Odnośnie dwóch pierwszych warunków stwierdzić należy, że każdy w zasadzie stosunek prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, jest w jakimś sensie określony co do warunków wykonywania danych czynności oraz wynagrodzenia.

Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług osoba, która w ramach podpisanej umowy, tworzyć będzie ze zlecającym więzi analogiczne ze stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego w związku z wykonywanymi czynnościami. Tylko spełnienie wymogów wyłączających samodzielność działania, poprzez zawarcie więzi prawnej między zleceniodawcą a zleceniobiorcą co do warunków wykonywania zleconych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, pozwala wyłączyć wykonywane czynności z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Mając na uwadze fakt, że w zasadzie każdy stosunek prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, określa wynagrodzenie oraz przynajmniej podstawowe warunki wykonywania czynności, należy uznać, że „odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich” jest kryterium kluczowym dla oceny charakteru prawnopodatkowego danego podmiotu. Jest to czynnik odróżniający na gruncie ustawy o podatku VAT prowadzenie działalności gospodarczej (przesłanki warunkującej status podatnika podatku VAT) od innego rodzaju aktywności zawodowej niepowodującej powstania podmiotowości prawnopodatkowej na gruncie ustawy.

Znacząca jest w tym przypadku analiza istoty odpowiedzialności, wynikającej z charakteru stosunku prawnego łączącego Panią z Fundacją ….

Pojęcie działalności gospodarczej zdefiniowane zostało również w drugim akapicie art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 11.12.2006 Nr 347, str. 1, ze zm.), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady. Na podstawie tego artykułu:

Przepis ten stwierdza, że wykorzystywanie własności dóbr materialnych lub niematerialnych do celów zarobkowych w sposób ciągły, należy w szczególności uznać za działalność gospodarczą.

W akapicie pierwszym, art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, określa osobę, która może stać się podatnikiem, jako każdą osobę, która niezależnie prowadzi w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności.

Przepis art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE Rady wyjaśnia znaczenie terminu „samodzielnie” użytego w art. 9. Jak stanowi ww. art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE:

W celu określenia granic pojęcia „działalności gospodarczej” i „podatnika” należy przypomnieć art. 9 ust. 2 i art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady.

Przepis art. 9 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady stwierdza, że:

Przy czym, zgodnie z art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady:

Dyrektywa 2006/112/WE Rady wskazuje na bardzo szeroki zakres działalności gospodarczej, obejmujący wszystkie etapy produkcji, dystrybucji i dostarczania towarów i usług.

To, że działalność gospodarcza, która ma być traktowana jako taka, nie jest działalnością wykonywaną okazjonalnie, nie oznacza, że działalność ta, aby mieścić się w zakresie podatku VAT, musi osiągnąć pewną liczbę operacji lub osiągnąć określony poziom dochodu. Decydującym elementem jest wola lub zamiar osoby dokonującej czynności, aby brać udział w produkcji, dystrybucji lub dostarczaniu dóbr lub usług. Elementem definiującym działalność gospodarczą na gruncie przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady jest to, że osoba, w celu wykonywania swoich działań, wykorzystuje zasoby ludzkie lub rzeczowe w taki sam sposób, jak są one wykorzystywane przez producenta, handlowca lub osoby świadczące usługi. Działalność gospodarcza w rozumieniu Dyrektywy 2006/112/WE Rady będzie miała miejsce, gdy zaistnieje zamiar wykorzystania i zorganizowania środków w celu wzięcia udziału w produkcji, dystrybucji towarów lub świadczeniu usług.

Przedmiotowe zagadnienie było również przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (orzeczenia w sprawie C-202/90 Ayuntamiento de Sevilla przeciwko Recaudadores de Tributos de las Zonas Primera y Segunda, C-235/85 Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Niderlandów). TSUE w ww. orzeczeniach wskazał, że za samodzielną nie będzie mogła być uznana działalność gospodarcza, która wykonywana jest przy wykorzystaniu infrastruktury i organizacji wewnętrznej podmiotu, na rzecz którego jest prowadzona, nie powoduje żadnego ryzyka ekonomicznego po stronie usługodawcy, a nadto nie powoduje odpowiedzialności usługodawcy wobec osób trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością.

Ponadto, zgodnie z opinią RG M.G. Tesauro z 4 czerwca 1991 r. do sprawy C-202/90, co się tyczy warunków pracy należy przeanalizować czy pracownik jest niejako zintegrowany z organizacją pracodawcy (...) czy i w jakim zakresie może swobodnie zorganizować swoją działalność. Jest oczywistym, że możliwość swobodnego zorganizowania (wybór współpracowników, struktury niezbędne do wykonywania zadań, godziny pracy), jak też brak zintegrowania w przedsiębiorstwie czy w administracji stanowią elementy typowe dla działalności wykonywanej w sposób samodzielny. Jednakże poddanie się niektórym dyrektywom jak też pewnej kontroli czy władzy dyscyplinarnej pracodawcy, które odnajdujemy również w stosunku pracy nie wykluczają charakteru samodzielnego działalności. Co się tyczy warunków wynagrodzenia, okoliczność, że wynagrodzenie (także to określone ustawą) jest proporcjonalne do usług i charakter przypadkowy, który z tego wynika stanowią jasne wskaźniki istnienia stosunku samodzielnej pracy. Nie ma wątpliwości, że ryzyko w ramach stosunku pracy podporządkowanej spoczywa tylko na pracodawcy. W zakresie odpowiedzialności wskazano, że należy badać czy pracownik jest odpowiedzialny wobec osób trzecich za czynności i działania, które można mu przypisać (pkt 6).

Zauważenia wymaga, że sformułowanie w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność zleceniodawcy, w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez zleceniobiorcę w ramach wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę zlecającą ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy. Tak bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich.

O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można zatem mówić w przypadku, gdy zleceniobiorcę łączą ze zleceniodawcą więzi analogiczne jak w przypadku stosunku pracy, jako że nie ponosi on ryzyka ekonomicznego w związku z wykonywaniem czynności, będących przedmiotem wskazanych umów, a odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich bezwzględnie ponosi zlecający. Oznacza to, że z treści zawartych umów wynikać powinno zobowiązanie, które w swej istocie kładzie na zlecającego odpowiedzialność, zamiast na zleceniobiorcę, podobnie jak ma to miejsce w przypadku stosunku pracy.

Powyższe oznacza, że jeżeli analiza umowy cywilnoprawnej (stosunku prawnego) pomiędzy zleceniobiorcą - Panią a zleceniodawcą – Fundacją … wykaże, że spełnione są wszystkie trzy warunki, to nie można uznać Pani za podatnika VAT. Jednocześnie brak spełnienia któregokolwiek warunku oznacza, że zleceniobiorca występuje w charakterze podatnika VAT.

Warunek pierwszy - warunki wykonywania czynności: należy uznać, że co do zasady w istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest pomoc prawna świadczona przez osobę fizyczną, wpisane jest wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego.

W tym kontekście należy zauważyć, że wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego powoduje, że zleceniobiorca nie ponosi również w tym zakresie ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się wynagrodzenie – warunek drugi).

Warunek drugi - wynagrodzenie: zakładając, że umowa przewiduje, że zleceniobiorca korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (spełniony warunek pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony w praktyce sprowadza się do weryfikacji czy umowa przewiduje stałe wynagrodzenie. Jeżeli umowa przewiduje stałe wynagrodzenie, to nie można mówić o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego przez zleceniobiorcę.

Warunek trzeci - odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich: warunek zostanie spełniony jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po stronie faktycznego wykonawcy – zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter jego działalności. Warunek zostanie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie wprowadza) takiej odpowiedzialności. 

Z opisu sprawy wynika, że:

• jest Pani czynnym podatnikiem podatku VAT,
• od ….10.2023 r. prowadzi Pani jednoosobową działalność gospodarczą, której przedmiotem jest działalność prawnicza,
• ….12.2023 r. oraz ….12.2024 r. zawarła Pani umowy o wykonywanie świadczeń z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej, poradnictwa obywatelskiego i mediacji, będące umowami zlecenia, w których zleceniodawca - Fundacja … zobowiązał Panią jako zleceniobiorcę do realizacji ww. świadczeń na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej oraz aktów wykonawczych do ww. ustawy,
• realizacja świadczeń, o których mowa w umowie, odbywa się na terenie, lokalizacji oraz wymiarze i przedziale czasowym określonym w odrębnym harmonogramie narzuconym ad hoc, z obowiązkiem zapewnienia zastępstw w razie osobistej nieobecności,
• zgodnie z umowami zawartymi z Fundacją ….12.2023 r. i ….12.2024 r., działając jako zleceniobiorca korzystała Pani ze wskazanego i wyposażonego pomieszczenia, sprzętu i materiałów, zaplecza technicznego oraz udostępnionego przez Ministerstwo Sprawiedliwości programu do dokumentowania świadczeń, na potrzeby realizacji świadczeń; nieodpłatne porady prawne świadczyła Pani w Punktach, które były wyposażony przez … w …. w niezbędny sprzęt do działania i udzielania porad w tym zakresie, w tym oprogramowania niezbędnego do logowania się do ministerialnej strony potwierdzającej obecność na dyżurze, rejestrującej także rodzaj i ilość udzielonych porad; była Pani zobowiązana do korzystania ze wsparcia organizacyjnego i administracyjnego od przedstawicieli Fundacji; zgodnie z harmonogramem dyżurów na rok 2024, świadczyła Pani nieodpłatną pomoc prawną 1 raz w tygodniu - w każdy … w punkcie położonym w …, przy ul. …, natomiast zgodnie z harmonogramem dyżurów na rok 2025, świadczyła Pani nieodpłatną pomoc prawną 3 razy w tygodniu - w każdy … w punkcie położonym w …, przy ul. ….,
• tytułem wynagrodzenia zleceniodawca zobowiązał się zapłacić na Pani rzecz kwotę stałą, tj. stawkę wynikającą z oferty na powierzenie realizacji zadania publicznego z zakresu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej; wysokość wynagrodzenia nie była zależna od ilości udzielonych porad,
• wynagrodzenie, które otrzymywała Pani od Fundacji za wykonywane usługi, będące przedmiotem wniosku, nie stanowi przychodów, o których mowa w przepisach art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych; wynagrodzenie to stanowi przychód, o którym mowa w przepisach art. 13 pkt 8 lit. a ww. ustawy,
• nie ponosiła Pani ryzyka gospodarczego i ekonomicznego za świadczoną pomoc prawną w ramach zawartych umów zlecenie; ryzyko gospodarcze, ekonomiczne za czynności wykonywane przez Panią z tytułu wykonywanej umowy ponosi Fundacja,
• w umowie nie zawarto wprost zapisów, z których wynika, że Fundacja bierze na siebie odpowiedzialność wobec osób trzecich za czynności wykonywane przez Panią na ich rzecz,
• z zapisów umowy zlecenia wynika, że to Pani ponosiła odpowiedzialność wobec osób trzecich za czynności, które wykonywała Pani w ramach zawartej umowy z Fundacją.

Pani wątpliwości dotyczą ustalenia, czy jest Pani zobowiązana odprowadzać podatek od towarów i usług z tytułu uzyskiwanego wynagrodzenia z umów zlecenia zawartych z Fundacją … w przedmiocie realizacji świadczeń z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej.

Analiza okoliczności sprawy i powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że świadczenie przez Panią nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie zawartych umów będzie się mieściło w definicji działalności gospodarczej określonej w ustawie o podatku od towarów i usług.

Realizując czynności na podstawie ww. umów o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej, nie ponosiła Pani ryzyka gospodarczego i ekonomicznego związanego z wykonywanymi czynnościami, ale - zgodnie z zapisami ww. umów zlecenia - ponosiła Pani odpowiedzialność wobec osób trzecich za czynności, które wykonywała Pani w ramach zawartych umów z Fundacją.

Analiza umowy cywilnoprawnej (stosunku prawnego) pomiędzy zleceniobiorcą - Panią a zleceniodawcą - Fundacją …, wykazała, że nie są spełnione wszystkie warunki, aby nie uznać Pani za podatnika VAT.

Tym samym, z uwagi na powołane przepisy prawa w kontekście przedstawionego opisu sprawy stwierdzam, że w ramach umów zawartych z Fundacją wykonywała/wykonuje Pani samodzielnie działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług, ponieważ nie wystąpiły wszystkie przesłanki wynikające z art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, co nie pozwala na wyłączenie wykonywanych czynności poza zakres opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Wobec powyższego, świadczenie przez Panią nieodpłatnej pomocy prawnej na zasadach przedstawionych we wniosku o interpretację indywidualną było/jest realizowane przez Panią jako podatnika VAT, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, zdefiniowanej w art. 15 ust. 2 ustawy, a tym samym podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.

Zatem, z tytułu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umów zawartych z Fundacją …, za które otrzymała Pani od ww. Fundacji wynagrodzenie, była/jest Pani zobowiązana do odprowadzania podatku od towarów i usług.

Tym samym, Pani stanowisko w zakresie niepodlegania opodatkowaniu podatkiem VAT świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, uznałem za nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji będzie się pokrywał z opisem stanu faktycznego podanym przez Panią w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Należy wskazać, że niniejsza interpretacja rozstrzyga wyłącznie kwestie będącą przedmiotem zapytania. Inne kwestie nieobjęte pytaniem i stanowiskiem nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa – rozpatrzone.

Odnośnie natomiast powołanych przez Panią interpretacji indywidualnych, zauważam, że interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane są w indywidualnych sprawach podatników i niewątpliwie kształtują sytuację prawną tych podatników w sprawach będących przedmiotem rozstrzygnięcia, lecz dotyczą konkretnych stanów faktycznych i należy je traktować indywidualnie.

Ponadto wskazuję, iż analiza załączników dołączonych do wniosku o wydanie interpretacji w indywidualnej sprawie nie mieści się w ramach określonych w art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, na wniosek zainteresowanego, wydaje w jego indywidualnej sprawie, interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną). Zatem nie jestem uprawniony do oceny załączników dołączonych do wniosku i jego uzupełnienia, a niniejszą interpretację wydano jedynie w oparciu o stan faktyczny przedstawiony we wniosku i jego uzupełnieniu.

Wydana interpretacja dotyczy wniosku w zakresie obowiązku odprowadzenia podatku od towarów i usług z tytułu uzyskiwanego wynagrodzenia z umów zlecenia zawartych z Fundacją … w przedmiocie realizacji świadczeń z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej.

Natomiast w zakresie:

• obowiązku wystawienia Fundacji … noty księgowej z tytułu realizacji świadczeń z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej;
• prawa do korekty za rok 2024 i 2025,

zostało wydane odrębne rozstrzygnięcie.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·         Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·         w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·         w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.