Prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego/wykazanego na fakturach zakupowych związanych z realizacją projektu.
Gmina będąca czynnym podatnikiem VAT realizuje projekt modernizacji ujęcia wody, który będzie finansowany częściowo z dotacji. Infrastruktura będzie służyć odpłatnej dostawie wody (opodatkowanej VAT) oraz zaopatrywaniu świetlic wiejskich i biblioteki, które są wykorzystywane zarówno do działalności gospodarczej…
Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
31 marca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 31 marca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy prawa do pełnego odliczenia podatku naliczonego, wykazanego na fakturach zakupowych związanych z realizacją projektu pn. „….”. Uzupełnili go Państwo - w odpowiedzi na wezwania - pismem z 29 kwietnia 2026 r. (data wpływu 29 kwietnia 2026 r.), pismem z 29 maja 2026 r. (data wpływu 29 maja 2026 r.) oraz z 3 czerwca 2026 r. Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Gmina … złożyła wniosek o dofinansowanie projektu pn. „…” w ramach ….. Projekt realizowany będzie na terenie miejscowości …, … i … w gminie ….
W ramach przedsięwzięcia zrealizowana zostanie modernizacja ujęcia wody w … poprzez realizację następujących robót:
- przebudowa stacji ujęcia wody w … na działkach o nr ewid. … obręb …,
- renowacja zbiorników … na działkach …. obręb …,
- budowa … pompowni wodociągowych na działce nr ewid. … obręb … i działce nr ewid. … obręb …., Gmina …..
Obiekty stacji wodociągowej są użytkowane do pobierania, gromadzenia i dystrybucji wody do odbiorców na cele bytowo-gospodarcze oraz potrzeby p. pożarowe. W ramach zadania inwestycyjnego, projektuje się wykonanie robót budowlanych na terenie stacji wodociągowej w …, zmieniających istniejące zagospodarowanie terenu …
Prace budowlane do wykonania na ujęciu wody …:
- montaż … zbiornika retencyjnego wody PPOŻ., o średnicy wewnętrznej …, wysokości .. i pojemności …, powierzchnia zabudowy … m2,
- budowa budynku stacji ujęcia wody o wym. … m x … m i powierzchni zabudowy … m2; budynek zaprojektowany w technologii …; ….;
- montaż zestawu pompowego … o wydajności … i wysokości podnoszenia …., zabezpieczający potrzeby gospodarcze i ppoż. w miejscowości …,….,…
- renowacja istniejących studni głębinowych wraz z wymianą ….
- poprawa istniejącego stanu technicznego zagospodarowania i infrastruktury terenu - utwardzenie terenu,
- budowa bezodpływowego zbiornika na ścieki o pojemności … m3,
- wykonanie instalacji fotowoltaicznej o mocy … kW z magazynem energii,
- awaryjne zasilanie ujęcia - agregat prądotwórczy,
- ogrodzenie terenu stacji ujęcia,
- prace budowlane do wykonania przy renowacji … szt. zbiorników sieciowych i przy budowie przepompowni sieciowych szt. …,
- budowa w … na działce nr ewid. … pompowni …, zabezpieczającej zapotrzebowanie gospodarcze i ppoż. na wodę (…)
- budowa ogrodzenia pompowni o długości … mb,
- budowa w … na działce nr ewid. .. pompowni …, zabezpieczającej zapotrzebowanie gospodarcze i ppoż. na wodę (…)
- budowa ogrodzenia pompowni o długości … mb,
- renowacja … zbiorników sieciowych o poj. … m3 każdy oraz wymianę armatury …, odcinającej zbiorniki od sieci w …, na dz. …, montaż …. - … szt.,
- wymiana ogrodzenia wokół zbiorników długości …. mb,
- budowa nowych schodów wraz z …,
- renowacja włazów zbiorników oraz uzupełnienie ubytków w obsypce zbiorników,
- montaż zaworu odpowietrzająco-napowietrzającego na sieci szt. ..,
- montaż systemu monitoringu i zdalnego odczytu.
Dodatkowo planuje się działania takie jak: zarządzanie projektem (pracownicy i firma zewnętrzna), promocja, zamówienia publiczne, dokumentacja techniczna, interpretacje podatkowe, wykonanie serwisu internetowego. Wynikiem projektu będzie zmodernizowane ujęcie wody w … oraz zmniejszenie strat wody o co najmniej ….% poprzez montaż systemu monitoringu i zdalnego odczytu na sieci wodociągowej.
Gmina wykonuje działalność statutową jako organ administracji publicznej oraz świadczy na rzecz mieszkańców usługi, które podlegają opodatkowaniu VAT (np. dostawę wody). Działania objęte Projektem mieszczą się w ramach budowy sieci kanalizacyjno-wodociągowej, co jest zadaniem własnym Gminy określonym w art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym. Organem odpowiedzialnym za zrealizowanie projektu będzie wyłącznie Gmina …. Okres realizacji projektu zaplanowano do …. 2027 r. Wydatki związane z realizacją projektu ponoszone będą na podstawie faktur VAT wystawianych na Gminę. Właścicielem przebudowanej infrastruktury wodociągowej jest Gmina …. W celu realizacji Projektu Gmina zawarła umowę o dofinansowanie Projektu ze środków …. Umowa o dofinansowanie została zawarta w dniu …-2026 r. w ramach … na lata ….-2027 z …, działającego jako ….. Dofinansowanie jest przeznaczone jedynie na częściowe pokrycie kosztów kwalifikowanych w kwocie netto. Gmina jest zobowiązana do wniesienia wkładu własnego stanowiącego różnicę między kwotą wydatków kwalifikowanych a kwotą dofinansowania przekazaną Gminie oraz do pokrycia wszelkich wydatków niekwalifikowalnych w ramach Projektu. Poniesienie przez Gminę wydatków w kwocie wyższej niż określonej w Umowie o dofinansowanie Projektu nie stanowi podstawy do zwiększenia przyznanej kwoty dofinansowania. Gminie zostało przyznane dofinansowanie w kwocie stanowiącej nie więcej niż …% całkowitych kosztów kwalifikowalnych netto Projektu (tj. kosztów objętych dofinansowaniem). Planowane całkowite wydatki Projektu wynoszą …. zł, wysokość uzyskanego przez Gminę dofinansowania wynosi … zł. Uzyskane dofinansowanie będzie przeznaczone na realizacje zadań Gminy w ramach Projektu i nie może być wydatkowane na inne cele.
Gmina …. jest zarejestrowana jako czynny podatnik podatku od towarów i usług (decyzją z dnia …2005 r. nadano NIP ….). Środki z dofinansowania w wysokości do …% kosztów kwalifikowalnych wpłyną na konto Gminy.
W uzupełnieniu wniosku z 29 kwietnia 2026 r. udzielili Państwo odpowiedzi na nw. pytania:
1) Czy woda z przebudowanej stacji ujęcia wody w ramach projektu pn. „….” będzie wykorzystywana na rzecz jednostek organizacyjnych Państwa gminy?
Odpowiedź: Na terenie obsługiwanym przez ujęcie wody w miejscowości … funkcjonują …. świetlice …. w miejscowościach …. oraz …. Biblioteki … w miejscowości ….. Budynki te są własnością Gminy …, ale równocześnie wyposażone zostały w wodomierze i wystawiane są faktury lub noty księgowe za zużytą wodę. Należy podkreślić, że obiekty wykorzystywane są okazjonalnie w razie potrzeb.
2) W związku ze wskazaniem w treści wniosku: „(…) Obiekty stacji wodociągowej są użytkowane do pobierania, gromadzenia i dystrybucji wody do odbiorców na cele bytowo-gospodarcze oraz potrzeby p. pożarowe”, proszę o doprecyzowanie - czy wykorzystywanie na potrzeby p. pożarowe wody z przebudowanej w ramach ww. projektu stacji ujęcia wody oznacza, że wykorzystywanie tej wody na te potrzeby będzie miało charakter sporadyczny?
Odpowiedź: Określenie „charakter sporadyczny” użyto ze względu, że takie zdarzenie związane z gaszeniem pożaru przy pomocy wody z sieci wodociągowej zasilanej przez ww. ujęcie miało miejsce kilkanaście lat temu. Jednak jednym z zadań ujęcia wody i sieci wodociągowej jest zapewnienie wody na ewentualne potrzeby p. pożarowe. Dlatego należało o tym napisać.
3) Do jakich czynności będą Państwo wykorzystywali efekty realizacji ww. projektu, tj. do czynności:
- opodatkowanych podatkiem VAT,
- zwolnionych od podatku VAT,
- niepodlegających opodatkowaniu podatkiem VAT?
Odpowiedź: Efekty realizacji ww. projektu wykorzystywane będą do czynności opodatkowanych podatkiem VAT.
4) Czy efekty ww. projektu będą wykorzystywane przez Państwa:
- do celów prowadzonej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.)?
- do celów innych niż działalność gospodarcza w rozumieniu art. 15 ust. 2 ww. ustawy o podatku od towarów i usług?
- zarówno do celów prowadzonej działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza w rozumieniu art. 15 ust. 2 ww. ustawy o podatku od towarów i usług?
Odpowiedź: Woda z ujęcia wody będzie wykorzystywana do celów prowadzonej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, ponieważ będzie przedmiotem odpłatnego świadczenia usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę na rzecz odbiorców końcowych.
5) W sytuacji, gdy efekty ww. projektu będą wykorzystywane przez Państwa zarówno do celów prowadzonej działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, to czy będzie istniała możliwość bezpośredniego przyporządkowania wydatków związanych z realizacją projektu w całości do celów wykonywanej przez Państwa działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług?
Odpowiedź: Efekty projektu będą wykorzystywane wyłącznie do celów prowadzonej działalności gospodarczej. Wszyscy odbiorcy, do których dostarczana jest woda z ww. ujęcia są opomiarowani wodomierzem, zarówno odbiorcy prywatnych, jak i instytucjonalnych.
6) Czy efekty ww. projektu będą wykorzystywane w ramach działalności gospodarczej zarówno do czynności opodatkowanych podatkiem VAT oraz czynności zwolnionych od podatku VAT?
Odpowiedź: Efekty ww. projektu będą wykorzystywane w ramach działalności gospodarczej wyłącznie do czynności opodatkowanych podatkiem VAT.
7) W sytuacji, gdy efekty ww. projektu będą wykorzystywane w ramach działalności gospodarczej zarówno do czynności opodatkowanych podatkiem VAT oraz czynności zwolnionych od podatku VAT, to należy wskazać, czy będzie istniała obiektywna możliwość odrębnego przyporządkowania kwot podatku naliczonego związanych z czynnościami opodatkowanymi podatkiem VAT i z czynnościami zwolnionymi od podatku VAT?
Odpowiedź: Efekty projektu będą wykorzystywane wyłącznie do celów prowadzonej działalności gospodarczej. Wszyscy odbiorcy, do których dostarczana jest woda z ww. ujęcia są opomiarowani wodomierzem, zarówno odbiorcy prywatnych jak i instytucjonalnych. Obecnie woda wydobywana w ujęciu wody w m. … wykorzystywana jest wyłącznie do celów prowadzonej działalności gospodarczej.
Ponadto w uzupełnieniu wniosku z 29 maja 2026 r. wskazali Państwo:
1. Świetlice udostępniane są wszystkim mieszkańcom za odpłatnością.
2. Świetlice …/pomieszczenia świetlic w miejscowościach …. są i będą przedmiotem odpłatnego udostępniania na podstawie umów cywilnoprawnych o charakterze zbliżonym do najmu. Zarządzenie Wójta Gminy … nr …/2024 z dnia ….2024 r. określa wysokość stawek za korzystanie świetlic wiejskich stanowiących mienie Gminy ….
3. Świetlice …w miejscowościach … będą wykorzystywane zarówno do czynności opodatkowanych podatkiem VAT, jak i do czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem VAT.
Do czynności opodatkowanych podatkiem VAT należeć będzie odpłatne udostępnianie lub wynajem świetlic na podstawie umów cywilnoprawnych.
Jednocześnie świetlice będą wykorzystywane do realizacji zadań własnych gminy o charakterze publicznym, w szczególności w zakresie działalności społecznej, kulturalnej oraz integracji mieszkańców, co stanowi czynności niepodlegające opodatkowaniu podatkiem VAT.
Świetlice … nie będą wykorzystywane do czynności zwolnionych od podatku VAT.
4. … Biblioteki … w … wchodzi w skład Gminnej Biblioteki w …. Biblioteka Publiczna w … jest samorządową instytucją kultury wpisaną do Rejestru Instytucji Kultury prowadzonego przez Gminę …
Nie stanowi jednostki budżetowej ani samorządowego zakładu budżetowego Gminy. W związku z powyższym Biblioteka Publiczna w … jest odrębnym od Gminy podmiotem posiadającym odrębność organizacyjną i prawną.
5. Faktury VAT za zużytą wodę będą wystawiane na rzecz podmiotów, którym Gmina świadczy odpłatne usługi dostawy wody na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych, w szczególności na rzecz mieszkańców, przedsiębiorców oraz innych odbiorców zewnętrznych. Natomiast Nota księgowa wystawiana jest w przypadku wykorzystywania budynku świetlicy na potrzeby własne Gminy …, gdyż rozliczenia zużycia wody mają charakter wewnętrzny i nie są dokumentowane fakturami VAT.
W odniesieniu do … Biblioteki … w miejscowości … rozliczenia za zużytą wodę będą dokumentowane fakturami, z uwagi na fakt, iż Biblioteka Publiczna w … stanowi odrębny od Gminy podmiot posiadający odrębność organizacyjną i prawną.
6. Efekty realizacji projektu pn. „…”, w zakresie dostarczania wody do świetlic wiejskich w miejscowościach …. oraz do … Biblioteki … w miejscowości …, będą wykorzystywane zarówno do czynności opodatkowanych podatkiem VAT, jak i do czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem VAT. Wskazane obiekty stanowią mienie komunalne wykorzystywane do realizacji zadań własnych gminy o charakterze publicznym, w szczególności w zakresie działalności kulturalnej, społecznej i integracji mieszkańców, co stanowi działalność niepodlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT. Obecnie w obiektach świetlic raz do roku odbywają się zebrania wiejskie dotyczące … i poza tym nie są organizowane inne wydarzenia o charakterze ogólnodostępnym. Dlatego należy podkreślić, że świetlice wiejskie są w większości odpłatnie udostępniane lub wynajmowane na podstawie umów cywilnoprawnych, co stanowi czynności opodatkowane podatkiem VAT, na potrzeby organizowania uroczystości przez osoby fizyczne i podmioty prywatne. W związku z powyższym efekty projektu będą wykorzystywane:
- do czynności opodatkowanych podatkiem VAT - w zakresie odpłatnego wynajmu / udostępniania świetlic,
- do czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem VAT - w zakresie realizacji zadań własnych gminy.
Efekty projektu nie będą wykorzystywane do czynności zwolnionych z podatku VAT.
7. Efekty realizacji projektu pn. „…” będą wykorzystywane zarówno do czynności opodatkowanych podatkiem VAT, jak i do czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem VAT.
Do czynności opodatkowanych podatkiem VAT należeć będzie w szczególności odpłatne świadczenie usług dostawy wody oraz odpłatne udostępnianie lub wynajem świetlic wiejskich realizowane na podstawie umów cywilnoprawnych.
Jednocześnie efekty projektu będą wykorzystywane do czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem VAT, związanych z realizacją zadań własnych gminy o charakterze publicznym, w szczególności w zakresie działalności społecznej, kulturalnej oraz integracji mieszkańców.
Efekty projektu nie będą natomiast wykorzystywane do czynności zwolnionych od podatku VAT.
8. Efekty realizacji projektu pn. „….” będą wykorzystywane zarówno do celów prowadzonej działalności gospodarczej, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza.
Do działalności gospodarczej zaliczyć należy w szczególności odpłatne świadczenie usług dostawy wody oraz odpłatne udostępnianie lub wynajem świetlic wiejskich realizowane na podstawie umów cywilnoprawnych, stanowiące czynności opodatkowane podatkiem VAT.
Jednocześnie efekty projektu będą wykorzystywane do celów innych niż działalność gospodarcza, tj. do realizacji zadań własnych gminy o charakterze publicznym, związanych m.in. z działalnością społeczną, kulturalną oraz integracją mieszkańców, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT.
9. Obiekty będące własnością Gminy …, do których dostarczana będzie woda z ujęcia w miejscowości … są opomiarowane, a odczyty zużycia wody będą wykonywane przed i po każdym odpłatnym korzystaniu z obiektów, a więc będzie istniała możliwość bezpośredniego przyporządkowania części wydatków związanych ze zużyciem wody do działalności gospodarczej, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług. Na podstawie odczytów wodomierzy możliwe będzie bowiem określenie rzeczywistego zużycia wody związanego z odpłatnym udostępnianiem świetlic wiejskich realizowanym na podstawie umów cywilnoprawnych, stanowiącym czynności opodatkowane podatkiem VAT. Jednocześnie pozostała część infrastruktury objętej projektem będzie nadal wykorzystywana również do realizacji zadań własnych Gminy o charakterze publicznym, tj. do działalności innej niż gospodarcza. W konsekwencji możliwość bezpośredniego przyporządkowania wydatków będzie dotyczyła wyłącznie tej części kosztów, którą można obiektywnie wyodrębnić na podstawie prowadzonego opomiarowania i ewidencji zużycia wody.
10. Efekty realizacji projektu pn. „…” będą wykorzystywane w ramach działalności gospodarczej do czynności opodatkowanych podatkiem VAT. Infrastruktura objęta projektem będzie służyła przede wszystkim do odpłatnego świadczenia usług dostawy wody oraz ewentualnego odpłatnego udostępniania świetlic wiejskich, które stanowią czynności opodatkowane podatkiem VAT.
Jednocześnie efekty projektu nie będą wykorzystywane do czynności zwolnionych od podatku VAT.
Poza działalnością gospodarczą infrastruktura będzie również wykorzystywana do realizacji zadań własnych gminy o charakterze publicznym, stanowiących czynności niepodlegające opodatkowaniu podatkiem VAT.
11. Efekty realizacji projektu pn. „….” nie będą wykorzystywane w ramach działalności gospodarczej do czynności zwolnionych od podatku VAT. W związku z powyższym nie wystąpi konieczność odrębnego przyporządkowania kwot podatku naliczonego związanych z czynnościami opodatkowanymi podatkiem VAT oraz czynnościami zwolnionymi od podatku VAT.
Efekty projektu będą wykorzystywane:
- do czynności opodatkowanych podatkiem VAT - w zakresie odpłatnego świadczenia usług,
- do czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem VAT - w zakresie realizacji zadań własnych gminy.
Tym samym w przedmiotowej sprawie nie znajdzie zastosowania proporcja dotycząca czynności opodatkowanych i zwolnionych, o której mowa w art. 90 ustawy o podatku od towarów i usług.
12. Zarząd nad świetlicami sprawuje Gmina …..
Pytanie
Czy Gmina ma pełne prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego/wykazanego na fakturach zakupowych związanych z realizacją projektu pn. „…”?
Państwa stanowisko w sprawie
Zdaniem Gminy, będzie jej przysługiwać prawo do odliczenia VAT naliczonego od wydatków związanych z realizacją projektu. Zgodnie z przepisem art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług zwanej dalej „ustawą” w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15 ustawy, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
Zgodnie z art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy, kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:
a) nabycia towarów i usług,
b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.
Z powyższych przepisów wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, tzn. takich, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego). Przedstawiona wyżej zasada wyklucza zatem możliwość obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.
Należy zauważyć, że formułując w art. 86 ust. 1 ustawy warunek związku ze sprzedażą opodatkowaną, ustawodawca nie uzależnia prawa do odliczenia od związku zakupu z obecnie wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Wystarczającym jest, że z okoliczności towarzyszących nabyciu towarów lub usług przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej wynika, że zakupy te dokonane są w celu ich wykorzystania w ramach jego działalności opodatkowanej.
Ponadto należy podkreślić, że ustawodawca przyznał podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Wyrażoną w cytowanym powyżej art. 86 ust. 1 ustawy generalną zasadę uprawniającą do odliczenia podatku naliczonego, uzupełniają regulacje zawarte w art. 86 ust. 2a-2h oraz art. 90 ustawy.
W świetle ustawy jednostki samorządu terytorialnego na gruncie podatku od towarów i usług występować mogą w dwoistym charakterze:
- podmiotów niebędących podatnikami, gdy realizują zadania nałożone na nich odrębnymi przepisami prawa, oraz
- podatników podatku od towarów i usług, gdy wykonują czynności na podstawie umów cywilnoprawnych.
Zgodnie art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności, zadania własne obejmują sprawy m.in. kwestie związane z wodociągami, kanalizacją, zaopatrzeniem w wodę oraz odprowadzaniem ścieków. Szczegółową regulacją prawną w tym zakresie jest ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków - realizacja tych zadań następować może także w drodze dostawy towarów i świadczenia usług w rozumieniu art. 7 i art. 8 ustawy (w zakresie dostaw i usług co do zasady odpłatnych). Dodać jednocześnie należy, że wykonywanie wskazanych wyżej zadań może odbywać się w dwojakim charakterze, tj. wykonywanej władzy publicznej lub w warunkach działalności gospodarczej. Z powołanych powyżej przepisów wynika, że w celu odliczenia podatku naliczonego, w pierwszej kolejności podatnik winien przyporządkować ponoszone wydatki do poszczególnych rodzajów działalności (opodatkowanej podatkiem VAT, zwolnionej i niepodlegającej opodatkowaniu tym podatkiem). W przypadku zakupów bezpośrednio związanych z działalnością opodatkowaną, podatnik ma prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości.
Mając na uwadze przedstawiony opis sprawy oraz powołane powyżej przepisy prawa należy stwierdzić, że w odniesieniu do wydatków poniesionych na realizację projektu zadań, Gmina będzie miała prawo do odliczenia podatku VAT, opisane we wniosku przedsięwzięcie jest bowiem związane z wykonywaną w przyszłości czynnością opodatkowaną, tj. z dostawą wody, która to czynność, co do zasady, podlega VAT.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku, jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z przepisem art. 86 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775, ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
Jak stanowi art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:
a) nabycia towarów i usług,
b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.
Ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Art. 87 ust. 1 ustawy stanowi:
W przypadku gdy kwota podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 2, jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy.
Zasady dokonywania zwrotu różnicy podatku na rachunek bankowy podatnika określone zostały w art. 87 ust. 2 – ust. 6 ustawy.
W myśl art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy:
Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.
W świetle art. 88 ust. 4 ustawy:
Obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się również do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, zgodnie z art. 96, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 86 ust. 2 pkt 7.
Stosownie do cytowanych wyżej przepisów prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje zarejestrowany, czynny podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi.
Przedstawiona powyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z usługami i towarami, które nie są w ogóle wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.
Jednocześnie z zasady tej wynika, że odliczenie podatku naliczonego może być częściowe, tzn. w tej części, w jakiej dane towary lub usługi, z którymi związany jest podatek naliczony są wykorzystywane do realizacji czynności opodatkowanych, z pominięciem tej części podatku od tych towarów i usług, w jakiej towary te (usługi) są wykorzystywane do wykonywania czynności nieopodatkowanych podatkiem VAT.
Doprecyzowaniem powołanego wyżej przepisu art. 86 ust. 1 ustawy jest przepis art. 86 ust. 2a ustawy, zgodnie z którym:
W przypadku nabycia towarów i usług wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, z wyjątkiem celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2, oraz celów, o których mowa w art. 8 ust. 5 - w przypadku, o którym mowa w tym przepisie, gdy przypisanie tych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej podatnika nie jest możliwe, kwotę podatku naliczonego, o której mowa w ust. 2, oblicza się zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej, zwanym dalej "sposobem określenia proporcji". Sposób określenia proporcji powinien najbardziej odpowiadać specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć.
Stosownie do treści art. 86 ust. 2b ustawy:
Sposób określenia proporcji najbardziej odpowiada specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć, jeżeli:
1) zapewnia dokonanie obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wyłącznie w odniesieniu do części kwoty podatku naliczonego proporcjonalnie przypadającej na wykonywane w ramach działalności gospodarczej czynności opodatkowane oraz
2) obiektywnie odzwierciedla część wydatków przypadającą odpowiednio na działalność gospodarczą oraz na cele inne niż działalność gospodarcza, z wyjątkiem celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2, oraz celów, o których mowa w art. 8 ust. 5 - w przypadku, o którym mowa w tym przepisie, gdy przypisanie tych wydatków w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe.
Zgodnie z art. 86 ust. 2c ustawy:
Przy wyborze sposobu określenia proporcji można wykorzystać w szczególności następujące dane:
1) średnioroczną liczbę osób wykonujących wyłącznie prace związane z działalnością gospodarczą w ogólnej średniorocznej liczbie osób wykonujących prace w ramach działalności gospodarczej i poza tą działalnością;
2) średnioroczną liczbę godzin roboczych przeznaczonych na prace związane z działalnością gospodarczą w ogólnej średniorocznej liczbie godzin roboczych przeznaczonych na prace związane z działalnością gospodarczą i poza tą działalnością;
3) roczny obrót z działalności gospodarczej w rocznym obrocie podatnika z działalności gospodarczej powiększonym o otrzymane przychody z innej działalności, w tym wartość dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze, otrzymanych na sfinansowanie wykonywanej przez tego podatnika działalności innej niż gospodarcza;
4) średnioroczną powierzchnię wykorzystywaną do działalności gospodarczej w ogólnej średniorocznej powierzchni wykorzystywanej do działalności gospodarczej i poza tą działalnością.
Z art. 86 ust. 2d ustawy wynika, że:
W celu obliczenia kwoty podatku naliczonego w przypadku, o którym mowa w ust. 2a, przyjmuje się dane za poprzedni rok podatkowy.
Natomiast stosownie do art. 86 ust. 2e ustawy:
Podatnik rozpoczynający w danym roku podatkowym wykonywanie działalności gospodarczej i działalności innej niż działalność gospodarcza w celu obliczenia kwoty podatku naliczonego w przypadku, o którym mowa w ust. 2a, przyjmuje dane wyliczone szacunkowo. Podatnik jest obowiązany zawiadomić naczelnika urzędu skarbowego o przyjętych danych wyliczonych szacunkowo w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym ten sposób określenia proporcji został zastosowany po raz pierwszy, nie później jednak niż w dniu przesłania ewidencji, o której mowa w art. 109 ust. 3.
Według art. 86 ust. 2f ustawy:
Przepis ust. 2e stosuje się również, gdy podatnik uzna, że w odniesieniu do wykonywanej przez niego działalności i dokonywanych przez niego nabyć dane za poprzedni rok podatkowy byłyby niereprezentatywne.
Zgodnie z art. 86 ust. 2g ustawy:
Proporcję określa się procentowo w stosunku rocznym. Proporcję tę zaokrągla się w górę do najbliższej liczby całkowitej. Przepisy art. 90 ust. 5, 6, 9a, 10 i 10c-10g stosuje się odpowiednio.
W myśl art. 86 ust. 2h ustawy:
W przypadku gdy podatnik, dla którego sposób określenia proporcji wskazują przepisy wydane na podstawie ust. 22, uzna, że wskazany zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie ust. 22 sposób określenia proporcji nie będzie najbardziej odpowiadać specyfice wykonywanej przez niego działalności i dokonywanych przez niego nabyć, może zastosować inny bardziej reprezentatywny sposób określenia proporcji.
Natomiast z treści art. 86 ust. 22 ustawy wynika, że:
Minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, określić w przypadku niektórych podatników sposób określenia proporcji uznany za najbardziej odpowiadający specyfice wykonywanej przez tych podatników działalności i dokonywanych przez nich nabyć oraz wskazać dane, na podstawie których jest obliczana kwota podatku naliczonego z wykorzystaniem tego sposobu określenia proporcji, uwzględniając specyfikę prowadzenia działalności przez niektórych podatników i uwarunkowania obrotu gospodarczego.
Na podstawie powyższej delegacji, zostało wydane rozporządzenie Ministra Finansów z 17 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej w przypadku niektórych podatników (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 999), zwane dalej „rozporządzeniem”.
Zgodnie z § 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia:
Rozporządzenie:
1) określa w przypadku niektórych podatników sposób określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej uznany za najbardziej odpowiadający specyfice wykonywanej przez tych podatników działalności i dokonywanych przez nich nabyć, zwany dalej „sposobem określenia proporcji”;
2) wskazuje dane, na podstawie których jest obliczana kwota podatku naliczonego z wykorzystaniem sposobu określenia proporcji.
W rozporządzeniu tym zostali wskazani podatnicy, do których przepisy w nim zawarte się odnoszą. Są to: jednostki samorządu terytorialnego, samorządowe instytucje kultury, państwowe instytucje kultury, uczelnie publiczne, instytuty badawcze.
W świetle zapisów § 2 pkt 8 rozporządzenia:
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o jednostkach organizacyjnych jednostki samorządu terytorialnego – rozumie się przez to:
a) urząd obsługujący jednostkę samorządu terytorialnego,
b) jednostkę budżetową,
c) zakład budżetowy.
W myśl § 2 pkt 5 rozporządzenia:
Urzędem obsługującym jednostkę samorządu terytorialnego jest urząd obsługujący jednostkę samorządu terytorialnego, działający w formie samorządowej jednostki budżetowej.
W myśl § 3 ust. 1 rozporządzenia:
W przypadku jednostki samorządu terytorialnego sposób określenia proporcji ustala się odrębnie dla każdej z jednostek organizacyjnych jednostki samorządu terytorialnego.
Oznacza to, że w przypadku jednostek samorządu terytorialnego, nie może być ustalany jeden „całościowy” sposób określenia proporcji dla jednostek samorządu terytorialnego jako osoby prawnej, tylko powinny być ustalane odrębnie sposoby określenia proporcji dla jej poszczególnych jednostek organizacyjnych.
Ww. rozporządzenie wprowadza wzory, według których są wyznaczane sposoby określenia proporcji, uznane za najbardziej odpowiadające specyfice wykonywanej przez tych podatników działalności i dokonywanych przez nich nabyć.
Zaproponowane metody mają charakter „obrotowy”, polegający na ustaleniu „udziałów” z tytułu działalności gospodarczej w całkowitym „obrocie” z tytułu działalności gospodarczej oraz działalności pozostającej poza sferą VAT.
Zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia:
Jako sposób określenia proporcji uznaje się w przypadku urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego sposób ustalony według wzoru:
X= A x 100 / DUJST
gdzie poszczególne symbole oznaczają:
X – proporcję określoną procentowo, zaokrągloną w górę do najbliższej liczby całkowitej,
A – roczny obrót z działalności gospodarczej zrealizowany przez urząd obsługujący jednostkę samorządu terytorialnego, stanowiący część rocznego obrotu jednostki samorządu terytorialnego z działalności gospodarczej,
DUJST – dochody wykonane urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego.
Według § 2 pkt 4 rozporządzenia stanowi, że:
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o obrocie – rozumie się przez to podstawę opodatkowania, o której mowa w art. 29a, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5 ustawy, w zakresie:
a) dokonywanych przez podatników:
- odpłatnych dostaw towarów na terytorium kraju,
- odpłatnego świadczenia usług na terytorium kraju,
- eksportu towarów,
- wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,
b) odpłatnych dostaw towarów lub świadczenia usług poza terytorium kraju, które podlegałyby opodatkowaniu podatkiem gdyby były wykonywane na terytorium kraju.
W myśl § 2 pkt 9 rozporządzenia:
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o dochodach wykonanych urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego – rozumie się dochody obejmujące dochody publiczne, środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz środki pochodzące ze źródeł zagranicznych, w rozumieniu ustawy o finansach publicznych – wynikające ze sprawozdania rocznego z wykonania budżetu jednostki samorządu terytorialnego, pomniejszone o:
a) dochody, o których mowa w art. 5 ust. 2 pkt 4 lit. b–d i pkt 5 ustawy o finansach publicznych,
b) zwrot różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy, lub zwrot kwoty podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy,
c) dochody wykonane jednostki budżetowej powiększone o kwotę stanowiącą równowartość środków przeznaczonych na wypłatę przez tę jednostkę, na podstawie odrębnych przepisów, zasiłków, zapomóg i innych świadczeń o podobnym charakterze na rzecz osób fizycznych, celem realizacji zadań jednostki samorządu terytorialnego,
d) środki finansowe pozostające na wydzielonym rachunku, o którym mowa w art. 223 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, odprowadzone na rachunek budżetu jednostki samorządu terytorialnego,
e) wpłaty nadwyżki środków obrotowych zakładu budżetowego,
f) kwoty stanowiące równowartość środków, innych niż stanowiące zapłatę, o której mowa w art. 29a ust. 1 ustawy, przekazanych zakładom budżetowym, innym jednostkom sektora finansów publicznych oraz innym osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, z wyłączeniem kwot, które zostały zwrócone, celem realizacji przez te podmioty zadań jednostki samorządu terytorialnego,
g) odszkodowania należne jednostce samorządu terytorialnego, pomniejszone o kwoty odszkodowań stanowiących zapłatę, o której mowa w art. 29a ust. 1 ustawy.
Zgodnie z § 3 ust. 5 rozporządzenia:
Dochody wykonane urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego, dochody wykonane jednostki budżetowej oraz przychody wykonane zakładu budżetowego nie obejmują odpowiednio dochodów lub przychodów uzyskanych z tytułu:
1) dostawy towarów i usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane odpowiednio przez jednostkę samorządu terytorialnego lub jednostkę organizacyjną jednostki samorządu terytorialnego do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, oraz gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli są zaliczane odpowiednio do środków trwałych jednostki samorządu terytorialnego lub jednostki organizacyjnej jednostki samorządu terytorialnego – używanych na potrzeby prowadzonej przez te jednostki działalności;
2) transakcji dotyczących:
a) pomocniczych transakcji w zakresie nieruchomości i pomocniczych transakcji finansowych,
b) usług wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38–41 ustawy, w zakresie, w jakim transakcje te mają charakter pomocniczy.
Powołany wyżej art. 86 ust. 2a ustawy będzie mieć zastosowanie wyłącznie do sytuacji, w której nabywane towary i usługi, wykorzystywane są zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, w sytuacji gdy przypisanie tych wydatków w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe.
Przepis ten wprost określa, co stanowi kwotę podatku naliczonego w przypadku nabycia towarów i usług, wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych.
Zgodnie z tą normą w przypadku nabycia towarów i usług, wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza (z wyjątkiem wykorzystania na cele osobiste, do których może mieć zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2 ustawy), w sytuacji gdy przypisanie tych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe, kwotę podatku naliczonego oblicza się zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej.
W przypadku wykonywania w ramach działalności gospodarczej czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług oraz zwolnionych z opodatkowania tym podatkiem, należy mieć na uwadze uregulowania zawarte w art. 90 ustawy o podatku od towarów i usług. Powyższe przepisy stanowią uzupełnienie regulacji art. 86 ww. ustawy.
Dla stwierdzenia, czy działalność lub transakcje stanowią „cele inne niż związane z działalnością gospodarczą” znaczenie ma, czy mieszczą się one w przedmiocie działalności danej jednostki.
Cele prowadzonej działalności gospodarczej należy rozpatrywać w kontekście definicji działalności gospodarczej, określonej w art. 15 ust. 2 i ust. 3 ustawy. W związku z prowadzeniem działalności gospodarczej u podatnika mogą wystąpić działania czy sytuacje, które nie generują opodatkowania podatkiem VAT. „Towarzyszą” one działalności gospodarczej i nie stanowią obok niej odrębnego przedmiotu działalności podatnika. Nie podlegają one opodatkowaniu podatkiem VAT, jednakże ich występowanie nie oznacza, że u podatnika występują czynności wykonywane poza działalnością gospodarczą. Za czynności zrównane z czynnościami wykonywanymi w ramach działalności gospodarczej uznaje się także nieodpłatną dostawę towarów lub nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste, w przypadkach, o których mowa w art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2 ustawy. Uzasadnia to fakt, że chociaż czynności te z definicji nie mają związku z działalnością gospodarczą, w przypadkach określonych w tych przepisach następuje obowiązek naliczenia VAT. Natomiast przez cele inne rozumie się sferę działalności danego podmiotu niebędącą działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 i ust. 3 ustawy (przykładowo działalność podmiotu w charakterze organu władzy czy nieodpłatną działalność statutową).
Na zakres prawa do odliczeń w sposób bezpośredni wpływa również pojmowanie statusu danego podmiotu jako podatnika podatku od towarów i usług wykonującego czynności opodatkowane. Tylko podatnik w rozumieniu art. 15 ustawy, ma prawo do odliczenia podatku naliczonego. Co do zasady status podatnika związany jest z prowadzeniem przez dany podmiot działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy.
W myśl art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Zgodnie z art. 15 ust. 6 ustawy:
Nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.
Oznacza to, że organ będzie uznany za podatnika podatku od towarów i usług w dwóch przypadkach, tj. gdy wykonuje czynności inne niż te, które mieszczą się w ramach jego zadań oraz, gdy wykonuje czynności mieszczące się w ramach jego zadań, ale czyni to na podstawie umów cywilnoprawnych.
Powyższy zapis jest odzwierciedleniem art. 13 obowiązującej od 1 stycznia 2007 r. Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej – (Dz. Urz. UE.L. Nr 347 z 11.12.2006 s. 1, z późn. zm.), zgodnie z którym:
Krajowe, regionalne i lokalne organy władzy oraz inne podmioty prawa publicznego nie są uważane za podatników w związku z działalnością, którą podejmują lub transakcjami, których dokonują jako organy władzy publicznej, nawet jeśli pobierają należności, opłaty, składki lub płatności w związku z takimi działaniami lub transakcjami.
Jednakże w przypadku, gdy podejmują one takie działania lub dokonują takich transakcji, są uważane za podatników w odniesieniu do tych działań lub transakcji, gdyby wykluczenie ich z kategorii podatników prowadziło do znaczących zakłóceń konkurencji.
W każdych okolicznościach podmioty prawa publicznego są uważane za podatników w związku z czynnościami określonymi w załączniku I, chyba że niewielka skala tych działań sprawia, że mogą być one pominięte.
Z powołanych regulacji wynika, że organy władzy publicznej są wyłączone z kręgu podatników podatku od towarów i usług, wyłącznie przy wykonywaniu czynności nałożonych przepisami prawa, dla realizacji których zostały powołane. Jest to wyłączenie podmiotowo-przedmiotowe.
Organy te są natomiast podatnikami podatku od towarów i usług w przypadku wykonywania czynności na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych. Kryterium podziału stanowi więc charakter wykonywanych czynności: czynności o charakterze publicznoprawnym wyłączają te podmioty z kategorii podatników, natomiast czynności o charakterze cywilnoprawnym skutkują uznaniem tych podmiotów za podatników podatku od towarów i usług, a realizowane przez nie odpłatne dostawy towarów i świadczenia usług podlegają opodatkowaniu tym podatkiem.
Wyłączenie z opodatkowania podatkiem VAT jednostek samorządu terytorialnego jest możliwe tylko wtedy, gdy wykonują one czynności w ramach przypisanych im specyficznych zadań i funkcji samorządowych (publicznych) i tylko w odniesieniu do tych czynności, które nie są wykonywane na podstawie zawartych przez gminę umów cywilnoprawnych.
W myśl art. 2 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 662):
Gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.
Stosownie do art. 6 ust. 1 ww. ustawy o samorządzie gminnym:
Do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów.
Katalog zadań własnych gminy został określony w art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.
Na mocy art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym:
Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną cieplną oraz gaz.
Jak wynika z powołanych powyżej przepisów prawa, rozliczenie podatku naliczonego na zasadach określonych w art. 86 ust. 1 ustawy uwarunkowane jest tym, aby nabywane towary i usługi były wykorzystywane przez zarejestrowanego, czynnego podatnika podatku VAT w ramach działalności gospodarczej do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.
Jak wyżej wskazano, odliczyć można w całości podatek naliczony, który jest związany z czynnościami opodatkowanymi podatnika. Wskazana zasada wyłącza tym samym możliwość dokonywania odliczeń podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są w ogóle wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku lub niepodlegających opodatkowaniu VAT. Jednocześnie z zasady tej wynika, że odliczenie podatku naliczonego może być częściowe, tzn. w tej części, w jakiej dane towary lub usługi, z którymi związany jest podatek naliczony są wykorzystywane do realizacji czynności opodatkowanych, z pominięciem tej części podatku od tych towarów i usług, w jakiej towary te (usługi) są wykorzystywane do wykonywania czynności nieopodatkowanych podatkiem VAT.
Podatnik w celu odliczenia podatku naliczonego, w pierwszej kolejności ma obowiązek odrębnego określenia, z jakim rodzajem działalności będzie związany podatek wynikający z otrzymanych faktur zakupu, czyli dokonania tzw. bezpośredniej alokacji.
Jeżeli takie wyodrębnienie jest możliwe, podatnikowi, na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy przysługuje pełne prawo do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych wyłącznie z czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi w ramach działalności gospodarczej, brak jest natomiast takiego prawa w stosunku do podatku naliczonego związanego z zakupem towarów i usług wykorzystywanych wyłącznie do wykonywania czynności zwolnionych z opodatkowania oraz niepodlegających temu podatkowi.
Natomiast w sytuacji, gdy takie przyporządkowanie nie jest możliwe, a wydatki służą zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, podatnik winien ustalić proporcję, o której mowa w art. 86 ust. 2a ustawy, a w przypadku wystąpienia także czynności zwolnionych z opodatkowania tym podatkiem - proporcję, o której mowa w art. 90 ust. 2 i 3 ustawy.
Jak wynika z opisu sprawy, Państwa Gmina jest czynnym zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług. Złożyli Państwo wniosek o dofinansowanie projektu pn. „…” w ….. Projekt realizowany będzie na terenie miejscowości … w gminie …. Wydatki związane z realizacją projektu ponoszone będą na podstawie faktur VAT wystawianych na Państwa Gminę. Są Państwo właścicielem przebudowanej infrastruktury wodociągowej.
Na terenie obsługiwanym przez ujęcie wody w miejscowości … funkcjonują … świetlice … w miejscowościach … oraz … Biblioteki … w miejscowości ….. Budynki te wyposażone zostały w wodomierze - wystawiane są faktury lub noty księgowe za zużytą wodę. Faktury VAT za zużytą wodę są wystawiane na rzecz podmiotów, którym Gmina świadczy odpłatne usługi dostawy wody na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych, w szczególności na rzecz mieszkańców, przedsiębiorców oraz innych odbiorców zewnętrznych. Natomiast Nota księgowa wystawiana jest w przypadku wykorzystywania budynku świetlicy na potrzeby własne Gminy …, gdyż rozliczenia zużycia wody mają charakter wewnętrzny i nie są dokumentowane fakturami VAT. W odniesieniu do … Biblioteki … w miejscowości … rozliczenia za zużytą wodę będą dokumentowane fakturami, z uwagi na fakt, iż Biblioteka Publiczna w … stanowi odrębny od Gminy podmiot posiadający odrębność organizacyjną i prawną.
Jak Państwo wskazali, efekty realizacji ww. projektu będą wykorzystywane zarówno do celów prowadzonej działalności gospodarczej, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza. Do działalności gospodarczej zaliczyć należy w szczególności odpłatne świadczenie usług dostawy wody oraz odpłatne udostępnianie lub wynajem świetlic wiejskich realizowane na podstawie umów cywilnoprawnych, stanowiące czynności opodatkowane podatkiem VAT. Jednocześnie efekty projektu będą wykorzystywane do celów innych niż działalność gospodarcza, tj. do realizacji zadań własnych gminy o charakterze publicznym, związanych m.in. z działalnością społeczną, kulturalną oraz integracją mieszkańców, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT. Ponadto wskazali Państwo, iż efekty projektu nie będą wykorzystywane do czynności zwolnionych z podatku VAT.
Obiekty będące własnością Gminy …, do których dostarczana będzie woda z ujęcia w miejscowości … są opomiarowane, a odczyty zużycia wody będą wykonywane przed i po każdym odpłatnym korzystaniu z obiektów, a więc będzie istniała możliwość bezpośredniego przyporządkowania części wydatków związanych ze zużyciem wody do działalności gospodarczej, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług. Na podstawie odczytów wodomierzy możliwe będzie bowiem określenie rzeczywistego zużycia wody związanego z odpłatnym udostępnianiem świetlic wiejskich realizowanym na podstawie umów cywilnoprawnych, stanowiącym czynności opodatkowane podatkiem VAT. Jednocześnie pozostała część infrastruktury objętej projektem będzie nadal wykorzystywana również do realizacji zadań własnych Gminy o charakterze publicznym, tj. do działalności innej niż gospodarcza. Ponadto - jak Państwo wskazali - w konsekwencji, możliwość bezpośredniego przyporządkowania wydatków, będzie dotyczyła wyłącznie tej części kosztów, którą można obiektywnie wyodrębnić na podstawie prowadzonego opomiarowania i ewidencji zużycia wody.
Należy zaznaczyć, że fakt, iż mają Państwo możliwość bezpośredniego przyporządkowania części wydatków związanych z zużyciem wody w świetlicach wiejskich w miejscowościach …. do działalności gospodarczej, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług nie oznacza, że będą Państwo mieli możliwość przyporządkowania wydatków związanych z modernizacją ujęcia wody w … do działalności gospodarczej, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług. Ujęcie to, w związku z dostawą wody do ww. … świetlic … będzie służyło działalności gospodarczej oraz działalności innej niż działalność gospodarcza.
Zatem, nie będą mieli Państwo możliwości przypisania wydatków poniesionych na modernizację ujęcia wody w … w całości do działalności gospodarczej.
W sytuacji, gdy przyporządkowanie poniesionych wydatków do prowadzonej działalności gospodarczej i do celów innych niż działalność gospodarcza nie jest możliwe, a wydatki służą zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, podatnik winien ustalić proporcję, zgodnie z zasadami określonymi w art. 86 ust. 2a i następne ustawy.
Tym samym - w celu obliczenia kwoty podatku naliczonego podlegającego odliczeniu będą Państwo zobowiązani do obliczenia tego podatku zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej, o którym mowa w art. 86 ust. 2a i następne ustawy oraz przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z 17 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej w przypadku niektórych podatników.
Ponadto, ponieważ efekty ww. projektu nie będą wykorzystywane do czynności zwolnionych, to tak obliczony podatek będzie podatkiem naliczonym do odliczenia.
W związku z powyższym, skoro efekty projektu pn. „….” będą wykorzystywane przez Państwa zarówno do działalności gospodarczej (opodatkowanej podatkiem VAT), jak również do celów innych niż działalność gospodarcza (niepodlegających opodatkowaniu podatkiem VAT), to w związku z realizacją tego projektu będzie Państwu przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego na podstawie art. 86 ust. 1 w zw. z art. 86 ust. 2a i następne ustawy oraz przepisów rozporządzenia.
Przy czym, prawo do odliczenia będzie Państwu przysługiwało pod warunkiem niewystąpienia przesłanek negatywnych wymienionych w art. 88 ustawy.
Tym samym, Państwa stanowisko, że będzie Państwu przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT, nieuwzględniające konieczności zastosowania przepisów art. 86 ust. 2a i następne ustawy, uznałem za nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Państwa i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji indywidualnej.
Zaznacza się także, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku zdarzeniem przyszłym. Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo