Interpretacja 0113-KDIPT1-1.4012.379.2026.4.ŻR

Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

21 kwietnia 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 21 kwietnia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku od towarów i usług w zakresie:

• uznania, że wykonywane przez Panią jako radcę prawnego usługi pomocy prawnej z urzędu, nie stanowią działalność gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, lecz podlegają wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT,
• braku obowiązku zarejestrowania się jako podatnik VAT czynny z tytułu świadczenia ww. usług,
• braku obowiązku dokumentowania świadczonych usług pomocy prawnej z urzędu i należnego za nie wynagrodzenia fakturą.

Uzupełniła go Pani - w odpowiedzi na wezwanie – 16 czerwca 2026 r. (data wpływu) oraz 19 czerwca 2026 r. (data wpływu).

Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawczyni jest radcą prawnym wpisanym na listę radców prawnych prowadzoną przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w … od 2019 r. Od dnia 1 listopada 2023 r. Wnioskodawczyni wykonuje zawód radcy prawnego wyłącznie w ramach stosunku pracy, na podstawie umowy o pracę zawartej z Kancelarią Radcy Prawnego … z siedzibą w …. Wnioskodawczyni nie prowadzi działalności gospodarczej, nie jest wpisana do CEIDG ani do żadnego innego rejestru przedsiębiorców, a także nie jest zarejestrowana jako czynny podatnik podatku od towarów i usług (VAT). Wnioskodawczyni prowadziła wcześniej działalność gospodarczą, ale ją zlikwidowała. W związku z wykonywaniem zawodu radcy prawnego Wnioskodawczyni podlega obowiązkom wynikającym z ustawy o radcach prawnych, w tym obowiązkowi podejmowania spraw z urzędu. W związku z powyższym Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznacza Wnioskodawczynię do świadczenia pomocy prawnej z urzędu na podstawie stosownych przepisów prawa. Wnioskodawczyni została wyznaczona do świadczenia pomocy prawnej z urzędu m.in. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w … z dnia 26 sierpnia 2025 r., sygn. akt … oraz zawiadomienia Okręgowej Izby Radców Prawnych z dnia 9 września 2025 r.

Sprawy z urzędu mają charakter incydentalny i nieregularny – ich liczba jest niewielka i uzależniona od decyzji organów samorządu zawodowego oraz sądów. Wnioskodawczyni nie ma wpływu na częstotliwość ich przyznawania ani na wybór spraw. Wnioskodawczyni nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z wykonywaniem tych czynności. Wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przyznawane jest przez sąd i wypłacane przez Skarb Państwa. W przypadku zasądzenia kosztów od strony przeciwnej wynagrodzenie może zostać wypłacone przez tę stronę. Wnioskodawczyni nie wystawia faktur VAT w związku z uzyskiwanym wynagrodzeniem z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nie prowadzi ewidencji VAT ani księgowości właściwej dla działalności gospodarczej, a rozliczeń podatkowych dokonuje jako osoba uzyskująca dochody ze stosunku pracy.

W związku z powyższym Wnioskodawczyni powzięła wątpliwości co do prawidłowej kwalifikacji podatkowej otrzymywanego wynagrodzenia, w szczególności w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku od towarów i usług, w tym obowiązku rejestracji jako podatnik VAT, obowiązku wystawiania faktur oraz sposobu opodatkowania uzyskiwanych przychodów.

W uzupełnieniu wniosku wskazała Pani, że pytania dotyczące podatku VAT odnoszą się do opisanych we wniosku czynności polegających na świadczeniu pomocy prawnej z urzędu oraz do wynagrodzenia otrzymywanego z tego tytułu, tj. tego samego wynagrodzenia, które nie stanowi przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT, lecz przychód z działalności wykonywanej osobiście, mieszczący się w źródle przychodów określonym w art. 10 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 pkt 6 ustawy o PIT.

Pytania

1.  (we wniosku nr 3) Czy czynności wykonywane przez radcę prawnego polegające na świadczeniu pomocy prawnej z urzędu, w opisanym stanie faktycznym, stanowią działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług?

2.  (we wniosku nr 4) W przypadku uznania, że czynności te nie stanowią działalności gospodarczej, czy podlegają one wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT?

3.  (we wniosku nr 5) Czy w opisanym stanie faktycznym Wnioskodawczyni jest zobowiązana do rejestracji jako podatnik VAT?

4.  (we wniosku nr 6) Czy Wnioskodawczyni jest zobowiązana do wystawiania faktur VAT dokumentujących wynagrodzenie z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu?

5.  (we wniosku nr 7) Czy w przypadku braku obowiązku opodatkowania podatkiem VAT wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Wnioskodawczyni jest zobowiązana do dokumentowania tego wynagrodzenia fakturą VAT?

Pani stanowisko w sprawie

1.  (we wniosku nr 3) Czy czynności wykonywane przez radcę prawnego polegające na świadczeniu pomocy prawnej z urzędu, w opisanym stanie faktycznym, stanowią działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług?

Zdaniem Wnioskodawczyni, czynności wykonywane przez Wnioskodawczynię polegające na świadczeniu pomocy prawnej z urzędu, w opisanym stanie faktycznym, nie stanowią działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług.

2.  (we wniosku nr 4) W przypadku uznania, że czynności te nie stanowią działalności gospodarczej, czy podlegają one wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT?

Zdaniem Wnioskodawczyni, czynności te – jako niewykonywane w ramach działalności gospodarczej – nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Niezależnie od powyższego, nawet gdyby uznać je za mieszczące się w zakresie działalności gospodarczej, spełniają one przesłanki wyłączenia z opodatkowania określone w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT.

3.  (we wniosku nr 5) Czy w opisanym stanie faktycznym Wnioskodawczyni jest zobowiązana do rejestracji jako podatnik VAT?

Zdaniem Wnioskodawczyni, w opisanym stanie faktycznym nie jest ona zobowiązana do rejestracji jako podatnik VAT, gdyż wykonywane przez nią czynności nie stanowią działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT.

4.  (we wniosku nr 6) Czy Wnioskodawczyni jest zobowiązana do wystawiania faktur VAT dokumentujących wynagrodzenie z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu?

Zdaniem Wnioskodawczyni, nie jest ona zobowiązana do wystawiania faktur VAT dokumentujących wynagrodzenie z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

5.  (we wniosku nr 7) Czy w przypadku braku obowiązku opodatkowania podatkiem VAT wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Wnioskodawczyni jest zobowiązana do dokumentowania tego wynagrodzenia fakturą VAT?

Zdaniem Wnioskodawczyni, w przypadku braku obowiązku opodatkowania podatkiem VAT wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nie jest ona zobowiązana do dokumentowania tego wynagrodzenia fakturą VAT.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: „ustawa o PIT”), źródłami przychodów są m.in. działalność wykonywana osobiście (pkt 2) oraz pozarolnicza działalność gospodarcza (pkt 3).

Jak wynika z utrwalonej linii interpretacyjnej oraz orzecznictwa sądów administracyjnych, w szczególności uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2013 r., sygn. akt II FPS 1/13, kwalifikacja wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu zależy od formy wykonywania zawodu przez pełnomocnika.

W przypadku, gdy radca prawny wykonuje zawód w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, wynagrodzenie to stanowi przychód z działalności gospodarczej. Natomiast w sytuacji, gdy radca prawny nie prowadzi działalności gospodarczej i wykonuje zawód w innej formie, w szczególności w ramach stosunku pracy, wynagrodzenie to należy kwalifikować jako przychód z działalności wykonywanej osobiście.

Stanowisko to znajduje również potwierdzenie w interpretacjach organów podatkowych, zgodnie z którymi w przypadku radców prawnych nieprowadzących działalności gospodarczej wynagrodzenie za pomoc prawną z urzędu stanowi przychód z działalności wykonywanej osobiście.

W konsekwencji, w opisanym stanie faktycznym wynagrodzenie Wnioskodawczyni należy zakwalifikować do źródła przychodów, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT. Z uwagi na powyższą kwalifikację, zastosowanie znajduje art. 41 ust. 1 ustawy o PIT, zgodnie z którym podmioty dokonujące wypłat z tytułów określonych m.in. w art. 13 ustawy są obowiązane jako płatnicy pobierać zaliczki na podatek dochodowy. W konsekwencji sąd wypłacający wynagrodzenie pełni funkcję płatnika, a na Wnioskodawczyni nie ciąży obowiązek samodzielnego obliczania i odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy. Sąd jest również zobowiązany do sporządzenia i przekazania informacji PIT-11.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: „ustawa o VAT”), podatnikami są podmioty wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, rozumianą jako działalność usługodawców wykonywaną w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

W ocenie Wnioskodawczyni, czynności polegające na świadczeniu pomocy prawnej z urzędu w opisanym stanie faktycznym nie spełniają przesłanek uznania ich za działalność gospodarczą. Po pierwsze, czynności te nie mają charakteru samodzielnego. Wnioskodawczyni wykonuje zawód radcy prawnego wyłącznie w ramach stosunku pracy, a przy realizacji spraw z urzędu korzysta z infrastruktury oraz zaplecza organizacyjnego kancelarii, w której jest zatrudniona.

Po drugie, czynności te nie mają charakteru ciągłego ani zorganizowanego. Sprawy z urzędu przyznawane są incydentalnie, niezależnie od woli Wnioskodawczyni i nie stanowią stałego źródła dochodu.

Po trzecie, Wnioskodawczyni nie ponosi ryzyka gospodarczego charakterystycznego dla działalności gospodarczej, w szczególności nie organizuje samodzielnie działalności, nie ponosi kosztów jej prowadzenia i nie działa we własnym imieniu w warunkach rynkowych.

W świetle powyższego brak jest podstaw do uznania, że Wnioskodawczyni wykonuje działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT.

Niezależnie od powyższego, nawet gdyby uznać, że czynności te mieszczą się w zakresie działalności gospodarczej, to w ocenie Wnioskodawczyni, spełniają one przesłanki wyłączenia określone w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT.

Zgodnie z tym przepisem, za działalność gospodarczą nie uznaje się czynności, z tytułu których przychody są kwalifikowane jako przychody z działalności wykonywanej osobiście, jeżeli pomiędzy zlecającym a wykonującym istnieje stosunek prawny określający:

·      warunki wykonywania czynności,

·      wynagrodzenie,

·      odpowiedzialność wobec osób trzecich.

W analizowanej sytuacji wszystkie powyższe przesłanki są spełnione:

·      warunki wykonywania czynności wynikają z przepisów prawa oraz decyzji sądu i samorządu zawodowego,

·      wynagrodzenie jest określone w przepisach i przyznawane przez sąd,

·      odpowiedzialność za realizację obowiązku zapewnienia pomocy prawnej spoczywa na państwie.

Ponadto, jak wynika z interpretacji indywidualnych, w sytuacjach, gdy czynności wykonywane są bez cech samodzielności i ryzyka gospodarczego, nie podlegają one opodatkowaniu podatkiem VAT. Skoro czynności wykonywane przez Wnioskodawczynię nie stanowią działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT, nie podlegają one opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W konsekwencji:

·      Wnioskodawczyni nie jest zobowiązana do rejestracji jako podatnik VAT,

·      nie jest zobowiązana do wystawiania faktur VAT,

·      nie jest zobowiązana do rozliczania podatku VAT od otrzymywanego wynagrodzenia.

Brak obowiązku podatkowego w zakresie VAT oznacza również brak obowiązku dokumentowania wynagrodzenia fakturą VAT.

W świetle przedstawionego stanu faktycznego oraz powołanych przepisów prawa należy uznać, że:

·      wynagrodzenie z tytułu pomocy prawnej z urzędu stanowi przychód z działalności wykonywanej osobiście,

·      sąd pełni funkcję płatnika podatku dochodowego,

·      czynności te nie stanowią działalności gospodarczej na gruncie ustawy o VAT,

·      a tym samym nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług ani obowiązkom ewidencyjnym z tym związanym.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku, jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej ustawą:

Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy:

W myśl art. 8 ust. 1 ustawy:

Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa o podatku od towarów i usług zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 tej ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.

W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Nie każda czynność stanowiąca świadczenie usług podlega opodatkowaniu. Aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem musi być wykonana przez podatnika. Warunkiem bowiem opodatkowania danej czynności podatkiem od towarów i usług jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: po pierwsze czynność winna być ujęta w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, po drugie musi ona być zrealizowana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, będzie podatnikiem podatku od towarów i usług.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy:

W rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy:

W świetle art. 15 ust. 3 ustawy:

W myśl art. 13 pkt 2-9 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Z zakresu podmiotowego ustawy o podatku od towarów i usług wyłączone zostały podmioty osiągające przychody, o których stanowi art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jednocześnie przepis art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług przewiduje niezbędny warunek, aby czynności osoby fizycznej nie były uznawane za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy. Warunek ten dotyczy związania wykonującego czynność ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego za wykonanie tych czynności.

Oznacza to, że wyłączenie z opodatkowania jest możliwe tylko wówczas, kiedy przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a stosunek prawny istniejący pomiędzy zleceniodawcą a zleceniobiorcą, oprócz wynagrodzenia oraz warunków wykonywania czynności, będzie określał odpowiedzialność tego pierwszego względem osób trzecich. Przy czym, kryteria te muszą zostać spełnione łącznie.

Z przedstawionych we wniosku okoliczności wynika, że jest Pani radcą prawnym i wykonuje zawód radcy prawnego wyłącznie w ramach stosunku pracy, na podstawie umowy o pracę zawartej z Kancelarią Radcy Prawnego. Nie prowadzi Pani działalności gospodarczej, a także nie jest Pani zarejestrowana jako czynny podatnik podatku od towarów i usług (VAT). W związku z wykonywaniem zawodu radcy prawnego podlega Pani obowiązkom wynikającym z ustawy o radcach prawnych, w tym obowiązkowi podejmowania spraw z urzędu. W związku z powyższym została Pani wyznaczona do świadczenia pomocy prawnej z urzędu m.in. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego oraz zawiadomienia Okręgowej Izby Radców Prawnych. Wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przyznawane jest przez sąd i wypłacane przez Skarb Państwa. Dodatkowo wskazała Pani, że wynagrodzenie otrzymywane z tego tytułu, nie stanowi przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT, lecz przychód z działalności wykonywanej osobiście, mieszczący się w źródle przychodów określonym w art. 10 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 pkt 6 ustawy o PIT.

Wskazania w tym miejscu wymaga, że prawo do świadczenia pomocy prawnej z urzędu nabywane jest na podstawie stosownych przepisów prawa.

I tak, stosownie do art. 4 ustawy 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 499 ze zm.):

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o radcach prawnych:

Jak stanowi art. 64 ust. 1 ustawy o radcach prawnych:

W myśl art. 64 ust. 1a ustawy o radcach prawnych:

Z powyższego wynika, że radca prawny odpowiada sam za wykonywane przez siebie czynności, niezależnie od tego, kto go zobowiązał do ich podejmowania, a na wypadek ewentualnych roszczeń odszkodowawczych szkoda pokrywana jest z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przy świadczeniu pomocy prawnej, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych czy występowaniu przed sądami i urzędami.

Natomiast sądy sprawując wymiar sprawiedliwości dążą również do zapewnienia stronom procesu ich praw, tj. m.in. prawa do obrony, z uwagi na to, że każdy ma prawo do bezstronnego i sprawiedliwego procesu. W tym układzie rolą radcy prawnego jest rzetelna obrona klienta, zgodnie z zasadami etyki wykonywanego zawodu. Obowiązkowi podatkowemu podlegają usługi wykonywane pod nadzorem, a także na ryzyko i odpowiedzialność zleceniodawcy, świadczone w ramach szczególnej podległości osoby, która je wykonywała.

W sytuacji ustanowienia obrońcy z urzędu lub pełnomocnika brak jest tak daleko idącej ingerencji sądu, by można mówić o przyjęciu przez niego odpowiedzialności za działania obrońcy. Wnioskować z powyższego można, że również warunki wykonywania czynności w ramach świadczenia pomocy prawnej z urzędu określone są w ustawie, bowiem zdeterminowane są funkcją pełnioną przez radców prawnych.

Ponadto wskazania wymaga, że na podstawie art. 8 ust. 1 ww. ustawy o radcach prawnych:

Zgodnie z art. 22³ ust. 1 i ust. 2 ustawy o radcach prawnych:

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 136), określa szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.

Z powyższych przepisów wynika, że ich zakres podmiotowy odnosi się do wykonującego zawód radcy prawnego bez względu na sposób wykonywania zawodu. W przypadku zastępstwa procesowego z urzędu nie ma zatem znaczenia fakt czy radca prawny wykonuje zawód w kancelarii radcowskiej, zespole radcowskim – czy jest wspólnikiem np.: spółki cywilnej, jawnej, czy komandytowej czy też będąc zatrudnionym w oparciu o umowę o pracę, gdyż to on osobiście świadczy pomoc prawną z urzędu.

Z analizy przytoczonych powyżej przepisów jednoznacznie wynika, iż pomocy prawnej z urzędu, na zlecenie sądu, udziela osobiście radca prawny.

Jednocześnie wskazania wymaga, że sformułowanie w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność zleceniodawcy, w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez zleceniobiorcę w ramach wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę zlecającą ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy. Tak bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich.

W kontekście powyższego, nie można się z Panią zgodzić, że wykonywane przez Panią jako radcę prawnego czynności polegające na świadczeniu pomocy prawnej z urzędu będą korzystały z wyłączenia z zakresu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług na podstawie art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług.

W analizowanym przypadku nie zostanie spełniony jeden z warunków określonych w powołanym wyżej przepisie dotyczący odpowiedzialności zlecającego wykonanie czynności za ich wykonanie przez zleceniobiorcę. Bowiem w przypadku usług radcy prawnego, polegających na świadczeniu pomocy prawnej z urzędu (zleconych przez sąd) nie jest możliwe – przy reprezentowaniu podmiotu przed sądem – przeniesienie odpowiedzialności na zleceniodawcę.

Zatem Pani jako radca prawny wykonujący czynności w wyżej wymienionych okolicznościach będzie uznana, zgodnie z art. 15 ustawy za podatnika podatku od towarów i usług. Bez znaczenia w przedmiotowej sprawie jest fakt, że wykonując czynności pomocy prawnej z urzędu jest Pani jednocześnie zatrudniona na umowę o pracę.

W przedmiotowej sprawie należy bowiem odróżnić skutki podatkowe wynikające z faktu uzyskiwania przychodów z działalności wykonywanej osobiście w związku z podjętymi aktami władczymi o ustanowieniu z urzędu pełnomocnika, od faktu uzyskiwania przychodów z tytułu zatrudnienia.

Należy więc uznać, że świadczone przez radcę prawnego – na zlecenie sądu – usługi przypisane temu zawodowi wpisują się w działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy i jako takie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Wobec powyższego Pani stanowisko w zakresie pytania oznaczonego we wniosku nr 3 i 4 jest nieprawidłowe.

Kwestia zgłoszenia rejestracyjnego została uregulowana w Dziale X Rozdziale 1 Rejestracja.

W myśl art. 96 ust. 1 ustawy:

Zgodnie z art. 96 ust. 3 ustawy:

Na mocy art. 96 ust. 4 ustawy:

Z powyższych przepisów wynika, że podatnik wykonując czynności określone w art. 5 ustawy jest zobowiązany do zarejestrowania się jako czynny podatnik podatku VAT. Podatnik może również złożyć zgłoszenie rejestracyjne, jeżeli jego sprzedaż podlega zwolnieniu od podatku.

Ustawodawca przewidział zwolnienie od podatku dla pewnej grupy podatników. Regulacje w tym zakresie zawarte zostały w art. 113 ustawy o podatku od towarów i usług.

Na mocy art. 113 ust. 1 ustawy:

Zgodnie z art. 113 ust. 13 ustawy:

Ponieważ świadczy Pani usługi prawnicze polegające na świadczeniu pomocy prawnej z urzędu, zwolnienie, o którym mowa w art. 113 ust. 1 i 9 ustawy nie znajdzie zastosowania w przedmiotowej sprawie.

Jak rozstrzygnąłem wyżej, świadczone przez Panią jako radcę prawnego – na zlecenie sądu – usługi pomocy prawnej będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W związku z powyższym, z tytułu świadczonych usług pomocy prawnej na rzecz sądu będzie Pani zobowiązana do złożenia zgłoszenia rejestracyjnego, o którym mowa w art. 96 ust. 1 ustawy i rejestracji jak podatnik VAT czynny.

Zatem Pani stanowisko w zakresie pytania oznaczonego we wniosku nr 5 jest nieprawidłowe.

Zasady wystawiania faktur zostały uregulowane w Dziale XI ustawy, w Rozdziale 1 – Faktury.

Zgodnie z art. 106b ust. 1 ustawy:

Przepis art. 106e ust. 1 ustawy zawiera katalog obligatoryjnych danych, które powinna zawierać faktura.

Stosownie do art. 106i ust. 1 ustawy:

Faktura jest dokumentem sformalizowanym (potwierdzającymi zaistnienie określonego zdarzenia gospodarczego), która powinna spełniać szereg wymogów przewidzianych przepisami prawa. Prawidłowość materialno-prawna faktury zachodzi wówczas, jeżeli odzwierciedla ona prawdziwe zdarzenie gospodarcze, czyli w istocie stwierdza fakt dostawy określonych towarów lub świadczenia usług. Wystawienie faktury należy rozumieć jako sporządzenie dokumentu oraz jego przekazanie innemu podmiotowi. Faktura jest więc dokumentem stwierdzającym wystąpienie u podatnika okoliczności powodujących powstanie obowiązku podatkowego.

Z przywołanych wyżej przepisów – co do zasady – podatnik VAT jest zobowiązany wystawiać fakturę dokumentującą sprzedaż towarów i usług na rzecz innego podatnika podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem.

Jak wyżej wskazałem, świadczone przez Panią usługi pomocy prawnej na zlecenie sądu będą stanowić działalność wykonywaną osobiście i z tytułu wykonywania tej działalności będzie Pani podatnikiem podatku od towarów i usług, w myśl wyżej powołanego art. 15 ustawy.

W konsekwencji powyższego będzie Pani również zobowiązana do wystawienia faktury dokumentującej świadczone usługi pomocy prawnej z urzędu i należnego za nie wynagrodzenia.

Wobec powyższego Pani stanowisko w zakresie pytania oznaczonego we wniosku nr 6 jest nieprawidłowe.

W związku z uznaniem, że świadczone przez radcę prawnego – na zlecenie sądu – usługi przypisane temu zawodowi wpisują się w działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy i jako takie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, nie udzielam odpowiedzi na pytanie nr 7, gdyż ze sposobu sformułowania tego pytania wynika, że oczekuje Pani na nie odpowiedzi w przypadku braku obowiązku opodatkowania podatkiem VAT wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Panią i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji indywidualnej.

Wydana interpretacja dotyczy wniosku w zakresie podatku od towarów i usług. Natomiast w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych zostało wydane odrębne rozstrzygnięcie.

Zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Ponosi Pani ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Panią w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, wydana interpretacja traci swoją aktualność.

Jednocześnie podkreślam, że ta interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu sprawy, co oznacza, że w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.