Uznanie, że czynności wykonywane przez Gminę na rzecz Mieszkańców w ramach inwestycji nie stanowią/nie będą stanowić działalności gospodarczej oraz nie będą podlegać opodatkowaniu VAT. Brak obowiązku opodatkowania podatkiem VAT wpłat otrzymywanych od Mieszkańców. Brak obowiązku opodatkowania podatkiem VAT środków z PROW. Brak prawa do odliczenia VAT w związki z realizacją ww. inwestycji.
Gmina realizuje inwestycję budowy przydomowych oczyszczalni ścieków (POŚ) w ramach zadań własnych z ustawy o samorządzie gminnym. Inwestycja jest finansowana z trzech źródeł: środków własnych gminy, dofinansowania z PROW (68,67% kosztów) oraz wpłat mieszkańców (31,33% kosztów). Gmina zawarła umowy cywilnoprawne z mieszkańcami, na mocy których początkowo POŚ stanowią własność gminy, a następnie są przekazywane mieszkańcom na własność bez dodatkowych opłat.…
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
11 lipca 2025 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy:
Uzupełnili go Państwo – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 15 września 2025 r. (data wpływu).
Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego
Gmina ... (dalej: „Gmina” lub „Wnioskodawca”) jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT.
Na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm., dalej: „ustawa o samorządzie gminnym”) Gmina jest wyposażona w osobowość prawną i posiada zdolność do czynności cywilnoprawnych. Gmina wykonuje zadania własne (określone w art. 7 ustawy o samorządzie gminnym) samodzielnie lub poprzez powołane gminne jednostki organizacyjne.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym zadania własne Gminy obejmują m.in. sprawy: kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych. W ramach realizacji tych zadań własnych Wnioskodawca sukcesywnie rozbudowuje infrastrukturę kanalizacyjną na terenie Gminy.
W ramach ww. zadań własnych Gmina ma zamiar zrealizować inwestycję pn. „...”.
Gmina zamierza sfinansować realizację ww. inwestycji zarówno ze środków własnych Gminy, jak i ze środków zewnętrznych, tj. przy udziale środków pochodzących z dofinansowania uzyskanego ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (dalej: „PROW”).
Inwestycja obejmuje swoim zakresem następujące podzadania:
1) „...”;
2) „...”.
W tym miejscu Gmina wskazała, iż niniejszy wniosek o interpretację dotyczy ww. inwestycji wyłącznie w części w jakiej obejmuje ona realizację podzadania pn. „...” wymienionego w pkt 1 powyżej.
Uwzględniając powyższe, Gmina wskazała, iż niniejszy wniosek o interpretację nie dotyczy ww. inwestycji w zakresie w jakim obejmuje ona realizację podzadania inwestycyjnego wskazanego w pkt 2 powyżej, a więc podzadania pn. „...”.
Dalej inwestycja, w zakresie objętym niniejszym wnioskiem, zwana będzie: „Inwestycją POŚ”.
Gmina w zakresie realizacji Inwestycji POŚ zawarła już z mieszkańcami Gminy (dalej również jako: „Mieszkańcy”) wszystkie umowy cywilnoprawne regulujące zasady realizacji i finansowania budowy przydomowych oczyszczalni ścieków (dalej odpowiednio jako: „Umowa” lub „Umowy”).
W związku z realizacją przez Gminę na rzecz Mieszkańców ww. świadczenia, Mieszkańcy są zobowiązani do wniesienia na rzecz Gminy wkładu własnego w wysokości określonej w Umowach.
Zakres prac Inwestycji POŚ w szczególności obejmuje wykonanie robót budowlanych, dostawę i montaż kompletnych przydomowych biologicznych oczyszczalni ścieków (dalej: „POŚ”) z przyłączeniami kanalizacji sanitarnej z budynków mieszkalnych, w celu odprowadzania ścieków oczyszczonych od Mieszkańców w miejscowościach położonych na terenie Gminy.
Jednocześnie, Gmina pragnie wskazać, że powstanie POŚ wymusi na Mieszkańcach opróżnianie i wywóz powstałych z nich nieczystości. Tym samym, po realizacji Inwestycji POŚ, Gmina będzie świadczyła odpłatne usługi odbioru ścieków (tj. osadu z POŚ) od Mieszkańców. Usługi te będą opodatkowane VAT, a podatek należny będzie odprowadzany do właściwego urzędu skarbowego.
Inwestycja POŚ ma na celu poprawę warunków życia mieszkańców, a POŚ będą budowane na terenach, gdzie budowa kanalizacji jest technicznie niemożliwa i ekonomicznie nieuzasadniona. W konsekwencji, Inwestycja POŚ będzie miała charakter zarobkowy.
Zgodnie z postanowieniami Umów, początkowo POŚ stanowić będą własność Gminy. Następnie Gmina przekaże Mieszkańcom POŚ na własność. Przeniesienie własności odbędzie się w ramach zawartych Umów, tj. bez konieczności uiszczania przez Mieszkańców odrębnej wpłaty z tego tytułu.
Inwestycja POŚ będzie realizowana na podstawie kontraktów na roboty budowlane z wyłonionymi przez JST wykonawcami (dalej: „Wykonawcy”), u których Gmina będzie nabywała usługi budowy POŚ. Faktury z tytułu realizacji Inwestycji POŚ wystawiane będą na JST, z podaniem jej NIP.
Ponadto, w uzupełnieniu wniosku na pytania wskazali Państwo odpowiednio:
1. Jaki jest całkowity koszt zrealizowanej inwestycji pn. „...”?
„Na wstępie Gmina wskazuje, że na chwilę obecną inwestycja pn. „...” (dalej: „Inwestycja”) jest w trakcie realizacji, a w konsekwencji finalna wartość całej Inwestycji po jej zrealizowaniu może ulec zmianie.
Jednakże, na moment sporządzania niniejszej odpowiedzi na Wezwanie, całkowity koszt realizowanej inwestycji pn. „...” (dalej: „Inwestycja POŚ”) planowo ma wynieść … zł brutto.”
2. W jakiej wysokości otrzymali/otrzymają Państwo dofinansowanie ww. inwestycji ze środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (dalej: PROW)?
„Na realizację Inwestycji POŚ ze środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Gmina otrzymała dofinansowania w wysokości … zł.”
3. Jaka jest struktura udziału poszczególnych źródeł finansowania zrealizowanego przez Państwa ww. zadania (wkład mieszkańca, Państwa wkład własny, dofinansowanie)? Proszę wskazać wyłącznie konkretną wartość procentową.
„Gmina pragnie wskazać, że % struktura udziału poszczególnych źródeł finansowania w realizacji Inwestycji POŚ będzie kształtowała się następująco:
W tym miejscu Gmina pragnie podkreślić, że ze względu na fakt, iż Inwestycja POŚ jest w trakcie realizacji, jej ostateczna wartość może ulec zmianie. Dlatego Gmina nie jest w stanie wykluczyć, że po formalnym zakończeniu realizacji Inwestycji POŚ wskazane w niniejszej odpowiedzi wartości ulegną zmianie.”
4. W jaki sposób wyłoniono mieszkańców do udziału w inwestycji?
„Proces wyłonienia Mieszkańców do udziału w Inwestycji POŚ został przeprowadzony z zachowaniem zasad otwartości i równego dostępu dla wszystkich zainteresowanych mieszkańców Gminy.
Na początkowym etapie Inwestycji POŚ Gmina ogłosiła informacje o planowanej inwestycji i możliwości zgłaszania chęci uczestnictwa na oficjalnej stronie internetowej Gminy. Następnie zorganizowano spotkania konsultacyjne dla mieszkańców, podczas których przedstawiano szczegółowe informacje dotyczące zasad udziału w Inwestycji POŚ oraz wymogów technicznych związanych z budową przydomowych oczyszczalni ścieków (dalej: „POŚ”). W dalszej kolejności Gmina przyjmowała dobrowolne zgłoszenia od Mieszkańców zainteresowanych udziałem w Inwestycji POŚ.
Gmina zaznacza, że możliwość uczestnictwa w Inwestycji POŚ była dostępna dla wszystkich chętnych mieszkańców, którzy spełniali techniczne warunki do instalacji POŚ na swoich nieruchomościach i wyrazili chęć przystąpienia do programu.”
5. Czy wartość wpłat była taka sama dla wszystkich mieszkańców? Jeśli wartość wpłat była różna z czego wynikały różnice?
„Gmina pragnie wskazać, że wartość wpłat wnoszonych przez wszystkich Mieszkańców (wkład własny) uczestniczących w Inwestycji POŚ była jednakowa dla wszystkich Mieszkańców. Zastosowano jednolite rozwiązanie technologiczne dla wszystkich beneficjentów Inwestycji POŚ, dzięki czemu możliwe było ustalenie jednolitej kwoty wpłat (wkładu własnego) dla wszystkich uczestniczących Mieszkańców.”
6. Czy nigdy wkład (wpłaty) mieszkańca nie pokrywał całości bądź znacznej części kosztów budowy przydomowych oczyszczalni ścieków, tj. nie stanowił nigdy faktycznego ekwiwalentu wartości otrzymanego świadczenia?
„Na wstępie Gmina pragnie wskazać, że określenie wielkości wkładu Mieszkańca jako „znaczną część kosztów” jest określeniem nieprecyzyjnym, uniemożliwiającym udzielenie odpowiedzi według obiektywnych kryteriów, ponieważ to, czy dany wkład stanowi znaczną czy nieznaczną część kosztów, może stanowić jedynie subiektywną opinię.
Jednocześnie, w ocenie Gminy, zgodnie z powyższym należy rozumieć, że nigdy wkład Mieszkańca nie będzie pokrywał całości bądź znacznej części kosztów budowy POŚ, tj. nigdy nie będzie stanowił faktycznego ekwiwalentu wartości otrzymanego świadczenia.”
7. Czy realizacja ww. zadania miała na celu osiąganie przez Państwa stałego dochodu, zysku z tego tytułu?
„Gmina pragnie wskazać, że realizacja ww. zadania miała na celu osiągnięcie przez Gminę stałego dochodu, zysku z tego tytułu poprzez wymuszenie na Mieszkańcach opróżniania i wywozu powstałych z POŚ nieczystości. Tym samym, po realizacji Inwestycji POŚ, Gmina będzie świadczyła odpłatne usługi odbioru ścieków (tj. osadu z POŚ) od Mieszkańców.”
8. Czy realizując ww. zadanie Państwa celem było stałe i zorganizowane wykonywanie takiej działalności w celach zarobkowych?
„Gmina pragnie wskazać, że celem realizacji ww. zadania było stałe i zorganizowane wykonywanie takiej działalności w celach zarobkowych.
Mając na uwadze powyższe, Gmina pragnie wskazać, że na przestrzeni lat zrealizowała szereg analogicznych inwestycji w zakresie budowy przydomowych oczyszczalni ścieków taki jak:
9. Skoro w związku z wybudowaniem POŚ świadczą/będą Państwo świadczyć usługi odbioru i wywozu ścieków (osadu z POŚ) proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
a. Czy umowa zawarta z właścicielami nieruchomości dotyczy zarówno wybudowania POŚ oraz odbioru i wywozu ścieków z wybudowanych POŚ, czy na każdą z tych czynności jest/będzie z mieszkańcem zawarta odrębna umowa?
„Gmina pragnie wskazać, że wybudowanie POŚ oraz odbiór i wywóz ścieków z wybudowanych POŚ stanowią odrębne od siebie czynności.
Mając na uwadze powyższe,
stanowią przedmiot odrębnych umów zawieranych z Mieszkańcem.”
b. Czy wszyscy mieszkańcy są/będą zobowiązani do zawarcia z Państwem umowy na odbiór i wywóz ścieków z wybudowanych POŚ? Czy umowy te zostały zawarte jednocześnie z zawarciem umowy na budowę POŚ, czy zostały zawarte/będą zawierane już po zakończeniu budowy POŚ?
„Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. (Dz. U. z 2025 r. poz. 733) o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, właściciele nieruchomości którzy pozbywają się z terenu nieruchomości nieczystości ciekłych, oraz właściciele nieruchomości, którzy nie są obowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy, wykonując obowiązek określony w art. 5 ust. 1 pkt 3b, są obowiązani do udokumentowania w formie umowy korzystania z usług wykonywanych przez:
1) gminną jednostkę organizacyjną lub przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych lub
2) gminną jednostkę organizacyjną lub przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, wpisanego do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b ust. 2
- przez okazanie takich umów i dowodów uiszczania opłat za te usługi.
Mając na uwadze powyższe, wszyscy Mieszkańcy są / będą zobowiązani do zawarcia umowy na odbiór i wywóz ścieków z wybudowanych POŚ, jednakże czy Mieszkańcy zawrą w tym zakresie umowę z gminną jednostką organizacyjną zajmującą się świadczeniem usług odbioru i wywozu ścieków z terenu Gminy (tutaj: odpowiedni referat w Urzędzie Gminy) czy z przedsiębiorcą posiadającym zezwolenie na prowadzenie działalności w tym zakresie - jest to już indywidualna decyzja każdego z Mieszkańców. W tym miejscu jednak Gmina pragnie wskazać, że co do zasady mieszkańcy z terenu Gminy zawierają w powyższym zakresie stosowne umowy na odbiór i wywóz nieczystości z gminną jednostkę organizacyjną.
Ponadto, mając na uwadze odpowiedź przedstawioną na pytanie 9a) powyżej, Gmina pragnie ponownie wskazać, że (1) wybudowanie POŚ oraz (2) odbiór i wywóz ścieków z wybudowanych POŚ stanowią przedmiot odrębnych umów zawieranych z Mieszkańcem, w związku z czym przedmiotowe umowy nie są zawierane jednocześnie.”
c. Czy ww. usługi w zakresie odbioru i wywozu ścieków z wybudowanych POŚ wykonują/będą wykonywać wyłącznie Państwo, czy może/będzie mógł je wykonywać inny dowolny podmiot na podstawie umowy zawartej bezpośrednio z danym mieszkańcem?
„Gmina pragnie wskazać, że usługi w zakresie odbioru i wywozu ścieków z wybudowanych POŚ może wykonywać dowolny podmiot posiadający stosowne uprawnienia, na podstawie odrębnej umowy zawartej bezpośrednio z danym mieszkańcem.
Mieszkańcy mają pełną swobodę wyboru usługodawcy w tym zakresie i nie są zobligowani do korzystania wyłącznie z usług świadczonych przez Gminę. Jednakże, zgodnie ze wskazaniem Gminy w udzielonej odpowiedzi na pytanie powyżej, co do zasady mieszkańcy z terenu Gminy w zakresie świadczenie usług odbioru i wywozu nieczystości wybierają Gminę i z nią zawierają stosowne umowy w tym zakresie.”
d. Jeśli mieszkańcy są/będą zobowiązani do nabywania od Państwa usług związanych z odbiorem i wywozem ścieków z wybudowanych POŚ, czy dla wszystkich mieszkańców opłaty te są/będą określone w takiej samej wysokości? Jeśli nie, od czego jest/będzie uzależniona wysokość ww. wynagrodzenia?
„Mając na uwadze udzielone odpowiedzi na pytania powyżej, Gmina jeszcze raz pragnie podkreślić, że mieszkańcy nie są zobowiązani do nabywania usług odbioru i wywozu ścieków wyłącznie od Gminy. Jednakże, co do zasady mieszkańcy z terenu Gminy wybierają jako usługodawcę w zakresie odbioru i wywozu ścieków właśnie Gminę.
W tym miejscu, Gmina zwraca uwagę na obowiązek stosowania zatwierdzonej taryfy stanowiącej odpowiednie zestawienie ogłoszonych publicznie cen i stawek opłat za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. W związku z czym, Gmina pragnie wskazać, że dla wszystkich mieszkańców opłaty te są/będą określone w takiej samej wysokości.”
e. Czy usługi związane z odbiorem i wywozem ścieków z wybudowanych POŚ zostały uwzględnione w dokumentacji dotyczącej dofinansowania?
„Gmina pragnie wskazać, że usługi związane z odbiorem i wywozem ścieków z wybudowanych POŚ nie zostały uwzględnione w dokumentacji dotyczącej dofinansowania Inwestycji POŚ ze środków PROW.
Koszty świadczenia usług odbioru i wywozu ścieków nie są objęte dofinansowaniem i są ponoszone przez Mieszkańców niezależnie od kosztów realizacji samej Inwestycji POŚ.”
f. Czy wynagrodzenie za usługi związane z odbiorem i wywozem ścieków z wybudowanych POŚ jest/będzie pokrywało w pełni koszty świadczenia tych usług? Czy są/będą one w jakiś sposób dofinansowane przez Państwa?
„Odbiór i wywóz ścieków z wybudowanych POŚ realizowany jest w ramach zadań własnych Gminy, zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1153) który stanowi, że zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych należy do zadań własnych Gminy.
Gmina pragnie wskazać, że w zakresie wynagrodzenia za usługi związane z odbiorem i wywozem ścieków m.in. z wybudowanych POŚ wiąże ją zatwierdzona taryfa w zakresie cen i stawek opłat za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, której celem jest pokrycie w pełni kosztów świadczenia tych usług. Dodatkowo, usługi te nie są w jakikolwiek sposób dofinansowane przez Gminę.”
g. Czy koszty usług związanych z odbiorem i wywozem ścieków z wybudowanych POŚ, są/będą ujmowane wraz ze wszystkimi innymi kosztami, celem ustalenia wartości całej Inwestycji? Jeśli nie, proszę wskazać dlaczego?
„Gmina pragnie ponownie podkreślić, że usługi odbioru i wywozu ścieków z wybudowanych POŚ a samo wybudowanie POŚ stanowi odrębne od siebie czynności.
Mając na uwadze powyższe, koszty usług związanych z odbiorem i wywozem ścieków z wybudowanych POŚ, nie są/nie będą ujmowane wraz ze wszystkimi innymi kosztami, celem ustalenia wartości całej Inwestycji POŚ. Tym samy koszy świadczonych usług odbioru i wywozu ścieków pozostają bez wpływu na finalną wartość Inwestycji POŚ.”
h. Czy w sytuacji, gdy mieszkaniec nie wyrazi zgody na świadczenie usług w zakresie odbioru i wywozu ścieków przez Państwa, to POŚ nie zostanie zainstalowana u tego mieszkańca?
„Z tego względu, iż realizacja Inwestycji POŚ oraz usługi odbioru i wywozu ścieków są czynnościami od siebie odrębnymi nie dojdzie do sytuacji zawartej w pytaniu.
W sytuacji, gdy Mieszkaniec nie wyrazi zainteresowania na świadczenie usług w zakresie odbioru i wywozu ścieków przez Gminę (Gmina przypomina, że Mieszkaniec ma pełną swobodę w wyborze usługodawcy w tym zakresie po wybudowaniu POŚ), to mimo tego POŚ zostanie wybudowana u niego zgodnie z zawartą umową na budowę POŚ w ramach Inwestycji POŚ.”
Pytania
1. Czy czynności wykonywane przez Gminę na rzecz Mieszkańców w ramach Inwestycji POŚ stanowią / będą stanowić działalność gospodarczą oraz podlegają / będą podlegać opodatkowaniu VAT?
2. Czy Gmina jest / będzie zobowiązana do opodatkowania VAT wpłat otrzymywanych od Mieszkańców?
3. Czy Gmina jest / będzie zobowiązana do opodatkowania VAT środków z PROW, które planuje przeznaczyć na realizację Inwestycji POŚ?
4. Czy Gminie przysługuje / będzie przysługiwało prawo do odliczenia VAT naliczonego wykazanego na fakturach zakupowych dotyczących Inwestycji POŚ?
Państwa stanowisko w sprawie
1. Czynności wykonywane przez Gminę na rzecz Mieszkańców w ramach Inwestycji POŚ nie stanowią / nie będą stanowić działalności gospodarczej oraz nie będą podlegać opodatkowaniu VAT.
2. Gmina nie jest / nie będzie zobowiązana do opodatkowania VAT wpłat otrzymywanych od Mieszkańców.
3. Gmina nie jest / nie będzie zobowiązana do opodatkowania VAT środków z PROW, które planuje przeznaczyć na realizację Inwestycji POŚ.
4. Gminie nie przysługuje / nie będzie przysługiwało prawo do odliczenia VAT naliczonego wykazanego na fakturach zakupowych związanych z Inwestycją POŚ.
Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy:
Ad 1-3
Zgodnie z art. 15 ust. 6 ustawy o VAT nie uznaje się za podatników organów władzy publicznej w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych. Jeżeli zatem dana czynność ma miejsce w ramach wykonywania zadań nałożonych na gminę odrębnymi przepisami prawa i nie ma formy umowy cywilnoprawnej – nie podlega VAT z uwagi na brak statusu podatnika VAT po stronie gminy.
Jednocześnie art. 15 ust. 6 ustawy o VAT stanowi lex specialis w odniesieniu do art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT. Oznacza to, że w przypadku czynności wykonywanych przez gminę na podstawie umów cywilnoprawnych gmina może być uznana za podatnika, o ile spełnia kryteria określone w art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, a więc jeśli bez względu na cel czy rezultat wykonuje samodzielnie działalność gospodarczą rozumianą jako wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, obejmującą w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
W tym miejscu Gmina pragnie zwrócić szczególną uwagę na orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: „Trybunał” lub „TSUE”) z dnia 30 marca 2023 r. wydane w sprawie C-612/21 (gmina O przeciwko Dyrektorowi Krajowej Informacji Skarbowej, dalej: „Wyrok TSUE”), w którym Trybunał analizując charakter działań podejmowanych przez gminę w związku z organizacją rozwoju wykorzystania odnawialnych źródeł energii na swoim terytorium na rzecz swoich mieszkańców (przypadek analogiczny do sprawy Gminy) uznał, że gmina nie wykonuje w tym zakresie działalności gospodarczej, a tym samym, że podejmowane przez nią czynności nie stanowią świadczeń podlegających opodatkowaniu VAT.
Jako podstawę swojego rozstrzygnięcia TSUE wskazuje na następujące okoliczności:
„(…) po pierwsze należy zauważyć, że podczas gdy przedsiębiorca dąży do stałego osiągania dochodu (zob. podobnie wyrok z dnia 20 stycznia 2021 r., AJFP Sibiu i DGRFP Braãov, C‑655/19, EU:C:2021:40, pkt 27–29 i przytoczone tam orzecznictwo), gmina O. wskazała we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej, jak wynika z postanowienia odsyłającego, że nie zamierza świadczyć regularnie usług instalacji systemów OZE i nie zatrudnia ani nie zamierza zatrudniać pracowników w tym celu, co odróżnia niniejszą sprawę od spraw, w których świadczenia gminne miały charakter trwały.
Po drugie, z informacji przedstawionych przez sąd odsyłający wynika, że gmina O. wydaje się ograniczać do zaproponowania swoim mieszkańcom będącym właścicielami nieruchomości, którzy mogą być zainteresowani systemami OZE, w ramach programu regionalnego mającego na celu umożliwienie przejścia na gospodarkę niskoemisyjną, dostarczenia i zainstalowania u nich tych systemów OZE za pośrednictwem przedsiębiorstwa wybranego w wyniku przetargu, w zamian za ich udział nieprzekraczający 25% kosztów podlegających dofinansowaniu związanych z tą dostawą i z tą instalacją, podczas gdy owa gmina płaci danemu przedsiębiorstwu wynagrodzenie za te same dostawę i instalację po cenie rynkowej.
(…)
W konsekwencji nawet biorąc pod uwagę płatności przyznane gminie O. przez dane województwo, które wynoszą 75% kosztów podlegających dofinansowaniu, suma kwot otrzymanych od zainteresowanych właścicieli z jednej strony i od owego województwa z drugiej strony pozostaje strukturalnie niższa od łącznych kosztów faktycznie poniesionych przez tę gminę, jak wskazano w pkt 31 niniejszego wyroku, co nie odpowiada podejściu, jakie przyjąłby w danym wypadku instalator systemów OZE, który przy ustalaniu swoich cen starałby się zawrzeć w nich swoje koszty i osiągnąć marżę zysku. Natomiast wspomniana gmina ponosi jedynie ryzyko strat, nie mając perspektywy zysku.
Po trzecie, nie wydaje się ekonomicznie opłacalne, aby taki instalator systemów OZE obciążał odbiorców swoich dostaw towarów i świadczenia usług jedynie najwyżej jedną czwartą poniesionych przez siebie kosztów, oczekując jednocześnie rekompensaty w postaci dofinansowania za zasadniczą część pozostałych trzech czwartych tych kosztów. Taki mechanizm nie tylko stawiałby jego przepływy pieniężne w sytuacji strukturalnie deficytowej, ale ponadto stwarzałby nietypowy stopień niepewności dla podatnika, ponieważ kwestia, czy i w jakim zakresie osoba trzecia zwróci tak istotną część poniesionych kosztów, pozostaje faktycznie otwarta do czasu podjęcia przez tę osobę trzecią decyzji, co następuje po tym, jak sporne transakcje zostaną dokonane.
(…)
W świetle powyższych rozważań na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, że art. 2 ust. 1, art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 dyrektywy 2006/112 należy interpretować w ten sposób, że dostawy towarów i świadczenia usług podlegających opodatkowaniu VAT nie stanowi dostarczenie i zainstalowanie przez gminę, za pośrednictwem przedsiębiorstwa, systemów OZE na rzecz jej mieszkańców będących właścicielami nieruchomości, którzy wyrazili wolę wyposażenia tych nieruchomości w takie systemy, jeżeli taka działalność nie ma na celu osiągania stałego dochodu i skutkuje jedynie zapłatą przez tych mieszkańców kwot pokrywających najwyżej jedną czwartą poniesionych kosztów, a pozostała część jest finansowana ze środków publicznych”.
W przedmiotowej sprawie podstawą współpracy pomiędzy Gminą a Mieszkańcami są Umowy o charakterze cywilnoprawnym. Jak wynika ze wskazanej na wstępie relacji art. 15 ust. 6 do art. 15 ust. 1 i 2, w przypadku, w którym na mocy art. 15 ust. 6 ustawy o VAT Gminy nie można wyłączyć z grona podatników VAT, należy powrócić do zasad ogólnych i zweryfikować, czy działania podejmowane przez Gminę w określonej sytuacji stanowią przejaw wykonywania działalności gospodarczej czy też władztwa publicznego.
Tym samym, w ocenie Gminy niezbędnym dla uznania Gminy za podatnika VAT jest rozstrzygnięcie, czy podejmowane przez Gminę działania w ramach Inwestycji POŚ stanowią / będą stanowiły przejaw wykonywania działalności gospodarczej w rozumieniu cytowanego wyżej art. 15 ust. 2 ustawy o VAT.
W ocenie Gminy, działań, które Gmina realizuje / będzie realizowała w ramach Inwestycji POŚ – w kontekście Wyroku TSUE – nie można uznać za wykonywanie działalności gospodarczej. Zgodzić się należy co prawda, że budowa POŚ na rzecz Mieszkańców stanowiła będzie przejaw realizacji zadań własnych Gminy, których wykonywanie będzie się odbywało na podstawie zawartych z Mieszkańcami umów cywilnoprawnych. Jednakże, Gmina realizując Inwestycję POŚ dąży wyłącznie do osiągnięcia ściśle określonego celu w postaci poprawy jakości życia mieszkańców na terenie Gminy w obszarze środowiska naturalnego poprzez montaż POŚ, z wykonaniem czego nie będzie wiązało się osiągnięcie przez Gminę jakichkolwiek dochodów czy zysków z tego tytułu.
W konsekwencji, w świetle Wyroku TSUE, realizowaną przez Gminę Inwestycję POŚ należy porównać do innych czynności realizowanych przez nią w ramach wykonywania zadań własnych, np. prace porządkowe, remonty dróg, itp. Działania te realizowane są na rzecz lokalnej społeczności nieodpłatnie, a jednocześnie można w wielu przypadkach zidentyfikować konkretnych beneficjentów zrealizowanych czynności (np. mieszkańców ulicy, która była przedmiotem remontu).
Zagadnienie to stanowiło przedmiot orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: „NSA”), m.in. wyroku z dnia 20 października 2023 r., sygn. akt I FSK 1490/20, wyroku z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. akt I FSK 1454/18, wyroku z dnia 5 października 2023 r., sygn. akt I FSK 1868/18 czy wyroku z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt I FSK 1707/19. W przytoczonych wyrokach NSA, w stanach faktycznych analogicznych do sytuacji Gminy, wskazywał, że realizowana przez Gminę działalność nie będzie stanowiła działalności gospodarczej, a w konsekwencji – nie będzie podlegała opodatkowaniu VAT.
W tym miejscu należy również wskazać na interpretację ogólną Ministra Finansów z dnia 2 maja 2024 r., znak sprawy: PT1.8101.1.2023 (dalej: „Interpretacja ogólna”), która została wydana w celu zapewnienia jednolitego stosowania przepisów prawa podatkowego przez organy podatkowe w przedmiotowej materii. W Interpretacji ogólnej potwierdzone zostało stanowisko wyrażone w Wyroku TSUE, jak również ww. wyrokach NSA.
Wobec powyższego, czynności wykonywane przez Gminę na rzecz Mieszkańców w ramach Inwestycji POŚ nie stanowią / nie będą stanowić działalności gospodarczej oraz nie podlegają / nie będą podlegać opodatkowaniu VAT. W konsekwencji, Gmina nie jest / nie będzie zobowiązana do opodatkowania VAT otrzymywanych od Mieszkańców wpłat, jak również środków z PROW, które Gmina planuje przeznaczyć na realizację Inwestycji POŚ.
Ad 4
Stosownie do art. 86 ust. 1 ustawy o VAT w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
Z treści tej regulacji wynika, iż prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje podatnikom podatku VAT, w sytuacji, gdy towary i usługi, przy nabyciu których został naliczony podatek, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.
Mając na uwadze powyższe, należy uznać, że Gmina realizując Inwestycję POŚ nie wykonuje / nie będzie wykonywała działalności gospodarczej mającej na celu osiąganie stałego dochodu (patrz uzasadnienie do pytania nr 1-3).
Tożsame stanowisko zostało również potwierdzone w m.in. interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 14 sierpnia 2023 r. sygn. 0114-KDIP4-1.4012.274.2023.1.DP w której organ stwierdził, że: „Jeżeli zatem przeprowadzenie przez Państwa inwestycji polegającej na budowie sześciu przydomowych oczyszczalni ścieków (POŚ) nie będzie stanowiło dla Państwa stałego źródła dochodu (a na to wskazywałby fakt nieuiszczania opłat przez mieszkańców oraz opróżnianie i wywóz nieczystości na własny koszt przez mieszkańców), to realizując taki projekt będą Państwo ponosili jedynie ryzyko strat bez perspektywy zysku i tym samym nie będą Państwo działali w charakterze podatnika VAT, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy, prowadzącego działalność gospodarczą, w rozumieniu w art. 15 ust. 2 ustawy. (…) Zatem nie będą spełnione - wskazane w art. 86 ust. 1 ustawy - przesłanki warunkujące prawo do odliczenia podatku naliczonego. Nabywane na potrzeby realizacji projektu w części dotyczącej budowy sześciu przydomowych oczyszczalni ścieków towary i usług nie będą wykorzystywane do czynności opodatkowanych podatkiem VAT. W konsekwencji, nie będzie przysługiwało Państwu prawo do odliczenia podatku naliczonego wskazanego na fakturach dokumentujących koszty realizacji Projektu.” oraz w interpretacji indywidualnej z dnia 4 sierpnia 2023 r. sygn. 0114-KDIP4-3.4012.53.2023.3.JJ w której organ wskazał, że: „Jak już wcześniej wskazano, w związku z realizacją zadania inwestycyjnego pn. „(...)” nie działają/nie będą Państwo działać w charakterze podatnika VAT, a usługa realizowana na rzecz mieszkańców nie jest/nie będzie opodatkowana tym podatkiem. W związku z tym nabycie towarów i usług na potrzeby realizacji ww. zadania ma/nie będzie miało związku z prowadzoną działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. W konsekwencji nie przysługuje/nie będzie przysługiwać Państwu prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego w związku z realizacją zadania, gdyż w analizowanej sytuacji nie występuje/nie wystąpi związek przyczynowo-skutkowy dokonywanych zakupów towarów i usług z działalnością opodatkowaną podatkiem VAT”.
Wobec powyższego, nabywane przez Gminę w ramach Inwestycji POŚ towary i usługi nie są / nie będą wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, a w konsekwencji – Gminie nie przysługuje / nie będzie przysługiwało prawo do odliczenia VAT naliczonego wykazanego na fakturach zakupowych związanych z Inwestycją POŚ.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku, jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Na mocy art. 2 pkt 6 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach – rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
Według art. 2 pkt 22 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży – rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
Z kolei, stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…).
Jak stanowi art. 8 ust. 2a ustawy:
W przypadku gdy podatnik, działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że ten podatnik sam otrzymał i wyświadczył te usługi.
Pojęcie „dostawa towarów” w rozumieniu przepisów ustawy, obejmuje wszelkie czynności, w ramach których następuje przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel.
Natomiast pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy. Zauważyć również należy, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.
W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.
Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny. Zatem pod pojęciem odpłatności rozumieć należy prawo podmiotu sprzedającego towar lub świadczącego usługę do żądania od nabywcy towaru, odbiorcy usługi lub osoby trzeciej zapłaty ceny lub ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia wzajemnego).
W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane. Należy podkreślić, że na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego. Skoro przepisy nie określają formy zapłaty za świadczoną usługę należy uznać, że zobowiązanie usługobiorcy może mieć postać świadczenia nie tylko określonej sumy pieniędzy, ale także świadczenie innej usługi (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym, pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.
Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.
Ponadto, stwierdzić należy, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług będzie podlegało tylko to świadczenie (dostawa lub usługa), w przypadku którego istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. Dopóki nie istnieje podmiot, który odnosiłby lub powinien odnosić konkretne korzyści o charakterze majątkowym związanym z danym świadczeniem, dopóty świadczenie to nie będzie czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania, podlegają wszelkie transakcje, których przedmiotem jest dostawa towarów lub świadczenie usług, pod warunkiem, że są one realizowane przez „podatników” w rozumieniu ustawy i wykonywane w ramach działalności gospodarczej.
Stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Na mocy art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 z 11 grudnia 2006 r. s. 1 ze zm.), zwanej dalej „Dyrektywą 2006/112/WE”:
„Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności.
„Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
Przepis ten stwierdza, że wykorzystywanie własności dóbr materialnych lub niematerialnych do celów zarobkowych w sposób ciągły, należy w szczególności uznać za działalność gospodarczą.
Z opisu sprawy wynika, że są Państwo zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT. Zamierzają Państwo zrealizować inwestycję pn. „...”. Inwestycja realizowana będzie ze środków własnych Gminy, jak i ze środków zewnętrznych, tj. przy udziale środków pochodzących z dofinansowania uzyskanego ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Struktura udziału poszczególnych źródeł finansowania w realizacji Inwestycji POŚ będzie kształtowała się następująco: 31,33% kosztów całkowitych Inwestycji – wpłaty Mieszkańców, 68,67% kosztów całkowitych Inwestycji – dofinansowanie z PROW. W zakresie realizacji Inwestycji zawarli Państwo umowy z mieszkańcami Gminy. W związku z realizacją przez Państwa na rzecz Mieszkańców ww. świadczenia, Mieszkańcy są zobowiązani do wniesienia na rzecz Państwa Gminy wkładu własnego w wysokości określonej w Umowach. Zgodnie z postanowieniami Umów, początkowo POŚ stanowić będą własność Państwa Gminy. Następnie przekażą Państwo Mieszkańcom POŚ na własność. Przeniesienie własności odbędzie się w ramach zawartych Umów, tj. bez konieczności uiszczania przez Mieszkańców odrębnej wpłaty z tego tytułu. Inwestycja POŚ będzie realizowana na podstawie kontraktów na roboty budowlane z wyłonionymi przez JST wykonawcami, u których Gmina będzie nabywała usługi budowy POŚ.
Odnosząc się do Państwa wątpliwości, mając na uwadze przedstawioną na wstępie analizę przepisów podatkowych, w pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć, czy realizacja przez Państwa inwestycji pn. „...”, polegającej na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków jest/będzie dokonywana w ramach działalności gospodarczej zdefiniowanej w art. 15 ust. 2 ustawy.
W tym celu zasadnym jest odwołanie się do wyroku TSUE z 30 marca 2023 r. w sprawie C-612/21 (Gmina O. przeciwko Dyrektorowi Krajowej Informacji Skarbowej). Co prawda wyrok ten odnosi się do czynności dokonywanych przez gminę w ramach promowania odnawialnych źródeł energii, jednakże wnioski płynące z ww. orzeczenia mogą być pomocne w analizowanej sprawie.
W wyroku tym TSUE wskazał, że:
„(…), aby czynności dokonywane przez gminę w ramach promowania odnawialnych źródeł energii były objęte zakresem stosowania dyrektywy 2006/112, powinny one, po pierwsze, stanowić dostawę lub świadczenie usług, które gmina ta wykonuje odpłatnie na rzecz swoich mieszkańców w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. a) i c) tej dyrektywy, a po drugie, być dokonywane w ramach działalności gospodarczej w rozumieniu art. 9 ust. 1 rzeczonej dyrektywy, tak aby owa gmina działała również w charakterze podatnika”. (pkt 24)
Trybunał zwrócił uwagę na istotne elementy stanu faktycznego, które zaistniały w sprawie będącej przedmiotem ww. postępowania:
„W tym względzie, po pierwsze, należy zauważyć, że podczas gdy przedsiębiorca dąży do stałego osiągania dochodu (zob. podobnie wyrok z dnia 20 stycznia 2021 r., AJFP Sibiu i DGRFP Braãov, C‑655/19, EU:C:2021:40, pkt 27–29 i przytoczone tam orzecznictwo), gmina O. wskazała we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej, jak wynika z postanowienia odsyłającego, że nie zamierza świadczyć regularnie usług instalacji systemów OZE i nie zatrudnia ani nie zamierza zatrudniać pracowników w tym celu, co odróżnia niniejszą sprawę od spraw, w których świadczenia gminne miały charakter trwały. (pkt 36)
Po drugie, z informacji przedstawionych przez sąd odsyłający wynika, że gmina O. wydaje się ograniczać do zaproponowania swoim mieszkańcom będącym właścicielami nieruchomości, którzy mogą być zainteresowani systemami OZE, w ramach programu regionalnego mającego na celu umożliwienie przejścia na gospodarkę niskoemisyjną, dostarczenia i zainstalowania u nich tych systemów OZE za pośrednictwem przedsiębiorstwa wybranego w wyniku przetargu, w zamian za ich udział nieprzekraczający 25 % kosztów podlegających dofinansowaniu związanych z tą dostawą i z tą instalacją, podczas gdy owa gmina płaci danemu przedsiębiorstwu wynagrodzenie za te same dostawę i instalację po cenie rynkowej. (pkt 37)
Tymczasem Trybunał miał już okazję orzec, że jeżeli gmina odzyskuje – w drodze otrzymywanych przez nią wkładów – jedynie niewielką część poniesionych przez siebie kosztów, a pozostała część jest finansowana ze środków publicznych, taka różnica między tymi kosztami a kwotami otrzymanymi w zamian za oferowane usługi może sugerować, że wkłady te należy raczej uznać za opłatę aniżeli wynagrodzenie (zob. podobnie wyrok z dnia 12 maja 2016 r., Gemeente Borsele i Staatssecretaris van Financiën, C‑520/14, EU:C:2016:334, pkt 33 i przytoczone tam orzecznictwo). W konsekwencji nawet biorąc pod uwagę płatności przyznane gminie O. przez dane województwo, które wynoszą 75 % kosztów podlegających dofinansowaniu, suma kwot otrzymanych od zainteresowanych właścicieli z jednej strony i od owego województwa z drugiej strony pozostaje strukturalnie niższa od łącznych kosztów faktycznie poniesionych przez tę gminę, jak wskazano w pkt 31 niniejszego wyroku, co nie odpowiada podejściu, jakie przyjąłby w danym wypadku instalator systemów OZE, który przy ustalaniu swoich cen starałby się zawrzeć w nich swoje koszty i osiągnąć marżę zysku. Natomiast wspomniana gmina ponosi jedynie ryzyko strat, nie mając perspektywy zysku. (pkt 38)
Po trzecie, nie wydaje się ekonomicznie opłacalne, aby taki instalator systemów OZE obciążał odbiorców swoich dostaw towarów i świadczenia usług jedynie najwyżej jedną czwartą poniesionych przez siebie kosztów, oczekując jednocześnie rekompensaty w postaci dofinansowania za zasadniczą część pozostałych trzech czwartych tych kosztów. Taki mechanizm nie tylko stawiałby jego przepływy pieniężne w sytuacji strukturalnie deficytowej, ale ponadto stwarzałby nietypowy stopień niepewności dla podatnika, ponieważ kwestia, czy i w jakim zakresie osoba trzecia zwróci tak istotną część poniesionych kosztów, pozostaje faktycznie otwarta do czasu podjęcia przez tę osobę trzecią decyzji, co następuje po tym, jak sporne transakcje zostaną dokonane”. (pkt 39)
Na podstawie powyższej analizy TSUE doszedł do wniosku, że:
„W konsekwencji nie wydaje się, z zastrzeżeniem dokonania weryfikacji przez sąd odsyłający, by gmina O. wykonywała w niniejszym przypadku działalność o charakterze gospodarczym w rozumieniu art. 9 ust. 1 akapit drugi dyrektywy 2006/112. (pkt 40)
Ponieważ gmina O., w świetle powyższych rozważań, nie wykonuje działalności wchodzącej w zakres stosowania dyrektywy 2006/112, nie jest konieczne ustalenie, czy działalność ta byłaby również wyłączona z tego zakresu stosowania na podstawie art. 13 ust. 1 tej dyrektywy”. (pkt 41)
Ostatecznie Trybunał orzekł, że:
„(…) art. 2 ust. 1, art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. 2006, L 347, s. 1, dalej: „dyrektywa 2006/112”) należy interpretować w ten sposób, że dostawy towarów i świadczenia usług podlegających opodatkowaniu VAT nie stanowi dostarczenie i zainstalowanie przez gminę, za pośrednictwem przedsiębiorstwa, systemów OZE na rzecz jej mieszkańców będących właścicielami nieruchomości, którzy wyrazili wolę wyposażenia tych nieruchomości w takie systemy, jeżeli taka działalność nie ma na celu osiągania stałego dochodu i skutkuje jedynie zapłatą przez tych mieszkańców kwot pokrywających najwyżej jedną czwartą poniesionych kosztów, a pozostała część jest finansowana ze środków publicznych”. (pkt 42)
Ponadto wskazać należy na tezy zawarte w wyroku z 30 marca 2023 r. w sprawie C-616/21 (Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przeciwko Gminie L.), zapadłym w wyniku wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożonego w ramach sporu w przedmiocie interpretacji indywidualnej dotyczącej opodatkowania podatkiem od wartości dodanej (VAT) w odniesieniu do przeprowadzonych na zlecenie gminy czynności związanych z usuwaniem azbestu oraz prawa do odliczenia VAT naliczonego od tych czynności.
W wyroku tym, TSUE rozstrzygnął, że:
(...) artykuł 2 ust. 1, art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że: okoliczność zlecania przez gminę przedsiębiorstwu czynności usuwania azbestu i odbierania wyrobów i odpadów zawierających azbest na rzecz jej mieszkańców będących właścicielami nieruchomości, którzy wyrazili taką wolę, nie stanowi świadczenia usług podlegającego opodatkowaniu podatkiem od wartości dodanej, jeżeli taka działalność nie ma na celu osiągania stałego dochodu i nie prowadzi do żadnej płatności ze strony tych mieszkańców, zaś czynności te są finansowane ze środków publicznych.
Rozpatrując Państwa wątpliwości należy uwzględnić ww. wyrok w sprawie C-612/21, zgodnie z którym dla określenia czy czynności wykonywane przez Państwa będą realizowane w ramach działalności gospodarczej zdefiniowanej w art. 15 ust. 2 ustawy, kluczowe jest przeanalizowanie realizowanej inwestycji pod kątem ewentualnego opodatkowania w świetle przesłanek w nim wskazanych, tj.:
W analizowanej sprawie ww. przesłanki będą spełnione. Z opisu sprawy wynika bowiem, że wkład Mieszkańca nie będzie pokrywał całości bądź znacznej części kosztów budowy POŚ. Wskazali Państwo, że struktura finansowania inwestycji przedstawia się następująco: 31,33% kosztów całkowitych Inwestycji stanowią wpłaty Mieszkańców, 68,67% kosztów całkowitych Inwestycji stanowi dofinansowanie z PROW.
Ponadto, możliwość uczestnictwa w inwestycji była dostępna dla wszystkich chętnych mieszkańców, którzy spełniali techniczne warunki do instalacji POŚ na swoich nieruchomościach i wyrazili chęć przystąpienia do programu. Inwestycja POŚ będzie realizowana na podstawie kontraktów na roboty budowlane z wyłonionymi przez JST wykonawcami, u których Państwa Gmina będzie nabywała usługi budowy POŚ.
Zasadniczym celem inwestycji jest poprawa warunków życia mieszkańców, a POŚ będą budowane na terenach, gdzie budowa kanalizacji jest technicznie niemożliwa i ekonomicznie nieuzasadniona.
Biorąc więc pod uwagę tezy ww. wyroku TSUE C-612/21 – nie można stwierdzić, że inwestycja polegająca na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków, którą zrealizują Państwo dla Mieszkańców, ma na celu osiąganie przez Państwa z tego tytułu stałych dochodów.
Głównie to Mieszkańcy (użytkownicy POŚ), a nie Państwo, osiągną korzyść z budowy na ich rzecz POŚ, ponieważ poprawią się warunki ich życia.
Państwo nie będą osiągali przychodów związanych z wybudowaniem przydomowych oczyszczalni ścieków na rzecz Mieszkańców. Mieszkaniec ponosi tylko niewielką część kosztów realizacji inwestycji. Przeważająca część inwestycji finansowana będzie ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
W wyniku Państwa działań nie występują/nie wystąpią znaczące zakłócenia konkurencji, które prowadzić by mogły do wyłączenia z dostaw dla ostatecznego konsumenta innych podmiotów (w tym przypadku prywatnych firm działających w zakresie budowy przydomowych oczyszczalni ścieków). Działają Państwo bowiem jako świadczeniobiorca dokonujący zakupu od wyłonionego przez Państwa wykonawcy.
Jeżeli zatem przeprowadzenie przez Państwa inwestycji polegającej na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków nie będzie stanowiło dla Państwa stałego źródła dochodu (a na to wskazują jednorazowe opłaty wnoszone przez Mieszkańców), to realizując taką inwestycję będą Państwo ponosili jedynie ryzyko strat bez perspektywy zysku i tym samym nie będą Państwo działali w charakterze podatnika VAT, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy, prowadzącego działalność gospodarczą, w rozumieniu w art. 15 ust. 2 ustawy.
W rozpatrywanej sprawie analiza przedstawionego opisu sprawy wykazuje, że realizują Państwo czynności w zakresie budowy przydomowych oczyszczalni ścieków w warunkach podobnych do wynikających z wyroku TSUE nr C-612/21.
Skoro:
to w świetle ww. stanowiska TSUE, budowa przydomowych oczyszczalni ścieków na nieruchomościach Mieszkańców w ramach realizacji inwestycji pn. „...” nie stanowi/nie będzie stanowiła ani dostawy towarów, ani świadczenia usług na rzecz Mieszkańców i tym samym czynności wykonywane przez Państwa na rzecz Mieszkańców, nie są/nie będą wykonywane w ramach działalności gospodarczej, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy. Zatem czynności te nie podlegają/nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 uznałem za prawidłowe.
Sformułowali Państwo także wątpliwości dotyczące opodatkowania wpłat Mieszkańców i środków z PROW, które planują Państwo przeznaczyć na realizację Projektu (pytania nr 2 i 3).
Zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy:
Podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.
W myśl art. 29a ust. 6 ustawy:
Podstawa opodatkowania obejmuje:
1) podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku;
2) koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.
Przepis art. 29a ust. 1 ustawy jest odpowiednikiem art. 73 ww. Dyrektywy 2006/112/WE, zgodnie z którym:
W odniesieniu do dostaw towarów i świadczenia usług innych niż te, o których mowa w art. 74-77, podstawa opodatkowania obejmuje wszystko, co stanowi zapłatę otrzymaną lub którą dostawca lub usługodawca otrzyma w zamian za dostawę towarów lub świadczenie usług, od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z subwencjami związanymi bezpośrednio z ceną takiej dostawy lub świadczenia.
Aby ustalić, czy dane dotacje (subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze) są, czy też nie są opodatkowane, należy przeanalizować szczegółowe warunki ich przyznawania, określające cele dofinansowania.
Dotacja, dofinansowanie, subwencja stanowi podstawę opodatkowania, gdy jest dokonywana w celu sfinansowania konkretnej czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Natomiast dotacje, których nie można powiązać z konkretnymi czynnościami podlegającymi opodatkowaniu podatkiem VAT, nie stanowią podstawy opodatkowania w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy.
Samo otrzymanie jakiejkolwiek zapłaty lub dofinansowania (dotacji, dopłaty, subwencji) nie stanowi żadnej czynności ani zdarzenia opodatkowanego. Jeżeli czynność, za którą wnoszona jest opłata lub do której jest przyznawana dopłata, nie jest czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT, to zapłata / dopłata do tej czynności nie stanowi elementu ceny oraz nie może być włączona do podstawy opodatkowania.
Jak wykazano powyżej, realizując inwestycję w zakresie dotyczącym budowy przydomowych oczyszczalni ścieków na rzecz Mieszkańców nie wykonują/nie będą Państwo wykonywali działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Państwa działania w związku z budową przydomowych oczyszczalni ścieków na rzecz Mieszkańców nie stanowią/nie będą stanowić dostawy towarów ani świadczenia usług podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT.
Wpłaty, które otrzymają Państwo od Mieszkańców, są/będą wynikać z zawieranych przez Państwa umów cywilnoprawnych na budowę POŚ i stanowią/będą stanowiły wkład własny Mieszkańca. Zatem wpłaty Mieszkańców z ww. tytułu nie stanowią/nie będą stanowiły zapłaty za czynności podlegające opodatkowaniu, w konsekwencji nie podlegają/nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Analogicznie, skoro wykonywane przez Państwa czynności w ramach inwestycji dotyczącej budowy przydomowych oczyszczalni ścieków na rzecz Mieszkańców, nie stanowią/nie będą stanowiły dostawy towarów ani świadczenia usług podlegających opodatkowaniu, to również środki z PROW, które przeznaczą/planują Państwo przeznaczyć na realizację Inwestycji, nie mogą podlegać opodatkowaniu jako element ceny.
Zatem, Państwa stanowisko w zakresie pytanie nr 2 i 3 jest prawidłowe.
Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy:
W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
Art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:
a) nabycia towarów i usług,
b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje gdy:
Odliczyć można w całości podatek naliczony, który jest związany z transakcjami opodatkowanymi podatnika. Ta zasada wyłącza jednocześnie możliwość odliczania podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających opodatkowaniu.
Prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje pod warunkiem, że:
Treść art. 88 określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Aby skorzystać z prawa do odliczenia podatku naliczonego od towarów i usług zakupionych na potrzeby wykonania określonej czynności, podmiot musi wykonywać tę czynność jako podatnik podatku od towarów i usług, który działa w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
Podstawowym warunkiem odliczenia podatku VAT jest związek nabytych towarów i usług ze sprzedażą generującą podatek należny.
W analizowanej sprawie brak jest bezpośredniego, ale i pośredniego związku wydatków na realizację inwestycji polegającej na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków na nieruchomościach z Państwa działalnością opodatkowaną.
Jak Państwo wskazali koszty świadczenia dodatkowych usług związanych z opróżnianiem i wywozem nieczystości z POŚ, nie będą ujmowane wraz ze wszystkimi innymi kosztami celem ustalenia wartości całej inwestycji. Nie są to koszty inwestycji. Będą to koszty obsługi wywozu nieczystości ponoszone na podstawie odrębnej umowy. Są to niezależne od siebie świadczenia, opodatkowane według odmiennych zasad. Świadczenie usług związanych z opróżnianiem i wywozem nieczystości z POŚ i ponoszenie za te usługi opłat przez Mieszkańców, jest odrębną kwestią niezwiązaną z przedmiotową inwestycją.
Ponadto usługi w zakresie opróżniania i wywozu nieczystości powstałych w wybudowanych przydomowych oczyszczalniach ścieków będą mogły być wykonywane również przez inny podmiot. Z wniosku bowiem wynika, że Mieszkańcy mają pełną swobodę wyboru usługodawcy w tym zakresie i nie są zobligowani do korzystania wyłącznie z usług świadczonych przez Gminę.
Biorąc pod uwagę opis sprawy oraz powołane przepisy prawa stwierdzić należy, że nie mają/nie będą mieli Państwo prawa do odliczenia podatku naliczonego od wydatków związanych z realizacją inwestycji dotyczącej budowy przydomowych oczyszczalni ścieków na rzecz Mieszkańców. Powyższe wynika z faktu, że w analizowanym przypadku nie są/nie zostaną spełnione – wskazane w art. 86 ust. 1 ustawy – przesłanki warunkujące prawo do odliczenia podatku naliczonego, tj. ponoszone wydatki na realizację zadania nie są/nie będą wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.
Zatem nie przysługuje/nie będzie Państwu przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT w związku z realizacją inwestycji pn. „...”.
Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 4 jest prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy:
Zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, wydana interpretacja traci swoją aktualność.
Jednocześnie należy podkreślić, że ta interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu sprawy, co oznacza, że w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.
Odnosząc się do powołanych przez Państwa w przedmiotowym wniosku wyroków sądu, wyjaśnić należy, że powołane wyroki są rozstrzygnięciami w indywidualnych sprawach, osadzonych w określonym stanie faktycznym i tylko do nich się zawężają. Zatem, wskazane we wniosku wyroki sądu nie mają wpływu na podjęte w niniejszej interpretacji rozstrzygnięcie.
Odnośnie powołanych przez Państwa interpretacji indywidualnych, należy zauważyć, że interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane są w indywidualnych sprawach podatników i niewątpliwie kształtują sytuację prawną tych podatników w sprawach będących przedmiotem rozstrzygnięcia, lecz dotyczą konkretnych stanów faktycznych co oznacza, że należy je traktować indywidualnie.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem sprawy i zastosują się Państwo do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo