Dwie spółki z o.o., będące czynnymi podatnikami VAT, zawarły umowę konsorcjum w celu wspólnej realizacji umowy z klientem na udostępnienie oprogramowania w obszarze OZE. Każda ze stron wykonuje określony zakres prac, ponosi związane z tym koszty, a lider konsorcjum wystawia faktury na klienta i odbiera całe wynagrodzenie. Rozliczenia między stronami odbywają się poprzez noty księgowe, w których partner…
Interpretacja indywidualna
– stanowisko nieprawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej
19 stycznia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek wspólny z 19 stycznia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie
1) uznania, że w ramach realizacji Umowy Konsorcjum i przyszłych umowach konsorcjum nie dochodzi do świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT pomiędzy Wnioskodawcami i dokumentowania rozliczeń między nimi notą księgową,
2) prawa do obniżenia podatku VAT należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur nabycia towarów i usług wykorzystywanych przy realizacji umowy konsorcjum, w sytuacji, gdy pełnią Państwo rolę Partnera i rozliczają się z Liderem notami księgowymi.
Uzupełnili go Państwo - w odpowiedzi na wezwanie - pismem z 27 lutego 2026 r. (wpływ 2 marca 2026 r.). Treść wniosku wspólnego jest następująca:
Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem
a) Zainteresowany będący stroną postępowania: 1
b) Zainteresowany niebędący stroną postępowania:
Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego
… Sp. z o.o. (dalej: „Wnioskodawca 1” lub „Lider”), z siedzibą w …, posiadająca NIP … , wpisana do rejestru przedsiębiorców pod numerem KRS … , jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług zarejestrowanym na potrzeby tego podatku na terytorium Polski.
Wnioskodawca 1 jest także objęty w Polsce nieograniczonym obowiązkiem podatkowym na gruncie podatku dochodowego od osób prawnych. … Sp. z o. o. (dalej: „Wnioskodawca 2” lub „Partner”) z siedzibą w … , posiadająca numer NIP …, wpisana do rejestru przedsiębiorców pod numerem KRS … jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług zarejestrowanym na potrzeby tego podatku na terytorium Polski i jest objęta w Polsce nieograniczonym obowiązkiem podatkowym na gruncie podatku dochodowego od osób prawnych.
Działalność Wnioskodawcy 1 koncentruje się na projektowaniu i wdrażaniu systemów przemysłowych oraz rozwijaniu modeli operacyjnych w oparciu o cyfrowe technologie. Wnioskodawca 2 zajmuje się tworzeniem software dla zielonej transformacji energetycznej.
Wnioskodawca 1 i Wnioskodawca 2 (dalej łącznie jako „Wnioskodawcy” lub „Strony”) zawarły między sobą umowę konsorcjum (dalej: „Umowa Konsorcjum”), której celem jest wspólna realizacja umowy zawartej z podmiotem trzecim (dalej: „Klient”). Przedmiotem tej umowy jest udostępnienie Klientowi oprogramowania do świadczenia usług bilansujących w obszarze odnawialnych źródeł energii (dalej: „Umowa z Klientem”). Wnioskodawcy przewidują, że na bazie Umowy Konsorcjum w przyszłości będą zawierane podobne umowy. Konsorcjum zostało powołane w celu wspólnej realizacji przedsięwzięcia, bez tworzenia odrębnego podmiotu gospodarczego. W ramach Umowy Konsorcjum, Strony działają wspólnie na rzecz Klienta, natomiast każda z nich wykonuje własny, ściśle określony zakres prac i ponosi związane z nim koszty. Zgodnie z Umową Konsorcjum, Strony zobowiązują się do wspólnego wykonania Umowy z Klientem, według następującego podziału obowiązków:
a) Lider wykona opisany w Umowie z Klientem projekt w zakresie, w jakim dotyczy on węzła wyniesionego LFC, w tym w szczególności wykona usługi związane z udostępnieniem Klientowi węzła wyniesionego LFC, wykona wszelkie usługi konfiguracji, usługi wsparcia, usługi rozwojowe oraz udzieli licencji do oprogramowania i dokumentacji na zasadach określonych w Umowie z Klientem;
b) Partner wykona opisany w Umowie z Klientem projekt w pozostałym zakresie, niewskazanym w lit. a), w tym w szczególności wykona usługi związane z udostępnieniem Klientowi węzła zdalnego SOWE, funkcji liczącej estymatę dla obiektów OZE oraz systemu algorytmicznej strategii tradingowej (SOT) oraz wykona wszelkie usług konfiguracji, usługi wsparcia, usługi rozwojowe oraz udzieli licencji do oprogramowania i dokumentacji na zasadach określonych w Umowie z Klientem.
Partner realizuje zatem część techniczną projektu obejmującą m.in. elementy systemu oprogramowania, natomiast Wnioskodawca 1 odpowiada za pozostałe komponenty i integrację rozwiązania. Strony dopuszczają rozszerzenie opisanego powyżej zakresu obowiązków w drodze zmiany Umowy Konsorcjum. Wnioskodawca 1 pełni funkcję lidera konsorcjum - reprezentuje konsorcjum wobec Klienta, wystawia na jego rzecz faktury VAT oraz odbiera całość wynagrodzenia.
Zgodnie z postanowieniami Umowy Konsorcjum, współpraca między Stronami nie ma charakteru świadczenia wzajemnych usług - żadna ze Stron nie jest podwykonawcą drugiej. Każda z nich działa we własnym zakresie, realizując część wspólnego przedsięwzięcia na rzecz Klienta, a następnie uczestniczy w podziale wynagrodzenia otrzymanego od Klienta.
Rozliczenia wynagrodzenia z tytułu umowy konsorcjum uregulowane jest w następujący sposób:
1. Każda ze Stron ponosi we własnym zakresie koszty realizacji zadań przypisanych jej zgodnie z treścią Umowy Konsorcjum i bezpośrednio korespondującej z treścią Umowy z Klientem.
2. Wynagrodzenie otrzymane od Klienta w ramach Umowy z Klientem jest rozpoznawane jako przychód przez każdą ze Stron we własnym zakresie, zgodnie z zasadami określonymi poniżej.
3. W celu zapewnienia przejrzystości rozliczeń, po zakończeniu realizacji Umowy z Klientem lub określonego etapu Umowy, Strony zobowiązują się do sporządzenia zestawienia kosztów związanych z realizacją Umowy.
4. W celu ustalenia dochodu z realizacji Umowy, suma kosztów wszystkich Stron zostanie odjęta od całkowitego wynagrodzenia otrzymanego od Klienta. Powstały dochód zostanie podzielony pomiędzy Strony w częściach równych.
5. Lider, po realizacji umowy lub jej etapu wystawi fakturę VAT na rzecz Klienta, opiewającą na całość wynagrodzenia lub dany etap prac, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Wynagrodzenie zostanie przekazane na rachunek bankowy Lidera.
6. Po ustaleniu dochodu, o którym mowa w ust. 4 powyżej, w części przypadającej na Partnera, Partner wystawi wobec Lidera notę księgową, wykazującą:
a) sumę poniesionych kosztów, zgodnie z zestawieniem,
b) kwotę dochodu do otrzymania.
7. Po otrzymaniu noty księgowej, Lider dokona przelewu wskazanej kwoty na rachunek bankowy Partnera niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni.
8. Warunkiem dokonania płatności na rzecz Partnera jest wpływ środków od Klienta na rachunek bankowy Lidera.
9. W przypadku, gdy wynagrodzenie otrzymane od Klienta będzie niższe niż łączna suma kosztów poniesionych przez Strony, wynagrodzenie to zostanie rozdzielone pomiędzy Strony proporcjonalnie do wysokości kosztów poniesionych przez każdą ze Stron. Każda ze Stron otrzyma część wynagrodzenia odpowiadającą udziałowi jej kosztów w całkowitych kosztach poniesionych przez obie Strony.
10. Strony zobowiązują się do prowadzenia ewidencji księgowej w sposób umożliwiający jednoznaczne przypisanie kosztów i przychodów do realizowanych przez nie zadań w ramach Umowy z Klientem.
11. Dopuszczalne jest wystawianie faktur zaliczkowych na rzecz Klienta, na poczet przyszłych usług i rozliczeń. Do rozliczania faktur zaliczkowych i otrzymanych ich tytułem przychodów stosuje się powyższe zasady.
Umowa Konsorcjum nie przewiduje wystawiania faktur VAT między Stronami, ponieważ w ocenie Wnioskodawców nie dochodzi pomiędzy nimi do świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej: „ustawa o VAT”). Wszelkie czynności wykonywane przez Strony Umowy Konsorcjum służą wspólnemu przedsięwzięciu i realizacji Umowy z Klientem, a nie wzajemnemu świadczeniu usług. W toku realizacji Umowy została wystawiona faktura zaliczkowa przez Lidera konsorcjum, a Partner otrzymał częściowy zwrot kosztów na podstawie noty księgowej.
W przyszłości, Strony przewidują możliwość zawarcia podobnych umów konsorcjum, w celu wspólnej realizacji innych usług. Przyszłe umowy różnić się będą w zakresie zadań do wykonania oraz mogą się różnić określeniem lidera konsorcjum, jednak w zakresie wzajemnych rozliczeń Stron, zasady będą takie, jak wyżej. Oznacza to, że w ramach przyszłych umów Wnioskodawca 1 może pełnić rolę partnera, a Wnioskodawca 2 rolę lidera konsorcjum. W związku z tym Wnioskodawcy są zainteresowani otrzymaniem interpretacji indywidualnej określającej skutki podatkowe dla obydwu ról w ramach umowy konsorcjum, tj. zarówno dla lidera jak i dla partnera, niezależnie, który z Wnioskodawców będzie pełnił którą rolę.
W uzupełnieniu wniosku na pytania Organu Wnioskodawcy udzielili następujących odpowiedzi:
1) Pytanie: W związku z informacją zawartą w opisie sprawy:
W przyszłości, Strony przewidują możliwość zawarcia podobnych umów konsorcjum, w celu wspólne realizacji innych usług. Przyszłe umowy różnić się będą w zakresie zadań do wykonania oraz mogą się różnić określeniem lidera konsorcjum, jednak w zakresie wzajemnych rozliczeń Stron, zasady będą takie, jak wyżej.
Proszę podać:
a) jakie zadania/czynności będą wykonywane w ramach przyszłych umów konsorcjum, o których mowa we wniosku, na rzecz Państwa Klientów?
b) czy Lider będzie świadczył na rzecz Partnera jakiekolwiek czynności? Proszę wymienić te czynności?
c) jeśli tak, to czy z tytułu wykonywania ww. czynności, Lider otrzyma jakąkolwiek zapłatę/wynagrodzenie?
d) czy Partner będzie świadczył na rzecz Lidera jakiekolwiek czynności?
e) jeśli tak, to czy z tytułu wykonywania ww. czynności, Partner otrzyma jakąkolwiek zapłatę/wynagrodzenie?
f) jakie koszty będzie ponosiło konsorcjum w związku z realizacją przyszłych umów zawieranych z Klientami?
g) czy Partner w ramach przyszłych umów konsorcjum będzie dokumentował wykonane przez siebie usługi bezpośrednio na podmiot trzeci tj. Klienta?
Odpowiedź:
a) W przyszłych umowach konsorcjum każda ze Stron będzie wykonywać – analogicznie jak w Umowie Konsorcjum opisanej we wniosku – własny, ściśle określony zakres prac bezpośrednio wynikający z treści umowy zawieranej z Klientem. Zakres tych zadań będzie odpowiadał zakresowi prac przewidzianemu w danej umowie z Klientem i może obejmować czynności takie jak udostępnianie komponentów oprogramowania, usługi konfiguracji, usługi wsparcia, usługi rozwojowe, udzielanie licencji oraz inne czynności konieczne do realizacji przedsięwzięcia na rzecz Klienta. Każda ze Stron będzie wykonywać wyłącznie zakres prac przypisany jej w konkretnej umowie z Klientem. W tym momencie nie sposób wskazać szczegółowej listy czynności, gdyż zależeć będzie ona od przedmiotu i treści umowy z Klientem.
b) Nie. Strony nie świadczą na swoją rzecz jakichkolwiek usług. Każda ze Stron wykonuje czynności wyłącznie na rzecz Klienta w ramach realizacji wspólnego przedsięwzięcia i nie dochodzi do świadczenia usług pomiędzy Stronami.
c) Nie dotyczy – Lider nie świadczy żadnych usług na rzecz Partnera, wobec czego nie otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenia. Strony otrzymują jedynie wynagrodzenie od Klienta rozdzielane między Strony Konsorcjum według zasad wskazanych we wniosku.
d) Nie. Partner nie świadczy żadnych czynności na rzecz Lidera. Wszystkie czynności Partnera dotyczą wyłącznie realizacji części projektu na rzecz Klienta.
e) Nie dotyczy – Partner nie świadczy żadnych usług na rzecz Lidera, wobec czego nie otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenia. Strony otrzymują jedynie wynagrodzenie od Klienta rozdzielane między Strony Konsorcjum według zasad wskazanych we wniosku.
f) Konsorcjum jako takie nie ponosi kosztów, ponieważ nie stanowi odrębnego podmiotu. Każda ze Stron ponosi we własnym zakresie koszty związane z realizacją przypisanych jej zadań wynikających z umowy konsorcjum i odpowiadających zakresowi prac określonemu w umowie zawartej z Klientem. W przypadku, gdy któraś ze stron zamawia usługę lub towar dla drugiej strony lub wykorzystywane przez obie strony (np. obsługę prawną umowy konsorcjum), usługi te są refakturowane między stronami.
g) Zgodnie z zasadami Konsorcjum ujętymi w Umowie i opisanymi we wniosku Partner nie wystawia faktur na rzecz Klienta ani Lidera. Fakturę obejmującą całość wynagrodzenia za usługi świadczone przez obie Strony wystawia wyłącznie Lider. Natomiast Partner tworzy zestawienie kosztów poniesionych w związku z realizacją prac wynikających z umowy oraz wystawia wobec Lidera notę księgową wykazującą:
- sumę poniesionych kosztów, zgodnie z zestawieniem,
- kwotę dochodu do otrzymania.
Te same zasady będą stosowane w przyszłych umowach konsorcjum.
2) Pytanie: Czy Partner w związku z zawartą umową z podmiotem trzecim, tj. Klientem w ramach Umowy Konsorcjum dokumentuje wykonane przez siebie usługi bezpośrednio na Klienta?
Odpowiedź:
Nie. Partner nie dokumentuje swoich usług bezpośrednio na Klienta. Całość świadczenia realizowanego w ramach Umowy Konsorcjum jest fakturowana przez Lidera na rzecz Klienta. Partner dokumentuje usługi wykonywane na rzecz Klienta jedynie celem rozliczenia umowy Konsorcjum, zgodnie z jej zapisami przytoczonymi w odpowiedzi na pytanie 1g).
3) Pytanie: Na kogo są/będą wystawione faktury dokumentujące wydatki poniesione w związku z realizacją Umowy z Klientem w ramach Umowy Konsorcjum, o której mowa we wniosku, jak również przyszłych umów konsorcjum objętych wnioskiem?
Odpowiedź:
Faktury dokumentujące wydatki są i będą wystawiane bezpośrednio na tę Stronę, która nabywa dany towar lub usługę i która wykorzystuje je do realizacji własnego zakresu prac w ramach konsorcjum.
4) Do jakich czynności są/będą wykorzystywane nabyte towary i usługi w związku z realizacją Umowy z Klientem w ramach Umowy Konsorcjum, o której mowa we wniosku, jak również przyszłych umów konsorcjum objętych wnioskiem w sytuacji, gdy Wnioskodawcy pełnią rolę partnera, tj. czy do czynności:
a) opodatkowanych podatkiem od towarów i usług,
b) zwolnionych od podatku od towarów i usług,
c) niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?
Odpowiedź:
Nabywane towary i usługi są i będą wykorzystywane wyłącznie do wykonywania czynności opodatkowanych VAT, tj. świadczenia usług na rzecz Klienta w ramach realizacji umowy konsorcjum. Nie są one wykorzystywane ani do czynności zwolnionych, ani do czynności niepodlegających opodatkowaniu.
Pytania
1) Czy w ramach realizacji Umowy Konsorcjum oraz w przyszłych umowach konsorcjum zawierających opisane we wniosku zasady rozliczenia, nie dochodzi do świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT pomiędzy Wnioskodawcami a wobec tego rozliczenia między Stronami mogą być dokonywane na podstawie not księgowych, bez obowiązku wystawiania faktur VAT?
2) Czy Wnioskodawcom, w sytuacji, gdy pełnią rolę partnera i rozliczają się z liderem notami księgowymi, przysługuje prawo do obniżenia podatku VAT należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur nabycia towarów i usług wykorzystywanych przy realizacji umowy konsorcjum
Państwa stanowisko w sprawie
1) Zdaniem Wnioskodawców, opisany model współpracy w ramach Umowy Konsorcjum oraz w przyszłych umowach konsorcjum zawierających opisane we wniosku zasady rozliczenia, nie będzie wiązał się ze świadczeniem usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, a tym samym rozliczenia pomiędzy Stronami mogą być dokonywane na podstawie not księgowych, bez obowiązku wystawiania faktur VAT.
2) Zdaniem Wnioskodawców, Wnioskodawcom, w sytuacji, gdy pełnią rolę partnera i rozliczają się z liderem notami księgowymi, przysługuje prawo do obniżenia podatku VAT należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur nabycia towarów i usług wykorzystywanych przy realizacji umowy konsorcjum.
UZASADNIENIE
Ad 1) Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 361), zwanej dalej "ustawą o VAT" opodatkowaniu ww. podatkiem podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
Na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Na mocy art. 2 pkt 22 ustawy przez sprzedaż rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów. Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie).
Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do katalogu usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy. Zauważyć jednak należy, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.
W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym, związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności, musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie. Zatem, aby uznać dane świadczenie za odpłatne świadczenie, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę.
Zatem, za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT uważane mogą być takie sytuacje, w których:
· istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne,
· wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy,
· istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi,
· odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem,
· istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.
Wnioskodawcy stoją na stanowisku, że powyższe przesłanki nie będą spełnione w omawianym zdarzeniu przyszłym w stosunku do relacji pomiędzy partnerami Konsorcjum.
Wnioskodawcy wskazują, że Umowa Konsorcjum ma charakter współpracy gospodarczej, której istotą jest wspólne działanie w celu realizacji określonego przedsięwzięcia na rzecz podmiotu trzeciego. Każda ze Stron wykonuje we własnym zakresie przypisany jej obszar prac, ponosząc związane z tym koszty, a następnie uczestniczy w podziale wynagrodzenia uzyskanego od Klienta. Konsorcjum nie stanowi odrębnego podatnika podatku od towarów i usług, a pomiędzy jego uczestnikami nie występuje stosunek prawny przewidujący wzajemne świadczenia odpłatne, co jest wprost wskazane w treści Umowy Konsorcjum.
W konsekwencji, nie można uznać, że pomiędzy uczestnikami konsorcjum dochodzi do świadczenia usług podlegających opodatkowaniu VAT. Usługa jest świadczona pomiędzy członkami Konsorcjum a Klientem Konsorcjum. Jednocześnie, zgodnie z art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT podatnik jest zobowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem. Jeżeli zatem nie mamy do czynienia ze sprzedażą w rozumieniu ustawy o VAT ani z inną formą dostawy towarów lub świadczenia usług, to w konsekwencji, czynności będące rozliczeniem pomiędzy Konsorcjantami dokonywane w ramach współpracy pozostają poza zakresem opodatkowania podatkiem od towarów i usług i nie powinny być dokumentowane fakturą, lecz innym dowodem księgowym, np. notą księgową. Powyższe stanowisko znajduje pełne oparcie w aktualnej i jednolitej linii interpretacyjnej organów podatkowych oraz orzecznictwie sądów administracyjnych. Przykładowo, w interpretacji indywidualnej z dnia 5 kwietnia 2024 r., sygn. 0114-KDIP4-3.4012.75.2024.1.IG, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej oceniał rozliczenia dokonywane przez członków konsorcjum ubiegających się o wspólną realizację zamówienia publicznego.
W interpretacji tej organ podatkowy przychylił się do stanowiska wnioskodawcy, zgodnie z którym „czynności wykonywane w ramach realizacji umowy konsorcjum nie stanowią świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ustawy o VAT, ponieważ czynności te, realizowane, czy to przez Lidera Konsorcjum, czy też przez B., czy A., nie są ukierunkowane na realizację świadczenia na rzecz innego Członka Konsorcjum. Beneficjentem tych działań jest bowiem Zamawiający. W konsekwencji, Członkowie Konsorcjum nie korzystają z wykonywanych usług i tym samym nie mają statusu usługobiorców. Skoro więc Zainteresowani, których reprezentuje Lider Konsorcjum, występują w charakterze usługodawców realizujących wspólne przedsięwzięcie w ramach umowy konsorcjum na rzecz Zamawiającego, to wyklucza to możliwość uznania, że działania przez nich podejmowane powinny stanowić przedmiot opodatkowania podatkiem VAT w ramach rozliczeń realizowanych wewnątrz konsorcjum.” Organ podatkowy przyznał rację wnioskodawcy, że rozliczenia dokonywane pomiędzy członkami konsorcjum mają charakter wyłącznie wewnętrzny i stanowią techniczny podział środków pomiędzy podmiotami wspólnie realizującymi świadczenie na rzecz zamawiającego.
W konsekwencji, nie mają one charakteru wynagrodzenia należnego członkom konsorcjum od lidera konsorcjum za wykonywane czynności w ramach realizacji umowy konsorcjum. Konkludując, Dyrektor KIS jednoznacznie stwierdził, iż „czynności będące rozliczeniem pomiędzy konsorcjantami dokonywane w ramach wspólnego przedsięwzięcia pozostają poza zakresem opodatkowania podatkiem od towarów i usług i nie powinny być dokumentowane fakturą, lecz innym dowodem księgowym.”
Tożsame stanowisko zajął Dyrektor KIS w interpretacji z dnia 14 marca 2024 r. (0114-KDIP4-2.4012.660.2023.3.MŻA), w której wskazał, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług nie podlegają jedynie takie rozliczenia między uczestnikami konsorcjum, które nie są związane ze świadczeniem usług lub dostawą towarów. Tym samym uznał on, że „dokonywane między Spółką, działającą w charakterze lidera Konsorcjum, a Partnerem rozliczenie wyniku Konsorcjum (w związku z tymczasowym i ostatecznym rozliczeniem przychodów i kosztów - podziałem zysku Konsorcjum) za pośrednictwem Rachunku Konsorcjum oraz zasilenie Rachunku Konsorcjum środkami finansowymi z konta Spółki oraz Partnera na podstawie Umowy należy traktować jako rozliczenie niepodlegające opodatkowaniu podatkiem VAT.”. W konsekwencji organ wskazał, że taka czynność nie powinna zostać dokumentowana fakturą, natomiast może być ona dokumentowana na podstawie innego dokumentu księgowego, w tym notą uznaniową lub obciążeniową. Takie samo rozstrzygnięcie zapadło w interpretacji z dnia 14 listopada 2024 r. (0114-KDIP1-2.4012.481.2024.1.RM), w której Dyrektor KIS potwierdził, że rozliczenia dokonywane pomiędzy uczestnikami konsorcjum mają charakter wyłącznie techniczny, a więc służą jedynie podziałowi przychodów i kosztów wspólnego przedsięwzięcia i nie stanowią samodzielnych czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług. W rezultacie, skoro przepływom tym nie towarzyszy świadczenie usług pomiędzy konsorcjantami, nie mogą być one traktowane jako czynności rodzące obowiązek podatkowy w VAT. Jak wskazał organ podatkowy: „sama czynność rozdziału - rozliczenia przychodów i kosztów pomiędzy członków Konsorcjum w stosunku do ich udziału w Konsorcjum (nieobejmująca czynności dokonywanych pomiędzy nimi w zakresie wzajemnej odsprzedaży towarów i usług za wynagrodzeniem) - jako że nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy, ani też świadczenia usług w myśl art. 8 ust. 1 tej ustawy, nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W przypadku tym nie dojdzie do rzeczywistych świadczeń pomiędzy konsorcjantami. Nie można zidentyfikować korzyści o charakterze majątkowym, jakie w związku z takim rozliczeniem uzyskuje konsorcjant.”
Przytoczone interpretacje indywidualne pozostają w pełnej zgodzie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, które konsekwentnie stoją na stanowisku, iż wewnętrzne rozrachunki między konsorcjantami, służące jedynie podziałowi przychodów i kosztów wspólnego przedsięwzięcia, nie stanowią czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Sądy podkreślają, że dla uznania danego świadczenia za usługę w rozumieniu ustawy o VAT niezbędne jest istnienie bezpośredniego stosunku prawnego pomiędzy usługodawcą a usługobiorcą oraz ekwiwalentność świadczeń.
Tymczasem w relacjach między uczestnikami konsorcjum brak jest wzajemnych świadczeń – wszystkie czynności wykonywane są bowiem na rzecz zamawiającego (tutaj: Klienta), który pozostaje jedynym beneficjentem ekonomicznym działań konsorcjum. Wojewódzkie sądy administracyjne wielokrotnie podkreślały, że same przepływy finansowe pomiędzy uczestnikami konsorcjum, o ile nie towarzyszy im rzeczywiste świadczenie usług, nie mogą być uznane za czynności opodatkowane. W uzasadnieniach orzeczeń podkreśla się ponadto, iż rozliczenia te mają charakter czysto techniczny i nie mogą być utożsamiane z odpłatnym świadczeniem usług, gdyż nie dochodzi w ich ramach do powstania wzajemnego zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym (tak m.in.: wyrok WSA w Warszawie z dnia 9.05.2018 r., sygn. III SA/Wa 2722/17, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19.01.2024 r., sygn. I SA/Gl 227/23, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20.06.2024 r., sygn. I SA/Gl 873/23).
Powyższa linia orzecznicza jest spójna i utrwalona - potwierdza, że w sytuacjach analogicznych do przedstawionego stanu faktycznego rozliczenia między uczestnikami konsorcjum powinny być traktowane jako neutralne z punktu widzenia podatku VAT, a ich udokumentowanie może następować w formie not księgowych lub innych dowodów wewnętrznych, bez konieczności wystawiania faktur VAT. Powyższe poglądy zostały również trwale ugruntowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku NSA z dnia 13 października 2021 r., sygn. I FSK 1898/18, Sąd ten zwrócił uwagę, że rozliczenie realizowanej w ramach umowy konsorcjum usługi w zakresie podatku od towarów i usług odbywa się na linii pomiędzy konsorcjum a usługobiorcami i to właśnie w tym stosunku prawnym dochodzi do świadczenia usług objętych podatkiem VAT. W wyroku tym trafnie odniesiono się do charakteru działań podjętych w ramach szeroko pojętych umów o współpracy: „Dychotomiczny podział na gruncie ustawy o VAT czynności na świadczenie usług i dostawę towarów nie oznacza, że wypełnia on wszelkie przejawy bogatej aktywności podmiotów gospodarczych, a każdy przepływ środków finansowych, odbywający się w ramach relacji pomiędzy podatnikami VAT musi być przyporządkowany świadczeniu usług lub dostawie towarów. Takiego przyporządkowania nie determinuje także okoliczność, że każdy konsorcjant jest odrębnym podatnikiem VAT.
Szerokie określenie zakresu przedmiotowego art. 8 ust. 1 u.p.t.u. nie oznacza, że świadczeniem usług jest każda czynność czy zdarzenie, którego efektem jest odpłatne przysporzenie jednej ze stron na skutek działania bądź zaniechania innej strony. Określony w umowie podział wydatków i przychodów dokonywany przez lidera konsorcjum nie może zostać uznany za odsprzedaż usług przez jeden podmiot innym podmiotom wchodzącym w skład konsorcjum, gdy jego partnerzy w ogóle nie korzystają z tak wykonywanych usług, nie są ich usługobiorcami, a wręcz odwrotnie, występują zbiorowo w charakterze usługodawców, których reprezentuje lider. Rozliczenia pieniężne między uczestnikami wspólnego przedsięwzięcia, jeśli nie towarzyszy im świadczenie usługi, nie mogą być same przez się potraktowane jako czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Podział przychodów i kosztów dokonany przez lidera będzie w takiej sytuacji wewnętrznym rozliczeniem między podmiotami uczestniczącymi zbiorowo w świadczeniu usług na rzecz usługobiorcy.”.
Podobne stanowisko zajął wcześniej NSA m.in. w wyrokach z dnia 29.02.2012 r. (sygn. akt I FSK 562/11), z dnia 25.06.2014 r. (sygn. akt I FSK 1072/13), z dnia 12.08.2015 r. (sygn. akt I FSK 1373/14) oraz z dnia 6.04.2018 r. (sygn. akt I FSK 961/16). Mając na uwadze przedstawioną powyżej utrwaloną linię orzeczniczą, należy stwierdzić, że w przedstawionym stanie faktycznym nie dochodzi do świadczenia usług pomiędzy Liderem a Partnerem, gdyż brak jest elementu wzajemności świadczeń oraz stosunku prawnego pomiędzy tymi podmiotami, który pozwalałby uznać ich działania za odpłatne świadczenie usług. Czynności podejmowane przez Lidera oraz Partnera służą wyłącznie realizacji wspólnego przedsięwzięcia na rzecz Klienta, a nie wzajemnemu świadczeniu usług pomiędzy konsorcjantami. Wszelkie przepływy finansowe pomiędzy Stronami stanowią jedynie element rozliczenia wspólnego przedsięwzięcia i nie stanowią wynagrodzenia za świadczenie usług. W konsekwencji powyższego, rozliczenia dokonywane pomiędzy Stronami Umowy Konsorcjum – zarówno w zakresie ponoszonych kosztów, jak i podziału wynagrodzenia otrzymanego od Klienta – nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług i mogą być dokumentowane notami księgowymi. Takie stanowisko jest zgodne z jednolitą praktyką interpretacyjną organów podatkowych oraz orzecznictwem sądów administracyjnych.
W konsekwencji Wnioskodawcy stoją na stanowisku, że sposób rozliczeń określony w Umowie Konsorcjum jest prawidłowy, a pomiędzy Liderem a Partnerem nie powstaje obowiązek wystawiania faktur VAT.
Ad. 2) Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
W myśl art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy, kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu: a) nabycia towarów i usług, b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi. Z powyższego przepisu wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.
Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Przedstawiona powyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z usługami i towarami, które nie są wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.
Należy zauważyć, że formułując w art. 86 ust. 1 ww. ustawy warunek związku ze sprzedażą opodatkowaną, ustawodawca nie uzależnia prawa do odliczenia od związku zakupu z obecnie wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Wystarczającym jest, że z okoliczności towarzyszących nabyciu towarów lub usług przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej wynika, że zakupy te dokonane są w celu ich wykorzystania w ramach jego działalności opodatkowanej. Przepis ten również nie wiąże prawa do odliczenie za faktem wystawienia faktury za czynności opodatkowane bezpośrednio przez podatnik.
Należy wskazać, że ustawodawca umożliwił podatnikom skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego w określonych terminach, pod warunkiem niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Podkreślić należy, iż konsorcjum - w świetle obowiązujących przepisów prawa podatkowego - nie jest uznawane za podatnika podatku od towarów i usług. Oznacza to, że każdy z przedsiębiorców działający w ramach konsorcjum jest odrębnym podatnikiem na gruncie podatku od towarów i usług. W związku z tym Wnioskodawca pełniący rolę Partnera, wykonuje czynności opodatkowane polegające na świadczeniu usług na rzecz Klienta Konsorcjum. To Klient Konsorcjum jest odbiorcą usług świadczonych w ramach konsorcjum zarówno przez lidera, jak i przez partnera. Fakt, że z tego tytułu fakturę wystawia i podatek nalicza Lider Konsorcjum nie zmienia tego, że czynności Partnera również są czynnościami opodatkowanymi. Faktura obejmuje bowiem wynagrodzenie za wszystkie czynności zrealizowane w ramach Konsorcjum, wykonane zarówno przez Lidera jak i Partnera.
Zatem zarówno Lider jak i Partner zachowują prawo do odliczenia VAT naliczonego w związku z nabywaniem na własną rzecz towarów i usług służących do realizacji czynności w ramach konsorcjum. Zatem, mimo iż Partner nie dokumentuje bezpośrednio swoich czynności fakturą – gdyż czyni to zgodnie z umową konsorcjum jego Lider – nadal wykonuje on czynności opodatkowane i zachowuje prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego zgodnie z zasadami ogólnymi. Związek między nabywanymi towarami i usługami a wykonywaniem czynności opodatkowanych, o którym mowa w art. 86 ustawy o VAT jest zachowany. Brak faktury dokumentującej rozliczenie z liderem nie wpływa na prawo do odliczenia, ponieważ art. 86 ust. 1 ustawy o VAT odnosi się do związku zakupów z czynnościami opodatkowanymi, a nie do sposobu rozliczeń między konsorcjantami.
Końcowo wskazać warto, że prawo do odliczenia podatku naliczonego jest jednym z podstawowych mechanizmów zapewniających neutralność podatku od towarów i usług. Odmowa przyznania prawa do odliczenia w sytuacji, gdy Partner nabywa towary i usługi w celu realizacji czynności opodatkowanych (świadczeń na rzecz Klienta konsorcjum), naruszałaby tę fundamentalną zasadę. Neutralność VAT oznacza, że podatek nie powinien obciążać przedsiębiorcy, który wykorzystuje nabyte towary i usługi do działalności opodatkowanej. Brak faktury dokumentującej rozliczenie z liderem konsorcjum nie może prowadzić do pozbawienia Partnera prawa do odliczenia, ponieważ przepisy art. 86 ustawy o VAT uzależniają to prawo wyłącznie od związku zakupów z czynnościami opodatkowanymi, a nie od sposobu rozliczeń wewnętrznych w konsorcjum.
Na zakończenie wskazać można przykładowe interpretacje Dyrektora KIS dotyczące podobnego problemu:
· z dnia 14 marca 2023 r., znak 0112-KDIL1-1.4012.36.2023.2.HW,
· z dnia 5 grudnia 2023 r., znak 0114-KDIP4.4012.769.2018.8.S.RK,
· z dnia 20 października 2023 r., znak 0111-KDIB3-1.4012.483.2023.4.ICZ.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej ustawą:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Według art. 8 ust. 2a ustawy:
W przypadku gdy podatnik, działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że ten podatnik sam otrzymał i wyświadczył te usługi.
Z przywołanego art. 8 ust. 1 ustawy wynika, że pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie).
Zauważyć należy, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym. W związku z powyższym, czynność (usługa) podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym, związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności, musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.
Zatem, aby uznać dane świadczenie usług za odpłatne świadczenie, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę.
Czynność może być albo odpłatna albo nieodpłatna. Na gruncie podatku od towarów i usług nie występują czynności częściowo odpłatne. Jeśli tylko czynność została wykonana za wynagrodzeniem, to jest ona odpłatna. Nie ma żadnego znaczenia, czy wynagrodzenie to pokrywa koszty świadczenia tej czynności poniesione przez podatnika, ewentualnie kreuje dla podatnika zysk. Także czynności wykonane „po kosztach” ich świadczenia, bądź poniżej tych koszów, są czynnościami odpłatnymi, o ile tylko pobrano za nie wynagrodzenie.
Kwestia „odpłatności” była niejednokrotnie przedmiotem rozstrzygania przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Jak zauważył Trybunał w wyroku w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council, EU:C:1988:120: „czynność można uznać za dokonaną odpłatnie, gdy istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi, a ponadto odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem”.
Należy też zwrócić uwagę na wyrok w sprawie C-16/93 Tolsma, EU:C:1994:80, gdzie Trybunał zauważył, że czynność: „podlega opodatkowaniu wyłącznie wtedy, gdy istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne, przy czym wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy”.
Kwestie dotyczące dokumentowania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług uregulowane są w dziale XI ustawy.
Zgodnie z art. 106a ustawy:
Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do:
1) sprzedaży, z wyjątkiem:
a) przypadków, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz ust. 1a , w których usługodawca lub dokonujący dostawy towarów nie rozlicza podatku należnego i faktura dokumentująca te transakcje nie jest wystawiana przez usługobiorcę lub nabywcę towarów w imieniu i na rzecz usługodawcy lub dokonującego dostawy towarów,
b) czynności rozliczanych w procedurach szczególnych, o których mowa w dziale XII w rozdziałach 6a, 7 i 9, dla których państwem członkowskim identyfikacji w rozumieniu przepisów tych rozdziałów jest państwo członkowskie inne niż Rzeczpospolita Polska;
2) dostawy towarów i świadczenia usług dokonywanych przez podatnika posiadającego na terytorium kraju siedzibę działalności gospodarczej lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, z którego dokonywane są te czynności, a w przypadku braku na terytorium kraju siedziby działalności gospodarczej oraz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej - posiadającego na terytorium kraju stałe miejsce zamieszkania albo zwykłe miejsce pobytu, z którego dokonywane są te czynności, w przypadku gdy miejscem świadczenia jest terytorium:
a) państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju, a osobą zobowiązaną do zapłaty podatku od wartości dodanej jest nabywca towaru lub usługobiorca i faktura dokumentująca te czynności nie jest wystawiana przez tego nabywcę lub usługobiorcę w imieniu i na rzecz podatnika,
b) państwa trzeciego;
3) dostawy towarów i świadczenia usług rozliczanych w procedurach szczególnych, o których mowa w dziale XII w rozdziałach 6a i 7, przez podatników zidentyfikowanych na potrzeby tych procedur, dla których państwem członkowskim identyfikacji w rozumieniu przepisów tych rozdziałów jest Rzeczpospolita Polska;
4) sprzedaży na odległość towarów importowanych, rozliczanej w procedurze szczególnej, o której mowa w dziale XII w rozdziale 9, przez podatników zidentyfikowanych na potrzeby tej procedury, dla których państwem członkowskim identyfikacji w rozumieniu przepisów tego rozdziału jest Rzeczpospolita Polska.
Ponadto, zgodnie z art. 106b ust. 1 ustawy:
Podatnik jest zobowiązany wystawić fakturę dokumentującą:
1) sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem;
2) wewnątrzwspólnotową sprzedaż towarów na odległość, chyba że podatnik korzysta z procedury szczególnej, o której mowa w dziale XII w rozdziale 6a;
3) wewnątrzwspólnotową dostawę towarów na rzecz podmiotu innego niż wskazany w pkt 1;
4) otrzymanie przez niego całości lub części zapłaty przed dokonaniem czynności, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyjątkiem przypadku, gdy zapłata dotyczy:
a) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,
b) czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 4,
c) dostaw towarów, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 1b.
Zgodnie z art. 2 pkt 22 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży, rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
Należy podkreślić, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania, podlegają wszelkie transakcje, których przedmiotem jest dostawa towarów lub świadczenie usług, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Jednocześnie, aby dana czynność podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług musi być wykonana przez podatnika.
Art. 15 ust. 1 ustawy stanowi, że:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Należy zauważyć, że ani w prawie podatkowym, ani w prawie cywilnym nie występuje definicja pojęcia „konsorcjum”, jednakże przyjmuje się, że zawarcie umowy konsorcjum możliwe jest na podstawie art. 353¹ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.), w myśl którego:
Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
W konsekwencji, strony zawierające umowę konsorcjum mogą ją ukształtować, w ramach tzw. swobody umów, w sposób dowolny, byleby jej treść lub cel nie sprzeciwiały się ustawie, zasadom współżycia społecznego oraz właściwości takiego stosunku. Konsorcjum nie jest podmiotem gospodarczym, nie posiada osobowości prawnej ani podmiotowości prawnej, nie musi być rejestrowane, ani mieć odrębnej nazwy czy też siedziby. Podmioty tworzące konsorcjum są, co do zasady, niezależne w swoich dotychczasowych działaniach (czyli w działaniach niezwiązanych z konsorcjum), a w działaniach związanych z konsorcjum realizują wspólne przedsięwzięcie objęte porozumieniem. Zawierając umowę konsorcyjną podmioty mogą określić, kto będzie reprezentował konsorcjum na zewnątrz (może to być także osoba trzecia). Co do zasady, konsorcja nie mają też wspólnego majątku (chociaż mogą mieć wspólne konto rozliczeniowe), a wszelkie formy płatności regulowane są przez firmę lub osobę reprezentującą konsorcjum.
Z opisu sprawy wynika, że zarówno Zainteresowany będący stroną postępowania - … Sp. z o.o. (dalej: „Wnioskodawca 1” lub „Lider”), jak i Zainteresowany niebędący stroną postępowania … Sp. z o. o. (dalej: „Wnioskodawca 2” lub „Partner”) są zarejestrowanymi czynnymi podatnikami podatku od towarów i usług.
Zawarli Państwo między sobą umowę konsorcjum (dalej: „Umowa Konsorcjum”), której celem jest wspólna realizacja umowy zawartej z podmiotem trzecim (dalej: „Klient”). Przedmiotem tej umowy jest udostępnienie Klientowi oprogramowania do świadczenia usług bilansujących w obszarze odnawialnych źródeł energii (dalej: „Umowa z Klientem”). Przewidują Państwo, że na bazie Umowy Konsorcjum w przyszłości będą zawierane podobne umowy. Konsorcjum zostało powołane w celu wspólnej realizacji przedsięwzięcia, bez tworzenia odrębnego podmiotu gospodarczego. W ramach Umowy Konsorcjum, działają Państwo wspólnie na rzecz Klienta, natomiast każda ze Stron wykonuje własny, ściśle określony zakres prac i ponosi związane z nim koszty. Zgodnie z Umową Konsorcjum, zobowiązują się Państwo do wspólnego wykonania Umowy z Klientem, według następującego podziału obowiązków:
a) Lider wykona opisany w Umowie z Klientem projekt w zakresie, w jakim dotyczy on węzła wyniesionego LFC, w tym w szczególności wykona usługi związane z udostępnieniem Klientowi węzła wyniesionego LFC, wykona wszelkie usługi konfiguracji, usługi wsparcia, usługi rozwojowe oraz udzieli licencji do oprogramowania i dokumentacji na zasadach określonych w Umowie z Klientem;
b) Partner wykona opisany w Umowie z Klientem projekt w pozostałym zakresie, niewskazanym w lit. a), w tym w szczególności wykona usługi związane z udostępnieniem Klientowi węzła zdalnego SOWE, funkcji liczącej estymatę dla obiektów OZE oraz systemu algorytmicznej strategii tradingowej (SOT) oraz wykona wszelkie usługi konfiguracji, usługi wsparcia, usługi rozwojowe oraz udzieli licencji do oprogramowania i dokumentacji na zasadach określonych w Umowie z Klientem.
Partner realizuje zatem część techniczną projektu obejmującą m.in. elementy systemu oprogramowania, natomiast Lider odpowiada za pozostałe komponenty i integrację rozwiązania. Dopuszczają Państwo rozszerzenie opisanego powyżej zakresu obowiązków w drodze zmiany Umowy Konsorcjum.
Wnioskodawca 1 pełni funkcję lidera konsorcjum - reprezentuje konsorcjum wobec Klienta, wystawia na jego rzecz faktury oraz odbiera całość wynagrodzenia.
Każda ze Stron działa we własnym zakresie, realizując część wspólnego przedsięwzięcia na rzecz Klienta, a następnie uczestniczy w podziale wynagrodzenia otrzymanego od Klienta.
Każda ze Stron ponosi we własnym zakresie koszty realizacji zadań przypisanych jej zgodnie z treścią Umowy Konsorcjum i bezpośrednio korespondującej z treścią Umowy z Klientem. Wynagrodzenie otrzymane od Klienta w ramach Umowy z Klientem jest rozpoznawane jako przychód przez każdą ze Stron we własnym zakresie, zgodnie z zasadami określonymi poniżej. W celu ustalenia dochodu z realizacji Umowy, suma kosztów wszystkich Stron zostanie odjęta od całkowitego wynagrodzenia otrzymanego od Klienta. Powstały dochód zostanie podzielony pomiędzy Strony w częściach równych. Lider, po realizacji umowy lub jej etapu wystawi fakturę VAT na rzecz Klienta, opiewającą na całość wynagrodzenia lub dany etap prac, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Wynagrodzenie zostanie przekazane na rachunek bankowy Lidera. Po ustaleniu dochodu w części przypadającej na Partnera, Partner wystawi wobec Lidera notę księgową, wykazującą:
a) sumę poniesionych kosztów, zgodnie z zestawieniem,
b) kwotę dochodu do otrzymania.
Po otrzymaniu noty księgowej, Lider dokona przelewu wskazanej kwoty na rachunek bankowy Partnera niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni. Strony zobowiązują się do prowadzenia ewidencji księgowej w sposób umożliwiający jednoznaczne przypisanie kosztów i przychodów do realizowanych przez nie zadań w ramach Umowy z Klientem. Dopuszczalne jest wystawianie faktur zaliczkowych na rzecz Klienta, na poczet przyszłych usług i rozliczeń. Do rozliczania faktur zaliczkowych i otrzymanych ich tytułem przychodów stosuje się powyższe zasady.
W przyszłości, przewidują Państwo możliwość zawarcia podobnych umów konsorcjum, w celu wspólnej realizacji innych usług. Przyszłe umowy różnić się będą w zakresie zadań do wykonania oraz mogą się różnić określeniem lidera konsorcjum, jednak w zakresie wzajemnych rozliczeń, zasady będą takie, jak wyżej. Oznacza to, że w ramach przyszłych umów Wnioskodawca 1 może pełnić rolę partnera, a Wnioskodawca 2 rolę lidera konsorcjum.
W przyszłych umowach konsorcjum każda ze Stron będzie wykonywać – analogicznie jak w Umowie Konsorcjum – własny, ściśle określony zakres prac bezpośrednio wynikający z treści umowy zawieranej z Klientem. Zakres tych zadań będzie odpowiadał zakresowi prac przewidzianemu w danej umowie z Klientem i może obejmować czynności takie jak udostępnianie komponentów oprogramowania, usługi konfiguracji, usługi wsparcia, usługi rozwojowe, udzielanie licencji oraz inne czynności konieczne do realizacji przedsięwzięcia na rzecz Klienta. Każda ze Stron będzie wykonywać wyłącznie zakres prac przypisany jej w konkretnej umowie z Klientem. Każda ze Stron wykonuje czynności na rzecz Klienta w ramach realizacji wspólnego przedsięwzięcia.
Strony otrzymują wynagrodzenie od Klienta rozdzielane między Strony Konsorcjum według ww. zasad. Wszystkie czynności Partnera dotyczą realizacji części projektu na rzecz Klienta. Każda ze Stron ponosi we własnym zakresie koszty związane z realizacją przypisanych jej zadań wynikających z umowy konsorcjum i odpowiadających zakresowi prac określonemu w umowie zawartej z Klientem.
W przypadku, gdy któraś ze stron zamawia usługę lub towar dla drugiej strony lub wykorzystywane przez obie strony (np. obsługę prawną umowy konsorcjum), usługi te są refakturowane są między stronami.
Fakturę obejmującą całość wynagrodzenia za usługi świadczone przez obie Strony wystawia wyłącznie Lider. Natomiast Partner tworzy zestawienie kosztów poniesionych w związku z realizacją prac wynikających z umowy oraz wystawia wobec Lidera notę księgową, wykazującą:
- sumę poniesionych kosztów, zgodnie z zestawieniem,
- kwotę dochodu do otrzymania.
Te same zasady będą stosowane w przyszłych umowach konsorcjum.
Całość świadczenia realizowanego w ramach Umowy Konsorcjum jest fakturowana przez Lidera na rzecz Klienta. Partner dokumentuje usługi wykonywane na rzecz Klienta jedynie celem rozliczenia umowy Konsorcjum.
Faktury dokumentujące wydatki są i będą wystawiane bezpośrednio na tę Stronę, która nabywa dany towar lub usługę i która wykorzystuje je do realizacji własnego zakresu prac w ramach konsorcjum.
Na tle tak przedstawionych okoliczności sprawy Państwa wątpliwości w pierwszej kolejności dotyczą ustalenia czy w ramach realizacji Umowy Konsorcjum oraz przyszłych umowach konsorcjum dochodzi do świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy pomiędzy Państwem jako Liderem a Partnerem i sposobu dokumentowania rozliczeń między Państwem będącymi Stronami Konsorcjum.
Konsorcjum – w świetle obowiązujących przepisów prawa podatkowego (o ile jego członkowie nie stanowią grupy VAT w rozumieniu art. 15a ustawy) – nie może być uznane za podatnika VAT. Oznacza to, że relacji zachodzących pomiędzy stronami umowy konsorcjum (podatnikami VAT), dla potrzeb podatku od towarów i usług, nie należy oceniać na zasadach wewnętrznych rozliczeń konsorcjum. Powyższego nie zmienia okoliczność, że w przypadku umów konsorcjum, dopuszczalne jest zawarcie ustaleń, że rozliczenia gospodarcze i księgowe, w tym dotyczące podpisywania umów i wystawiania faktur za prace wykonane przez uczestników konsorcjum na rzecz podmiotów zamawiających te prace, na podstawie zawartego z nimi kontraktu – będzie dokonywał wytypowany przez uczestników konsorcjum podmiot wiodący.
Zatem, przedsiębiorcy działający w ramach konsorcjum są odrębnymi podatnikami podatku od towarów i usług. Powyższe oznacza, że działając w ramach konsorcjum, powinni oni do wzajemnych rozliczeń stosować ogólne reguły wynikające z ustawy o podatku od towarów i usług oraz aktów wykonawczych do niej, w tym także w zakresie wystawiania faktur dokumentujących wykonywane przez nich czynności.
Jednocześnie, należy zwrócić uwagę, że to strony konsorcjum określają w umowie konsorcjum sposób rozliczeń między sobą, jak i zamawiającym (inwestorem), tj. sposób wystawiania faktur, należnego wynagrodzenia, terminów wykonania prac oraz kwestii odpowiedzialności za przydzielone im zadania z tytułu realizacji celu nałożonego na nich przez inwestora (zamawiającego) w ramach zlecenia/przetargu. W praktyce, w umowie konsorcjum strony mogą wyznaczyć lidera konsorcjum (który m.in. pełni funkcję reprezentacyjną oraz prowadzi rozliczenia z inwestorem), a także mogą ustanowić, że każdy podmiot – jako uczestnik konsorcjum – świadczy usługi bezpośrednio na rzecz inwestora.
Biorąc pod uwagę obowiązujące przepisy prawa oraz zasady funkcjonowania konsorcjum, w tym zasadę odrębności podatników, którzy występują wobec siebie w relacji lider konsorcjum – partner konsorcjum, stwierdzić należy, że uczestnicy konsorcjum zobowiązani są do dokumentowania wzajemnych świadczeń oraz wyboru podmiotu, który będzie odpowiedzialny za rozliczenia ze zleceniodawcą.
Odnosząc się zatem do Państwa wątpliwości należy wskazać, że opodatkowaniu podatkiem VAT podlega czynność (tj. dostawa towarów lub świadczenie usług), a nie sama płatność.
Zatem samo „rozliczenie zysków i kosztów” nie może stanowić czynności podlegającej opodatkowaniu.
Za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT uważane mogą być takie sytuacje, w których:
· istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne,
· wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy,
· istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi,
· odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem,
· istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.
Należy podkreślić, że działań podjętych w ramach umów o współpracy nie można dla celów podatku od towarów i usług oceniać jednostkowo, lecz z uwzględnieniem ich charakteru jako działania złożonego i wspólnego, tworzącego w aspekcie gospodarczym jedną całość.
W analizowanej sprawie sama czynność rozliczenia kosztów nie podlega/nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega natomiast dostawa towarów (świadczenie usług) wykonywana pomiędzy członkami konsorcjum, tj. Liderem a Partnerem w ramach podziału zadań w konsorcjum.
Jak wskazali Państwo w opisie sprawy Partner realizuje część techniczną projektu i będzie odpowiedzialny w ramach Umowy z Klientem za realizację własnego zakresu prac, w szczególności za wykonywanie usługi związanej z udostępnieniem Klientowi węzła zdalnego SOWE, funkcji liczącej estymatę dla obiektów OZE, systemu algorytmicznej strategii tradingowej (SOT), usług konfiguracji, usługi wsparcia, usługi rozwojowej, udzielenie licencji do oprogramowania i dokumentacji na zasadach określonych w Umowie z Klientem. Z kolei Lider odpowiada za pozostałe komponenty i integrację rozwiązania tj. zakres prac Lidera dotyczy węzła wyniesionego LFC, w tym w szczególności wykonania usługi związanej z udostępnieniem Klientowi węzła wyniesionego LFC, wykonania usługi konfiguracji, usługi wsparcia, usługi rozwojowej oraz udzielenia licencji do oprogramowania i dokumentacji na zasadach określonych w Umowie z Klientem.
Analiza stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego przedstawionych przez Państwa oraz treści przywołanych przepisów prawa, prowadzi do stwierdzenia, że wynagrodzenie stanowiące ustalony przez członków konsorcjum dochód z realizacji Umowy (suma kosztów wszystkich Stron zostanie odjęta od całkowitego wynagrodzenia otrzymanego od Klienta) podzielony pomiędzy Strony w częściach równych, które Partner otrzyma/będzie otrzymywał od Lidera, stanowi/będzie stanowiło w istocie zapłatę za zrealizowane przez Partnera czynności, do realizacji których zobowiązał się/zobowiąże się w ramach Umowy konsorcjum/przyszłych umów konsorcjum. Z treści wniosku wynika bowiem, że jest/będzie możliwe określenie konkretnych czynności, jakie są/będą wykonywane przez Partnera – za pośrednictwem Lidera na rzecz Klienta. Możliwe jest/będzie określenie skonkretyzowanych obowiązków Partnera wynikających z podziału zadań, za które Partner otrzymuje/będzie otrzymywał zapłatę od Lidera.
W związku z powyższym - wbrew Państwa twierdzeniu - pomiędzy Partnerem a Liderem, który wystawia/będzie wystawiał faktury sprzedaży dla Klienta z tytułu realizacji Umowy Konsorcjum/przyszłych umów konsorcjum, dochodzi/będzie dochodziło do świadczeń wzajemnych.
Mając na względzie opisane okoliczności sprawy należy przyjąć, że w ww. przypadku mamy do czynienia z odsprzedażą konkretnych usług, które zgodnie z Umową Konsorcjum/przyszłymi umowami konsorcjum są/będą wykonane przez Partnera w celu wspólnego zrealizowania przedsięwzięcia. Poniesione przez Partnera koszty związane z realizacją przypisanych jemu zadań wynikających z Umowy Konsorcjum/przyszłych umów konsorcjum są/będą ściśle związane z wykonywanymi przez Partnera czynnościami, do jakich został zobowiązany na podstawie zawartej Umowy Konsorcjum/przyszłymi umowami konsorcjum i mają one bezpośredni związek z dokonywanymi przez Partnera świadczeniami.
Ponadto, w kontaktach z Klientami jedynie Lider Konsorcjum funkcjonuje/będzie funkcjonował jako podmiot realizujący sprzedaż na rzecz Klientów. Do Lidera należy rozliczenie się z Klientami i udokumentowanie całości realizowanego w ramach zawartej umowy świadczenia. Aby zatem Lider mógł odsprzedać Klientom czynności wykonane przez Partnera, musi/będzie musiał je odkupić od Partnera. Z wniosku nie wynika, aby Partner fakturował wykonane przez siebie czynności bezpośrednio na Klienta - faktury wystawiane są/będą wyłącznie przez Lidera.
Należy podkreślić, że całość świadczenia realizowanego w ramach Umowy Konsorcjum/przyszłych umów konsorcjum jest/będzie fakturowana przez Lidera na rzecz Klienta. Zatem skoro Lider, dokonuje/będzie dokonywał sprzedaży wszystkich efektów przedsięwzięcia objętych zawartą umową z Klientem to musi dojść pomiędzy konsorcjantami będącymi odrębnymi podatnikami VAT do sprzedaży usług w celu wykonania wspólnego zadania. Lider nie mógłby bowiem dokonać sprzedaży całości efektów przedsięwzięcia gdyby nie nabył wcześniej jego części składowych od Partnera. Zatem w sytuacji, kiedy Lider fakturuje wszystkie czynności wykonane przez konsorcjum dla Klienta, to oznacza, że jest zobowiązany/będzie zobowiązany zakupić część ostatecznej usługi od Partnera i całość odsprzedać Klientowi, skoro w całości fakturuje te usługi.
Wskazać należy, że nie może dojść do takiej sytuacji, że dzięki zawarciu umowy konsorcjum uczestnik konsorcjum, który wykonuje określone czynności w ramach tej umowy na rzecz Klienta, nie zidentyfikuje u siebie żadnych usług na rzecz żadnego odbiorcy. W sytuacji, kiedy w przedmiotowej sprawie całość usługi fakturuje/będzie fakturował Lider na Klienta i Partner nie dokumentuje/nie będzie dokumentował wykonanych przez siebie usług bezpośrednio na ostatecznego usługobiorcę, to Partner nigdy nie rozliczyłby wykonanych przez siebie usług, gdyż nie wystawia/nie będzie wystawiał faktur na rzecz Klienta. Partner nie może bowiem wykonywać w ramach umowy konsorcjum ściśle określonych czynności, które pozostają/będą pozostawały poza sferą opodatkowania podatkiem VAT. Skoro Lider sprzedaje całą usługę na rzecz Klienta, to oznacza, że odkupił część tej całościowej usługi (zrealizowanego w ramach zawartej umowy świadczenia) od Partnera.
W rozpatrywanej sprawie istnieje stosunek prawny, który łączący Lidera i Partnera i wynika z niego obowiązek wykonania wskazanych czynności w ramach przydzielonych i określonych w Umowie Konsorcjum zadań, wysokość wynagrodzenia i wynagrodzenie jest określone w pieniądzu. W sprawie nie mamy zatem do czynienia z samym rozdziałem kosztów i dochodu, lecz podział środków jest/będzie ściśle powiązany z konkretnymi czynnościami.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że w przedstawionych okolicznościach sprawy opisany model współpracy Lidera i Partnera w ramach Umowy Konsorcjum i przyszłych umowach konsorcjum stanowi/będzie stanowił świadczenie usług w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy. Zatem, stosownie do art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy, Partner ma/będzie miał obowiązek wystawić fakturę dokumentującą płatność otrzymaną od Lidera Konsorcjum w związku z wykonaniem przez niego ściśle określonego w Umowie Konsorcjum/przyszłych umowach konsorcjum zakresu prac .
Tym samym, Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest nieprawidłowe.
Z kolei odnosząc się do kwestii prawa do odliczenia podatku VAT należy wskazać, że podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy, w myśl którego:
W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
Stosownie do art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:
a) nabycia towarów i usług,
b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.
Z powołanego przepisu art. 86 ust. 1 ustawy wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi, tzn. których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego) oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy.
Przedstawiona wyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.
Podkreślić należy, że ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych
w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Jedno z takich ograniczeń zostało wskazane w art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy, zgodnie z którym:
Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku, gdy transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.
Oznacza to, że podatnik nie może skorzystać z prawa do odliczenia w odniesieniu do podatku, który jest należny wyłącznie z tego względu, że został wykazany na fakturze w sytuacji, gdy transakcja nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.
W świetle art. 88 ust. 4 ustawy:
Obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się również do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, zgodnie z art. 96, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 86 ust. 2 pkt 7.
Zgodnie z powyższą regulacją, z prawa do odliczenia podatku skorzystać mogą wyłącznie podatnicy, którzy są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni.
Jak rozstrzygnięto powyżej czynności wykonywane pomiędzy Partnerem a Liderem w ramach realizacji Umowy Konsorcjum/przyszłych umów konsorcjum stanowią/będą stanowiły czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT i powinny zostać udokumentowane fakturami. Wskazali Państwo w opisie sprawy, że nabyte towary i usługi w związku z realizacją Umowy z Klientem w ramach Umowy Konsorcjum, o której mowa we wniosku, jak również przyszłych umów konsorcjum objętych wnioskiem w sytuacji, gdy Wnioskodawcy pełnią rolę partnera, są/będą wykorzystywane wyłącznie do wykonywania czynności opodatkowanych VAT, tj. świadczenia usług na rzecz Klienta w ramach realizacji umowy konsorcjum. Nie są one wykorzystywane ani do czynności zwolnionych, ani do czynności niepodlegających opodatkowaniu.
W związku z powyższym przysługuje/będzie przysługiwało Partnerowi prawo do obniżenia podatku VAT należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących poniesienie ww. wydatków, pod warunkiem niezaistnienia ograniczeń wskazanych w art. 88 ustawy. Przy czym zaznaczyć należy, że ww. odliczenie podatku naliczonego przysługuje/będzie przysługiwało Partnerowi z uwagi na wykonywanie czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT na rzecz Lidera, a nie - jak twierdzą Państwo - z tytułu świadczenia usług na rzecz Klienta.
Tym samym oceniając całościowo stanowisko Państwa w zakresie pytania nr 2 uznałem je za nieprawidłowe. Jakkolwiek w kwestii przysługiwania prawa do obniżenia podatku VAT należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur nabycia towarów i usług wykorzystywanych przy realizacji umowy konsorcjum, w sytuacji, gdy pełnią/będą pełnili Państwo rolę Partnera wywodzą Państwo prawidłowy skutek prawny, to jednak w oparciu o odmienną argumentację niż została wskazana w niniejszej interpretacji.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy:
· stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia,
· zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Informuję, iż wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (zapytania). Inne kwestie przedstawione we wniosku, które nie zostały objęte pytaniem, nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa – rozpatrzone.
Zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu sprawy. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem sprawy podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, wydana interpretacja traci swą aktualność.
Odnośnie powołanych przez Państwa interpretacji indywidualnych, należy zauważyć, że interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane są w indywidualnych sprawach podatników i niewątpliwie kształtują sytuację prawną tych podatników w sprawach będących przedmiotem rozstrzygnięcia, lecz dotyczą konkretnych stanów faktycznych i należy je traktować indywidualnie.
Odnosząc się do przywołanych przez Państwa w uzasadnieniu własnego stanowiska wyroków sądów administracyjnych należy zaznaczyć, że każdy z wyroków zapada na gruncie unikalnego stanu faktycznego, i w zasadzie wyłącznie do niego się ogranicza. Ocena omawianej kwestii, tj. uznania rozliczeń pomiędzy uczestnikami konsorcjum za odpłatne świadczenie usług nie jest kwestią uniwersalną, dającą się odnieść do ogólnych okoliczności w analizowanych sprawach, lecz opiera się na wielu przesłankach podnoszonych wyżej przez organ podatkowy i powinna być dokonywana z punktu widzenia każdego odrębnego stanu faktycznego.
Również w odniesieniu do powołanych we wniosku interpretacji indywidualnych, należy zwrócić uwagę na to, że interpretacje indywidualne są wydawane w indywidualnych sprawach i nie wiążą innych organów wydających interpretacje indywidualne w sprawach innych podatników, co jest tym bardziej zrozumiałe zważywszy na różnorodność i odmienność okoliczności faktycznych występujących w każdej z indywidualnych spraw podlegających interpretacjom. Również interpretacje powołane przez Państwa na poparcie własnego stanowiska rozstrzygają w odmiennych stanach faktycznych od sytuacji przedstawionej we wniosku.
Przede wszystkim we wskazanych wyrokach i interpretacjach zakres okoliczności faktycznych jest inny niż w przedmiotowej sprawie. Ponadto specyfika działalności podmiotów jest na tyle różnorodna, że niekiedy nawet te same zdarzenia prawne nie spowodują analogicznych konsekwencji dla przedsiębiorcy, a tym samym nie mogą być tożsamo traktowane.
Zatem z uwagi na różnorodność i odmienność okoliczności faktycznych występujących w każdej z indywidualnych spraw, powołane przez Państwa interpretacje indywidualne i orzeczenia sądowe nie mogą stanowić podstawy do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
… Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w … . Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo