Interpretacja 0113-KDIPT2-2.4011.1041.2025.2.DA

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

13 listopada 2025 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych otrzymania kwot z tytułu zawarcia ugód z bankiem. Uzupełniła go Pani – w odpowiedzi na wezwanie – pismem złożonym 17 grudnia 2025 r. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

W dniu … maja 2006 r. Pani wraz z mężem zaciągnęli w banku … (dalej: „Bank”) dwa kredyty na zakup i cele mieszkaniowe w walucie obcej − franku szwajcarskim. Pierwszy kredyt był kredytem hipotecznym, okres kredytowania był na 30 lat, drugi kredyt był kredytem konsumenckim z okresem kredytowania na 20 lat.

W 2023 r. został złożony przez pełnomocnika pozew do Sądu Okręgowego … przeciwko Bankowi o sygn. akt ….

W międzyczasie trwania ww. sprawy sądowej z Bankiem, w dniu 17 października 2025 r. Pani wraz z mężem zawarli ugodę pozasądową dotyczącą spłaty i zakończenia ww. dwóch umów kredytowych. W ugodzie pozasądowej dotyczącej pierwszego kredytu hipotecznego Bank wystawi PIT-11, ale nie zostanie pobrany podatek dochodowy, ponieważ kredyt został udzielony na cel mieszkaniowy (zakup i remont nieruchomości) i jest to niezbędne kryterium przy zwolnieniu z opłaty podatku. Natomiast przy drugim kredycie Bank również wystawi PIT-11, który był również wzięty na ten sam cel mieszkaniowy (zakup i remont nieruchomości), ale najprawdopodobniej zostaniecie zobligowani do zapłaty podatku, ponieważ jak się okazało kredyt został już nadpłacony i zostały wam zwrócone odsetki i nadpłata kapitału. Obydwa kredyty są wpisane w Księgach Wieczystych jako zabezpieczenie hipoteki.

W uzupełnieniu wniosku wskazano:

• Oba kredyty zostały zaciągnięte w dniu … maja 2006 r. w ... − podmiot podlegający nadzorowi KNF i działający na podstawie prawa bankowego.

• Kredyt pierwszy (hipoteczny, nr …) dotyczył zakupu mieszkania położonego … przy ul. …. Kredyt był denominowany w CHF.
• Kredyt drugi (konsolidacyjny, nr …), zaciągnięty w tym samym dniu, służył częściowo spłacie wcześniejszych zobowiązań, ale był zabezpieczony na tej samej nieruchomości (wpis do KW), objęty tą samą hipoteką łączną i także denominowany w CHF.
• W dniu 17 października 2025 r. zawarto z Bankiem dwie ugody pozasądowe, każda dotycząca jednego z kredytów. Ugody zostały zawarte na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego (art. 917-918) i miały na celu rozliczenie nadpłat, bez dalszego dochodzenia roszczeń przez strony.
• W ramach zawartych ugód nie doszło do przewalutowania kredytów.
• Wartość przekazanych przez Bank środków po ugodach: kredyt pierwszy: kwota 22 581,13 zł przelana przez Bank 23 października 2025 r.(zwrot nadpłat - ugoda s. 4-5); kredyt drugi: kwota 4 069,05 zł przelana przez Bank 21 października 2025 r. (zwrot nadpłat - ugoda s. 4).
• Wartość wypłat wynikała z ponownego przeliczenia kredytów. Wypłaty nie stanowiły rekompensaty ani wynagrodzenia, lecz zwrot środków nadpłaconych przez kredytobiorcę.
• Kwoty wypłacone przez Bank w wyniku zawartych ugód stanowią zwrot środków uprzednio spłaconych do Banku przez kredytobiorcę.
• Kwoty, które zostały wypłacone przez Bank, są to środki zapłacone na podstawie pierwotnych umów kredytowych (w szczególności raty kapitałowo-odsetkowe i inne opłaty), których wysokość została ponownie przeliczona z pominięciem klauzul abuzywnych (waloryzacyjnych).
• Wypłacone przez Bank kwoty nie stanowią przysporzenia majątkowego ponad wartość kredytu i uiszczonych rat, a wyłącznie zwrot nienależnych świadczeń.
• Kwoty wypłacone przez Bank w wyniku zawarcia ugody nie stanowią wynagrodzenia za odstąpienie od dochodzenia roszczeń wobec Banku na drodze sądowej. Wypłacone środki stanowią wyłącznie zwrot nienależnie pobranych kwot (nadpłat rat kapitałowo-odsetkowych i opłat), które − po ponownym przeliczeniu kredytu zgodnie z warunkami ugody − nie należały się Bankowi.

Pytanie

Czy w opisanym stanie faktycznym kwoty otrzymane przez Panią w 2025 r. od Banku na podstawie ugód dotyczących dwóch kredytów zaciągniętych na jedną inwestycję mieszkaniową (jedną nieruchomość), zabezpieczonych wspólną hipoteką, stanowią przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, czy też korzystają ze zwolnienia z podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?

Pani stanowisko w sprawie

Pani zdaniem, środki nie stanowią przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, gdyż:

1)    Wypłacone kwoty to zwrot nadpłat dokonanych przez kredytobiorcę w związku z nieuczciwymi warunkami umów kredytowych (klauzule abuzywne), a nie dodatkowe świadczenie.

2)    Nie nastąpiło przysporzenie majątkowe, ponieważ środki te zwracają nadpłacone raty kapitałowo-odsetkowe.

3)    Oba kredyty (hipoteczny i konsolidacyjny) były zaciągnięte na tę samą nieruchomość i stanowiły jedną inwestycję mieszkaniową, a więc spełnione są warunki zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

4)    Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przychody z innych źródeł muszą stanowić realne korzyści, których tu nie było - zwrot nienależnie pobranych kwot nie może być kwalifikowany jako przychód.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:

·         dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz

·         dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).

W myśl art. 9 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

Jak wynika z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

·         pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;

·         pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika. Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Źródła przychodów

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie natomiast do art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ww. ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Skutki podatkowe otrzymania kwot z tytułu zawarcia ugód z bankiem

Jak stanowi art. 917 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody. W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

Z kolei instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Podkreślić należy, że otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się natomiast w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem, kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Jak wynika z zacytowanych wyżej przepisów, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.

Odnosząc się do skutków podatkowych otrzymania wskazanej w ugodzie kwoty wyjaśniam, że zgodnie z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Z opisu sprawy wynika, że na mocy dwóch ugód zawartych 17 października 2025 r. pomiędzy Panią, Pani mężem a Bankiem, dotyczących dwóch kredytów zaciągniętych … maja 2006 r., Bank zwrócił na rzecz Pani i Pani męża kwotę 22 581,13 zł w związku z kredytem pierwszym oraz kwotę 4 069,05 zł w związku z kredytem drugim. Ugody miały na celu rozliczenie nadpłat, bez dalszego dochodzenia roszczeń przez strony. Wartość wypłat wynikała z ponownego przeliczenia kredytów. Kwoty wypłacone przez Bank w wyniku zawartych ugód stanowią zwrot środków uprzednio spłaconych do Banku przez kredytobiorcę. Są to środki zapłacone na podstawie umów kredytowych (rat kapitałowo-odsetkowych i innych opłat), których wysokość została ponownie przeliczona z pominięciem klauzul abuzywnych (waloryzacyjnych). Ponadto, wypłacone przez Bank kwoty nie stanowią przysporzenia majątkowego ponad wartość kredytu i uiszczonych rat, a wyłącznie zwrot nienależnych świadczeń. Kwoty te nie stanowią wynagrodzenia za odstąpienie od dochodzenia roszczeń wobec Banku na drodze sądowej. Wypłacone środki stanowią wyłącznie zwrot nienależnie pobranych kwot (nadpłat rat kapitałowo-odsetkowych i opłat), które − po ponownym przeliczeniu kredytu zgodnie z warunkami ugody − nie należały się Bankowi.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzam, że w analizowanej sprawie wypłata przez Bank przedmiotowych kwot, o których mowa we wniosku, nie spowodowała u Pani powstania przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji, nie ma Pani obowiązku zapłaty podatku dochodowego od wypłaconych przez Bank ww. kwot.

W związku ze wskazaniem przez Panią we własnym stanowisku art. 21 ust. 1 pkt 95a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym spełnia Pani warunki do zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych wskazuję, że z uwagi na to, że otrzymane kwoty nie stanowią dla Pani przychodu, nie można w ogóle mówić o zastosowaniu do nich zwolnienia z zapłaty podatku. Zwolnienie z zapłaty podatku może mieć bowiem zastosowanie wyłącznie w sytuacji, w której dochodzi do powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Ponadto wyjaśniam, że stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 95a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego.

Wobec powyższego wskazać należy, że powołany przez Panią art. 21 ust. 1 pkt 95a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie ma zastosowania w Pani indywidualnej sprawie.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku w kontekście zadanego pytania, natomiast nie rozstrzyga innych kwestii wynikających z opisu stanu faktycznego, które nie były przedmiotem pytania i własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej.

Procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Organ wydający interpretacje opiera się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku – nie prowadzi postępowania dowodowego. Postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej ma na celu wyjaśnienie wątpliwości co do sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego materialnego do określonego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.) jest sam przepis prawa. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Jeżeli zatem, przedstawiony we wniosku stan faktyczny będzie różnił się od występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie chroniła Pani w zakresie przedstawionego stanu faktycznego.

Ponadto, wskazuję, że z uwagi na to, iż interpretacje prawa podatkowego wydawane są w indywidualnej sprawie zainteresowanego, co wynika z art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa – niniejsza interpretacja dotyczy wyłącznie Pani. Nie wywołuje skutków prawnych dla innych osób (np. współkredytobiorcy – Pani męża).

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·         Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego …. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·         w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·         w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.