Zaniechanie poboru podatku - umorzenie wierzytelności, zwrot nadpłaty, koszty zastępstwa procesowego.
Wnioskodawczyni wraz z mężem w 2007 roku zaciągnęła kredyt hipoteczny na budowę domu jednorodzinnego na własne potrzeby mieszkaniowe. W 2022 roku złożyli pozew o uznanie umowy kredytowej za nieważną. W 2025 roku zawarli z bankiem ugodę pozasądową, na mocy której bank umorzył pozostałą część kredytu (kapitał i…
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
8 grudnia 2025 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych. Uzupełniła go Pani pismem złożonym 12 stycznia 2026 r. oraz pismem złożonym 6 lutego 2026 r. – w odpowiedzi na wezwania. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
W dniu 2 marca 2007 r. Wnioskodawczyni wraz z mężem zaciągnęła kredyt budowlano-hipoteczny na kwotę 290 000 PLN indeksowany do CHF w banku … z siedzibą w ………. Kredyt przeznaczony był na budowę wyłącznie jednego budynku mieszkalnego (domu jednorodzinnego), położonego w …, gm. …., położonego na działce nr A, dla realizacji własnych potrzeb mieszkaniowych. Kredyt został zabezpieczony hipoteką na rzecz Banku w księdze wieczystej KW:…. prowadzonej przez Sąd …w ……. Wydział …. W wybudowanym domu jednorodzinnym Wnioskodawczyni wraz z mężem zamieszkuje do dzisiaj wraz z dwójką dzieci (obecnie 16 i 20 lat).
Od 1 grudnia 2014 r. mąż Wnioskodawczyni prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, która została zarejestrowana w zamieszkiwanym domu jednorodzinnym, jednak faktyczna działalność prowadzona jest w innym miejscu, tj. w wynajmowanym lokalu usługowym znajdującym się w odległości ok. 4 km od miejsca zamieszkania. Nigdy nie wliczano jakichkolwiek kosztów związanych z funkcjonowaniem zamieszkiwanego budynku mieszkalnego oraz kosztów związanych z kredytem hipotecznym do kosztów prowadzenia działalności gospodarczej męża. Wnioskodawczyni wraz z mężem nie korzystała również z jakichkolwiek ulg podatkowych. W domu nie był prowadzony żaden wynajem prywatny, ani wirtualne biuro. Budynek od samego początku do dzisiaj spełnia wyłącznie funkcję mieszkalną dla czteroosobowej rodziny Wnioskodawczyni. W dniu zawarcia umowy kredytowej, żaden z Kredytobiorców nie prowadził działalności gospodarczej.
W dniu 22 marca 2022 r. Wnioskodawczyni wraz z mężem złożyła przeciwko bankowi …. pozew sądowy o uznanie, że zawarta w dniu 2 marca 2007 r. umowa kredytu hipotecznego nr … była nieważna. Ostateczne kwoty dochodzone pozwem zostały zmodyfikowane w dniu 1 października 2024 r. do kwoty żądania zwrotu wpłaconych dotychczas kwot 102 807,25 PLN i 71 656,19 CHF wraz z odsetkami ustawowymi i kosztami procesu.
W dniu 24 września 2025 r. Wnioskodawczyni wraz z mężem zawarła z bankiem ugodę pozasądową zgodnie, z którą bank całkowicie umorzył pozostałą do spłaty część kredytu.
Poniżej treść ugody w tym zakresie:
§ 2
1. W księgach rachunkowych Banku na dzień 22 września 2025 r. wysokość zadłużenia Kredytobiorców z tytułu Umowy wynosi 51 581,15 CHF, z czego kwota kapitału kredytu wynosi 48 482,20 CHF, a kwota odsetek naliczonych do dnia 22 września 2025 r. wynosi 3 098,95 CHF, co oznacza, że po przeliczeniu na walutę polską po kursie 4,5601, zadłużenie Kredytobiorców na dzień 22 września 2025 r. wynosi 235 215,20 PLN.
2. Bank zwalnia Kredytobiorców z długu (umarza zadłużenie Kredytobiorców) w zakresie kwoty 51 581,15 CHF, co po przeliczeniu na walutę polską po kursie 4,5601 na dzień 22 września 2025 r. wynosi 235 215,20 PLN, tj. w całości, a Kredytobiorcy to zwolnienie z długu przyjmują.
3. Tym samym Strony oświadczają, że uznają Umowę za wykonaną w całości i żadna ze stron nie będzie dochodziła od drugiej w przyszłości jakichkolwiek roszczeń związanych z wykonaniem Umowy.
Ponadto bank dokonał zwrotu na rzecz Kredytobiorców:
1) 10 800,00 PLN tytułem zwrotu części kosztów postępowania sądowego, o którym mowa w § 1 ust. 3 Ugody, w tym kosztów zastępstwa procesowego wynikających z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015.1800). Zapłata należności nastąpi w ciągu 14 dni od dnia zawarcia Ugody na rachunek bankowy pełnomocnika Kredytobiorcy o numerze: ....
2) 70 000,00 PLN tytułem częściowego zwrotu spłaconych przez Kredytobiorców rat kredytowych, ponad kwotę otrzymanego kapitału według umowy kredytu nr …..
Przekazana przez bank kwota 70 000 PLN stanowi jedynie część roszczenia, bowiem na dzień podpisania ugody łączna kwota dokonanych przez Kredytobiorców wpłat tytułem rat kredytowych stanowiła ok. 429 000 PLN (102 807,25 PLN i 71 656,19 CHF). Czyli na dzień podpisania ugody łączna kwota ich nadpłaty rat kredytowych ponad otrzymany kapitał od banku stanowiła ponad 139 000 PLN (429 000 – 290 0000).
Uzupełnienie wniosku
Kredyt został zaciągnięty na okres 30 lat. Spłata kredytu obejmowała 360 rat miesięcznych.
Na pytanie Organu: „Czy kredyt hipoteczny, o którym mowa we wniosku, został udzielony przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady jego funkcjonowania?”, Wnioskodawczyni wskazała: „Tak.”
Na pytanie Organu: „Czy zgodnie z zawartą umową o kredyt wszyscy kredytobiorcy odpowiadają za spłatę kredytu solidarnie, a więc do pełnej wysokości?”, Wnioskodawczyni wskazała: „Tak.”
Na pytanie Organu: „Czy nieruchomość której dotyczy zaciągnięty kredyt jest położona w Polsce lub innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej?”, Wnioskodawczyni wskazała: „Tak.”
Wnioskodawczyni przysługuje prawo własności do nieruchomości, której dotyczy kredyt.
Na pytanie Organu: „Na jaki cel, zgodnie z umową, został zaciągnięty kredyt, o którym mowa we wniosku?”, Wnioskodawczyni wskazała: „Budowę budynku mieszkalnego (domu jednorodzinnego o powierzchni 161,10 m2), położonego w …., gm. …., położonego na działce nr A, dla realizacji własnych potrzeb mieszkaniowych.
Kredyt został zabezpieczony hipoteką na rzecz Banku w księdze wieczystej KW: …. prowadzonej przez Sąd … w ….. .. Wydział ….”
Na pytanie Organu: „Czy kredyt jest kredytem hipotecznym zaciągniętym na cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.)?”, Wnioskodawczyni wskazała: „Tak.”
Na pytanie Organu: „Czy kredyt został zaciągnięty na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej?”, Wnioskodawczyni: „Tak.”
Na pytanie Organu: „Czy kredyt, o którym mowa we wniosku, został w całości przeznaczony na cele wskazane w umowie kredytowej – w przypadku negatywnej odpowiedzi proszę wskazać na co faktycznie wydatkowane zostały środki pieniężne uzyskane z ww. kredytu?”, Wnioskodawczyni wskazała: „Tak.”
Na pytanie Organu: „Czy celem, na który zaciągnięto kredyt jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:
Ugoda została zawarta w dniu 24 września 2025 r. Stronami był bank ……… z siedzibą w ….. oraz wszyscy kredytobiorcy, tj. …. (Wnioskodawczyni) i …….. (małżonkowie). Ugoda miała charakter ugody pozasądowej oraz miała na celu zakończenie trwającego postępowania sądowego prowadzonego przed Sądem …. w ….. o uznanie umowy kredytowej za nieważną. Ugoda zakończyła stosunek prawny wynikający z umowy kredytu przy jednoczesnym potwierdzeniu, że była ona ważna. Strony oświadczyły, że uznają Umowę za wykonaną w całości i żadna ze stron nie będzie dochodziła od drugiej w przyszłości jakichkolwiek roszczeń związanych z wykonaniem Umowy. Ugoda zawierała jednakowe ustalenia w kwestii umorzenia zobowiązania z tytułu kredytu i wypłaty kwot przez bank dla obydwojga Kredytobiorców, gdyż odpowiadali za spłatę kredytu solidarnie.
Poniżej Wnioskodawczyni przedstawia treść ugody:
㤠1
1. Strony zgodnie oświadczają, że Bank i Kredytobiorców łączy Umowa kredytu nr … z dnia 2 marca 2007 r., zwana dalej: „Umową”. Strony mają wolę zakończenia stosunku prawnego wynikającego z Umowy przy jednoczesnym potwierdzeniu, że była ona ważna.
2. Strony potwierdzają, że Bank wypłacił Kredytobiorcom kwotę kredytu przeznaczoną na realizację celu kredytu określonego w Umowie, a Kredytobiorcy oświadczają, że wykorzystali kwotę kredytu na realizację tego celu.
3. W toku sporu toczącego się pomiędzy Stronami przed Sądem … w ……., Wydział ….., w sprawie o sygn. akt: …….. (dalej jako: „Postępowanie”) Kredytobiorcy podnieśli przeciwko Bankowi roszczenia w związku z zawarciem, wykonywaniem i treścią Umowy, a w szczególności dochodzą roszczeń o uznanie postanowień Umowy w tym dotyczących zasad ustalania kursu waluty, klauzuli ryzyka walutowego i zasad indeksacji, za niewiążące na podstawie art. 3851 i nast. Kodeksu cywilnego lub stwierdzenia nieważności Umowy lub o zapłatę z ww. tytułów. Kredytobiorcy podnoszą także zarzuty nieważności Umowy bez względu na ewentualną abuzywność jej postanowień.
4. Kredytobiorcy są świadomi, że podniesione przez nich roszczenia, o których mowa w ust. 3 powyżej, a także żądania wymienione w Załączniku nr 1 do Ugody mogą skutkować pozytywnym dla nich orzeczeniem sądowym.
5. Bank stoi na stanowisku, że Umowa jest ważna i nie uznaje za zasadne roszczeń o uznanie postanowień Umowy za niewiążące na podstawie art. 3851 i nast. Kodeksu cywilnego lub stwierdzenie nieważności Umowy lub o zapłatę z ww. tytułu jak i z przyczyn niezwiązanych z abuzywnością postanowień Umowy.
6. Zamiarem Banku i Kredytobiorców jest polubowne zakończenie Postępowania i kompleksowe rozstrzygnięcie o dotychczasowym związaniu Umową, jej wykonywaniu i zakończeniu wynikającego z niej stosunku prawnego, a tym samym uchylenie niepewności co do roszczeń wynikających z Umowy poprzez przyjęte w Ugodzie rozwiązania.
7. Kredytobiorcy mając pełną świadomość i rozumiejąc skutki dokonywanej czynności prawnej (w tym w szczególności finansowe), które zostały im wyjaśnione na etapie negocjacji warunków Ugody, dobrowolnie godzą się odstąpić od dochodzenia od Banku roszczeń wywodzonych z zarzutu nieważności Umowy lub niedozwolonego charakteru postanowień Umowy, o których mowa w ust. 3 powyżej oraz w Załączniku nr 1 do Ugody w zamian za zmianę postanowień Umowy w zakresie zobowiązań Kredytobiorców (i odpowiadających im praw Banku) w sposób opisany w § 2 i nast. poniżej.
8. Kredytobiorcy oświadczają, że zawarcie niniejszej Ugody jest dobrowolne, jak również, że mieli możliwość negocjowania postanowień Ugody.
§ 2
1. W księgach rachunkowych Banku na dzień 22 września 2025 r. wysokość zadłużenia Kredytobiorców z tytułu Umowy wynosi 51 581,15 CHF (słownie: pięćdziesiąt jeden tysięcy pięćset osiemdziesiąt jeden 15/100 franków szwajcarskich), z czego kwota kapitału kredytu wynosi 48 482,20 CHF (słownie: czterdzieści osiem tysięcy czterysta osiemdziesiąt dwa 20/100 franków szwajcarskich), a kwota odsetek naliczonych do dnia 22 września 2025 r. wynosi 3 098,95 CHF (słownie: trzy tysiące dziewięćdziesiąt osiem 95/100 franków szwajcarskich), co oznacza, że po przeliczeniu na walutę polską po kursie 4,5601, zadłużenie Kredytobiorców na dzień 22 września 2025 r. wynosi 235 215,20 PLN (słownie: dwieście trzydzieści pięć tysięcy dwieście piętnaście 20/100 złotych polskich).
2. Bank zwalnia Kredytobiorców z długu (umarza zadłużenie Kredytobiorców) w zakresie kwoty 51 581,15 CHF, co po przeliczeniu na walutę polską po kursie 4,5601 na dzień 22 września 2025 r. wynosi 235 215,20 PLN (słownie: dwieście trzydzieści pięć tysięcy dwieście piętnaście 20/100 złotych polskich), tj. w całości, a Kredytobiorcy to zwolnienie z długu przyjmują.
3. Tym samym Strony oświadczają, że uznają Umowę za wykonaną w całości i żadna ze stron nie będzie dochodziła od drugiej w przyszłości jakichkolwiek roszczeń związanych z wykonaniem Umowy.
§ 3
1. Zawarcie niniejszej Ugody nie stanowi odnowienia w rozumieniu art. 506 kodeksu cywilnego.
2. Kredytobiorcy oświadczają, że przed zawarciem Ugody nie przenieśli, ani nie zobowiązali się do przeniesienia na rzecz jakiejkolwiek osoby trzeciej jakiegokolwiek roszczenia lub prawa dotyczącego lub związanego z Umową i zobowiązują się nie dokonywać tego rodzaju czynności do dnia wejścia w życie Ugody.
3. Kredytobiorcy przyjmują do wiadomości, że w wyniku zwolnienia z części długu (umorzenia), może powstać dla Nich przychód do opodatkowania, wówczas Bank będzie zobowiązany do wypełniania ciążących na nim obowiązków informacyjnych (tj. sporządzenie informacji PIT-11). Jednocześnie Kredytobiorcy przyjmują do wiadomości, że w dniu 24 grudnia 2024 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 2024 roku (Dz. U. poz. 1912) wydłużające moc obowiązującą rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 roku w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) zawiązanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 592) do dnia 31 grudnia 2026 roku. Kredytobiorcy przyjmują do wiadomości, że w celu zastosowania względem nich ww. rozporządzenia, niezbędne jest spełnienie przez Kredytobiorców warunków wskazanych w tym rozporządzeniu, co potwierdzają oni stosownym oświadczeniem, stanowiącym Załącznik nr 2 do niniejszej Ugody.
4. Bank w terminie 14 dni od dnia podpisania Ugody zobowiązuje się do wydania dokumentu stanowiącego podstawy do wykreślenia hipoteki zabezpieczającej wierzytelność Banku, wynikającą z Umowy Kredytu, umożliwiając odebranie przez Kredytobiorców tego dokumentu w dowolnym oddziale Banku.
§ 4
1. Zrzeczenie się roszczeń:
1) Kredytobiorcy uznają, że niniejsza Ugoda wyczerpuje wszelkie ich roszczenia wobec Banku związane z Umową Kredytu oraz dotyczące zawartych w niej postanowień niedozwolonych lub innych wad mogących prowadzić do jej nieważności, w szczególności niniejsza Ugoda wyczerpuje roszczenia Kredytobiorców dochodzone w postępowaniu sądowym toczącym się przed Sądem … w ……, Wydział ……., w sprawie o sygn. akt: …….
2) Mając na uwadze powyższe Kredytobiorcy oświadczają, że odstępują od dochodzenia roszczeń wywodzonych z zarzutów nieważności Umowy oraz abuzywności jej postanowień oraz odstępują od powoływania się na niedozwolony charakter postanowień Umowy Kredytu dotyczących indeksacji, sposobu ustalania kursu wymiany walutowej oraz mogącej wynikać z tego nieważności (trwałej bezskuteczności) Umowy Kredytu, wyrażając jednocześnie dobrowolną i świadomą zgodę na powyższe postanowienia umowne oraz zastąpienie tych postanowień nowymi postanowieniami, wynikającymi z niniejszej Ugody.
2. Strony zgodnie oświadczają, że:
1) nie będą występować w przyszłości względem siebie z roszczeniami wywodzonymi z treści postanowień Umowy, jej zawarcia oraz wykonywania w walucie obcej, w brzmieniu sprzed zawarcia niniejszej Ugody:
2) Ugoda wyczerpuje wszelkie wzajemne roszczenia Stron w ww. zakresie.
§ 5
1. Strony zgodnie ustalają, że w związku z zawarciem niniejszej Ugody zakończą Postępowanie sądowe prowadzone przed Sądem .. w ……., Wydział …., w sprawie o sygn. akt: …… poprzez cofnięcie przez Kredytobiorców pozwu w całości wraz ze zrzeczeniem się roszczeń w całości oraz ustalają, że każda z nich poniesie koszty tego Postępowania w zakresie dotychczas poniesionym i nie będzie żądać od drugiej strony ich zwrotu w żadnej części.
2. Kredytobiorcy zobowiązują się, że nie cofną pisma zawierającego oświadczenie o cofnięciu pozwu i zrzeczeniu się roszczeń w całości ani oświadczenia w tym przedmiocie, nie będą skarżyć postanowienia sądu o umorzeniu Postępowania ani wnosić o jego uzasadnienie.
3. Wraz z niniejszą Ugodą, Strony podpisują wspólne oświadczenie skierowane do Sądu prowadzącego Postępowanie sygn. akt: …….., w którym powodowie cofają pozew w całości i zrzekają się roszczenia w całości, a pełnomocnik pozwanego oświadcza, że nie wnosi o zasądzenie kosztów procesu i wspólnie wnoszą o umorzenie Postępowania. Oświadczenie to w terminie 7 (siedmiu) dni od dnia zawarcia niniejszej Ugody, Kredytobiorca oraz Bank (lub ich pełnomocnicy) złożą w Postępowaniu sądowym prowadzonym przed Sądem ……. w ….., Wydział ………, w sprawie o sygn. akt: …….: Kredytobiorcy podtrzymując oświadczenie o cofnięciu pozwu w całości i zrzeczeniu się roszczenia w całości, a Bank podtrzymując oświadczenie o tym, że nie żąda od powoda zwrotu kosztów procesu.
4. Strony zobowiązują się do doprowadzenia do umorzenia Postępowania sądowego - w tym do dokonania wszelkich dalszych, niezbędnych czynności procesowych - zgodnie z treścią Ugody.
§ 6
1. Wobec zawarcia Ugody Bank zobowiązuje się do zapłaty na rzecz Kredytobiorców następujących kwot:
1) 10 800,00 PLN tytułem zwrotu części kosztów postępowania sądowego, o którym mowa w § 1 ust. 3 Ugody, w tym kosztów zastępstwa procesowego wynikających z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U.2015.1800). Zapłata należności nastąpi w ciągu 14 dni od dnia zawarcia Ugody na rachunek bankowy pełnomocnika Kredytobiorcy o numerze:....
2) 70 000,00 PLN tytułem częściowego zwrotu spłaconych przez Kredytobiorców rat kredytowych, ponad kwotę otrzymanego kapitału według umowy kredytu nr ……..
Kwota 70 000 PLN została przekazana w równych częściach po 35 000 PLN na rachunek bankowy każdego z Kredytobiorców.”.
Kurs po którym przeliczono w ugodzie zadłużenie kredytobiorców w CHF na PLN został ustalony przez bank i nie był negocjowany przez Kredytobiorców. Kurs ten był zgodny z ówczesnym kursem średnim NBP i nie był niższy od kursu walutowego obowiązującego w dniu zawarcia umowy kredytu walutowego.
Na kwotę objętą ugodą tytułem zwolnienia z długu (kwotę umorzenia) składała się kwota 51 581,15 CHF, z czego kwota kapitału kredytu wynosiła 48 482,20 CHF, a kwota odsetek naliczonych do dnia 22 września 2025 r. wynosiła 3 098,95 CHF. Po przeliczeniu na walutę polską po kursie 4,5601, kwota umorzenia wynosiła 235 215,20 PLN. Kwota umorzenia nie dotyczyła odsetek karnych, gdyż takich nie było.
Na pytanie Organu: „Czy umorzenie przez bank zadłużenia z tytułu kredytu dotyczy wszystkich kredytobiorców i skutkuje wygaśnięciem zobowiązania wobec banku po stronie każdego z kredytobiorców odpowiadających solidarnie za dług?”, Wnioskodawczyni wskazała: „Tak.”
Na pytanie Organu: „Czy w przeszłości korzystała Pani z umorzenia wierzytelności z tytułu innego kredytu zabezpieczonego hipotecznie i zaciągniętego na własne cele mieszkaniowe, o którym mowa w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 592 ze zm.)?”, Wnioskodawczyni wskazała: „Nie.”
Na pytanie Organu: „Czy Bank wystawił Pani PIT-11 w związku z przewalutowaniem/umorzeniem kredytu? W przypadku odpowiedzi twierdzącej należy wskazać co stanowiło kwotę przychodu wykazaną w PIT-11?”, Wnioskodawczyni wskazała: „Nie. Jednak Bank nie był w stanie udzielić jednoznacznej odpowiedzi czy taki PIT zostanie wystawiony po nowym roku. Podobno w przeszłości PIT-y były wystawiane do każdej ugody tylko na kwotę umorzenia, ale teraz już nie powinni wystawić, jeżeli do ugody złożyło się oświadczenie o spełnieniu warunków wynikających z rozporządzenia MF w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego związanych z udzieleniem kredytu hipotecznego na cele mieszkaniowe z dnia 20 grudnia 2024 r. przedłużającego moc rozporządzenia MF z dnia 11 marca 2022 r. w tym zakresie, które to oświadczenie Wnioskodawczyni wraz z mężem podpisała jako załącznik do ugody.
Na pytanie Organu: „Czy kwota 70 000 zł, którą otrzymała Pani od banku, w wyniku zawarcia ugody, jest zwrotem na Pani rzecz środków pieniężnych, które wcześniej, na mocy umowy kredytowej przekazała Pani na rzecz banku w ramach spłaty rat kapitałowo-odsetkowych, czy jest to inna kwota – jaka (czego dotyczy)?”, Wnioskodawczyni wskazała: „Tak.”
Wypłata przez Bank kwoty 70 000 PLN miała charakter zwrotu części nadpłaconych przez Kredytobiorców rat kredytowych (kapitałowo-odsetkowych) ponad kwotę kapitału wypłaconego przez bank według umowy kredytowej. Kwota 70 000 PLN objęła jedynie część rat wpłaconych przez Kredytobiorców na rzecz banku w wykonaniu umowy kredytowej, ponad otrzymany kapitał. Z wyliczeń wynikało bowiem, że na dzień podpisania ugody łączna kwota nadpłaconego kapitału kredytu (zgodnie z aktualnym kursem NBP) wynosiła ok. 139 000 PLN, z czego zwrotem przez bank według ugody objęte zostało jedynie 70 000 PLN. Kwota 70 000 PLN była zatem niższa od łącznej kwoty nadpłat rat kredytowo-odsetkowych, ponad otrzymany kapitał kredytu.
Na pytanie Organu: „Czy kwota zwrotu stanowi przysporzenie ponad kwoty uiszczane przez Panią tytułem spłaty kredytu hipotecznego czy też mieści się w kwocie wpłacanej przez Panią do banku tytułem spłaty zadłużenia na rzecz banku?”, Wnioskodawczyni wskazała: „Nie, kwota zwrotu przez bank mieści się w kwocie wpłaconej przez nas tytułem spłaty zadłużenia na rzecz banku.”
Kwota stanowiąca zwrot kosztów zastępstwa procesowego, którą bank zwrócił jest niższa od kwoty poniesionych przez Wnioskodawczynię i Jej męża łącznych opłat z tego tytułu. Ponadto, kwota ta została zwrócona bezpośrednio na rzecz kancelarii prawnej.
Pytania
1. Czy kwota umorzenia wierzytelności kredytowej przez bank w związku z podpisaną ugodą, objęta będzie zaniechaniem poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe, o którym mowa w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r.?
2. Czy kwota zwrócona przez Bank na rzecz Kredytobiorców stanowiąca częściowy zwrot rat kredytowych ponad kwotę otrzymanego kapitału kredytu stanowić będzie przychód podatkowy?
3. Czy kwota zwrócona przez bank tytułem częściowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego podlega opodatkowaniu?
Pani stanowisko w sprawie
Ad 1
Kwota umorzenia wierzytelności objęta będzie zaniechaniem poboru podatku, o którym mowa w Rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.
Zgodnie z ustawą z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, umorzoną przez bank kwotę rat kredytowych należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W związku z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2024 r. wydłużającego moc obowiązującą rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe do dnia 31 grudnia 2026 roku małżonkowie złożyli do ugody oświadczenie o spełnieniu warunków wynikających z ww. rozporządzenia, tj.:
Kwota umorzenia wierzytelności przez bank spełnia warunki uznania jej za kwotę umorzenia, o której mowa w § 1 ust. 1 lit. 1 ww. rozporządzenia.
Ad 2
W ocenie Wnioskodawczyni, kwota 70 000 PLN tytułem częściowego zwrotu przez bank rat kredytowych ponad otrzymany kapitał kredytu nie stanowi przychodu.
Pojęcie przychodu, w rozumieniu art. 11 ust. 1 w zw. z art. 1 w zw. z art. 9 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 1 PIT, wiąże się z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 PIT mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego.
Zaznaczyć należy, że kwota zwrotu przez bank objęła jedynie część rat wpłaconych przez Kredytobiorców na rzecz banku w wykonaniu umowy kredytowej, ponad otrzymany kapitał. Z wcześniejszych wyliczeń wynika, że na dzień podpisania ugody łączna kwota nadpłaconego kapitału kredytu wynosiła ok. 139 000 PLN, z czego zwrotem według ugody objęte zostało jedynie 70 000 PLN. W związku z czym małżonkowie nie otrzymali od Banku niczego, czego wcześniej sami nie posiadali. Nie doszło zatem do przysporzenia majątku i powstania przychodu po ich stronie, a tym samym jego opodatkowania.
Ad 3
Zdaniem Wnioskodawczyni, kwota zastępstwa procesowego również nie stanowi przychodu, ponieważ jest to zwrot poniesionych kosztów postępowania sądowego, płatnych bezpośrednio na rzecz pełnomocnika procesowego Kredytobiorców i nie stanowi przysposobienia majątku po ich stronie. Zaznaczyć należy, że jest to jedynie częściowy zwrot kosztów pełnomocnika procesowego. Łączne koszty pełnomocnika w tej sprawie znacznie przewyższały kwotę otrzymanego zwrotu z banku w tym zakresie.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Reguły dotyczące opodatkowania
W myśl art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:
W myśl art. 9 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest, z zastrzeżeniem art. 25e, art. 29-30cb, art. 30da-30dh, art. 30e-30g, art. 30j-30p oraz art. 44 ust. 7e i 7f, suma dochodów z wszystkich źródeł przychodów.
Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:
Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.
Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.
Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.
Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.
Źródła przychodów
Źródła przychodów zostały określone przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. I tak zgodnie z ww. przepisem:
Źródłami przychodów są:
1) stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta;
2) działalność wykonywana osobiście;
3) pozarolnicza działalność gospodarcza;
4) działy specjalne produkcji rolnej;
5) (uchylony)
6) najem, podnajem, dzierżawa, poddzierżawa oraz inne umowy o podobnym charakterze, w tym również dzierżawa, poddzierżawa działów specjalnych produkcji rolnej oraz gospodarstwa rolnego lub jego składników na cele nierolnicze albo na prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej,
z wyjątkiem składników majątku związanych z działalnością gospodarczą;
7) kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a-c;
8) odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2:
a) nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
b) spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
c) prawa wieczystego użytkowania gruntów,
d) innych rzeczy,
- jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a-c - przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy - przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie;
w przypadku zamiany okresy te odnoszą się do każdej z osób dokonującej zamiany;
8a) działalność prowadzona przez zagraniczną jednostkę kontrolowaną;
8b) niezrealizowane zyski, o których mowa w art. 30da;
9) inne źródła.
Przychody z poszczególnych źródeł przychodów i zasady ich ustalania zostały uregulowane w art. 12-20 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ww. ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Na mocy art. 42a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1, z wyjątkiem dochodów (przychodów) wymienionych w art. 21, art. 52, art. 52a i art. 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku, od których nie są obowiązane pobierać zaliczki na podatek lub zryczałtowanego podatku dochodowego, są obowiązane sporządzić informację według ustalonego wzoru o wysokości przychodów i przesłać ją podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika wykonuje swoje zadania, a w przypadku podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2a, urzędowi skarbowemu, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych wykonuje swoje zadania.
Wskazała Pani, że 24 września 2025 r. doszło do zawarcia ugody między Kredytobiorcami (Panią, Pani mężem) a Bankiem, na podstawie której doszło do umorzenia pozostałej do spłaty kwoty kapitału. Ponadto, Bank na rzecz Kredytobiorców wypłacił kwotę 70 000 PLN (po 35 000 zł dla każdego z Kredytobiorców), tytułem częściowego zwrotu spłaconych przez Kredytobiorców rat kredytowych, ponad kwotę otrzymanego kapitału według umowy kredytu, wynikającą z pełnego i ostatecznego rozliczenia z Bankiem, a także kwotę 10 800 zł tytułem zwrotu części kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Należy zatem przeanalizować skutki podatkowe powyższych czynności.
Umorzenie wierzytelności
Przystępując do oceny skutków podatkowych umorzenia przez Bank wierzytelności z tytułu zaciągniętego kredytu hipotecznego wyjaśniam, że instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Z kolei umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela przysługującej mu wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.
Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.
Tak więc dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).
Podkreślam, że otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.
Tym samym, umorzona Pani kwota wierzytelności z tytułu zaciągniętego 2 marca 2007 r. kredytu hipotecznego (kwota kapitału i odsetek), stanowi przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu nieodpłatnych świadczeń, klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy.
Zaniechanie poboru podatku
Prawodawca przewidział przy tym szczególne rozwiązanie dla określonych sytuacji umorzeń kredytów mieszkaniowych. Umożliwił zaniechanie poboru podatku od dochodów z tytułu takich umorzeń.
Jednakże zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102) w brzmieniu zmienionym Rozporządzeniem Ministra Finansów z 20 grudnia 2024 r. (Dz. U. 2024 poz. 1912):
1. Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:
1) umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:
a) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz
b) osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;
2) otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.
2. Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:
1) kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);
2) odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;
3) opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.
3. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2647 z późn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.
4. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego
5. Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:
1) jednego gospodarstwa domowego albo
2) więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2023 r. poz. 1774 i 1843).
6. Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.
7. W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b.
Z kolei § 4 cytowanego rozporządzenia stanowi, że:
Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.
Stosownie do § 4a tego rozporządzenia:
Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, w przypadku pożyczek, o których mowa w § 3 ust. 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.
Natomiast w myśl § 3 komentowanego rozporządzenia:
1. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:
1) udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz
2) zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz
3) zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
2. Za kredyt mieszkaniowy uważa się również pożyczkę, o ile spełnia warunki określone w ust. 1.
Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:
a) nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,
b) nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,
c) nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,
d) budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,
e) rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego
- położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.
Zatem zaniechanie poboru podatku do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów znajdzie zastosowanie, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:
Pani skutki podatkowe z tytułu umorzenia wierzytelności
Jedną z przesłanek do skorzystania z zaniechania poboru podatku jest przeznaczenie kredytu na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Z opisu sprawy wynika, że
Podsumowując stwierdzam, że umorzona przez Bank kwota kredytu (kapitału), na podstawie zawartej ugody z Bankiem, stanowi dla Pani przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z tytułu nieodpłatnych świadczeń klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy.
Jednocześnie wskazuję, że w przypadku uzyskania przez Panią przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności z tytułu zaciągniętego w 2007 r. kredytu hipotecznego (na budowę domu w celu realizacji Pani potrzeb mieszkaniowych), zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe. Spełnia Pani wszystkie przesłanki umożliwiające zastosowanie ww. zaniechania.
Ugoda – jako jeden z typów umów – regulowana jest przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).
Zgodnie z art. 917 ustawy Kodeks cywilny:
Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.
Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.
W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.
Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Jak już wcześniej wskazałem, otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.
Skutki podatkowe zwrotu przez Bank nadpłaconych rat kredytu
Odnosząc się do skutków podatkowych wypłaty na Pani rzecz kwoty w wysokości 35 000 zł, to w opisie sprawy wskazała Pani, że ugoda z Bankiem wyodrębnia kwotę 70 000 zł (dla każdego z Kredytobiorców po 35 000 zł), która jest ostatecznym rozliczeniem z Bankiem i stanowi rozliczenie nadpłaconych rat kredytu. Wypłata przez Bank kwoty 70 000 PLN miała charakter zwrotu części nadpłaconych przez Kredytobiorców rat kredytowych (kapitałowo-odsetkowych) ponad kwotę kapitału wypłaconego przez bank według umowy kredytowej. Kwota 70 000 PLN objęła jedynie część rat wpłaconych przez Kredytobiorców na rzecz banku w wykonaniu umowy kredytowej, ponad otrzymany kapitał. Kwota 70 000 PLN była zatem niższa od łącznej kwoty nadpłat rat kredytowo-odsetkowych, ponad otrzymany kapitał kredytu. Kwota zwrotu przez bank mieści się w kwocie wpłaconej przez Kredytobiorców tytułem spłaty zadłużenia na rzecz banku.
W przypadku zwrotu wcześniej wpłacanych środków pieniężnych – taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika – ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot swoich własnych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu. Taka wypłata będzie więc dla kredytobiorcy neutralna podatkowo – po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Skoro więc w wyniku wzajemnych potrąceń wierzytelności otrzymała Pani od Banku zwrot środków nienależnie pobranych, to otrzymany przez Panią zwrot nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy i nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Skutki podatkowe zwrotu kosztów zastępstwa procesowego
Zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.):
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).
Stosownie do art. 98 § 2 cytowanej ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdów i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego.
Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:
Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.
Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa procesowego) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda. Zwrot ten nie rodzi więc obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie przewyższała faktycznie poniesionych przez powoda wydatków.
W opisie sprawy wskazała Pani, że Bank wypłaci w ciągu 14 dni od daty podpisania ugody, kwotę 10 800 zł tytułem zwrotu części kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Kwota stanowiąca zwrot kosztów zastępstwa procesowego, którą bank zwróci jest niższa od kwoty poniesionych przez Panią opłat z tego tytułu. Kwota ta została zwrócona bezpośrednio na rzecz kancelarii prawnej.
Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda.
W tym miejscu wyjaśniam, że zgodnie z przepisem art. 95 § 1 i 2 ustawy Kodeks cywilny:
Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, można dokonać czynności prawnej przez przedstawiciela. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego.
Na podstawie art. 96 ww. ustawy:
Umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe) albo na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo).
Mając na względzie cytowane wyżej przepisy stwierdzam, że skutki podatkowe związane ze zwrotem kosztów zastępstwa procesowego należy odnosić bezpośrednio do Kredytobiorcy niezależnie od dalszych rozliczeń pomiędzy Kredytobiorcą – Pani, Pani mężem, a pełnomocnikiem.
Nie ma zatem znaczenia, czy „technicznie” zwrot kosztów został przelany na Pani konto, czy od razu na konto pełnomocnika (Kancelarii) prowadzącego Pani sprawę. Dla celów podatkowych otrzymana kwota tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego jest obojętna podatkowo.
Zwrócone na Pani rzecz koszty zastępstwa procesowego nie stanowią przysporzenia po Pani stronie i nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ, w związku z dokonanym zwrotem ww. kosztów procesowych, nie nastąpi realne przysporzenie majątkowe. Kwota ta stanowi jedynie zwrot poniesionych wcześniej przez Panią wydatków – nie jest więc dochodem podlegającym opodatkowaniu.
Pieniądze te nie są więc Pani przychodem w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych klasyfikowanym do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy i nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Tym samym, nie ma Pani obowiązku rozliczenia tych środków pieniężnych dla celów podatku dochodowego.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Organ podkreśla, że procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Organ wydający interpretacje opiera się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku. Postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej ma na celu wyjaśnienie wątpliwości co do sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego materialnego do określonego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.) jest sam przepis prawa. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Organ nie prowadzi postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Jeżeli zatem, przedstawiony we wniosku stan faktyczny będzie różnił się od występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie Pani chroniła w zakresie zaistniałego stanu faktycznego.
Wydając interpretacje indywidualne Organ nie weryfikuje kwot i obliczeń. Zgodnie bowiem z zasadą samoopodatkowania, obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek określenia podstawy opodatkowania, a prawidłowość takiego obliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym.
Wskazać również należy, że interpretacje prawa podatkowego wydawane są w indywidualnej sprawie zainteresowanego, co wynika z art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Natomiast „zainteresowanym” w rozumieniu art. 14b § 1 tej ustawy, jest osoba, która występuje z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej i będąca wnioskodawcą. W związku z tym, niniejsza interpretacja dotyczy wyłącznie Pani, nie wywołuje skutków prawnych dla innych osób (Pani męża).
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo