Interpretacja 0113-KDIPT2-2.4011.1105.2025.2.KR

Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie:

-     skutków podatkowych zwolnienia z długu na podstawie art. 508 Kodeksu cywilnego (pytanie oznaczone nr 2) jest prawidłowe,

-     skutków podatkowych zwolnienia z długu na podstawie zawartej umowy darowizny długu w rozumieniu art. 888 Kodeksu cywilnego (pytanie oznaczone nr 1) jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

8 grudnia 2025 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych. Uzupełniła go Pani pismem z 11 lutego 2026 r. (data wpływu 17 lutego 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

W wyniku prawomocnych postanowień Sądu Rejonowego w (…) (sygn. (…)) oraz Sądu Okręgowego w (…) (sygn. (…)) został przeprowadzony sądowy podział majątku wspólnego i spadkowego po (…) i (…) oraz majątków wspólnych ich spadkobierców.

Chronologiczne przedstawienie zdarzeń:

1.  Postanowienie Sądu Rejonowego w (…) z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. akt (…)

Sąd Rejonowy w (…), (…), postanowieniem z dnia 30 stycznia 2024 r., po rozpoznaniu sprawy z wniosku (…), dotyczącej podziału majątku wspólnego (…) i (…) oraz działu spadku po tychże zmarłych, ustalił skład majątku wspólnego (…) i (…). W ramach rozliczeń majątkowych i spadkowych:

-     zasądził od (…) na rzecz (…) kwotę (…) zł tytułem dopłaty, płatną w terminie jednego roku od dnia uprawomocnienia się postanowienia, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności;

-     zasądził od (…) na rzecz (…) kwotę (…) zł tytułem dopłaty na tożsamych warunkach;

-     zasądził od Pani ((…)) na rzecz (…) kwotę (…) zł tytułem dopłaty, płatną w terminie jednego roku od dnia uprawomocnienia się postanowienia, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie;

-     zasądził od Pani ((…)) na rzecz (…) kwotę (…) zł tytułem dopłaty na analogicznych warunkach.

Łączna wartość zobowiązań pieniężnych wynikających z punktów XIII-XVI sentencji postanowienia, obciążających (…) i Panią ((…)), wynosi (…) zł.

2.  Porozumienie z dnia 9 kwietnia 2025 r.

Strony porozumienia to (…), Pani ((…)), (…), (…) oraz (…). Strony, mając na uwadze prawomocne postanowienia Sądu Rejonowego w (…) z dnia 30 stycznia 2024 r. (sygn. akt (…)) oraz Sądu Okręgowego w (…) z dnia 13 lutego 2025 r. (sygn. akt (…)), dotyczące podziału majątku wspólnego i działu spadku po (…) i (…) oraz majątku wspólnego (…) i (…), postanawiają dokonać dobrowolnych rozliczeń poza tokiem postępowania egzekucyjnego. Na podstawie ustaleń porozumienia, łączna kwota zobowiązań (…) i Pani ((…)) wobec (…) i (…) wynosi (…) zł. Przysługujące (…) i Pani ((…)) (…) udziałów w spółce

(…) Sp. z o.o. stanowi wartość (…) zł, natomiast (…) udziały (…) wynoszą (…) zł, co łącznie daje (…) udziały o wartości (…) zł. Rozliczenie pieniężne między (…) a (…) wynosi (…) zł, obejmujące wzajemne zobowiązania i rozliczenia długu spadkowego.

Wierzytelności (…) i Pani ((…)) wobec spółki (…) Sp. z o.o. z tytułu dywidend za lata 2018-2022 w wysokości (…) zł zostają przelewane na rzecz (…) i (…). W wyniku dokonanych cesji i rozliczeń powstaje nierozliczone zobowiązanie pieniężne w kwocie (…) zł, które wierzyciele składają oświadczenie o zwolnieniu dłużników, a dłużnicy przyjmują to zwolnienie, co prowadzi do wygaśnięcia przedmiotowego zobowiązania oraz wszelkich wzajemnych zobowiązań stron wynikających z prawomocnych postanowień Sądów Rejonowego i Okręgowego w (…). W ramach zawartego Porozumienia (…) oraz Pani ((…)) zobowiązały się do złożenia w wymaganym przez Sąd Okręgowy terminie pisma o całkowitym cofnięciu pozwu o zapłatę zachowku wniesionego w sprawie (…) przeciwko (…). Prawomocne umorzenie sprawy o zachowek jest warunkiem koniecznym („sine qua non”) dla wejścia w życie pozostałych ustaleń Porozumienia. Dopiero po spełnieniu tego warunku strony mogą dokonać poza egzekucyjnego rozliczenia sprawy spadkowej dotyczącej podziału majątku wspólnego i działu spadku po (…) i (…) oraz majątku wspólnego (…) i (…), zgodnie z wcześniejszymi postanowieniami Sądu Rejonowego ((…)) i Sądu Okręgowego ((…)).

3.  Postanowienie Sądu Okręgowego w (…) z dnia 18 kwietnia 2025 r. (sygn. akt (…))

Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2025 r. Sąd Okręgowy w (…) umorzył postępowanie wszczęte na podstawie pozwu Pani ((…)) i (…) przeciwko (…) o zachowek. Umorzenie postępowania wynikało z zawartego porozumienia między stronami, w ramach którego powódki zrzekły się roszczeń wobec pozwanego.

4.  Umowy Ugody z dnia 9 czerwca 2025 r.

Strony ugody to (…), Pani ((…)), (…), (…) oraz (…). Strony, w związku z cofnięciem pozwu o zapłatę zachowku wniesionego przez (…) i Panią ((…)), zakończonego prawomocnym umorzeniem postępowania (sygn. akt (…)), przystąpiły do realizacji zobowiązań wynikających z prawomocnych postanowień Sądu Rejonowego w (…) z dnia 30 stycznia 2024 r. (sygn. akt (…)) oraz Sądu Okręgowego w (…) z dnia 13 lutego 2025 r. (sygn. akt (…)), dotyczących podziału majątku wspólnego i działu spadku po (…) i (…) oraz po majątku wspólnym (…) i (…).

Na dzień podpisania ugody ustalono, że łączna wierzytelność (…) i (…) wobec (…) i Pani ((…)) wynosi (…) zł, natomiast wobec (…) (…) zł. (…) i Pani ((…)) przysługuje (…) udziałów spadkowych w spółce (…) Sp. z o.o. o wartości (…) zł, a (…) dodatkowo (…) udziały o wartości (…) zł. Wierzytelność (…) wobec (…) po potrąceniu świadczeń należnych (…) oraz długu spadkowego Pani ((…)) wynosi (…) zł, natomiast wobec spółki (…) Sp. z o.o., z tytułu dywidend za lata 2018-2022 wynosi (…) zł.

W celu zwolnienia się ze zobowiązań (…) i Pani ((…)) dokonały przelewów wierzytelności wobec (…) i (…) oraz przeniosły własność (…) udziałów w (…) Sp. z o.o. o łącznej wartości (…) zł w miejsce świadczenia pieniężnego (datio in solutum). (…) przejęła również dług Pani ((…)) wobec wierzycieli w kwocie (…) zł, na co wyrażono zgodę. Po wykonaniu powyższych czynności pozostałe nierozliczone zobowiązanie w wysokości (…) zł zostało zwolnione przez wierzycieli na mocy art. 508 k c.

Kolejno, planuje Pani zawarcie z Pani matką (…) umowy darowizny polegającej na darowaniu długu, tj. zwolnieniu Pani z obowiązku jego spłaty wobec matki poprzez przejęcie tego zobowiązania przez nią.

Pani oraz Darczyńca planują zawrzeć tę umowę w formie pisemnej, z zachowaniem wymogów formalnych dla skuteczności takiego oświadczenia woli. W umowie darowizny wyraźnie wskazane będzie, że Darczyńca nieodpłatnie i z własnego majątku przejmuje na siebie dług i zwalnia Panią z jego spłaty wobec siebie, który to ciąży na Pani, a który wynika z wcześniej opisanych zobowiązań wobec (…) i (…) o łącznej wysokości (…) zł.

Intencją stron jest jednoznaczne ukształtowanie tego przysporzenia jako darowizny w rozumieniu przepisów prawa cywilnego i podatkowego, tj. bez świadczenia wzajemnego po stronie Pani, co prowadzić będzie do zmniejszenia pasywów w Jej majątku, kosztem majątku Darczyńcy, a więc do nieodpłatnego przysporzenia majątkowego.

Pani oraz Darczyńca są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. 2024 r. poz. 1837).

Zamierza Pani dopełnić wszystkich wymogów formalnych przewidzianych w art. 4a ww. ustawy, tj. zgłosić nabycie darowizny na formularzu SD-Z2 we właściwym urzędzie skarbowym w terminie 6 miesięcy od dnia zawarcia umowy darowizny darowania długu.

Ponadto wskazać należy, że strony postępowania spadkowego, w tym (…) i Pani ((…)) (dłużnicy), a także (…) i (…) (wierzyciele) zawarli pozasądowe porozumienie ugodowe, którego celem było kompleksowe rozliczenie wynikających z orzeczeń sądowych roszczeń, a także zakończenie sprawy o zachowek toczącej się przed Sądem Okręgowym w (…) (sygn. (…)). W toku rozliczeń wynikających z orzeczeń sądowych i ugody ustalono, że (…) i Pani ((…)) zobowiązane są względem (…) i (…) do zapłaty kwoty (…) zł. Część tego zobowiązania została rozliczona poprzez przeniesienie udziałów w spółce oraz cesję innych wierzytelności co dało łączną kwotę rozliczenia w wysokości (…) zł.

Pozostała kwota (…) zł została zakwalifikowana jako niespłacona część zobowiązania. Wierzyciele (…) i (…) udzielili dłużnikom zwolnienia z tej części długu, powołując się na art. 508 kodeksu cywilnego. Zwolnienie zostało przyjęte przez dłużników. Jednocześnie (…) i Pani ((…)) w ramach porozumienia zobowiązały się do cofnięcia powództw o zachowek w sprawie (…) oraz do zrzeczenia się tych roszczeń. Postępowanie to zostało następnie prawomocnie umorzone. Strony zobowiązały się do niepodejmowania dalszych kroków prawnych, co wyczerpało wzajemne roszczenia majątkowe.

Uzupełnienie stanu faktycznego

Zwolnienie z długu nie było związane z zawartą pomiędzy stronami umową dotyczącą stosunku pracy, pracy nakładczej ani z umową cywilnoprawną stanowiącą podstawę do uzyskania przychodów z działalności wykonywanej osobiście. Zwolnienie z długu nastąpiło na podstawie umów cywilnoprawnych, tj. umów wzajemnego zniesienia wierzytelności zawartych pomiędzy stronami, w szczególności na podstawie Porozumienia z dnia 9 kwietnia 2025 r. Doszło w ich wyniku do zwolnienia z długu Pani ((…)). Nie była to umowa stanowiąca podstawę do uzyskiwania przychodów z działalności wykonywanej osobiście.

W Pani ocenie, wskazane we wniosku osoby, tj. (…) oraz (…) należą do II grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn, jako zstępni rodzeństwa.

Opisana we wniosku umowa darowizny przyjmie formę umowę darowizny w rozumieniu art. 888 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.

Pytania

1.  Czy w przedstawionym stanie faktycznym, w którym Darczyńca, tj. (…) (Pani matka, osoba zaliczana do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn) przejęła nieodpłatnie Pani dług i jednocześnie zamierza zwolnić Ją z obowiązku jego spłaty poprzez zawarcie umowy darowizny darowania długu - wartość tego przysporzenia majątkowego ((…) zł), korzysta ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 125 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako wartość nieodpłatnego świadczenia otrzymanego od osoby z I grupy podatkowej?

2.  Czy w opisanym stanie faktycznym, w którym wierzyciele, tj. (…) oraz (…) (dzieci przyrodniego Pani brata, tj. (…), osoby zaliczane do II grupy podatkowej) zwolnili Panią z części zobowiązania w wysokości (…) zł na podstawie art. 508 k.c. w ramach ugody pozasądowej i cofnięcia pozwu o zachowek, powstałe po Pani stronie nieodpłatne przysporzenie korzysta ze zwolnienia z podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 125 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jako nieodpłatne świadczenie otrzymane od osób z II grupy podatkowej?

Pani stanowisko w sprawie

W Pani ocenie, zarówno czynność prawna polegająca na dokonaniu darowizny poprzez zwolnienie z długu (przejęcie długu przez Pani matkę (…)), jak i zwolnienie Pani z długu przez wierzycieli - (…) i (…), dokonane na podstawie art. 508 k.c., stanowią nieodpłatne świadczenia. Świadczenia te powodują przysporzenie majątkowe po Pani stronie poprzez zmniejszenie pasywów. Charakter przysporzenia nieodwołalnie wskazuje na powstanie korzyści majątkowej po Pani stronie, która co do zasady podlegałaby opodatkowaniu na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jednocześnie zważywszy na to, że świadczenia te zostały otrzymane od osób zaliczanych odpowiednio do I i II grupy podatkowej, spełnione zostają przesłanki zwolnienia określone w art. 21 ust. 1 pkt 125 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z zachowaniem warunku z art. 21 ust. 20 tej ustawy.

W przypadku pierwszym, tj. czynności polegającej na przejęciu długu przez matkę, mamy do czynienia z klasyczną konstrukcją polegającą na nieodpłatnym przysporzeniu na rzecz obdarowanego kosztem majątku Przejmującego. W sytuacji, gdy Przejmujący ((…)) zwalnia córkę z długu, czynność ta nie polega na przekazaniu aktywów, lecz na definitywnym zmniejszeniu obciążeń majątkowych dłużnika (Pani - (…)). Wskutek przejęcia długu Przejmujący pomniejsza swój majątek w takim sensie, że rezygnuje z przysługującej mu wierzytelności i równocześnie przejmuje na siebie ciężar wykonania zobowiązania, podczas gdy dłużnik przestaje być zobowiązany do jego spłaty. Jest to zatem nieodpłatne świadczenie o charakterze majątkowym, mieszczące się w kategorii świadczeń, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 125 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W przypadku drugim, tj. zwolnienia z długu przez (…) i (…) na podstawie art. 508 kodeksu cywilnego, także powstaje przysporzenie majątkowe po Pani stronie. Zwolnienie z długu jest instytucją prawa zobowiązań, która prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania wskutek zgodnych oświadczeń wierzyciela i dłużnika, przy czym dla skuteczności zwolnienia konieczne jest jego przyjęcie przez dłużnika. Otrzymanie zwolnienia z długu od wierzyciela powoduje, że dłużnik zostaje trwale zwolniony od ciężaru spełnienia świadczenia, co stanowi, korzyść majątkową o wymiernym charakterze. W związku z tym, że zwolnienie to ma charakter nieodpłatny i oparte jest wyłącznie na woli wierzycieli, a Pani nie świadczy niczego w zamian, uzyskane przysporzenie należy kwalifikować jako inne nieodpłatne świadczenie w rozumieniu przepisów podatkowych.

Wskazuje Pani, że zarówno Przejmujący – Pani matka, jak i osoby dokonujące zwolnienia z długu - (…) oraz (…), należą odpowiednio do I i II grupy podatkowej w rozumieniu ustawy o podatku od spadków i darowizn. (…), jako Pani matka, pozostaje w stosunku zaliczanym do I grupy podatkowej, natomiast (…) i (…), jako dzieci przyrodniego Pani brata - (…), należą do II grupy podatkowej. Spełniona jest zatem podstawowa przesłanka wynikająca z art. 21 ust. 1 pkt 125 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którą zwolnieniu podlega wartość świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń otrzymanych od osób zaliczonych do I lub II grupy podatkowej.

Ponadto, nie zachodzi żadne z wyłączeń przewidzianych w art. 21 ust. 20 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż świadczenia te nie zostały otrzymane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą ani w ramach żadnego stosunku prawnego związanego z Pani aktywnością zawodową. Czynności, których dotyczą opisane świadczenia, mają charakter wyłącznie rodzinny i majątkowy, związany z rozliczeniami spadkowymi i ugodowymi pomiędzy członkami rodziny.

Stanowisko Pani znajduje pełne potwierdzenie w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 4 marca 2019 r.(0113-KDIPT2-2.4011.542.2018.6.AKR). W interpretacji tej organ jednoznacznie wskazał, że nieodpłatne przejęcie długu bądź zwolnienie z długu stanowi po stronie osoby zwolnionej przychód z innych źródeł, jednak przychód ten w całości korzysta ze zwolnienia, jeżeli pochodzi od osób mieszczących się w kręgu I lub II grupy podatkowej. Organ podkreślił również, że zwolnienie to obejmuje nie tylko klasyczne świadczenia rzeczowe, lecz także wszelkie świadczenia majątkowe, w tym takie, które polegają na przejęciu przez inną osobę ciężaru finansowego obciążającego podatnika. Interpretacja ta potwierdza zatem, że ustawowe zwolnienie znajduje zastosowanie również wtedy, gdy przedmiotem świadczenia jest zwolnienie podatnika od długu, a nie przekazanie mu jakiegokolwiek składnika majątkowego.

W konsekwencji biorąc pod uwagę jednoznaczną wykładnię organu podatkowego przedstawioną w powołanej interpretacji indywidualnej, literalną treść art. 21 ust. 1 pkt 125 w związku z art. 21 ust. 20 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a także nieodpłatny charakter świadczeń, ich pochodzenie od osób zaliczanych do I i II grupy podatkowej oraz brak podstaw do zastosowania wyłączeń ustawowych, w Pani ocenie, zarówno wartość świadczenia polegającego na przejęciu Jej długu przez matkę, jak i wartość świadczenia polegającego na zwolnieniu Jej z długu przez osoby należące do II grupy podatkowej, korzystają w pełnym zakresie ze zwolnienia podatkowego przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 125 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Z treści tego przepisu wynika zatem, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika, z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione przez ustawodawcę w katalogu zwolnień przedmiotowych ustawy, bądź od których zaniechano poboru podatku, w drodze rozporządzenia.

Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Powyższa definicja przychodów ma charakter ogólny i znajduje zastosowanie, o ile w przepisach szczególnych ustawodawca nie uregulował tej kwestii odmiennie. Zatem zgodnie z tą definicją, do przychodów zalicza się wszelkie przysporzenia o charakterze pieniężnym, jak i niepieniężnym, w tym wartość otrzymanych nieodpłatnych świadczeń.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

W prawie cywilnym pojęcie „świadczenia” rozpatruje się na tle stosunku zobowiązaniowego w ten sposób, że przez świadczenie rozumie się zachowanie dłużnika zgodne z treścią zobowiązania i polegające na zadośćuczynieniu podlegającego ochronie interesowi wierzyciela (art. 353 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.)). Najogólniej rzecz biorąc, świadczenie polegać może na zachowaniu się czynnym – działaniu lub zachowaniu się biernym, tj. zaniechaniu, czyli powstrzymywaniu się od jakiegoś działania. Dla celów podatkowych przyjmuje się – co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie – że pojęcie nieodpłatnego świadczenia ma szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono bowiem wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.

Również, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, przysporzeniem majątkowym i przychodem, w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 9 ust. 1), są nie tylko aktywa, które ulegają zwiększeniu u podatnika, ale także zmniejszenie jego pasywów.

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawierają definicji pojęcia „nieodpłatnego świadczenia”. Dokonując zatem wykładni gramatycznej, za „nieodpłatne świadczenie” uznać należy świadczenia „niewymagające opłaty, takie, za które się nie płaci, bezpłatne”. Zatem należy przyjąć, że nieodpłatnym świadczeniem jest takie zdarzenie, którego skutkiem (następstwem) jest nieodpłatne przysporzenie majątku jednej osobie kosztem majątku innej osoby, innego podmiotu. Nieodpłatne świadczenie w znaczeniu prawa podatkowego obejmuje nie tylko świadczenie w rozumieniu prawa cywilnego (działanie lub zaniechanie na rzecz innej strony), ale w jego zakres wchodzą także wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu lub te wszystkie zdarzenia prawne oraz gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne przysporzenie majątku mające konkretny wymiar finansowy.

Świadczenia nieodpłatne to szczególnego rodzaju świadczenia, w przypadku których otrzymujący odnosi określoną korzyść pod tytułem darmym, co oznacza, że nie świadczy nic w zamian. Świadczenie ma charakter nieodpłatny tylko wówczas, gdy otrzymujący w związku z wykonanym na jego rzecz świadczeniem nie świadczy niczego w zamian ani obecnie, ani też w przyszłości. Przychód może być wyrażony wyłącznie w pieniądzu. Stąd też przychodem są nie tyle same świadczenia, lecz ich wartość. Przychód z tytułu otrzymanych nieodpłatnie rzeczy lub praw oraz wartości innych nieodpłatnych świadczeń powstaje w przypadku, gdy podatnik otrzymuje rzecz, prawo lub innego rodzaju świadczenie w sposób nieodpłatny, podczas gdy w warunkach rynkowych otrzymanie tego rodzaju świadczenia odbywałoby się z zachowaniem odpłatności.

Zgodnie z art. 11 ust. 2a pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Jak wynika z treści art. 11 ust. 1 ww. ustawy, za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Przychód jest bowiem w istocie określonym przyrostem majątkowym, a zatem jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

W treści art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zostały określone źródła przychodów, gdzie m.in. wymienia się:

W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Należy podkreślić, że użyte w konstrukcji art. 20 ust. 1 ww. ustawy sformułowanie „w szczególności” świadczy o przykładowym katalogu przychodów z innych źródeł. Oznacza to, że przychodami z innych źródeł są także inne przychody, niewymienione wprost w tym przepisie. Tym samym uznaje się, że katalog ten nie jest katalogiem zamkniętym. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Zgodnie z art. 888 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):

Celem darowizny jest dokonanie nieodpłatnego przysporzenia na rzecz obdarowanego kosztem majątku darczyńcy. Może ona polegać zarówno na przesunięciu do majątku obdarowanego określonych przedmiotów majątkowych, jak i na innych formach dyspozycji majątkowych darczyńcy prowadzących do zmniejszenia jego majątku, a po stronie majątku obdarowanego – do zwiększenia aktywów lub zmniejszenia pasywów. Świadczenie ma charakter nieodpłatny, gdy druga strona umowy nie zobowiązuje się do jakiegokolwiek świadczenia w zamian za uczynioną darowiznę.

W wyniku zawarcia umowy darowizny może dochodzić do określonych zmian w położeniu prawno-majątkowym darczyńcy i obdarowanego. Przedmiotem darowizny mogą bowiem strony uczynić wszelkie postacie zwolnienia obdarowanego od określonych zobowiązań. Może to nastąpić w drodze zrzeczenia się przez darczyńcę wierzytelności, jaka służyła mu w stosunku do obdarowanego lub poprzez przejęcie długu obdarowanego względem osoby trzeciej, będącej jego wierzycielem. Darczyńca może wreszcie wypełnić zobowiązanie ciążące na obdarowanym względem osoby trzeciej.

Jak stanowi natomiast art. 890 § 1 Kodeksu cywilnego:

Z kolei instytucja zwolnienia z długu uregulowana została w art. 508 ustawy Kodeks cywilny, w myśl którego:

W myśl art. 21 ust. 1 pkt 125 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Przy czym art. 21 ust. 20 ww. ustawy stanowi, że:

Zgodnie natomiast z art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2024 r. poz. 1837 ze zm.):

Jak zostało wskazane na wstępie podstawową zasadą podatku dochodowego od osób fizycznych jest zasada powszechności opodatkowania, która wynika z art. 9 ust. 1 tej ustawy.

Jednak, aby zastosowanie mogły znaleźć postanowienia ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w konkretnej sytuacji, u podatnika musi powstać przychód. Następnie przychód ten musi mieścić się w katalogu źródeł przychodów zdefiniowanych w ustawie podatkowej. Dodatkowo przychód ten nie może podlegać wyłączeniu od opodatkowania – stosownie do przepisów art. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W świetle art. 2 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy:

Zacytowany przepis dotyczy sytuacji podatników osiągających dochód (przychód), który co do zasady może podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a który uzyskany został przez nich w sposób nieodpłatny, na podstawie jednego z tytułów wymienionych w art. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Jego rolą jest zapobieżenie sytuacji, w której to samo przysporzenie majątkowe powodowałoby powstanie obowiązku podatkowego w dwóch podatkach, czego skutkiem byłoby podwójne opodatkowanie tego samego przysporzenia majątkowego. Przy czym zaznaczyć należy, że wyłączeniu temu podlega jedynie nabycie na podstawie jednego z tytułów wskazanych w art. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, które faktycznie miało miejsce.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że między Panią a Pani matką dojdzie do zwolnienia z długu – tj. zwolnienia Pani z obowiązku jego spłaty wobec Pani matki, która wcześniej przejęła Pani zobowiązanie (dług) wobec wierzycieli – poprzez zawarcie z Panią umowy darowizny w rozumieniu art. 888 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny w postaci zwolnienia z długu. Zatem skoro ww. zwolnienie z długu przyjmie postać umowy darowizny, to czynność ta będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.

Skoro zatem, ww. zwolnienie z długu wobec wierzycieli przejętego przez Pani matkę dokonane na podstawie zawartej z Pani matką umowy darowizny będzie podlegało opodatkowaniu na podstawie przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn, to tym samym czynność ta – na mocy zacytowanego przepisu ww. art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W konsekwencji należy uznać za nieprawidłowe Pani stanowisko, w myśl którego czynność prawna polegająca na dokonaniu darowizny poprzez zwolnienie z długu (przejęcie długu przez Pani matkę), będzie stanowić dla Pani nieodpłatne świadczenie powodujące po Pani stroni przysporzenie majątkowe, które korzysta w pełnym zakresie ze zwolnienia podatkowego przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 125 ww. ustawy.

Zatem, Pani stanowisko w zakresie pytania oznaczonego nr 1 należało uznać za nieprawidłowe.

Z kolei analiza przedstawionego stanu faktycznego, tj. zwolnienia Pani przez wierzycieli z zobowiązania (długu) w ramach zawartej ugody pozasądowej i cofnięcie pozwu o zachowek, prowadzi do stwierdzenia, że niewątpliwie na skutek nieodpłatnego zwolnienia z długu – dokonanego na podstawie ww. art. 508 Kodeksu cywilnego – osiągnęła Pani przysporzenie majątkowe mieszczące się w kategorii przychodu powodującego powstanie obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych, w postaci nieodpłatnego świadczenia ze strony wierzycieli, tj. (…) i (…).

Za nieodpłatne świadczenie uznać należy bowiem świadczenie niewymagające opłaty, takie za które się nie płaci, bezpłatne, czyli takie, którego skutkiem (następstwem) jest nieodpłatne – to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu – przysporzenie majątku danej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.

W Pani sprawie, w ramach zawartej ugody pozasądowej i cofnięcia pozwu o zachowek oraz zrzeczenia się roszczeń, otrzymała Pani świadczenie wzajemne polegające na zwolnieniu z ciążącego na Pani długu w ramach niespłaconej części zobowiązania wobec wierzycieli. Jednocześnie, skoro wycofała Pani pozew o zachowek ze zrzeczeniem się roszczeń wobec pozwanego, a postępowanie sądowe zostało prawomocnie umorzone, to nie wiadomo, czy jakikolwiek zachowek zostałby zasądzony na Pani rzecz i czy stałby się wymagalny.

Zwolnienie z długu miało więc w tej sytuacji dla Pani określoną wartość majątkową, gdyż w jego wyniku przestała Pani być zobowiązana wobec swoich wierzycieli do zapłaty określonej kwoty pieniężnej. Wartość długu, z którego została Pani zwolniona jest więc dla Pani przychodem podatkowym. Osiągnęła bowiem Pani korzyść majątkową o konkretnym wymiarze finansowym, gdyż zmniejszyło się zobowiązanie, jakie musiałaby Pani zapłacić, gdyby nie zwolnienie z długu.

Mając na uwadze powołane przepisy prawa oraz przedstawiony stan faktyczny stwierdzić więc należy że zwolnienie Pani z długu na podstawie art. 508 Kodeksu cywilnego dokonane przez wierzycieli w ramach ugody pozasądowej i cofnięcia pozwu o zachowek, skutkowało po Pani stronie powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Przychód ten należy zakwalifikować do przychodów z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z uwagi na to, że ww. przychód był świadczeniem otrzymanym od osób zaliczonych do II grupy podatkowej w rozumieniu przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn, to korzysta on ze zwolnienia z opodatkowania na mocy art. 21 ust. 1 pkt 125 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tym samym nie ciąży na Pani obowiązek zapłaty podatku z tego tytułu.

Zatem, Pani stanowisko w zakresie pytania oznaczonego nr 2 należało uznać za prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Organ podkreśla, że procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Organ wydający interpretacje opiera się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku – nie prowadzi postępowania dowodowego. Postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej ma na celu wyjaśnienie wątpliwości co do sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego materialnego do określonego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.) jest sam przepis prawa. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Organ nie prowadzi postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku. W stosunku do tych okoliczności wyraża swoje stanowisko, które zawsze musi być jednak ustosunkowaniem się do poglądu (stanowiska) prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę.

W odniesieniu do powołanych przez Pana interpretacji indywidualnych należy stwierdzić, że zostały wydane w indywidualnych sprawach i nie są wiążące dla Organu wydającego przedmiotową interpretację. Powołane interpretacje nie stanowią źródła prawa, wiążą strony w konkretnej indywidualnej sprawie, więc zawartych w nich stanowisk organów podatkowych nie można wprost przenosić na grunt innej sprawy. Każdą sprawę Organ jest zobowiązany rozpatrywać indywidualnie.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.