Interpretacja 0113-KDIPT2-2.4011.1163.2025.3.ACZ

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

22 grudnia 2025 r. złożyła Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani pismem złożonym 28 stycznia 2026 r. – w odpowiedzi na wezwanie

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawczyni podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: u.p.d.o.f.).

Wnioskodawczyni wraz z mężem A.A. (dalej: Kredytobiorcy) zawarli (…) 2006 r. z (…) Spółka Akcyjna z siedzibą w (…) (obecnie: (…) S.A. z siedzibą w (…)) (dalej: Bank) umowę nr (…) (dalej: Umowa Kredytu I) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych, waloryzowany kursem CHF, wraz z późniejszymi zmianami, na własne cele mieszkaniowe, tj. finansowanie przedpłat na poczet budowy i zakupu lokalu mieszkalnego (dalej: Lokal) oraz udziału w prawie własności lokalu niemieszkalnego – garażu wielostanowiskowego (dalej łącznie: Nieruchomość). Na podstawie Umowy Kredytu I Bank wypłacił Kredytobiorcom kwotę 700.000,02 PLN, co stanowiło równowartość 291.023,38 CHF (dalej: Kredyt I). Aneksem z 2 kwietnia 2020 r. do Umowy Kredytu I Strony zmieniły Kredyt I z kredytu waloryzowanego do waluty obcej na kredyt złotowy.

Następnie, (…) 2009 r. Kredytobiorcy zawarli z Bankiem umowę nr (…) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych waloryzowany kursem CHF (dalej: Umowa Kredytu II) w celu refinansowania nakładów poniesionych w związku z adaptacją i wykończeniem Lokalu mieszkalnego sfinansowanego ze środków z Kredytu I. Na podstawie Umowy Kredytu II Bank wypłacił Kredytobiorcom kwotę 100.000,00 PLN, co stanowiło równowartość 37.625,11 CHF (dalej: Kredyt II). Aneksem z 23 października 2020 r. do Umowy Kredytu II Strony zmieniły Kredyt II z kredytu waloryzowanego do waluty obcej na kredyt złotowy.

Na mocy Umowy Kredytu I oraz Umowy Kredytu II Kredytobiorcy, jako dłużnicy solidarni, byli zobowiązani do spłat rat kapitałowo-odsetkowych. W dalszej części wniosku Umowa Kredytu I oraz Umowa Kredytu II będą łącznie zwane: Umowami Kredytu.

Zarówno w chwili zawierania Umów Kredytu oraz udzielania Kredytów, jak i obecnie, Bank jest podmiotem uprawnionym do udzielania kredytów na podstawie odrębnych przepisów regulujących funkcjonowanie takich podmiotów, a jego działalność podlegała i podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym.

Zabezpieczeniem Kredytu I była hipoteka kaucyjna do kwoty 1.050.000,00 PLN ustanowiona na Nieruchomości należącej do Wnioskodawczyni, a sfinansowanej ze środków pochodzących z Umowy Kredytu I.

Zabezpieczeniem Kredytu II była hipoteka łączna kaucyjna do kwoty 150.000,00 PLN, ustanowiona na Nieruchomości.

Kapitał i odsetki od udzielonych Kredytów spłacane były w ten sposób, że Bank pobierał z rachunku bankowego ratę kapitałowo-odsetkową. Oznacza to, że odsetki faktycznie spłacane były równocześnie z ratą kapitałową.

Nieruchomość nabyta ze środków pochodzących z Kredytu I (lokal mieszkalny, KW nr (…)) służyła zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych Kredytobiorców, a obecnie służy zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych Wnioskodawczyni oraz trójki dzieci pozostających pod Jej opieką. Ze środków pochodzących z Kredytu I Wnioskodawczyni nabyła również dwa miejsca postojowe w garażu wielostanowiskowym, tj. udział w wielkości 2/47 w prawie własności lokalu niemieszkalnego (KW nr (…)).

Aktem notarialnym z (…) 2011 r., Rep. A Nr (…), (…), notariusza w (…), Strony ustanowiły rozdzielność majątkową. Na mocy wyroku z (…) 2020 r. orzeczony został rozwód Wnioskodawczyni.

(…) 2021 r. Kredytobiorcy zawarli Umowę przelewu wierzytelności, na mocy której A.A. (jako cedent) przeniósł całą przysługującą mu od Banku wierzytelność powstałą w związku z Umowami Kredytu, bez wynagrodzenia, na Wnioskodawczynię (jako cesjonariusza) (dalej: Umowa Cesji).

Następnie, (…) 2021 r. Wnioskodawczyni zawarła z A.A. porozumienie (dalej: Porozumienie) dotyczące rozliczenia kwot otrzymanych (ewentualnie) w przyszłości od Banku w razie prawomocnego uwzględnienia powództwa Kredytobiorców przeciwko Bankowi o stwierdzenie nieważności (trwałej bezskuteczności) Umów Kredytu oraz zapłatę (dalej: Roszczenia Kredytobiorców). W Porozumieniu strony ustaliły, że A.A. otrzyma od Wnioskodawczyni kwotę stanowiącą 1/2 sumy rat kapitałowo-odsetkowych (oraz ew. opłat okołokredytowych) uiszczonych przez Kredytobiorców na rzecz Banku w okresie od marca 2006 r. do września 2011 r. włącznie, pomniejszoną o koszty zastępstwa procesowego związanego z dochodzeniem roszczeń wobec Banku oraz o zaległe świadczenia alimentacyjne.

Kredytobiorcy wnieśli przeciwko Bankowi do Sądu (…) w (…) (sygn. akt (…)) pozew dotyczący stwierdzenia nieważności (trwałej bezskuteczności) Umów Kredytu oraz zapłatę.

Bank wytoczył przeciwko Kredytobiorcom powództwo o zapłatę kwoty 700.000.02 PLN, która odpowiada wypłaconemu przez Bank kapitałowi Kredytu I (sygn. akt (…) Sądu (…) w (…)) oraz powództwo o zapłatę kwoty 100.000,02 PLN odpowiadającej wypłaconemu przez Bank kapitałowi Kredytu II (sygn. akt (…) Sądu (…) w (…)) (dalej: Roszczenia Banku).

(…) 2025 r. Kredytobiorcy zawarli z Bankiem dwie ugody dotyczące Umowy Kredytu I (dalej: Ugoda I) oraz ugody dotyczące Umowy Kredytu II (dalej: Ugoda II), dalej łącznie zwane: Ugodami, których celem było polubowne rozstrzygnięcie sporów między Kredytobiorcami a Bankiem w zakresie wzajemnie przysługujących stronom roszczeń będących przedmiotem postępowań sądowych, a także uchylenie niepewności co do wzajemnych roszczeń Stron związanych z zawarciem i wykonywaniem Umów Kredytu, między innymi poprzez potrącenie wzajemnych roszczeń, tj. Roszczeń Kredytobiorców przeciwko Bankowi o zapłatę – zwrot wpłaconych przez Kredytobiorców rat kapitałowo-odsetkowych oraz Roszczenia Banku przeciwko Kredytobiorcom o zwrot wypłaconego kapitału Kredytu I i II.

W ramach Ugody I Strony:

1)    Dokonały potrącenia Roszczenia Kredytobiorców z Roszczeniem Banku, w wyniku czego wierzytelności te umorzyły się wzajemnie do wysokości wierzytelności niższej;

2)    Bank wypłacił na rzecz Wnioskodawczyni, pozostałą po potrąceniu kwotę Roszczenia Kredytobiorców, tj. kwotę 400.125,29 PLN (dalej: Kwota 1);

3)    Bank wypłacił na rzecz Wnioskodawczyni kwotę 10.800,00 PLN tytułem częściowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (dalej: Kwota 2);

4)    Kredytobiorcy zobowiązali się do cofnięcia pozwu wniesionego przeciwko Bankowi w całości ze zrzeczeniem się roszczenia, a Bank zobowiązał się do cofnięcia pozwu wniesionego przeciwko Kredytobiorcom w całości ze zrzeczeniem się roszczenia.

W ramach Ugody II Strony:

1)    Dokonały potrącenia Roszczenia Kredytobiorców z Roszczeniem Banku, w wyniku czego wierzytelności te umorzą się wzajemnie do wysokości wierzytelności niższej;

2)    Bank wypłacił na rzecz Wnioskodawczyni kwotę pozostałą po potrąceniu kwoty Roszczenia Kredytobiorców, tj. kwotę 98.084,63 PLN (dalej: Kwota 3);

3)    Bank wypłacił na rzecz Wnioskodawczyni kwotę 5.400,00 PLN tytułem częściowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (dalej: Kwota 4);

4)    Kredytobiorcy zobowiązali się do cofnięcia pozwu wniesionego przeciwko Bankowi w całości ze zrzeczeniem się roszczenia, a Bank zobowiązał się do cofnięcia pozwu wniesionego przeciwko Kredytobiorcom w całości ze zrzeczeniem się roszczenia.

Wnioskodawczyni nie korzystała wcześniej z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej niż opisana we wniosku.

Pytania

Czy w przedstawionym we wniosku stanie faktycznym:

1.    Wypłata przez Bank na rzecz Wnioskodawczyni Kwoty 1 oraz Kwoty 3, stanowić będzie dla Wnioskodawczyni przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

2.    Zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 10.800,00 PLN (Kwota 2) oraz  5.400,00 zł (Kwota 4), stanowić będzie dla Wnioskodawczyni przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

A w razie uznania, że wypłata przez Bank na rzecz Wnioskodawczyni Kwoty 1, Kwoty 2, Kwoty 3 lub Kwoty 4, będzie stanowiła dla Wnioskodawczyni przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych:

3.    Czy przychodem dla Wnioskodawczyni będą otrzymane od Banku kwoty w całości czy wyłącznie w tej części, która przypada bezpośrednio Wnioskodawczyni po uwzględnieniu rozliczeń zgodnie z Porozumieniem?

Pani stanowisko w sprawie

Zdaniem Wnioskodawczyni, w odniesieniu do pytania nr 1, w związku z wypłatą przez Bank na Jej rzecz Kwoty 1 oraz Kwoty 3, nie powstanie po stronie Wnioskodawczyni przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zdaniem Wnioskodawczyni, w odniesieniu do pytania nr 2, w związku z wypłatą przez Bank na Jej rzecz Kwoty 2 oraz Kwoty 4, nie powstanie po stronie Wnioskodawczyni przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zdaniem Wnioskodawczyni, w odniesieniu do pytania nr 3, w przypadku uznania, że wypłata przez Bank na rzecz Wnioskodawczyni Kwoty 1, Kwoty 2, Kwoty 3 lub Kwoty 4 będzie stanowiła dla Wnioskodawczyni przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, przychodem dla Wnioskodawczyni będzie jedynie ta część wypłaconych przez Bank kwot, które przypadną bezpośrednio Wnioskodawczyni, tj. po uwzględnieniu rozliczeń z byłym małżonkiem, zgodnie z zawartym Porozumieniem.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawczyni do pytania nr 1

Zgodnie z art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Przyjmuje się, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zwiększającym aktywa lub zmniejszającym pasywa), o charakterze definitywnym, bezzwrotnym. O uzyskaniu przychodu w rozumieniu u.p.d.o.f. można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe (czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych w pieniądzu lub w naturze, czy to w wyniku zmniejszenia jego zobowiązań wobec innych podmiotów).

Kwota 1 oraz Kwota 3, które Bank zwróciłby Wnioskodawczyni w wykonaniu Ugody, stanowić będą częściowy zwrot środków wcześniej wpłaconych przez Wnioskodawczynię do Banku w wykonaniu Umów Kredytu. Skoro zatem wypłata przez Bank Kwoty 1 oraz Kwoty 3 stanowić będzie zwrot środków nadpłaconych przez Wnioskodawczynię ponad faktyczne saldo Kredytu, to ich zwrot przez Bank nie spowoduje po stronie Wnioskodawczyni przyrostu majątkowego, a jedynie wypłatę (zwrot) środków, które wcześniej zostały zapłacone na rzecz Banku. Tym samym otrzymanie od Banku Kwoty 1 oraz Kwoty 3 nie spowoduje powstania po stronie Wnioskodawczyni przychodu podlegającego opodatkowaniu.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawczyni do pytania nr 2

Zdaniem Wnioskodawczyni, Kwota 2 oraz Kwota 4 otrzymane od Banku tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, nie będą stanowiły dla Wnioskodawczyni przychodu w rozumieniu  art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. Zwrot ten ma na celu częściowy zwrot poniesionych wcześniej przez Wnioskodawczynię wydatków na dochodzenie roszczeń przeciwko Bankowi, w tym wydatków związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika. Jako rekompensata poniesionych wcześniej wydatków, kwota otrzymana od Banku nie spowoduje przyrostu majątkowego dla Wnioskodawczyni. Tym samym jej otrzymanie od Banku nie będzie skutkowało powstaniem po stronie Wnioskodawczyni przychodu do opodatkowania.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawczyni do pytania nr 3

Uzasadniając swoje stanowisko Wnioskodawczyni wskazuje, że skoro przychodem w rozumieniu art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. są tylko takie świadczenia, które wiążą się po stronie podatnika z konkretnym przyrostem majątkowym o charakterze definitywnym i bezzwrotnym, to część kwot wypłaconych przez Bank w wykonaniu Ugody, które następnie zostaną przekazane przez Wnioskodawczynię na rzecz byłego małżonka, nie będą stanowiły przychodu dla Wnioskodawczyni. W tej części kwoty wypłacone przez Bank nie będą miały bowiem dla Wnioskodawczyni charakteru definitywnego  – Wnioskodawczyni będzie pełniła wyłącznie rolę pośrednika w płatności.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Jak stanowi art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy:

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

• pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;
• pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.

Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Źródła przychodów

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Rozliczenie wzajemnych roszczeń

Ugoda – jako jeden z typów umów – regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 917 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia  ugody.

W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Z kolei, zasady i skutki dokonywania kompensaty (potrącenia) reguluje przepis art. 498 ustawy Kodeks cywilny, zgodnie z którym:

Potrącenie wierzytelności jest jedną z form wygaśnięcia zobowiązania w wyniku wykonania świadczenia przez umorzenie wzajemnych wierzytelności między stronami. Wygaśnięcie zobowiązania przez potrącenie, czyli kompensata wierzytelności, następuje wówczas, jeżeli jedna strona jest w stosunku do drugiej dłużnikiem i jednocześnie wierzycielem, tj. ma zarówno wierzytelność, jak i zobowiązanie względem tej drugiej strony. Potrącenie, mimo że dotyczy świadczeń tego samego rodzaju (z reguły pieniężnych), prowadzi do zaliczenia jednej wierzytelności na poczet drugiej. Dochodzi w ten sposób do zaspokojenia wierzyciela i osiągnięcia tym samym celu zobowiązania. Na skutek potrącenia wierzytelności obydwu stron umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Instytucja potrącenia jest substytutem świadczenia, dzięki któremu dłużnik płaci swój dług i zwalnia się z zobowiązania. W momencie potrącenia następuje faktyczne spełnienie świadczenia. Potrącenie jest więc formą wykonania zobowiązania, do którego,  w myśl art. 503 Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy o zaliczeniu zapłaty.

Wprawdzie przez potrącenie strony nie otrzymują efektywnie należnych im świadczeń, ale wskutek zaliczenia wierzytelności jednej z nich na poczet wierzytelności drugiej każda ze stron zostaje zwolniona ze swego długu, co pozwala uznać ich długi za spłacone. Tym samym potrącenie jako sposób wygaszenia stosunku zobowiązaniowego uznaje się za równoważny spełnieniu świadczenia (zapłacie).

W sytuacji, gdy dojdzie do umorzenia należności poprzez potrącenie wierzytelności, u stron nie wystąpi przychód podatkowy. Przychód podatkowy wystąpiłby wówczas, gdy doszłoby do częściowej kompensaty wierzytelności, a wierzyciel zwolniłby dłużnika z pozostałej części długu.

Pani skutki podatkowe z tytułu rozliczenia roszczeń

Jak wynika z opisu sprawy, (…) 2025 r. Kredytobiorcy zawarli z Bankiem ugody dotyczące Umowy Kredytu I oraz Umowy Kredytu II, których celem było polubowne rozstrzygnięcie sporów między Kredytobiorcami a Bankiem w zakresie wzajemnie przysługujących Stronom roszczeń będących przedmiotem postępowań sądowych, a także uchylenie niepewności co do wzajemnych roszczeń Stron związanych z zawarciem i wykonywaniem Umów Kredytu, m.in. poprzez potrącenie wzajemnych roszczeń, tj. Roszczeń Kredytobiorców przeciwko Bankowi o zapłatę – zwrot wpłaconych przez Kredytobiorców rat kapitałowo-odsetkowych oraz Roszczenia Banku przeciwko Kredytobiorcom o zwrot wypłaconego kapitału Kredytu I i II.

W ramach Ugody I Strony dokonały m.in. potrącenia Roszczenia Kredytobiorców z Roszczeniem Banku, w wyniku czego wierzytelności te umorzyły się wzajemnie do wysokości wierzytelności niższej; Bank wypłacił na rzecz Wnioskodawczyni pozostałą po potrąceniu kwotę Roszczenia Kredytobiorców, tj. kwotę 400.125,29 zł (Kwota 1).

W ramach Ugody II Strony dokonały m.in. potrącenia Roszczenia Kredytobiorców z Roszczeniem Banku, w wyniku czego wierzytelności te umorzyły się wzajemnie do wysokości wierzytelności niższej; Bank wypłacił na rzecz Wnioskodawczyni kwotę pozostałą po potrąceniu kwoty Roszczenia Kredytobiorców, tj. kwotę 98.084,63 zł (Kwota 3).

Mając na uwadze powyższy opis wskazać należy, że w przypadku zwrotu wcześniej wpłacanych środków pieniężnych – taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika – ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot swoich własnych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu. Taka wypłata będzie więc kredytobiorcy neutralna podatkowo – po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Wobec powyższego, skoro wypłacone przez bank Kwota 1 i Kwota 3 stanowią kwoty pozostałe po potrąceniu kwoty Roszczenia Kredytobiorców, tj. zwrot wpłaconych przez Kredytobiorców rat kapitałowo-odsetkowych, to stwierdzam, że zwrot ten nie stanowi dla Pani przychodu.

Czynność ta nie spowodowała uzyskania przez Panią przysporzenia majątkowego, wzrostu Pani majątku. Otrzymane przez Panią Kwota 1 i Kwota 3 stanowią zwrot własnych pieniędzy, które nienależnie wpłaciła Pani wcześniej do banku.

Pieniądze te nie są Pani przychodem w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanym do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy i nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zatem, Pani stanowisko w zakresie pytania nr 1 należało uznać za prawidłowe.

Pani skutki podatkowe z tytułu częściowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego

Zgodnie z art. 98 § 1, § 2, § 3, § 4 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego  (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.):

Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda.

Mając zatem na uwadze zwrotny charakter kosztów procesu sądowego należy uznać, że zwrot ten nie rodzi obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie przewyższa faktycznie poniesionych przez powoda wydatków.

Jak wynika z opisu sprawy, w ramach Ugody I bank wypłacił na Pani rzecz kwotę 10.800 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (Kwota 2).

W ramach Ugody II bank wypłacił na Pani rzecz kwotę 5.400 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (Kwota 4).

Zatem, zwrot kosztów zastępstwa procesowego, w ramach ugód, które zawarła Pani z bankiem (Kwota 2 i Kwota 4), nie spowodował powstania u Pani przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile zwracane przez bank kwoty nie przewyższyły poniesionych przez Panią wydatków z tego tytułu. W takiej sytuacji zwrot ten nie stanowi po Pani stronie przysporzenia, wzrostu Pani majątku. Otrzymane kwoty stanowią jedynie zwrot poniesionych wcześniej przez Panią wydatków.

Pieniądze te nie są Pani przychodem w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanym do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy i nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zatem, Pani stanowisko w zakresie pytania nr 2 należało uznać za prawidłowe.

Natomiast, w związku z tym, że na udzielenie odpowiedzi w zakresie pytania nr 3 oczekiwała Pani wyłącznie w sytuacji uznania, że wypłata przez bank na Pani rzecz Kwoty 1, Kwoty 2, Kwoty 3 lub Kwoty 4 będzie stanowiła dla Pani przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (pytania nr 1 i nr 2), udzielenie odpowiedzi na pytanie nr 3 stało się bezprzedmiotowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Podkreślam, że procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Wydając interpretacje opieram się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku – nie prowadzę postępowania dowodowego. Postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej ma na celu wyjaśnienie wątpliwości co do sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego materialnego do określonego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy z dnia  29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.) jest sam przepis prawa. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Nie prowadzę postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku.

Wydając interpretacje indywidualne nie weryfikuję kwot i obliczeń. Zgodnie bowiem z zasadą samoopodatkowania, obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek określenia podstawy opodatkowania, a prawidłowość takiego obliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy  z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

•   Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.