Interpretacja 0113-KDIPT2-2.4011.171.2026.2.ACZ

Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:

·         prawidłowe w części dotyczącej braku powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w odniesieniu do wypłaconej przez bank kwoty,

·         nieprawidłowe w części dotyczącej możliwości zastosowania przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe w odniesieniu do wypłaconej przez bank kwoty.

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej

10 lutego 2026 r. wpłynął Państwa wniosek wspólny z 29 stycznia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo pismem z 7 kwietnia 2026 r. (data wpływu 8 kwietnia 2026 r.)  – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku wspólnego jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

1.  Zainteresowana będąca stroną postępowania:

A.B.

ul. (…)

(…)

2.  Zainteresowany niebędący stroną postępowania:

C.B.

ul. (…)

(…)

3.  Zainteresowany niebędący stroną postępowania:

D.B.

ul. (…)

(…)

Opis stanu faktycznego

Małżonkowie A.B. (Zainteresowana będąca stroną postępowania) i E.B. 30 maja 2007 r. zawarli z (…) S.A. (obecnie (…) S.A.) Umowę o Kredyt Budowlano-Hipoteczny nr (…), udzielony w walucie wymienialnej (we frankach szwajcarskich), denominowany na kwotę 80.746.46 CHF (słownie: osiemdziesiąt tysięcy siedemset czterdzieści sześć franków szwajcarskich 46/100).

Kredyt był zaciągnięty na sfinansowanie kosztów budowy domu jednorodzinnego położonego w miejscowości (…) przy ul. (…), działka nr A/112. Na kredytowanej nieruchomości zgodnie z umową kredytu hipotecznego została ustanowiona na rzecz Banku hipoteka zwykła w kwocie o najwyższym pierwszeństwie w kwocie 80.746,46 CHF na zabezpieczenie wierzytelności Banku. Została również ustanowiona na kredytowanej nieruchomości hipoteka kaucyjna o najwyższym pierwszeństwie do kwoty 8.429,93 CHF na zabezpieczenie wierzytelności Banku z tytułu spłaty odsetek od Kredytu i innych należności z tytułu Kredytu.

Zgodnie z punktem 5.1 Umowy, uruchomienie kredytu miało nastąpić najpóźniej do dnia  30 września 2007 r. Zgodnie z pkt 5.2 Umowy, uruchomienie miało nastąpić w transzach, jednak w kwocie nie większej niż 180.000 zł.

(…) 2021 r. zmarł kredytobiorca E.B. Spadek po zmarłym nabyli z ustawy: żona A.B. w 1/3 części, syn C.B. (Zainteresowany niebędący stroną postępowania) w 1/3 części oraz syn D.B. (Zainteresowany niebędący stroną postępowania) w 1/3 części.

(…) 2022 r. Zainteresowana będąca stroną postępowania złożyła reklamację do (…) S.A., w której wyraziła wolę stwierdzenia nieważności Umowy kredytu z 30 maja 2007 r., nr (…), w związku z zawarciem w niej postanowień stanowiących klauzule abuzywne. Bank w piśmie z 4 lutego 2022 r. zakwestionował wszystkie zarzuty i roszczenia.

Zainteresowani wnieśli do Sądu Okręgowego w (…) pozew o ustalenie i zapłatę przeciwko (…) S.A. w (…). Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt (…).

Ostatecznie Strony zawarły Ugodę przed Sądem Okręgowym w (…) 28 maja 2025 r.

Strony w pkt 1 Ugody potwierdziły, że miały wolę zawarcia Umowy w dacie jej zawarcia oraz oświadczają, że mają wolę utrzymania jej w mocy przez cały okres kredytowania, z uwzględnieniem zmian wynikających z Ugody, w tym co do jej całkowitego rozliczenia zgodnie z Ugodą. Strony  w pkt 2.1. zgodnie postanowiły, że kwota zadłużenia z tytułu Umowy, wynosząca 24.527,18 CHF będzie przeliczona na walutę polską PLN po średnim kursie walut obcych ogłaszanym przez NBP ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień zawarcia Ugody.

W pkt 3.1 Bank zwolnił Kredytobiorcę z długu (umorzył zadłużenie Kredytobiorcy) w zakresie kwoty 111.277,36 zł – gdzie na ww. kwotę składa się kwota 111.277,36 zł kapitału bieżącego (niewymagalnego), kwota 0 zł kapitału przeterminowanego (wymagalnego), kwota 0 zł odsetek zapadłych niespłaconych (wymagalnych), kwota 0.00 zł odsetek zapadłych podwyższonych (wymagalnych). Kredytobiorca oświadczył, że ww. zwolnienie z długu przyjmuje.

W pkt 3.2 Strony postanowiły, że Bank dodatkowo wypłaci Kredytobiorcy kwotę 52.500 zł, w związku z rozliczeniem Umowy na rachunek bankowy nr (…) w terminie miesiąca od dnia zawarcia Ugody.

W punkcie 3.3 Bank, w związku z procesem toczącym się pod sygn. akt (…) oświadczył, że zwróci na rzecz Kredytobiorcy koszty procesu, w tym koszty zastępstwa procesowego w wysokości 10.800 zł oraz kwotę 500 zł tytułem połowy opłaty od pozwu na rachunek (…) należący do Zainteresowanej. Ww. kwoty miały zostać przekazane na rachunek bankowy w terminie 14 dni. W pkt 4.1 Ugody Strony zgodnie oświadczyły, że Ugoda prowadzi do definitywnego uchylenia sporu dotyczącego ważności Umowy, jej bezskuteczności lub niedozwolonego charakteru jej postanowień, a tym samym do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z treści postanowień Umowy lub z wykonania świadczeń z Umowy – w brzmieniu sprzed zmiany Umowy dokonanej niniejszą Ugodą. W związku z tym, Strony nie będą występować względem siebie z takimi roszczeniami, a przyjęte w Ugodzie rozwiązania, w tym w szczególności zwolnienie Kredytobiorcy z długu, o którym mowa w pkt 3 Ugody, w pełni wyczerpują wzajemne roszczenia Stron w tym zakresie.

Strony podpisały w opisanym kształcie Ugodę 28 maja 2025 r. Na datę podpisania ugody kwota 52.500 zł, o której mowa w pkt 3.2 Ugody, nie była wyższa od różnicy pomiędzy sumą rat wpłaconych przez Kredytobiorców na poczet Umowy kredytu, a kwotą kredytu wpłaconego przez Bank, bowiem różnica ta wynosiła ponad 82.000 zł.

Zainteresowana oraz Jej synowie – Zainteresowani (na zasadzie spadkobrania po E.B.) są współwłaścicielami nieruchomości, której nabycie było finansowane przedmiotowym kredytem hipotecznym. Przed śmiercią E.B., własność nieruchomości objęta była wspólnością majątkową małżeńską. Celem zaciągnięcia kredytu było zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego. Umowa kredytu była podpisywana przez oboje małżonków, za zobowiązania odpowiadali solidarnie do pełnej wysokości.

Zgodnie z podpisaną Ugodą Bank wypłacił Kredytobiorcy – Zainteresowanej i spadkobiercom po E.B., kwotę w wysokości 52.500 zł, w związku z rozliczeniem Umowy kredytowej. Kwota ta mieści się w kwocie nadpłaty powyżej nominalnej wartości kredytu wypłaconego Kredytobiorcom przez Bank. Kwota 52.500 zł stanowi zwrot części rat wpłaconych przez Kredytobiorców na poczet umowy kredytowej.

Kwota 52.500 zł została ustalona przez Strony w toku negocjacji w przedmiocie polubownego załatwienia sporu. Zainteresowana i spadkobiercy po E.B. – Zainteresowani, wystąpili z powództwem cywilnym do Sądu Okręgowego w (…), (…) Wydział Cywilny, sygn. akt (…), w którym zarzucali, iż zawarta Umowa jest nieważna z powodu zawarcia w niej postanowień abuzywnych, w związku z czym dochodzili od Banku zwrotu wszystkich rat wpłaconych przez Kredytobiorców na poczet nieważnej umowy kredytu (jako świadczenie nienależne – art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c.). Sąd Apelacyjny w (…), (…)Wydział Cywilny, 29 stycznia 2025 r. wydał postanowienie zmieniające postanowienie Sądu Okręgowego w (…) z 2 lutego 2023 r., sygn. akt (…), poprzez udzielenie zabezpieczenia w postaci wstrzymania obowiązku spłat rat kapitałowo-odsetkowych kredytu. Do dnia wydania zabezpieczenia, tj. 29 stycznia 2025 r., Kredytobiorcy wpłacili 109.771,52 PLN i 33.640,69 CHF na poczet Umowy kredytu. Przeliczając sumę wpłaconych rat na walutę polską według kursu NBP z dnia poprzedzającego dzień zawarcia Ugody (tj. z 27 maja 2025 r.), sumarycznie Kredytobiorcy wpłacili na rzecz Banku kwotę 262.395,97 zł. Dla przypomnienia Zainteresowani wskazują, że Bank wypłacił Kredytobiorcom kwotę 180.000 zł tytułem wypłaty kredytu. Tym samym, Kredytobiorcy wpłacili w toku realizacji umowy kredytu o 82.395,97 zł więcej, niż Bank wypłacił Kredytobiorcom w ramach wypłaty kredytu.

W toku negocjacji Strony ostatecznie ustaliły, że Bank w zakresie wpłaconych przez Kredytobiorców rat na poczet kredytu zwróci Kredytobiorcom kwotę 52.500 zł. Strony ustaliły, że kwota ta wyczerpie wszelkie roszczenia Stron, w związku z przedmiotową zakwestionowaną Umową kredytu.

Reasumując, A.B., C.B. i D.B. otrzymali kwotę 52.500 zł jako zwrot części nadpłaconego świadczenia. Wskazana kwota 52.500 zł stanowi ekwiwalent wydatków, które wcześniej zostały poczynione z własnych środków Kredytobiorców (zwrot części wpłaconych rat kredytu). Kwota wypłacona przez Bank nie spowoduje faktycznego przyrostu w Ich majątku. Wypłata nie stanowi żadnego dodatkowego świadczenia, odszkodowania ani przychodu, lecz zwrot nienależnie pobranych kwot przez Bank tytułem kredytu.

Kwota 52.500 zł nie stanowi odszkodowania, nie jest to żadne wynagrodzenie za zaniechanie dochodzenia przez Kredytobiorców wobec Banku na drodze sądowej lub odstąpienia od takich roszczeń. Nie jest to zadośćuczynienie za krzywdę ani świadczenie z tytułu kredytu mieszkaniowego związanego z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania. Kwota 52.500 zł stanowi zwrot części rat kredytu.

Zgodnie z pkt 3.2 zawartej Ugody: „Strony postanawiają, że Bank dodatkowo wypłaci kredytobiorcy kwotę 52.500.00 zł, w związku z rozliczeniem umowy na rachunek bankowy nr (…) w terminie miesiąca od dnia zawarcia Ugody”. Jak wskazano wyżej, przez ten zapis Strony zrozumiały to, że kwota ta stanowi zwrot równowartości części rat wpłaconych przez Kredytobiorców w wykonaniu Umowy kredytu, przy czym kwota ta mieściła się w nadwyżce ponad kapitał wypłacony przez Bank w ramach Umowy kredytu (nadwyżka wynosiła 82.395,97 zł).

W uzupełnieniu wniosku na pytanie Organu o treści cyt.: „Czy zgodnie z zawartą w 2007 r. umową o kredyt, wszyscy Kredytobiorcy odpowiadają za spłatę kredytu solidarnie, a więc do pełnej wysokości?”, Zainteresowani wskazali, że tak, wszyscy Kredytobiorcy odpowiadają za spłatę kredytu solidarnie, do pełnej wysokości. Zainteresowana oraz E.B. zawarli w 2007 r. Umowę kredytu. Pomiędzy małżonkami istniała ustawowa wspólność majątkowa, przez co zobowiązanie wchodziło do majątku wspólnego. Małżonkowie odpowiadają solidarnie za zobowiązania. Po śmierci E.B. spadkobiercy weszli w jego sytuację prawną i odpowiadają za zobowiązanie na tej samej zasadzie.

Kredyt był udzielony przez (…) S.A., który był podmiotem, nad którym nadzór sprawowała Komisja Nadzoru Finansowego (KNF). W 2011 r. (…) S.A. przekształcił się w (…) S.A., który również jest objęty nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego.

Do nabycia spadku po E.B. przez spadkobierców doszło w momencie otwarcia spadku, tj. (…) 2021 r.

(…) 2021 r. w Kancelarii Notarialnej notariusz (…) doszło do sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia, Rep. A Nr (…), na podstawie którego stwierdzono, iż spadek po zmarłym (…) 2021 r. w (…) E.B. nabyli z mocy ustawy: A.B. w 1/3 części, C.B. w 1/3 części, D.B. w 1/3 części.

Na pytanie Organu o treści cyt.: „Czy spadkobiercy podpisali aneks do umowy kredytowej, na podstawie którego nastąpiła zmiana dłużnika (przejęcie długu) z E.B. na pozostałych spadkobierców za zgodą banku? Jeżeli odpowiedź brzmi twierdząco, proszę wskazać kiedy (dokładną datę) oraz kto został zobowiązany do podpisania ww. aneksu?”, Zainteresowani wskazali, że tak, (…) 2024 r. doszło do podpisania aneksu do Umowy kredytowej, na podstawie którego nastąpiła zmiana dłużnika z kredytobiorcy E.B. na jego spadkobierców ustawowych, tj. A.B., C.B. i D.B.

Na pytanie Organu o treści cyt.: „Czy spadkobiercy stając się stroną umowy kredytowej po śmierci E.B., odpowiadają za spłatę kredytu solidarnie, a więc do pełnej wysokości?”, Zainteresowani wskazali, że tak, wszyscy spadkobiercy są zobowiązani do spłaty kredytu solidarnie, do pełnej wysokości. Pomiędzy spadkobiercami nie doszło do działu spadku, a więc za długi spadkowe odpowiadają solidarnie.

Na pytanie Organu o treści cyt.: „Komu bank zwrócił/wypłacił kwotę 52 500 zł? Czy zwrócił ją wyłącznie Pani, czy również pozostałym spadkobiercom (Pani synom)?”, Zainteresowani wskazali, że Bank zwrócił pełną kwotę w wysokości 52.500 zł na rachunek wskazany przez Zainteresowaną, prowadzony na rzecz Zainteresowanej w (…) S.A., nr (…). Niemniej jednak Stroną Ugody byli wszyscy Współkredytobiorcy i wyrazili Oni zgodę na taki sposób zapłaty (na wskazany rachunek Zainteresowanej).

Na pytanie Organu o treści cyt.: „Czy wypłacona przez bank kwota 52 500 zł stanowiła:

·         zwrot środków, które zostały wpłacone przez Kredytobiorców do banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem, a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według kursu waluty przyjętego w ugodzie zostały uznane za nadpłatę kredytu nienależną bankowi albo

·         zwrot środków wpłaconych Kredytobiorców wcześniej do banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem i które w wyniku ugody stały się nienależne bankowi (z jakiego powodu)?”,

Zainteresowani wskazali, że wskazana kwota została ustalona przez Strony w toku negocjacji, w przedmiocie polubownego załatwienia sporu. Kredytobiorcy zarzucali, iż zawarta Umowa kredytu jest nieważna z powodu zawarcia w niej postanowień abuzywnych, w związku z czym dochodzili od Banku zwrotu wszystkich rat wpłaconych przez Kredytobiorców na poczet nieważnej Umowy kredytu (jako świadczenie nienależne – art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c.). W okresie od sierpnia 2007 r. do stycznia 2025 r. Kredytobiorcy zapłacili łącznie 109.771,52 zł oraz 33.640,69 CHF tytułem spłaty kredytu.

W toku negocjacji Strony ostatecznie ustaliły, że Bank w zakresie wpłaconych przez Kredytobiorców rat na poczet kredytu zwróci Kredytobiorcom kwotę 52.500 zł. Strony ustaliły, że kwota ta wyczerpie wszelkie roszczenia Stron w związku z przedmiotową zakwestionowaną Umową kredytu.

Reasumując, Kredytobiorcy otrzymali kwotę 52.500 zł jako ekwiwalent wydatków, które wcześniej ponieśli z własnych środków (zwrot części wpłaconych rat kredytu). Kwota wypłacona przez Bank nie spowoduje faktycznego przyrostu w Ich majątku. Wypłata nie stanowi żadnego dodatkowego świadczenia, odszkodowania ani przychodu, lecz zwrot nienależnie pobranych kwot przez Bank tytułem kredytu.

Do wypłaty przez Bank kwoty 52.500 zł doszło 29 maja 2025 r., tj. dzień po podpisaniu pomiędzy Stronami Ugody.

Pytanie

Czy wypłacona przez Bank kwota w wysokości 52.500 zł, którą Bank zwrócił A.B. i następcom prawnym po E.B. w wyniku zawartej Ugody (cytowany wyżej pkt 3.2 Ugody) tytułem rozliczenia Umowy, będzie dla Wnioskodawcy neutralna podatkowo i nie będzie stanowić przychodu podlegającego opodatkowaniu, ewentualnie czy będzie podlegać zaniechaniu poboru podatku dochodowego na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102), jeśli Kredytobiorca spełnia warunki określone w tym rozporządzeniu w § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a i b?

Państwa stanowisko w sprawie

Zdaniem Wnioskodawcy, kwota u wysokości 52.500 zł wypłacona przez Bank w wyniku zawarcia zaproponowanej przez Bank Ugody jest dla Kredytobiorców neutralna podatkowo i nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu, bowiem wypłacone środki stanowią ekwiwalent uprzednio poniesionych wydatków z własnych środków, tj. częściowy zwrot rat kredytu wypłaconych na rzecz Banku przez Kredytobiorców.

Zgodnie z definicją dochodu w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu, ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

Kwota wypłacona przez Bank na rzecz Kredytobiorców zgodnie z pkt 3.2. zawartej Ugody mieści się w kwocie nadpłaty powyżej nominalnej wartości kredytu wypłaconego na rzecz Kredytobiorców przez Bank. Kwota 52.500 zł stanowi zwrot części raty wpłaconych przez Kredytobiorców na poczet Umowy kredytowej. Otrzymana kwota stanowi ekwiwalent wydatków, które Kredytobiorcy wcześniej ponieśli z własnych środków (zwrot części wpłaconych rat kredytu). Wypłacona kwota nie spowodowała faktycznego przyrostu w majątku Kredytobiorców. Wypłata nie stanowi również żadnego dodatkowego świadczenia, odszkodowania ani przychodu, lecz zwrot nienależnie pobranych kwot przez Bank tytułem kredytu. Wypłacona kwota nie stanowi przysporzenia ponad kwoty uiszczane przez Kredytobiorców na poczet rat kredytu. Zwrot wcześniej wpłacanych środków pieniężnych nie spełnia celu przychodu, jakim jest zwiększenie majątku podatnika – ani poprzez zwiększenie aktywów, ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. W wyniku wzajemnych potrąceń wierzytelności Kredytobiorcy otrzymali od Banku zwrot środków nienależnie pobranych, stąd otrzymany przez Kredytobiorców zwrot nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy i nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W przypadku jednak odmiennego stanowiska przyjętego przez Organ podatkowy i uznania, że wskazana wyżej kwota stanowi przychód Kredytobiorców, Wnioskodawca stoi na stanowisku, iż do kwoty też będą miały zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra finansów z dnia  11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe  (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102 ze zm.), w szczególności § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a i b tego rozporządzenia.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:

• dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz

·         dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).

W myśl art. 9 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

• pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;
• pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika  – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.

Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Źródła przychodów

Źródła przychodów zostały określone przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. I tak zgodnie z ww. przepisem:

Przychody z poszczególnych źródeł przychodów i zasady ich ustalania zostały uregulowane  w art. 12-20 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ww. ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Skutki podatkowe zwrotu przez bank ustalonej kwoty

Jak stanowi art. 917 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r.  poz. 1071 ze zm.):

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody. W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

Z kolei instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

W opisie sprawy wskazali Państwo, że małżonkowie A.B. (Zainteresowana będąca stroną postępowania) i E.B. 30 maja 2007 r. zawarli umowę o kredyt budowlano-hipoteczny, udzielony we frankach szwajcarskich. Umowa kredytu była podpisywana przez oboje małżonków, za zobowiązania odpowiadali solidarnie do pełnej wysokości.

Kredyt był zaciągnięty na sfinansowanie kosztów budowy domu jednorodzinnego (…) 2021 r. zmarł kredytobiorca E.B. Spadek po zmarłym nabyli z ustawy: żona A.B. w 1/3 części, syn C.B. w 1/3 części oraz syn D.B. w 1/3 części. (…) 2024 r. doszło do podpisania aneksu do Umowy kredytowej, na podstawie którego nastąpiła zmiana dłużnika z kredytobiorcy E.B. na jego spadkobierców ustawowych, tj. A.B., C.B. i D.B.

10 października 2022 r. Pani A.B. złożyła reklamację do banku, w której wyraziła wolę stwierdzenia nieważności ww. umowy kredytu z 30 maja 2007 r., w związku z zawarciem w niej postanowień stanowiących klauzule abuzywne. Bank zakwestionował wszystkie zarzuty i roszczenia.

Zainteresowani wnieśli do Sądu Okręgowego pozew przeciwko bankowi.

Ostatecznie Strony zawarły Ugodę przed Sądem Okręgowym 28 maja 2025 r.

Strony w Ugodzie potwierdziły, że miały wolę zawarcia Umowy w dacie jej zawarcia oraz oświadczają, że mają wolę utrzymania jej w mocy przez cały okres kredytowania, z uwzględnieniem zmian wynikających z Ugody, w tym co do jej całkowitego rozliczenia zgodnie z Ugodą. Strony zgodnie postanowiły, że kwota zadłużenia z tytułu Umowy, wynosząca 24.527,18 CHF będzie przeliczona na walutę polską PLN po średnim kursie walut obcych ogłaszanym przez NBP ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień zawarcia Ugody.

Bank zwolnił Kredytobiorcę z długu (umorzył zadłużenie Kredytobiorcy), a Kredytobiorca oświadczył, że ww. zwolnienie z długu przyjmuje.

Strony postanowiły, że Bank dodatkowo wypłaci Kredytobiorcy kwotę 52.500 zł, w związku z rozliczeniem Umowy.

Ponadto, Bank oświadczył, że zwróci na rzecz Kredytobiorcy koszty procesu, w tym koszty zastępstwa procesowego w wysokości 10.800 zł oraz kwotę 500 zł tytułem połowy opłaty od pozwu na rachunek należący do Pani A.B.

Strony zgodnie oświadczyły, że Ugoda prowadzi do definitywnego uchylenia sporu dotyczącego ważności Umowy, jej bezskuteczności lub niedozwolonego charakteru jej postanowień, a tym samym do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z treści postanowień Umowy lub z wykonania świadczeń z Umowy – w brzmieniu sprzed zmiany Umowy dokonanej niniejszą Ugodą. W związku z tym, Strony nie będą występować względem siebie z takimi roszczeniami, a przyjęte w Ugodzie rozwiązania, w tym w szczególności zwolnienie Kredytobiorcy z długu, o którym mowa w pkt 3 Ugody, w pełni wyczerpują wzajemne roszczenia Stron w tym zakresie.

Zgodnie z podpisaną Ugodą Bank wypłacił na rachunek bankowy należący do Pani A.B., kwotę w wysokości 52.500 zł, w związku z rozliczeniem Umowy kredytowej. Kwota ta mieści się w kwocie nadpłaty powyżej nominalnej wartości kredytu wypłaconego Kredytobiorcom przez Bank. Kwota 52.500 zł stanowi zwrot części rat wpłaconych przez Kredytobiorców na poczet umowy kredytowej.

Kwota 52.500 zł nie stanowi odszkodowania, nie jest to żadne wynagrodzenie za zaniechanie dochodzenia przez Kredytobiorców wobec Banku na drodze sądowej lub odstąpienia od takich roszczeń. Nie jest to zadośćuczynienie za krzywdę ani świadczenie z tytułu kredytu mieszkaniowego związanego z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania. Kwota 52.500 zł stanowi zwrot części rat kredytu.

Do wypłaty przez Bank kwoty 52.500 zł doszło 29 maja 2025 r.

Mając na uwadze powyższy opis wskazać należy, że jeżeli kredytobiorcy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania wynikające z umowy kredytowej, czyli zgodnie z umową kredytobiorcy odpowiadają solidarnie za kredyt, to podatnik jako kredytobiorca solidarny za zadłużenie wynikające z tej umowy również odpowiada solidarnie, a więc do pełnej wysokości.

Na podstawie przepisu art. 366 § 1 i § 2 ustawy Kodeks cywilny:

Z istoty solidarnej odpowiedzialności dłużników wynika, że aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani. Każdy z dłużników solidarnych odpowiada więc za całość długu a nie tylko część, jaką można by mu przypisać poprzez np. równy podział kwoty długu pomiędzy zobowiązanych.

Przy czym, zgodnie z art. 922 ustawy Kodeks cywilny:

Stosownie do art. 924 tej ustawy:

Natomiast w myśl art. 925 wskazanej ustawy:

Artykuł 1012 Kodeksu cywilnego określa natomiast, że:

Stosownie do art. 1025 § 1 Kodeksu cywilnego:

W myśl art. 1030 tej ustawy:

Zgodnie natomiast z art. 1031 § 1 Kodeksu cywilnego:

W przedstawionych przez Państwa okolicznościach sprawy, zmiana dłużnika nastąpiła z mocy prawa, gdyż z chwilą otwarcia spadku – w drodze sukcesji – wstąpili Państwo we wszelkie prawa majątkowe spadkodawcy przysługujące mu w chwili śmierci.

Z przytoczonej wyżej definicji przychodu, zawartej w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wywieść należy, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

W sytuacji takiej, jak przedstawiona we wniosku, w związku z wypłatą kwoty objętej pytaniem w związku z zawarciem w 2025 r. ugody z bankiem, Pan C.B. i Pan D.B. nie uzyskali więc faktycznie korzyści majątkowej, która mogłaby zostać potraktowana jak trwałe przysporzenie w Ich majątku, spełniając w ten sposób definicję przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W związku z wypłatą Pani A.B. przez bank kwoty objętej pytaniem w związku z zawarciem w 2025 r. ugody, po stronie Pana C.B. i Pana D.B. nie powstał przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i w konsekwencji, po Ich stronie nie wystąpił również obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu wypłaty tej kwoty. Wypłacona przez bank kwota jest dla Nich neutralna podatkowo.

W związku natomiast z wypłatą Pani A.B. przez bank kwoty objętej pytaniem w związku z zawarciem w 2025 r. ugody i skutków podatkowych po Jej stronie z tego tytułu, stwierdzam, że – skoro jak wynika z opisu sprawy – wypłacona przez bank kwota stanowi zwrot części rat wpłaconych przez Kredytobiorców na poczet umowy kredytowej, to stwierdzam, że zwrot ten nie stanowi dla Pani A.B. przychodu.

Czynność ta nie spowodowała uzyskania przez Panią A.B. przysporzenia majątkowego, wzrostu Jej majątku. Otrzymana przez Nią kwota stanowiła zwrot własnych pieniędzy, które nienależnie wpłaciła wcześniej do banku.

Wobec powyższego, wypłata przez bank na rzecz Pani A.B. ww. kwoty jest dla Niej neutralna podatkowo i nie powoduje po Jej stronie powstania przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanym do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy i nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Tym samym, Pani A.B. nie ma obowiązku rozliczenia tych środków pieniężnych dla celów podatkowych.

Przy czym, w odniesieniu do wypłaconej przez bank kwoty, o której mowa w pytaniu, nie znajdzie zastosowania rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.

Zgodnie bowiem z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102 ze zm.):

W przypadku braku powstania przychodu w odniesieniu do zwróconej przez bank kwoty stanowiącej zwrot części rat wpłaconych przez Kredytobiorców na poczet umowy kredytowej, czynność ta jest neutralna podatkowo, tj. nie powoduje powstania przychodu z żadnego ze źródeł podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, do którego zastosowanie ewentualnie mogłoby mieć rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.

Ponadto, z rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe wynika, że zaniechanie poboru podatku na mocy tego rozporządzenia znajduje zastosowanie do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego lub otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania, a zatem nie znajduje zastosowania w odniesieniu do zwróconej przez bank kwoty stanowiącej zwrot części rat wpłaconych przez Kredytobiorców na poczet umowy kredytowej.

Zatem, Państwa stanowisko w części, w której wskazali Państwo, że otrzymany przez Kredytobiorców zwrot nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy i nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, należało uznać za prawidłowe, natomiast Państwa stanowisko w części dotyczącej możliwości zastosowania przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe w odniesieniu do wypłaconej przez bank kwoty, należało uznać za nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku w kontekście zadanego pytania, natomiast nie rozstrzyga innych kwestii wynikających z opisu stanu faktycznego, które nie były przedmiotem pytania i własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej.

Podkreślam, że procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Wydając interpretacje opieram się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku – nie prowadzę postępowania dowodowego. Postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej ma na celu wyjaśnienie wątpliwości co do sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego materialnego do określonego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy z dnia  29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.) jest sam przepis prawa. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Nie prowadzę postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku.

Ponadto, wydając interpretacje indywidualne nie weryfikuję kwot i obliczeń. Zgodnie bowiem z zasadą samoopodatkowania, obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek określenia podstawy opodatkowania, a prawidłowość takiego obliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy  z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowaną, która jest stroną postępowania

Pani A.B. (Zainteresowana będąca stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·         w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·         w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.