Wnioskodawczyni, osoba fizyczna, zawarła w 2008 r. kredyt hipoteczny w CHF z bankiem. W 2023 r. wytoczyła powództwo o stwierdzenie nieważności umowy z powodu abuzywnych klauzul. W toku sprawy strony negocjują ugodę sądową, w której bank proponuje zmianę…
Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
2 stycznia 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 22 grudnia 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej.
Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
W dniu 21 lipca 2008 r. Wnioskodawczyni zawarła z … umowę kredytu hipotecznego nr ….
Zgodnie z warunkami umowy kredytowej (dalej: „Umowa”) m.in. Bank zobowiązał się oddać do dyspozycji kwotę w wysokości 258 256 zł. Kredyt jest indeksowany do waluty obcej CHF. Kredyt jest przeznaczony na zakup lokalu mieszkalnego na rynku pierwotnym, refinansowanie poniesionych wydatków na cele mieszkaniowe. Okres kredytowania wynosi 480 miesięcy.
W 2023 r. Wnioskodawczyni wytoczyła powództwo cywilne przeciwko Bankowi, obecnie …, będącym następcą prawnym banku … (dalej: „Bank”), o stwierdzenie nieważności całej Umowy, w którym podniosła zarzuty na tle abuzywności postanowień Umowy, kwestionując w szczególności zasady ustalania tabeli kursów i klauzulę indeksacyjną.
W toku postępowania cywilnego strony podjęły czynności w celu zawarcia Ugody w postępowaniu sądowym.
Bank zaproponował następujące warunki Ugody (wyciąg):
„1. Strony potwierdzają, iż miały wolę zawarcia Umowy w dacie jej zawarcia oraz mają wolę utrzymania jej w mocy przez cały okres kredytowania, z uwzględnieniem zmian wynikających z niniejszej Ugody.
2. Strony potwierdzają, iż Bank wypłacił Kredytobiorcy kwotę kredytu przeznaczoną na realizację celu określonego w Umowie, a Kredytobiorca oświadcza, że wykorzystał kwotę kredytu na realizację tego celu.
3. W księgach Banku na dzień 21.02.2025 r. wysokość zadłużenia (kapitał) Kredytobiorcy z tytułu umowy wynosiła 85 830,80 CHF, co oznacza, że po przeliczeniu na walutę polską po średnim kursie Narodowego Banku Polskiego z dnia poprzedzającego dzień sporządzenia Ugody, zadłużenie (kapitał) Kredytobiorcy na ten dzień wynosiło 380 342,02 zł.
4. Strony dokonują zmiany waluty obcej zadłużenia, określonej w Umowie, na walutę polską, zgodnie z zasadami określonymi w niniejszej Ugodzie.
5. Za podstawę ustalenia wysokości zadłużenia do całkowitej spłaty kredytu Strony przyjęły, iż kredyt udzielony na podstawie Umowy zostanie rozliczony tak, jakby od daty zawarcia Umowy:
a. stanowił kredyt złotowy udzielony w kwocie 258 256,00 zł;
b. oprocentowany był na podstawie stopy referencyjnej WIBOR 3M obowiązującej na dzień roboczy poprzedzający dzień uruchomienia kredytu (pierwszej transzy kredytu) oraz marży w wysokości 1,72 p.p.;
c. wysokość marży, o której mowa w pkt b, odpowiada wysokości marży kredytów mieszkaniowych ponad średnią wartość WIBOR dla miesiąca, w którym został uruchomiony kredyt (pierwsza transza kredytu): (tutaj informacja o tabelach WIBOR);
d. pierwszy okres obowiązywania wskaźnika referencyjnego WIBOR kończył się w dniu poprzedzającej dzień wymagalności trzeciej raty kredytu;
e. kolejne trzymiesięczne okresy obowiązywania wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M kończyły się w dniu poprzedzającym dzień, który odpowiada dniowi, w którym rozpoczął się poprzedni okres obowiązywania wskaźnika referencyjnego;
f. z systemem spłat w ratach równych;
g. zachowanym obecnym okresem kredytowania (data ostatecznej spłaty kredytu określona na dzień sporządzenia Ugody).
6. Warunki udzielenia kredytu w PLN, o którym mowa powyżej:
a. kwota kredytu (kapitał) stanowiła sumę kwot wypłaconych tytułem kredytu i wynosiła 258 256 PLN;
b. oprocentowanie kredytu zostało określone według zmiennej stopy procentowej jako suma stopy referencyjnej WIBOR 3M i marży w wysokości 1,72 p.p. W dniu wypłaty kredytu oprocentowanie wynosiło 8,30 p.p. gdzie stopa referencyjna WIBOR 3M na dzień roboczy poprzedzający dzień wypłaty kredytu bądź pierwszej transzy kredytu wynosiła 6,58 p.p.;
c. pierwszy okres obowiązywania wskaźnika referencyjnego WIBOR kończył się w dniu poprzedzającym dzień wymagalności trzeciej raty kredytu;
d. kolejne trzymiesięczne okresy obowiązywania stopy referencyjnej kończyły się w dniu poprzedzającym dzień, który datą odpowiada dniowi, w którym rozpoczął się poprzedni okres obowiązywania stopy referencyjnej, przy uwzględnieniu, że rok ma 365 dni, a miesiąc rzeczywistą ilość dni;
e. marża, o której mowa w pkt b, odpowiada wysokości marży kredytów mieszkaniowych ponad średnią wartość WIBOR dla miesiąca, w którym został uruchomiony kredyt (pierwsza transza kredytu): (tutaj informacja o tabelach);
f. informacja o wysokości dziennej stopy referencyjnej (...);
g. zachowany zostaje okres kredytowania aktualny na dzień sporządzenia Ugody.
7. Rozliczenie dotychczasowych spłat w ramach kredytu udzielonego na podstawie Umowy na poczet kredytu w PLN kształtuje się następująco:
a. każda dotychczasowa spłata raty kredytu zostanie w pierwszej kolejności na poczet rat odsetkowych, a następnie rat kapitałowych kredytu w PLN. Powstała nadwyżka pomniejsza kapitał do spłaty kredytu, od którego naliczane są kolejne odsetki, a niedobór powiększa kapitał do spłaty, od którego naliczane są kolejne odsetki;
b. w przypadku spłat dokonanych bezpośrednio w CHF, spłaty przeliczone zostaną w oparciu o średni kurs NBP z dnia poprzedzającego spłatę raty.
8. Strony zgodnie ustalają, że po zmianie obcej kredytu na walutę PLN pozostałe do spłaty zadłużenie (kapitał) Kredytobiorcy względem Banku z tytułu Umowy, na dzień sporządzenia Ugody wynosi 168 802,50 PLN (…). Strony zgodnie postanawiają o obniżeniu kwoty, o której mowa w zdaniu poprzednim, do kwoty 70 000,00 PLN (…) [„kwota całkowitej spłaty”]. Kredytobiorca zobowiązuje się do zapłaty na rzecz Banku kwoty całkowitej spłaty zgodnie z zasadami określonymi w ust. 10-12 poniżej.
9. Bank zwalnia Kredytobiorcę z długu (umarza zadłużenie) na kwotę 310 342,02 PLN. Kwota umorzenia stanowi różnicę pomiędzy kwotą zadłużenia wskazaną w ust. 3, a kwotą całkowitej spłaty wskazaną w ust. 8.
10. -12. (zasady spłaty kwoty całkowitej spłaty).
13. Zawarcie niniejszej Ugody nie stanowi odnowienia w rozumieniu art. 506 Kodeksu cywilnego.
14. W związku z zawarciem Ugody, Strony zgodnie oświadczają, iż nie będą występować w przyszłości względem siebie z roszczeniami wywodzonymi z treści postanowień Umowy, jej zawarcia oraz wykonywania w walucie obcej, w brzmieniu sprzed zawarcia Ugody ze względu na przyjęte w Ugodzie rozwiązania, w tym zmianę waluty, wysokość i zasady spłaty wierzytelności kredytowej wynikającej z Umowy. Ugoda wyczerpuje wszelkie wzajemne roszczenia Stron w ww. zakresie.
15. Kredytobiorca oświadcza, że przed zawarciem Ugody nie przeniósł, ani nie zobowiązał się do przeniesienia na rzecz jakiejkolwiek osoby trzeciej jakiegokolwiek roszczenia lub prawa dotyczącego lub związanego z Umową i zobowiązuje się nie dokonywać tego rodzaju czynności do dnia wejścia w życie niniejszej Ugody.
16. Kredytobiorca przyjmuje do wiadomości, że w wyniku zwolnienia z części długu (umorzenia) po jego stronie powstaje przychód, a w związku z tym Bank ma obowiązek informacyjny (tj. sporządzić informację PIT-11 zgodnie z właściwymi przepisami prawa). Jednocześnie Kredytobiorca przyjmuje do wiadomości, że aby do osiągniętego przychodu zastosowanie miała regulacja rozporządzenia Ministra Finansów dotyczącą zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe, niezbędne jest spełnienie przez Kredytobiorcę warunków określonych w tym rozporządzeniu, co Kredytobiorca potwierdza oświadczeniem, który stanowi załącznik nr 2 do niniejszej Ugody. W przypadku złożenia przez Kredytobiorcę oświadczenia, które stanowi załącznik nr 2 do niniejszej Ugody, Bank nie sporządzi informacji PIT-11”.
Wnioskodawczyni zastanawia się nad przyjęciem warunków Ugody i ewentualnie podpisać Ugodę w tym roku lub następnym.
Wnioskodawczyni nie spełnia warunków do skorzystania ze zwolnienia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.
Pytanie
Jaka kwota będzie stanowiła przychód Wnioskodawczyni z innych źródeł z tytułu zawarcia Ugody z Bankiem?
Pani stanowisko w sprawie
Zdaniem Wnioskodawczyni, przychód z innych źródeł z tytułu zawarcia Ugody z Bankiem będzie stanowiła kwota rzeczywistego zwolnienia z długu, tj. kwota pozostała do spłaty po zmianie warunków umowy kredytu, pomniejszona o kwotę całkowitej spłaty.
Uzasadnienie
Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.; dalej: „Ustawa”) jest zasada powszechności opodatkowania, która została wyrażona w art. 9 ust. 1 Ustawy. Zgodnie z jego treścią, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągniętą w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Określenie „przychodów” zawarte jest w art. 11 ust. 1 Ustawy. Stosownie do tego przepisu, przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Innymi słowy, otrzymane pieniądze oznaczają pieniądze dane podatnikowi w jakiejkolwiek formie (gotówka, przelew na konto bankowe), natomiast pieniądze postawione do dyspozycji to takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik poprzez swoją aktywność ma możliwość włączyć do swojego władztwa, czyli ma możliwość korzystania z tych pieniędzy bez niczyjej zgody.
Katalog źródeł przychodów zawarty jest w art. 10 Ustawy i w ust. 1 pkt 9 tego przepisu jako źródło przychodu wskazane są inne źródła. Zgodnie z art. 20 ust. 1 Ustawy, za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia należące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Katalog innych źródeł przychodów ma charakter otwarty i można do nich zaliczyć inne przychody, niewymienione wprost w tym przepisie, w przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe. Pozostałe do spłaty zadłużenie (kapitał) Kredytobiorcy względem Banku z tytułu Umowy, na dzień sporządzenia Ugody wynosi 168 802,50 zł.
Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.) w art. 69 ust. 1, tj. przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo.
Tak samo przewalutowanie kredytu jest obojętne podatkowo i nie powoduje po stronie podatnika powstania przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
To właśnie ma miejsce w przewidywanej Ugodzie, tj. strony umawiają się, że dokonują zmiany waluty obcej zadłużenia, określonej w Umowie, na walutę polską, czyli dokonują przewalutowania na złote, oraz strony dokonują ustalenia, iż kredyt zostanie rozliczony tak, jakby od dnia zawarcia Umowy stanowił kredyt zlotowy udzielony w kwocie 258 256 zł. To jest ten sam kredyt, tylko po przewalutowaniu na złote od dnia jego zawarcia. Wnioskodawczyni nigdy nie otrzymała CHF, tylko polskie złote.
Z rozliczenia powyższego wynika, iż pozostała suma do spłaty to 168 802,50 zł, ale Ugoda przewiduje, że do zapłaty pozostaje tylko 70 000 zł (kwota całkowitej spłaty).
Oznacza to, że przysporzenie Wnioskodawczyni z innych źródeł z tytułu zawarcia Ugody z Bankiem będzie stanowiła kwota rzeczywistego zwolnienia z długu, tj. kwota pozostała do spłaty po zmianie warunków Umowy, pomniejszona o kwotę całkowitej spłaty.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Reguły dotyczące opodatkowania
Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:
· dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz
· dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).
W myśl art. 9 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest, z zastrzeżeniem art. 25e, art. 29-30cb, art. 30da-30dh, art. 30e-30g, art. 30j-30p oraz art. 44 ust. 7e i 7f, suma dochodów z wszystkich źródeł przychodów.
Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić, w każdej sytuacji, gdy podatnik – czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów – uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Wskazać również należy, że dla celów podatkowych przyjmuje się – co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie – że pojęcie nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ma szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono bowiem wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.
Źródła przychodów
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są: inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Umorzenie wierzytelności
Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Z kolei umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.
Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071):
Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.
Tak więc, dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).
Stosownie natomiast do art. 917 Kodeksu cywilnego:
Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, ugoda jest zawierana w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. Poza tym, zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.
Podkreślić należy, że otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Poprawność powyższego stanowiska potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2012 r., sygn. akt II FSK 2633/10, w którym Sąd wskazał, że „gdy dochodzi do umorzenia wierzytelności przez kredytodawcę nie jest istotne, czy u podstaw uzyskanego nieodpłatnego świadczenia leży umowa o zwolnienie z długu, czy też decyzja wierzyciela o rezygnacji z dochodzenia należności. Zasadnicze znaczenie ma bowiem to, że w następstwie takich zdarzeń dłużnik zostaje zwolniony z obowiązku spłaty zadłużenia. Po jego stronie powstaje tym samym przychód stanowiący równowartość umorzonej kwoty zobowiązania, którego nie musi już świadczyć na rzecz wierzyciela. Faktyczna rezygnacja wierzyciela z dochodzenia należności prowadzi więc do powstania przychodu, podobnie jak w przypadku zawarcia umowy o zwolnienie z długu, albowiem w każdym z tych przypadków po stronie dłużnika ustaje obowiązek spełnienia świadczenia. Należy bowiem zauważyć, że pojęcie „nieodpłatnego świadczenia” obejmuje wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy”.
Pani skutki podatkowe z tytułu umorzenia wierzytelności
Zgodnie z przedstawionym przez Panią opisem zdarzenia przyszłego, w 2008 r. zawarła Pani w Banku umowę kredytu hipotecznego na zakup lokalu mieszkalnego na rynku pierwotnym oraz refinansowanie poniesionych wydatków na cele mieszkaniowe. W 2023 r. wytoczyła Pani powództwo cywilne przeciwko Bankowi, o stwierdzenie nieważności całej umowy kredytowej, w którym podniosła zarzuty na tle abuzywności postanowień umowy, kwestionując w szczególności zasady ustalania tabeli kursów i klauzulę indeksacyjną. W toku postępowania cywilnego strony podjęły czynności w celu zawarcia Ugody w postępowaniu sądowym. W zaproponowanej Ugodzie wskazano m.in.:
„3. W księgach Banku na dzień 21.02.2025 r. wysokość zadłużenia (kapitał) Kredytobiorcy z tytułu umowy wynosiła 85 830,80 CHF, co oznacza, że po przeliczeniu na walutę polską po średnim kursie Narodowego Banku Polskiego z dnia poprzedzającego dzień sporządzenia Ugody, zadłużenie (kapitał) Kredytobiorcy na ten dzień wynosiło 380 342,02 zł.
4. Strony dokonują zmiany waluty obcej zadłużenia, określonej w Umowie, na walutę polską, zgodnie z zasadami określonymi w niniejszej Ugodzie. (…)
8. Strony zgodnie ustalają, że po zmianie waluty obcej kredytu na walutę PLN pozostałe do spłaty zadłużenie (kapitał) Kredytobiorcy względem Banku z tytułu Umowy, na dzień sporządzenia Ugody wynosi 168 802,50 PLN (…). Strony zgodnie postanawiają o obniżeniu kwoty, o której mowa w zdaniu poprzednim, do kwoty 70 000,00 PLN (…) [„kwota całkowitej spłaty”]. Kredytobiorca zobowiązuje się do zapłaty na rzecz Banku kwoty całkowitej spłaty zgodnie z zasadami określonymi w ust. 10-12 poniżej.
9. Bank zwalnia Kredytobiorcę z długu (umarza zadłużenie) na kwotę 310 342,02 PLN. Kwota umorzenia stanowi różnicę pomiędzy kwotą zadłużenia wskazaną w ust. 3, a kwotą całkowitej spłaty wskazaną w ust. 8”.
Skoro zatem, w wyniku Ugody z Bankiem nastąpi zwolnienie Pani z długu i Pani to zwolnienie z długu przyjmie, to wskutek zmniejszenia Pani zobowiązań wobec Banku, tj. umorzenia części zadłużenia, po Pani stronie nastąpi przysporzenie majątkowe.
W konsekwencji, stwierdzam, że kwota wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego zaciągniętego 21 lipca 2008 r., która zostanie Pani umorzona przez Bank na podstawie zawartej Ugody, będzie stanowić dla Pani przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu nieodpłatnych świadczeń, klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Przychód dla Pani będzie stanowiła wskazana przez Bank w ugodzie kwota na jaką Bank zwolni Panią z długu (umorzy zadłużenie), tj. kwota stanowiąca różnicę pomiędzy kwotą Pani zadłużenia na dzień podpisania ugody (przed jej zawarciem), a wskazaną w ugodzie kwotą jaka pozostanie Pani do spłaty. Tak wyliczona różnica będzie dla Pani realną korzyścią, ponieważ o tyle zmniejszy się Pani zobowiązanie wobec Banku. Pani jako dłużnik musiałaby je spłacić, gdyby nie zawarta ugoda z Bankiem. Jeśli Bank zrezygnowałby z dochodzenia tej kwoty, to w całości stanowiłaby ona Pani przychód w dacie umorzenia.
W związku z tym Pani stanowisko, zgodnie z którym Pani przychodem podlegającym opodatkowaniu w związku z zawarciem Ugody z Bankiem będzie kwota pozostała do spłaty po zmianie warunków umowy kredytu, pomniejszona o kwotę całkowitej spłaty jest nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Podkreślam, że procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Organ wydający interpretacje opiera się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku – nie prowadzi postępowania dowodowego. Postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej ma na celu wyjaśnienie wątpliwości co do sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego materialnego do określonego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.) jest sam przepis prawa. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego, stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne.
W odniesieniu do wskazanych przez Panią w opisie sprawy kwot, wyjaśnić należy, że Organ wydając interpretacje w trybie art. 14b ustawy Ordynacja podatkowa nie odnosi się do kwot i nie dokonuje wyliczeń. Zgodnie bowiem z zasadą samoopodatkowania, obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek dokonania oceny własnej sytuacji prawnopodatkowej, a po jej dokonaniu zachowania się zgodnie z przepisami prawa podatkowego, bowiem prawidłowość takiego wyliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego … Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo