Skutki podatkowe umorzenia wierzytelności i wypłaty kwoty dodatkowej - ugoda do końca 2026 r.
Podatnik (osoba fizyczna) wraz z żoną zaciągnął w 2007 r. kredyt hipoteczny indeksowany do CHF na zakup mieszkania. Spłacali raty, a następnie w 2024 r. złożyli pozew przeciwko bankowi. Bank zaproponował ugodę, w ramach której umarza pozostałe zadłużenie (206.393,88 zł) oraz zwraca 18.680 zł tytułem częściowego zwrotu nadpłaconych rat. Kredyt został w całości przeznaczony na cele mieszkaniowe,…
Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe w części dotyczącej możliwości skorzystania z zaniechania poboru podatku dochodowego w odniesieniu do zwróconej Panu kwoty oraz prawidłowe w pozostałym zakresie.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
27 lutego 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych.
Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
W dniu 24 maja 2007 r. Wnioskodawca wraz z żoną zawarł z Bankiem …. umowę o kredyt hipoteczny nr …. dla osób fizycznych, udzielony w złotym polskim w wysokości 200 000 PLN, waloryzowany kursem CHF.
Kredyt ten został przeznaczony na zakup jednej inwestycji - zakup mieszkania. Wnioskodawca spłacał wraz z żoną raty kredytu zgodnie z harmonogramem do maja 2025 r., kiedy to zgodnie z postanowieniem Sądu …. wstrzymano spłatę rat na poczet zabezpieczenia roszczeń wynikających z powództwa przeciwko Bankowi, dotyczącego tejże umowy (pozew z dnia 18 kwietnia 2024 r.). Zawierając umowę z Bankiem …., Wnioskodawca wraz z żoną działał jako konsument w rozumieniu art. 221 Kodeksu cywilnego. Prawnym zabezpieczeniem kredytu była hipoteka, której wysokość oznaczono kwotą wyrażoną w złotych polskich. Umowa z Bankiem … została zawarta przy użyciu wzorca stosowanego przez Bank …… powszechnie dla celu zawierania umów o kredyt hipoteczny.
W dniu 18 kwietnia 2024 r. Wnioskodawca wraz z żoną złożył pozew do Sądu przeciwko Bankowi ….. Roszczenia do Banku ….., dochodzone pozwem z dnia 18 kwietnia 2024 r. dotyczą zarówno okresu, w którym Wnioskodawca pozostawał w związku małżeńskim, w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej, jak i okresu po ustaniu związku małżeńskiego Stron wskutek orzeczenia rozwodu (dnia 28 listopada 2023 r.). W czasie trwania związku małżeńskiego Wnioskodawca wraz z żoną dokonywał na rzecz Banku …. wpłat z tytułu rat kapitałowo-odsetkowych łącznie, a po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej, w częściach równych wpłacając kwoty na wspólne konto. Umowa kredytu, została zawarta z wykorzystaniem wzorca umownego stosowanego przez Bank ….. Jako Kredytobiorcy, Wnioskodawca wraz z żoną nie miał wpływu na treść postanowień umowy odnoszących się do indeksacji kredytu kursem CHF. Umowę z Bankiem Wnioskodawca wraz z żoną zawarł jako konsument, gdyż nie była ona związana z jakąkolwiek działalnością gospodarczą lub zawodową. Na etapie ubiegania się o kredyt, jak również w dniu podpisania umowy, Bank …. nie przedstawił małżonkom, jako Kredytobiorcom, informacji dotyczących sposobu ustalania przez Bank kursu CHF, według którego będzie przeliczane świadczenie stron (fakt negatywny). Przedstawiciele Banku …, zapewniali Wnioskodawcę i Jego żonę o stabilności kursu waluty CHF oraz, że kredyt indeksowany jest korzystniejszy niż kredyt typowo „złotowy”. Wnioskodawca wraz z żoną nie został poinformowany przez Bank o rzeczywistym ryzyku związanym z zawarciem umowy kredytu indeksowanego i Bank również nie informował małżonków, przed zawarciem umowy, że wiąże się ona z nieograniczonym ryzykiem walutowym po Jego stronie oraz, że kredytodawca zabezpiecza własne ryzyko walutowe. Na podstawie umowy kredytu, Bank nie dokonywał z małżonkami, jako Kredytobiorcami, transakcji dewizowych, a jeżeli dokonywał jakichkolwiek transakcji walutowych w związku z zawarciem umowy kredytu, to w celu zabezpieczenia własnego ryzyka walutowego za pomocą instrumentów pochodnych. Postanowienia umowy kredytu, kształtujące mechanizm indeksacji, odsyłające do kursów ustalanych przez Bank …., nie wskazują obiektywnych kryteriów, na podstawie których Bank …. ustalił kurs CHF w momencie uruchomienia kredytu i spłaty poszczególnych rat kapitałowo-odsetkowych. Zabezpieczenie należytego wykonania umowy, stanowiła hipoteka kaucyjna, wyrażona w walucie polskiej, ustanowiona na kredytowanej nieruchomości. Uprawnienia Banku .. do ustalania kursu walut stosowanego do uruchomienia kredytu nie doznawały w umowie żadnych formalnych ograniczeń, postanowienia Umowy i Regulaminu stanowiły o bliżej nieokreślonych kryteriach ustalania kursu walut, niemożliwych do zidentyfikowania dla Wnioskodawcy i Jego żony, jako Kredytobiorców. Bank …. obowiązany był do stałego sporządzania prognoz zmian kursu CHF w przyszłości. Bank … identyfikował ryzyka związane z indeksacją kredytu kursem waluty obcej i pomimo tego, bank nie zaprzestał oferowania kredytów indeksowanych, gdyż pozostawały one w ofercie większości banków komercyjnych. Bank … udostępnił Wnioskodawcy i Jego żonie kwotę kredytu 200 000 PLN, przeliczając saldo kredytu na CHF, ustalonym przez siebie kursem kupna waluty.
Wnioskodawca wraz z żoną dokonywał na rzecz Banku …. świadczeń pieniężnych z tytułu umowy kredytu w sposób wynikający z dokumentów bankowych, od dnia uruchomienia kredytu do dnia 17 maja 2024 r. (po tej dacie spłata została zawieszona przez Sąd). Tytułem spłaty kredytu (suma rat kapitałowo-odsetkowych powiększona o nienależnie pobrane środki tytułem refinansowania składek ubezpieczenia pomostowego i prowizji za udzielenie kredytu), Wnioskodawca wraz z żoną uiścił na rzecz Banku …. świadczenia w łącznej kwocie 211 705,24 zł. Ponadto, od dnia złożenia pozwu do Sądu do dnia zawieszenia spłaty kredytu przez Sąd, Wnioskodawca wraz z żoną wpłacił dodatkowo kwotę 13 659,30 zł, co łącznie daje nadpłaconą do Banku …. kwotę 25 364,54 zł, kredyt otrzymany to 200 000 zł.
W odpowiedzi na złożony pozew Bank … zaproponował zawarcie ugody, w ramach której po zmianie waluty zadłużenia z CHF na PLN, Bank obliczył, że kwota kredytu 200 000 PLN została spłacona, a pozostałe do spłaty, w wyniku przeliczenia z CHF na PLN, po kursie 4,5588, zadłużenie Kredytobiorców na dzień 15 września 2025 r. wynosi 206 393,88 PLN i Bank je umarza.
Wnioskodawca wskazuje:
Wnioskodawca jest gotowy zawrzeć Ugodę jeszcze w bieżącym roku, najpóźniej do końca 2026 r.
Kredyt został zaciągnięty wspólnie z ówczesną, obecnie byłą żoną. Zgodnie z Umową kredytową, oboje (Wnioskodawca i Jego była żona) są Kredytobiorcami i odpowiadają solidarnie za spłatę zobowiązania wobec banku. Obecnie Wnioskodawca i Jego była żona prowadzi odrębne gospodarstwa domowe, jednak raty kredytu spłacane są w częściach równych ze wspólnego konta bankowego odrębnych majątków byłych małżonków.
Kredyt, o którym mowa we wniosku, został zaciągnięty na cel wskazany w art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. na zakup własnego mieszkania. Środki z kredytu zostały w całości przeznaczone na realizację tego celu - sfinansowały zakup mieszkania, w którym do czasu rozwodu Wnioskodawca mieszkał razem z żoną.
Środki pochodzące z kredytu zostały w całości przeznaczone na cel wskazany we wniosku, tj. zakup mieszkania. Żadna część kredytu nie została wykorzystana na inne wydatki, w tym prowizje bankowe, ubezpieczenia czy inne opłaty dodatkowe.
Kredyt hipoteczny został zaciągnięty w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego, które Wnioskodawca tworzył wspólnie z żoną i dziećmi.
Kredyt został udzielony w 2008 r. przez Bank …. z siedzibą w …, ul....., KRS: ....który jest podmiotem podlegającym nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym - Komisji Nadzoru Finansowego - i był uprawniony do udzielania kredytów zgodnie z przepisami prawa bankowego.
W treści proponowanej przez Bank .....Ugody nie zostaje stwierdzona nieważność Umowy kredytowej. Stwierdzenie nieważności Umowy kredytowej pozostaje wyłącznie w kompetencji Sądu. Zgodnie z zapisami proponowanej Ugody (...), odnosi się ona do sporu dotyczącego ważności Umowy kredytowej, który toczy się przed Sądem ……. w sprawie z powództwa Kredytobiorcy.
W ugodzie zawarto następujące zapisy:
Zgodnie z zapisami § 2 ww. ugody:
W księgach rachunkowych Banku na dzień 15 września 2025 r. wysokość zadłużenia Kredytobiorców z tytułu Umowy wynosi 45 273,73 CHF, z czego kwota kapitału kredytu wynosi 43 964,86 CHF, a kwota odsetek naliczonych do dnia 15 września 2025 r. wynosi 1 308,87 CHF, co oznacza, że po przeliczeniu na walutę polską po kursie 4,5588, zadłużenie Kredytobiorców na dzień 15 września 2025 r. wynosi 206 393,88 PLN.
Bank zwalnia Kredytobiorców z długu (umarza zadłużenie Kredytobiorców) w zakresie kwoty 45 273,73 CHF, tj. w całości, a Kredytobiorcy to zwolnienie z długu przyjmują.
W § 3 ugody zawarto:
Zawarcie niniejszej Ugody nie stanowi odnowienia w rozumieniu art. 506 Kodeksu cywilnego.
Kredytobiorcy oświadczają, że przed zawarciem Ugody nie przenieśli, ani nie zobowiązali się do przeniesienia na rzecz jakiejkolwiek osoby trzeciej jakiegokolwiek roszczenia lub prawa dotyczącego lub związanego z Umową i zobowiązują się nie dokonywać tego rodzaju czynności do dnia wejścia w życie Ugody.
Kredytobiorcy przyjmują do wiadomości, że w wyniku zwolnienia z części długu (umorzenia), może powstać dla Nich przychód do opodatkowania, wówczas Bank będzie zobowiązany do wypełniania ciążących na nim obowiązków informacyjnych (tj. sporządzenie informacji PIT-11). Jednocześnie Kredytobiorcy przyjmują do wiadomości, że w dniu 24 grudnia 2024 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 2024 r. (Dz. U. poz. 1912) wydłużające moc obowiązującą rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 592) do dnia 31 grudnia 2026 r. Kredytobiorcy przyjmują do wiadomości, że w celu zastosowania względem nich ww. rozporządzenia, niezbędne jest spełnienie przez Kredytobiorców warunków wskazanych w tym rozporządzeniu, co potwierdzają oni stosownym oświadczeniem, stanowiącym Załącznik nr 2 do niniejszej Ugody.
W § 6 ugody zawarto zapis:
Wobec zawarcia Ugody Bank zobowiązuje się do zapłaty na rzecz Kredytobiorców następujących kwot:
Podkreślenia wymaga fakt, że kwota umorzenia nie stanowi żadnych faktycznie wypłaconych środków. Jest to jedynie wynik matematyczny zastosowanego algorytmu przeliczenia waluty CHF na PLN i rozliczenia całego kredytu w PLN. Innymi słowy, umorzenie odzwierciedla różnicę między pierwotnym zobowiązaniem a kwotą spłaty, a nie jakiekolwiek dodatkowe świadczenie finansowe. Wnioskodawca oświadcza, że nigdy nie korzystał z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej. Jednocześnie Wnioskodawca uprzejmie informuje, że podane kwoty były uzależnione od wartości 1 CHF na dzień 15 września 2025 r. i mogą ulec zmianie w dniu podpisania Ugody, ponieważ przeliczenie dokonywane jest na dzień poprzedzający jej zawarcie.
W ocenie Wnioskodawcy, kwota zwrotu nadpłaty ponad wypłacony kapitał kredytu oraz umorzenia zadłużenia wynikająca z ugody zawartej z Bankiem, nie powinna być traktowana jako przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych:
Mając na uwadze powyższe, kwota umorzonej przez Bank wierzytelności z tytułu zaciągniętego przez Wnioskodawcę i Jego ówczesną żonę kredytu w 2007 r. na zakup własnego mieszkania, stanowić będzie dla Niego przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu nieodpłatnych świadczeń zaliczany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy. Jednakże, do przychodu z tytułu umorzenia ww. kredytu znajdzie zastosowanie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r., ponieważ w odniesieniu do umorzonej wierzytelności spełnia wszystkie wskazane w ww. rozporządzeniu przesłanki uprawniające do skorzystania z tego zaniechania.
Reasumując
Niniejszy kredyt był denominowany we frankach szwajcarskich, a środki wypłacone w złotówkach, co w kontekście przeliczenia walutowego i zmian na rynku walutowym powinno być uwzględnione przy ocenie podatkowej. Na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 marca 2022 r. przewidziane jest zaniechanie poboru podatku dochodowego od przychodów związanych z kredytami hipotecznymi udzielonymi na cele mieszkaniowe, które określają takie kryteria jak w przypadku Wnioskodawcy. Postanowienie Sądu z dnia 17 maja 2024 r., sygn. akt …. pozwoliło wstrzymać spłatę rat kredytu od 29 kwietnia 2024 r. na czas toczącego się sporu z Bankiem dotyczącego tej umowy kredytowej. Oznacza to, że obecnie trwa konflikt prawny dotyczący warunków kredytu. Bank, po dokonaniu przeliczenia salda kredytu z waluty frankowej na złotówki i ustaleniu, że spłata w kwocie 206 393,88 PLN została zaliczona na poczet kredytu i spłacona. Kwota, którą bank umarza, powstała w wyniku rozliczenia sporu dotyczącego kredytu denominowanego, a więc nie jest to dla Wnioskodawcy faktyczna korzyść finansowa do opodatkowania.
Reasumując powyższe oraz fakt, że kwota umorzenia i zwrotu jest efektem ugody i regulacji prawnej, Wnioskodawca uważa, że umorzenie kredytu w kwocie 206 393,88 PLN oraz zwrot kwoty 18 680 PLN, którą Bank zamierza zwrócić w przypadku podpisania ugody, wynika bezpośrednio z rozliczenia kredytu oraz wysokości nadpłaty ponad kapitał kredytu i to działanie, nie wywoła po stronie Wnioskodawcy obowiązku podatkowego i nie spowoduje konieczności zapłaty podatku dochodowego.
Pytania
Czy kwota umorzenia zadłużenia w wysokości 206 393,88 PLN będzie traktowana jako przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i Wnioskodawca zapłaci od niej podatek od przychodu?
Czy kwota 18 680,00 PLN, którą Bank zwróci w przypadku podpisania ugody, która wynika bezpośrednio z wysokości nadpłaty ponad kapitał kredytu, będzie traktowana jako przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i Wnioskodawca zapłaci od niej podatek od przychodu?
Pana stanowisko w sprawie
Stanowisko Wnioskodawcy w odniesieniu do:
Kwota umorzenia 206 393,88 PLN nie stanowi żadnych faktycznie wypłaconych środków. Jest to jedynie wynik matematyczny zastosowanego algorytmu przeliczenia waluty CHF na PLN i rozliczenia całego kredytu w PLN. Natomiast kwota 18 680 zł stanowi zwrot nadpłaty ponad wypłacony kapitał kredytu. Innymi słowy, umorzenie i zwrot odzwierciedlają różnicę między pierwotnym zobowiązaniem a kwotą spłaty, a nie jakiekolwiek dodatkowe świadczenie finansowe.
Wnioskodawca oświadcza, że nigdy nie korzystał z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej. Jednocześnie Wnioskodawca uprzejmie informuje, że podane kwoty były uzależnione od wartości 1 CHF na dzień 15 września 2025 r. i mogą ulec zmianie w dniu podpisania Ugody, ponieważ przeliczenie dokonywane jest na dzień poprzedzający jej zawarcie.
W ocenie Wnioskodawcy, kwota umorzenia zadłużenia oraz kwota zwrócona przez Bank wynikająca bezpośrednio z wysokości nadpłaty ponad kapitał kredytu, a wynikająca z ugody zawartej z Bankiem, nie powinny być traktowane jako przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Kredyt, o którym mowa we wniosku, został zaciągnięty na cel wskazany w art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. na zakup własnego mieszkania. Środki z kredytu zostały w całości przeznaczone na realizację tego celu - sfinansowały zakup mieszkania, w którym do czasu rozwodu Wnioskodawca mieszkał razem z żoną. Środki pochodzące z kredytu zostały w całości przeznaczone na cel wskazany we wniosku, tj. zakup mieszkania. Żadna część kredytu nie została wykorzystana na inne wydatki, w tym prowizje bankowe, ubezpieczenia czy inne opłaty dodatkowe. Kredyt hipoteczny został zaciągnięty w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego, które Wnioskodawca tworzył wspólnie z żoną i dziećmi. Kredyt został udzielony w 2007 r. przed 15 stycznia 2015 r., przez Bank …. z siedzibą w …, ul. ….., ………., KRS: ……, który jest podmiotem podlegającym nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym - Komisji Nadzoru Finansowego - i był uprawniony do udzielania kredytów zgodnie z przepisami prawa bankowego. Był to kredyt hipoteczny. Wartość umorzenia będzie obejmować odsetki od kredytu i kapitał, a wartość zwrotu stanowi zwrot nadpłaty ponad wypłacony kapitał kredytu.
Wnioskodawca planuje zawrzeć ugodę jeszcze w bieżącym roku, najpóźniej do końca 2026 r.
Kredyt był denominowany we frankach szwajcarskich, a środki wypłacone w złotówkach, co w kontekście przeliczenia walutowego i zmian na rynku walutowym powinno być uwzględnione przy ocenie podatkowej.
Bank, po dokonaniu przeliczenia salda kredytu z waluty frankowej na złotówki i ustaleniu, że spłata w kwocie 206 393,88 PLN została zaliczona na poczet kredytu i spłacona, a kwota 18 680 zł, którą Bank zamierza zwrócić w przypadku podpisania ugody, wynika bezpośrednio z wysokości nadpłaty ponad kapitał kredytu, a więc nie jest to dla Wnioskodawcy faktyczna korzyść finansowa do opodatkowania.
Mając na uwadze powyższe, kwota umorzonej przez Bank wierzytelności z tytułu zaciągniętego przez Wnioskodawcę kredytu w 2007 r. na zakup własnego mieszkania, stanowić będzie dla Wnioskodawcy przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z tytułu nieodpłatnych świadczeń, zaliczany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy. Jednakże, do przychodu z tytułu umorzenia i zwrotu nadpłaconej kwoty ww. kredytu znajdzie zastosowanie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r., ponieważ w odniesieniu do umorzonej wierzytelności Wnioskodawca spełnia wszystkie wskazane w ww. rozporządzeniu przesłanki uprawniające do skorzystania z tego zaniechania.
Reasumując powyższe oraz fakt, że kwota umorzenia i zwrotu jest efektem ugody i regulacji prawnej, Wnioskodawca uważa, że umorzenie kredytu w kwocie 206 393,88 PLN oraz zwrot kwoty 18 680 PLN, którą Bank zamierza zwrócić w przypadku podpisania ugody, wynika bezpośrednio z rozliczenia kredytu oraz wysokości nadpłaty ponad kapitał kredytu i to działanie, nie wywoła po stronie Wnioskodawcy obowiązku podatkowego i nie spowoduje konieczności zapłaty podatku dochodowego.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Reguły dotyczące opodatkowania
W myśl art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:
W myśl art. 9 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest, z zastrzeżeniem art. 25e, art. 29-30cb, art. 30da-30dh, art. 30e-30g, art. 30j-30p oraz art. 44 ust. 7e i 7f, suma dochodów z wszystkich źródeł przychodów.
Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:
– tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.
Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.
Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.
Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.
Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.
Źródła przychodów
Źródła przychodów zostały określone przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. I tak zgodnie z ww. przepisem:
Źródłami przychodów są:
1) stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta;
2) działalność wykonywana osobiście;
3) pozarolnicza działalność gospodarcza;
4) działy specjalne produkcji rolnej;
5) (uchylony)
6) najem, podnajem, dzierżawa, poddzierżawa oraz inne umowy o podobnym charakterze, w tym również dzierżawa, poddzierżawa działów specjalnych produkcji rolnej oraz gospodarstwa rolnego lub jego składników na cele nierolnicze albo na prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej, z wyjątkiem składników majątku związanych z działalnością gospodarczą;
7) kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a-c;
8) odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2:
a) nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
b) spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
c) prawa wieczystego użytkowania gruntów,
d) innych rzeczy,
- jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a-c - przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy - przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie;
w przypadku zamiany okresy te odnoszą się do każdej z osób dokonującej zamiany;
8a) działalność prowadzona przez zagraniczną jednostkę kontrolowaną;
8b) niezrealizowane zyski, o których mowa w art. 30da;
9) inne źródła.
Przychody z poszczególnych źródeł przychodów i zasady ich ustalania zostały uregulowane w art. 12-20 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ww. ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Na mocy art. 42a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1, z wyjątkiem dochodów (przychodów) wymienionych w art. 21, art. 52, art. 52a i art. 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku, od których nie są obowiązane pobierać zaliczki na podatek lub zryczałtowanego podatku dochodowego, są obowiązane sporządzić informację według ustalonego wzoru o wysokości przychodów i przesłać ją podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika wykonuje swoje zadania, a w przypadku podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2a, urzędowi skarbowemu, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych wykonuje swoje zadania.
Wskazał Pan, że planuje zawrzeć zaproponowaną przez Bank Ugodę jeszcze w bieżącym roku, najpóźniej do końca 2026 r. W treści ugody wskazano, że Bank zwolni Pana z długu (umorzy Panu zadłużenie) w zakresie kwoty 45 273,73 CHF oraz m.in. wypłaci 18 680,00 PLN tytułem dodatkowej kwoty pieniężnej stanowiącej częściowy zwrot spłaconych przez Pana rat kredytowych. Należy zatem przeanalizować skutki podatkowe powyższych czynności.
Umorzenie wierzytelności
Przystępując do oceny skutków podatkowych umorzenia przez Bank wierzytelności z tytułu zaciągniętego kredytu hipotecznego wyjaśniam, że instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Z kolei umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela przysługującej mu wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.
Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.
Tak więc dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).
Podkreślam, że otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.
Tym samym, umorzona Panu kwota wierzytelności z tytułu zaciągniętego 24 maja 2007 r. kredytu hipotecznego (kwota kapitału i odsetek), stanowić będzie przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu nieodpłatnych świadczeń, klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy.
Zaniechanie poboru podatku
Prawodawca przewidział przy tym szczególne rozwiązanie dla określonych sytuacji umorzeń kredytów mieszkaniowych. Umożliwił zaniechanie poboru podatku od dochodów z tytułu takich umorzeń.
Jednakże zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1672):
1. Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:
1) umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:
a) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz
b) osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;
2) otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.
2. Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:
1) kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);
2) odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;
3) opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.
3. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163, z późn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.
4. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego
5. Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:
1) jednego gospodarstwa domowego albo
2) więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2024 r. poz. 1837 oraz z 2025 r. poz. 769 i 1064).
6. Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.
7. W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b.
Z kolei § 4 cytowanego rozporządzenia stanowi, że:
Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.
Stosownie do § 4a tego rozporządzenia:
Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, w przypadku pożyczek, o których mowa w § 3 ust. 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.
W myśl § 3 ww. rozporządzenia:
1. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:
1) udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz
2) zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz
3) zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
2. Za kredyt mieszkaniowy uważa się również pożyczkę, o ile spełnia warunki określone w ust. 1.
Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:
a) nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,
b) nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,
c) nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,
d) budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,
e) rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego
- położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.
Zatem zaniechanie poboru podatku do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów znajdzie zastosowanie, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:
Pana skutki podatkowe z tytułu umorzenia wierzytelności
Jedną z przesłanek do skorzystania z zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych jest przeznaczenie kredytu na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Z opisu sprawy wynika, że
· 24 maja 2007 r. wraz z żoną zawarł Pan umowę kredytu na zakup jednej inwestycji (mieszkania) waloryzowanego kursem CHF,
· kredyt hipoteczny został udzielony przez Bank, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady jego funkcjonowania,
· kredyt został zaciągnięty na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej,
· kredyt został zaciągnięty na cel wskazany w art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj. na zakup mieszkania),
· w zakupionym mieszkaniu mieszkał Pan z żoną do czasu rozwodu,
· za spłatę kredytu odpowiada Pan wraz z żoną solidarnie,
· w czasie trwania związku małżeńskiego, dokonywał Pan z żoną wpłat z tytułu rat kapitałowo-odsetkowych łącznie, a po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej, w częściach równych wpłacając kwoty na wspólne konto, które były pobierane przez Bank na poczet rat,
· planuje Pan zawrzeć ugodę z Bankiem najpóźniej do końca 2026 r.,
· w ramach planowanej ugody, po zmianie waluty zadłużenia z CHF na PLN, Bank obliczył, że kwota kredytu 200 000 PLN została spłacona, a pozostałe do spłaty, w wyniku przeliczenia z CHF na PLN, po kursie 4,5588, zadłużenie Kredytobiorców (Pana i Pana żony) na dzień 15 września 2025 r. wynosi 206 393,88 PLN i Bank je umorzy,
· nie korzystał Pan w przeszłości z umorzenia wierzytelności z tytułu innego kredytu zabezpieczonego hipotecznie, zaciągniętego na własne cele mieszkaniowe, o którym mowa w przedmiotowym rozporządzeniu Ministra Finansów.
Podsumowując stwierdzam, że umorzona przez Bank kwota kredytu (kapitału), na podstawie ugody z Bankiem, którą planuje Pan zawrzeć do końca 2026 r., stanowić będzie dla Pana przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z tytułu nieodpłatnych świadczeń klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy.
Jednocześnie wskazuję, że w przypadku uzyskania przez Pana przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności z tytułu zaciągniętego w 2007 r. kredytu hipotecznego (na zakup mieszkania, w którym wraz z żoną mieszkał Pan do czasu rozwodu), zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe. Spełnia Pan wszystkie przesłanki umożliwiające zastosowanie ww. zaniechania.
Ugoda – jako jeden z typów umów – regulowana jest przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).
Zgodnie z art. 917 ustawy Kodeks cywilny:
Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.
Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.
W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.
Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Jak już wcześniej wskazałem, otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.
Skutki podatkowe zwrotu przez Bank nadpłaconych rat kredytu
W opisie sprawy wskazał Pan, że wraz z żoną uiścił Pan na rzecz Banku świadczenia w łącznej kwocie 211 705,24 zł. Ponadto, od dnia złożenia pozwu do Sądu do dnia zawieszenia spłaty kredytu przez Sąd, wpłacił Pan dodatkowo kwotę 13 659,30, co łącznie daje nadpłaconą do Banku kwotę 25 364,54 zł, kredyt otrzymany to 200 000 zł. W wyniku planowanej ugody Bank wypłaci Kredytobiorcom kwotę 18 680,00 PLN tytułem dodatkowej kwoty pieniężnej stanowiącej częściowy zwrot spłaconych przez Pana wraz z żoną rat kredytowych. Wskazał Pan, że kwota ta wynika bezpośrednio z wysokości nadpłaty ponad kapitał kredytu.
W przypadku zwrotu wcześniej wpłacanych środków pieniężnych – taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika – ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot swoich własnych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu. Taka wypłata będzie więc dla kredytobiorcy neutralna podatkowo – po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Skoro więc otrzyma Pan od Banku zwrot środków, które będą różnicą pomiędzy sumą wpłat dokonanych przez Pana, a wypłaconym Panu kapitałem kredytu, to otrzymany przez Pana zwrot nie będzie stanowił przychodu w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy i nie będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Wobec powyższego nie jest Pan zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.
W związku z powyższym, nie można zgodzić się z Pana stanowiskiem, w którym stwierdza Pan, że do przychodu z tytułu zwrotu nadpłaconej kwoty ww. kredytu znajdzie zastosowanie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r.
Z uwagi na to, że otrzymana kwota (będąca zwrotem na Pana rzecz wpłaconych rat kapitałowo-odsetkowych) nie będzie stanowiła dla Pana przychodu, nie można w ogóle mówić o zastosowaniu do niej zaniechania poboru podatku dochodowego. Zaniechanie poboru podatku może mieć bowiem zastosowanie wyłącznie w sytuacji, w której w pierwszej kolejności dochodzi do powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym. W konsekwencji do wskazanej kwoty zwrotu nie będzie miało zastosowania ww. rozporządzenie Ministra Finansów.
W tej części Pana stanowisko należy uznać za nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Organ podkreśla, że procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Organ wydający interpretacje opiera się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku. Postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej ma na celu wyjaśnienie wątpliwości co do sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego materialnego do określonego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.) jest sam przepis prawa. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Organ nie prowadzi postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Jeżeli zatem, przedstawiony we wniosku stan faktyczny będzie różnił się od występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie Pana chroniła w zakresie zaistniałego stanu faktycznego.
Wydając interpretacje indywidualne Organ nie weryfikuje kwot i obliczeń. Zgodnie bowiem z zasadą samoopodatkowania, obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek określenia podstawy opodatkowania, a prawidłowość takiego obliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym.
Wskazać również należy, że interpretacje prawa podatkowego wydawane są w indywidualnej sprawie zainteresowanego, co wynika z art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Natomiast „zainteresowanym” w rozumieniu art. 14b § 1 tej ustawy, jest osoba, która występuje z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej i będąca wnioskodawcą. W związku z tym, niniejsza interpretacja dotyczy wyłącznie Pana, nie wywołuje skutków prawnych dla innych osób.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w …., ul. ……., ………. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo