Interpretacja 0113-KDIPT2-2.4011.335.2026.2.EC

Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:

·         nieprawidłowe w zakresie powstania obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych od otrzymanych odsetek ustawowych za opóźnienie,

·         prawidłowe w pozostałym zakresie.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

19 marca 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 16 marca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani pismem z 30 maja 2026 r. (data wpływu 3 czerwca 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego wraz z uzupełnieniem

Wnioskodawczyni przedstawiła informacje w formie odpowiedzi na pytania.

Na pytanie o treści: „Kiedy i na jaki okres czasu zawarła Pani umowę o kredyt?”, Wnioskodawczyni wskazała: „Umowa nr … o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych „…” waloryzowany kursem CHF zawarta 12 października 2006 r. na okres kredytowania: 360 miesięcy,  tj. od dnia 2006-10-12 do dnia 2036-10-12”.

Na pytanie o treści: „W jakiej walucie i w jakiej wysokości został zaciągnięty kredyt, jeżeli kredyt został zaciągnięty w CHF, to czy bank kwotę kredytu wypłacił kredytobiorcom (w tym Pani) w złotych (PLN) czy w walucie CHF - w jakiej wysokości?”, Wnioskodawczyni podała: „Kwota kredytu  67 500,00 zł, waluta waloryzacji kredytu CHF (wynosiła 27 976,95 CHF) zastała wypłacona  w złotówkach na konto osoby, od której kupiłam mieszkanie”.

Na pytanie o treści: „Czy kredyt hipoteczny, o którym mowa we wniosku, został udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielenia kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady Jego funkcjonowania?”, Wnioskodawczyni podała: „Tak, kredyt hipoteczny był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez .. Bank …. z siedzibą w …….., Oddział bankowości …… w …….. „.….””.

Na pytanie o treści: „Czy była Pani jednym kredytobiorcą czy kredyt został zawarty również z innymi osobami?”, Wnioskodawczyni podała: „Tak, była jedynym kredytobiorcą”.

Na pytanie o treści: „Czy zgodnie z zawartą umową o kredyt wszyscy kredytobiorcy odpowiadają  za spłatą kredytu solidarnie, a więc do pełnej wysokości”, Wnioskodawczyni podała: „Jestem jedyną osobą, która wzięła kredyt”.

Nieruchomość, na którą został zaciągnięty kredyt położona jest w Polsce. Wnioskodawczyni jest jej właścicielem. Kredyt został zaciągnięty na cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - na mieszkanie. Kredyt został zaciągnięty na jedną inwestycję mieszkaniową. Kredyt w całości został przeznaczony na kupno mieszkania.

Na pytanie o treści: „Czy celem, na który zaciągnięto kredyt jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych: jednego gospodarstwa domowego albo więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do  I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku  od spadków i darowizn (Dz. U. z 2023 r. poz. 1774 i 1843)?”, Wnioskodawczyni podała: „Tak, jedno gospodarstwo domowe”.

Na pytanie o treści: „Kiedy doszło do zawarcia ugody z bankiem oraz kto był stroną zawartego porozumienia?”, Wnioskodawczyni wskazała: „Porozumienie kompensacyjne nr ……  z dnia 03 grudnia 2024 r. pomiędzy ….Bankiem ……… z siedzibą w …...

W imieniu Banku - Radca prawny …….. – pełnomocnik,

mnie reprezentował - Radca prawny ……….. – pełnomocnik”.

Na pytanie o treści: „Na podstawie jakich przepisów prawa została podpisana ugoda z bankiem,  o której mowa we wniosku?”, Wnioskodawczyni podała: „Prawomocny wyrok wydany przez Sąd …. w …… I Wydział … z dnia 26.09.2024 r.”.

Sąd ustalił nieważność (bezskuteczność) Umowy nr …...

Na pytanie o treści: „Jakie ustalenia w sprawie umorzenia zobowiązania z tytułu kredytu, wypłaty przez bank na Pani rzecz konkretnych kwot (z jakiego tytułu?) i spłaty pozostałej należności wynikającej z kredytu zawierała ugoda z bankiem dla poszczególnych kredytobiorców, w tym dla Pani?”, Wnioskodawczyni podała:

„Wykonanie Wyroku o zapłatę kwoty:

-        tytułem zwrotu świadczenia nienależnego,

-        tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie wyliczonych za okres od dnia 17.03.2024 r.  do dnia 03.12.2024 r.,

-        tytułem zwrotów kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie wyliczonymi na dzień 03.12.2024 r.

O zapłatę pozostałych należności uiszczonych w wykonaniu Umowy, nieobjętych Wyrokiem”.

Na pytanie o treści: „Czy zgodnie z ugodą, kwota zadłużenia z tytułu niespłaconego kapitału kredytu wyrażona w walucie obcej, była przeliczona na PLN po kursie wynegocjowanym między stronami niższym od aktualnego kursu waluty obcej oraz kursu średniego NBP? Czy wynegocjowany kurs nie był niższy niż ten z dnia zawarcia przez Panią umowy kredytu walutowego”, Wnioskodawczyni podała: „W porozumieniu nie znalazłam nic o kursie, kwoty są z złotówkach (zwrot wypłaconego kapitału jest w złotówkach) kwoty zostały wypłacone 02.01.2025 r.”.

Na pytanie o treści: „Co składało się na kwotę objętą ugodą kwotę, w stosunku do której Pani jako kredytobiorca została zwolniona z długu (kwotę umorzenia), tj. czy jest to kwota kapitału kwota odsetek skapitalizowanych, kwota tzw. odsetek karnych (odsetek od zadłużenia przeterminowanego) opłaty jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorców było niezbędne do zawarcia umowy kredytu, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń? Jeżeli w skład ww. kwoty wchodziła kwota odsetek karnych (odsetek od zadłużenia przeterminowanego), to czy w zawartej umowie kredytu określone zostały jednoznacznie, wiążące dla stron umowy, zasady naliczenia takich odsetek?”, Wnioskodawczyni podała: „Zasądził zwrot rat kapitałowo-odsetkowych, opłaty i prowizji”.

Wnioskodawczyni była jedynym kredytobiorcą. W przeszłości nie korzystała z umorzeń z tytułu innych kredytów. Wnioskodawczyni nie otrzymała żadnego PIT-11 od Banku.

Na pytanie o treści: „Czy kwota dodatkowa, którą otrzymała Pani od banku, w wyniku zawarcia ugody jest zwrotem na Pani rzecz środków pieniężnych, które wcześniej, na mocy umowy kredytowej przekazała Pani na rzecz banku w ramach spłaty rat kapitałowo-odsetkowych, czy jest to inna  kwota - jaka (czego dotyczy)?”, Wnioskodawczyni podała: „Kwota spłat kapitałowo-odsetkowa jest taka sama”.

Na pytanie o treści: „Z czego wynikała wypłata tej kwoty na rzecz Pani, jaki miała charakter jakim tytułem bank ją Pani wypłacił - w szczególności, czy jest to:

-        zwrot środków, które zostały wpłacone przez Panią do banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem, a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według kursu waluty przyjętego w ugodzie zostaną uznane za nadpłatę kredytu nienależną bankowi albo

-        zwrot środków wpłaconych przez Panią wcześniej do banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem i które w wyniku ugody staną się nienależne bankowi (z jakiego powodu)? albo

-        świadczeniem z tytułu kredytu mieszkaniowego związanym z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania?”,

Wnioskodawczyni podała: „Rachunek techniczny, na którym prezentowane były kwoty wypłaconego przez bank kapitału kredytu oraz wszystkie wpłaty uiszczone na rzecz banku w trakcie trwania umowy kredytu (1 rachunek saldo określa kwotę roszczenia Banku odpowiadającą wysokości wypłaconej nominalnej kwoty kapitał kredytu w złotówkach jakie otrzymał kredytobiorca czyli ja. 2 rachunek saldo określała sumę wszystkich spłat dokonanych przez kredytobiorcę w złotówkach na poczet spłaty rachunku Umowy z tym spłata rat kapitałowo-odsetkowych, opłat, prowizji oraz składek ubezpieczeniowych)”.

Na pytanie o treści: „Czy kwota dodatkowa stanowi przysporzenie ponad kwoty uiszczane przez Panią tytułem spłaty kredytu hipotecznego czy też mieści się w kwocie wpłacanej przez Panią do banku tytułem spłaty zadłużenia na rzecz banku?”, Wnioskodawczyni podała: „Konsekwencją sądowego unieważnienia umowy kredytu jest konieczność zwrócenia sobie wzajemnie przez strony wszystkich świadczeń uiszczonych w wykonaniu tej umowy - także tych nieobjętych postępowaniem sądowym”.

Na pytanie o treści: „Czy odsetki ustawowe za opóźnienie, o których mowa we wniosku, dotyczyły nieterminowej wypłaty należności (odsetki ustawowe za opóźnienie w wypłacie należności) czy były to odsetki ustawowe należne od sumy pieniężnej (tzw. odsetki, kapitałowe)?”, Wnioskodawczyni podała: „Tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie wyliczonych za okres od dnia 17.03.2024 r. do dnia 03.12.2024 r. tytułem zwrotów kosztów procesu wraz z odsetkami ustawnymi za opóźnienie wyliczonymi na dzień 03.12.2024 r.”.

Na pytanie o treści: „W związku z jakimi okolicznościami została zasądzona kwota do wypłaty oraz odsetki ustawowe za opóźnienie, o których mowa we wniosku?”, Wnioskodawczyni podała: „Wyrokiem Sądu”.

Na pytanie o treści: „Czy odsetki, o których mowa we wniosku, zostały wypłacone przez Bank  na podstawie art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r.  poz. 1061 ze zm.)?”, Wnioskodawczyni podała: „Nie znalazłam żadnych aktów prawnych - porozumieniu kompensacyjne. Odsetki objęte wnioskiem stanowią odsetki ustawowe za opóźnienie, zasądzone na podstawie art. 481 Kodeksu cywilnego, należne z tytułu opóźnienia banku w spełnieniu świadczenia pieniężnego. Nie są to odsetki kapitałowe (odsetki od sumy pieniężnej należne  za korzystanie z kapitału)”.

Na pytanie Organu: „Czy odsetki ustawowe za opóźnienie, o których mowa we wniosku, dotyczyły nieterminowej wypłaty należności (odsetki ustawowe za opóźnienie w wypłacie należności) czy były to odsetki ustawowe należne od sumy pieniężnej (tzw. odsetki, kapitałowe)?”, Wnioskodawczyni wskazała: „Odsetki objęte wnioskiem stanowią odsetki ustawowe za opóźnienie, zasądzone  na podstawie art. 481 Kodeksu cywilnego, należne z tytułu opóźnienia banku w spełnieniu świadczenia pieniężnego. Nie są to odsetki kapitałowe (odsetki od sumy pieniężnej należne  za korzystanie z kapitału)”.

Na pytanie Organu: „W związku z jakimi okolicznościami została zasądzona kwota do wypłaty oraz odsetki ustawowe za opóźnienie, o których mowa we wniosku?”, Wnioskodawczyni wskazała: „W związku z wydanym wyrokiem Sądowym, jak i później podpisanym po wyroku - porozumieniem kompensacyjnym”.

Na pytanie Organu: „Czy odsetki, o których mowa we wniosku, zostały wypłacone przez Bank na podstawie art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r.  poz. 1061 ze zm.)?”, Wnioskodawczyni: „Tak”.

Na pytanie Organu: „Czy Bank zwrócił Pani koszty procesu w kwocie faktycznie przez Panią poniesionej, czy w kwocie wyższej bądź niższej?”, Wnioskodawczyni wskazała: „W kwocie faktycznie poniesionej przeze mnie”.

Pytanie

Czy otrzymane roszczenia w stosunku do Banku w wyniku Porozumienia kompensacyjnego:

a)    w wykonaniu Wyroku - o zapłatę kwoty:

-        tytułem zwrotu świadczenia nienależnego,

-        tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie wyliczonych za okres od dnia 17 marca 2024 r.  

do dnia 3 grudnia 2024 r.,

-        tytułem zwrotów kosztów procesu wraz z odsetkami ustawnymi za opóźnienie wyliczonymi na dzień 3 grudnia 2024 r.

b)    o zapłatę pozostałych należności uiszczonych w wykonaniu Umowy, nieobjętych Wyrokiem,

stanowić będą przychód i czy w związku z tym powstanie po stronie Wnioskodawczyni obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2647)?

Pani stanowisko w sprawie

Wyrok został rozliczony na bazie Porozumienia kompensacyjnego (wyrok został rozliczony). Kwoty zawarte w wyroku/porozumieniu są kwotami wolnymi od podatku, z wyłączeniem odsetek ustawowych za opóźnienie. Zostały one przyznane dodatkowo, nie wynikają z umowy kredytu. Zatem traktowane są przez urząd skarbowy jako przychód. Dodatkowe świadczenia wypłacane w ramach ugody są bowiem traktowane na mocy art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jako przychody z innych źródeł, za które uznaje się m.in. nieodpłatne świadczenia niemieszczące się w innych źródłach.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega.

Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:

-        dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz

-        dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić, w każdej sytuacji, gdy podatnik – czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów – uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Wskazać również należy, że dla celów podatkowych przyjmuje się – co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie – że pojęcie nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ma szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono bowiem wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.

Źródła przychodów

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Zwrot przez bank środków pieniężnych w związku z unieważnieniem umowy kredytowej

Przystępując do oceny skutków podatkowych otrzymanych przez Panią świadczeń związanych z wydaniem wyroku stwierdzającego nieważność umowy kredytowej oraz w wyniku zawartego porozumienia kompensacyjnego, w pierwszej kolejności wskazać należy na art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.), zgodnie z którym:

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. O uzyskaniu przychodu przewidzianych w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik – czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów – uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Z powodu abuzywności klauzul walutowych znajdujących się w umowach o kredyt hipoteczny sądy orzekają o nieważności jednostkowych umów o kredyt hipoteczny zawartych przez banki. Stwierdzenie nieważności powoduje usunięcie z obrotu prawnego wadliwej czynności prawnej polegającej na zawarciu umowy kredytu hipotecznego. Nieważność umowy kredytu oznacza, że zobowiązania stron umów, banku i klienta, nigdy nie powstały, a strony zobowiązane są zwrócić to, co świadczyły w związku z nieważną umową jako świadczenia nienależne. Kredytodawca powinien zatem zwrócić wszystkie świadczenia pobrane od kredytobiorcy, a kredytobiorca powinien zwrócić kwotę faktycznie otrzymanego kredytu. W przypadku stwierdzenia nieważności umowy przez sąd skutki prawne na gruncie cywilnym występują ex tunc (wstecz), a więc od momentu zawarcia umowy dotkniętej wadliwością (przesłanką nieważności), co oznacza, że umowa kredytu jako nieważna już od chwili jej zawarcia nie wywołuje skutków prawnych. Mamy do czynienia z sytuacją jakby w ogóle nie doszło do jej zawarcia.

W niniejszej sprawie, zgodnie z zawartym porozumieniem Bank rozliczył i wypłacił Pani kwoty  w wykonaniu wyroku tytułem zwrotu świadczenia nienależnego oraz zwrócił pozostałe należności uiszczone w wykonaniu Umowy, nieobjęte wyrokiem.

Mając na uwadze powyższe, otrzymane przez Panią kwoty tytułem zwrotu świadczenia nienależnego, jak również tytułem zwrotu pozostałych należności uiszczonych w wykonaniu Umowy (uznanej następnie za nieważną) nie powodują powstania przychodu w rozumieniu przepisów ustawy  o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wobec tego, zwrot przez bank ww. kwot w następstwie rozliczenia/potrącenia wzajemnych roszczeń stron jest neutralny podatkowo. W wyniku tego zwrotu nie osiągnęła Pani bowiem konkretnego przysporzenia majątkowego. Tym samym nie ma Pani obowiązku rozliczenia tych środków dla celów podatkowych.

Wskazać należy, że stosownie do art. 410 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny  (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):

Zasady i skutki dokonywania kompensaty (potrącenia) reguluje przepis art. 498 ustawy Kodeks cywilny, zgodnie z którym:

Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.

Potrącenie wierzytelności jest jedną z form wygaśnięcia zobowiązania w wyniku wykonania świadczenia przez umorzenie wzajemnych wierzytelności między stronami. Wygaśnięcie zobowiązania przez potrącenie, czyli kompensata wierzytelności, następuje wówczas, jeżeli jedna strona jest w stosunku do drugiej dłużnikiem i jednocześnie wierzycielem, tj. ma zarówno wierzytelność, jak i zobowiązanie względem tej drugiej strony. Potrącenie, mimo że dotyczy świadczeń tego samego rodzaju (z reguły pieniężnych), prowadzi do zaliczenia jednej wierzytelności na poczet drugiej. Dochodzi w ten sposób do zaspokojenia wierzyciela i osiągnięcia tym samym celu zobowiązania. Na skutek potrącenia wierzytelności obydwu stron umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Instytucja potrącenia jest substytutem świadczenia, dzięki któremu dłużnik płaci swój dług i zwalnia się z zobowiązania. W momencie potrącenia następuje faktyczne spełnienie świadczenia. Potrącenie jest więc formą wykonania zobowiązania, do którego, w myśl art. 503 Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy o zaliczeniu zapłaty.

Wprawdzie przez potrącenie strony nie otrzymują efektywnie należnych im świadczeń, ale wskutek zaliczenia wierzytelności jednej z nich na poczet wierzytelności drugiej każda ze stron zostaje zwolniona ze swego długu, co pozwala uznać ich długi za spłacone. Tym samym potrącenie jako sposób wygaszenia stosunku zobowiązaniowego uznaje się za równoważny spełnieniu świadczenia (zapłacie).

W sytuacji, gdy dojdzie do umorzenia należności poprzez potrącenie wierzytelności, u stron nie wystąpi przychód podatkowy. Przychód podatkowy wystąpiłby wówczas, gdy doszłoby do częściowej kompensaty wierzytelności, a wierzyciel zwolniłby dłużnika z pozostałej części długu.

W przypadku zwrotu świadczenia na podstawie nieważnej umowy kredytowej, klient otrzymuje z powrotem swój kapitał – zwrot zapłaconych bankowi kwot. Nie ma zatem podstaw, aby zwrócone kwoty uznać za dochód podlegający opodatkowaniu. Dla celów podatkowych zwrot taki jest obojętny podatkowo.

Zatem, po Pani stronie jako kredytobiorcy nie powstał przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Zatem nie będzie Pani miała obowiązku zapłaty podatku od zwróconej przez Bank kwoty.

Zwrot kosztów procesu

Odnosząc się do kwestii ewentualnego opodatkowania zasądzonego zwrotu kosztów procesu należy zauważyć, że zgodnie z art. 98 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego  (t. j. Dz. U. z 2024 poz. 1568 ze zm.):

Jak wynika z powyższych przepisów, zwrot kosztów procesu ma charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda.

Zwrócone na Pani rzecz koszty procesu (w kwocie faktycznie przez Panią poniesione) nie stanowią przysporzenia po Pani stronie i nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ w związku z dokonanym zwrotem, nie następuje realne przysporzenie majątkowe. Kwota ta stanowi jedynie zwrot poniesionych wcześniej przez Panią wydatków – nie jest więc dochodem podlegającym opodatkowaniu. Tym samym, nie ma Pani obowiązku zapłaty podatku z tego tytułu.

Skutki podatkowe wypłaty odsetek

W złożonym wniosku, Pani wątpliwości dotyczą również kwestii opodatkowania zasądzonych wyrokiem odsetek ustawowych za opóźnienie.

Wskazuję, że różnego rodzaju świadczenia, w tym m.in. odszkodowania, zadośćuczynienia oraz odsetki za zwłokę w wypłacie tychże świadczeń stanowią – co do zasady – przychód w rozumieniu cytowanego wyżej art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie oznacza to jednak, że wszystkie świadczenia z ww. tytułów są opodatkowane. Niektóre z nich, wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych określonym w art. 21 ust. 1 ww. ustawy, korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego.

Wyjaśnić zatem należy, że instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 i § 2 ustawy Kodeks cywilny:

Nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach w odniesieniu do odsetek możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje tylko wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.

Ustawą z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105) do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wprowadzono art. 21 ust. 1 pkt 95b, który ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od 1 stycznia 2021 r.

Zgodnie z przepisem art. 21 ust. 1 pkt 95b ww. ustawy:

Jak wynika z brzmienia tego przepisu zwolnienie to obejmuje tylko takie odsetki, które spełniają równocześnie dwa warunki:

1)    są naliczane z tytułu nieterminowej wypłaty należności,

2)    świadczenia, od których są naliczane nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, są wolne od podatku dochodowego lub na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej  zaniechano od nich poboru podatku.

Skoro, zarówno zwrot nienależnie pobranych przez bank należności uiszczonych przez Panią w wykonaniu umowy kredytowej, jak i zwrot kosztów procesu, które Pani otrzymała, nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone od nich odsetki ustawowe za opóźnienie zasądzone wyrokiem sądu korzystają ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zatem nie będzie na Pani ciążył obowiązek zapłaty podatku dochodowego do osób fizycznych z ww. tytułu.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Wydając interpretacje opieram się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku – nie prowadzę postępowania dowodowego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.) jest sam przepis prawa. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Jeżeli zatem, przedstawiony we wniosku stan faktyczny będzie różnił się od występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie Pani chroniła w zakresie zaistniałego stanu faktycznego.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia  29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·         Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·         w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·         w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.