Interpretacja 0113-KDIPT2-2.4011.422.2026.2.MK

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej

19 kwietnia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek wspólny o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo pismem złożonym 26 maja 2026 r. – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku wspólnego jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem:

1)  Zainteresowany będący stroną postępowania: …

2)  Zainteresowana niebędąca stroną postępowania: …

Opis stanu faktycznego

Zainteresowani (Wnioskodawcy) są osobami fizycznymi, które w dniu 8 maja 2008 r. zawarły z Bankiem … umowę o kredyt hipoteczny nr …. Bank udzielił kredytu w kwocie 392 322 zł, przy czym kredyt był indeksowany do waluty CHF po przeliczeniu wypłaconej kwoty zgodnie z kursem kupna CHF według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w banku w dniu uruchomienia kredytu lub poszczególnych transz. Spłata kredytu miała następować w złotych polskich, z zastosowaniem kursu sprzedaży CHF obowiązującego w dniu płatności raty, zgodnie z tabelą kursową banku.

Kredyt został zaciągnięty na cele mieszkaniowe, tj. budowę domu metodą gospodarczą. Nieruchomość finansowana kredytem nie była związana z działalnością gospodarczą ani zawodową Wnioskodawców. Wnioskodawcy występowali przy zawarciu i wykonywaniu umowy w charakterze konsumentów.

W okresie wykonywania umowy strony podpisały wyłącznie aneks nr … umożliwiający spłatę rat bezpośrednio w walucie CHF oraz doprecyzowujący zasady tworzenia bankowej tabeli kursowej. Kredyt nie został skonsolidowany ani przekształcony w inny produkt kredytowy. Wnioskodawcy nie korzystali również z ulgi odsetkowej w związku z zawarciem przedmiotowej umowy kredytu.

W toku wykonywania umowy Wnioskodawcy spełniali na rzecz banku świadczenia pieniężne zarówno w PLN, jak i w CHF. Kredyt został całkowicie spłacony w dniu 5 grudnia 2017 r.

Następnie Wnioskodawcy wystąpili przeciwko bankowi z powództwem cywilnym, kwestionując ważność umowy kredytu. Wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2024 r., sygn. akt …, Sąd Okręgowy w … zasądził od banku łącznie na rzecz Wnioskodawców kwotę 184 459,08 zł oraz 138 893,71 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, uznając, że umowa kredytu jest nieważna, a spełnione przez Wnioskodawców świadczenia miały charakter nienależny.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że mechanizm indeksacji został oparty na postanowieniach, które pozostawiały bankowi swobodę w jednostronnym kształtowaniu kursów CHF dla potrzeb wypłaty i spłaty kredytu, a postanowienia te stanowiły niedozwolone postanowienia umowne. Sąd przyjął, że nieważność umowy powoduje obowiązek zwrotu przez każdą ze stron świadczeń spełnionych bez podstawy prawnej.

Od powyższego wyroku bank wniósł apelację, jednak w toku postępowania odwoławczego apelacja została cofnięta. Po podpisaniu porozumienia została ona wycofana. Postanowieniem z dnia 31 marca 2026 r., sygn. akt …, Sąd Apelacyjny w … umorzył postępowanie apelacyjne. W konsekwencji, wyrok sądu pierwszej instancji stał się prawomocny. Natomiast na mocy porozumienia strony zgodnie ustaliły, że dokonają wzajemnego potrącenia zobowiązań, a kwota powstała po potrąceniach zostanie przelana na wskazany przez Wnioskodawców rachunek bankowy.

Rozliczenie stron obejmuje również odsetki za opóźnienie należne Wnioskodawcom od banku od zasądzonych kwot, naliczane od dat wskazanych w prawomocnym orzeczeniu do dnia zapłaty albo do dnia ich uwzględnienia w ramach wzajemnego potrącenia. Odsetki te pozostają w bezpośrednim związku z obowiązkiem zwrotu przez bank świadczeń spełnionych przez Wnioskodawców na podstawie nieważnej umowy kredytu i wynikają z opóźnienia banku w spełnieniu należnego świadczenia pieniężnego.

W wykonaniu prawomocnego orzeczenia sądowego albo w następstwie rozliczeń dokonanych pomiędzy stronami w związku z prawomocnym stwierdzeniem nieważności umowy kredytu bank jest zobowiązany do zwrotu na rzecz Wnioskodawców świadczeń uprzednio spełnionych przez nich na podstawie nieważnej umowy. Rozliczenie to obejmuje wyłącznie zwrot kwot, które wcześniej wyszły z majątku Wnioskodawców na rzecz banku w wykonaniu nieważnej czynności prawnej.

Poza zwrotem świadczeń uprzednio spełnionych przez Wnioskodawców na podstawie nieważnej umowy kredytu oraz należnymi odsetkami za opóźnienie, Wnioskodawcy nie otrzymają żadnego innego dodatkowego świadczenia o charakterze odszkodowawczym, wynagrodzenia za korzystanie z kapitału ani innego przysporzenia wykraczającego poza rozliczenie skutków nieważności umowy. Zwrot środków oraz należnych odsetek pozostaje w bezpośrednim związku z uznaniem, że umowa kredytu była nieważna od samego początku, a celem rozliczenia jest przywrócenie stanu majątkowego zgodnego z prawem oraz wykonanie obowiązku zapłaty świadczenia pieniężnego przez bank w terminie.

W uzupełnieniu wniosku wskazano, że:

·      Wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2024 r., sygn. akt …, Sąd Okręgowy w … zasądził od Banku … z siedzibą w … łącznie na rzecz Wnioskodawców kwotę 184 459,08 zł oraz kwotę 138 893,71 CHF wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

Rozstrzygnięcie to zostało wydane w związku z uznaniem, że umowa o kredyt hipoteczny nr …, zawarta w dniu 8 maja 2008 r. pomiędzy Wnioskodawcami a Bankiem …, była umową kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego, której mechanizm indeksacji został oparty na niedozwolonych postanowieniach umownych. Sąd przyjął, że postanowienia dotyczące przeliczenia wypłaconej kwoty kredytu według kursu kupna CHF oraz spłaty rat według kursu sprzedaży CHF ustalanych w Tabeli Kursów Walut Obcych Banku pozostawiały bankowi swobodę jednostronnego kształtowania wysokości zobowiązań kredytobiorców.

Sąd uznał, że zakwestionowane postanowienia umowne kształtowały prawa i obowiązki Wnioskodawców, jako konsumentów, w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszający ich interesy. Podstawę oceny stanowiły w szczególności przepisy art. 385¹ § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego dotyczące niedozwolonych postanowień umownych, a także przepisy regulujące skutki nieważności i nienależnego świadczenia, w tym art. 58 Kodeksu cywilnego, art. 405 Kodeksu cywilnego oraz art. 410 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego, przy uwzględnieniu konstrukcji umowy kredytu wynikającej z art. 69 ustawy - Prawo bankowe.

W konsekwencji sąd przyjął, że po wyeliminowaniu niedozwolonych postanowień indeksacyjnych umowa nie może być dalej wykonywana zgodnie z jej pierwotnym charakterem. Skutkiem stwierdzenia nieważności umowy było uznanie, że świadczenia spełnione przez Wnioskodawców na rzecz banku w wykonaniu tej umowy były świadczeniami nienależnymi i podlegały zwrotowi.

·      Od wyroku Sądu Okręgowego w … z dnia 29 sierpnia 2024 r., sygn. akt …, Bank … wniósł apelację. W toku postępowania apelacyjnego apelacja została cofnięta po zawarciu przez strony porozumienia dotyczącego rozliczenia skutków nieważności umowy kredytowej.

Postanowieniem z dnia 31 marca 2026 r., sygn. akt …, Sąd Apelacyjny w … umorzył postępowanie apelacyjne. W konsekwencji, wyrok Sądu Okręgowego w … z dnia 29 sierpnia 2024 r. stał się prawomocny z dniem 31 marca 2026 r.

·      Porozumienie pomiędzy Wnioskodawcami a Bankiem … zostało zawarte w dniu 26 marca 2026 r. w … . Porozumienie zostało zawarte po wydaniu wyroku przez Sąd Okręgowy w … i przed cofnięciem apelacji przez bank w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w … .

Zgodnie z porozumieniem, strony dokonały kompleksowego rozliczenia roszczeń wynikających z uznania umowy kredytu hipotecznego nr … za nieważną. Porozumienie obejmowało rozliczenie świadczeń spełnionych przez Wnioskodawców na rzecz banku w wykonaniu nieważnej umowy kredytu oraz rozliczenie roszczenia banku o zwrot kwoty kapitału kredytu wypłaconego Wnioskodawcom.

Postanowienia porozumienia przewidywały w szczególności, że łączna wierzytelność Wnioskodawców wobec banku wynosi 1 073 980,11 zł, na którą składają się: kwota 184 459,08 zł stanowiąca równowartość wpłat uiszczonych przez Wnioskodawców w PLN wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, kwota 138 893,71 CHF stanowiąca równowartość wpłat uiszczonych w CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, przeliczona na kwotę 832 586,23 zł według kursu średniego CHF z dnia wyroku, tj. 4 579 zł, a także kwoty uiszczonych opłat z tytułu ubezpieczenia niskiego wkładu własnego oraz ubezpieczenia kredytu do czasu ustanowienia hipoteki. Porozumienie wskazywało jednocześnie, że wierzytelność banku z tytułu udostępnionego Wnioskodawcom kapitału kredytu wynosi 392 322,01 zł. Strony postanowiły rozliczyć roszczenia przez potrącenie wzajemnych wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej, a po dokonaniu potrącenia bank zobowiązał się zapłacić na rzecz Wnioskodawców kwotę 681 658,10 zł w terminie 30 dni od podpisania porozumienia na wskazany rachunek bankowy. Bank zobowiązał się również do zapłaty kwoty 11 834 zł tytułem zwrotu kosztów procesu zasądzonych wyrokiem oraz kwoty 8 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Porozumienie obejmowało także zasady zakończenia sporu sądowego, w tym cofnięcie apelacji wniesionej przez bank, co doprowadziło do umorzenia postępowania apelacyjnego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w … z dnia 31 marca 2026 r. Strony potwierdziły również, że porozumienie wyczerpuje ich wzajemne roszczenia związane z umową kredytu uznaną za nieważną, z wyjątkiem roszczeń uregulowanych w porozumieniu, oraz zobowiązały się nie podnosić przeciwko sobie dalszych roszczeń dotyczących tej umowy lub świadczeń spełnionych w jej wykonaniu.

·      Zgodnie z porozumieniem strony rozliczyły wzajemne roszczenia przez potrącenie wierzytelności przysługujących Wnioskodawcom wobec banku z wierzytelnością przysługującą bankowi wobec Wnioskodawców.

Wierzytelność Wnioskodawców wobec banku wynikała z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w … z dnia 29 sierpnia 2024 r., sygn. akt …, i obejmowała zwrot świadczeń nienależnie spełnionych przez Wnioskodawców na rzecz banku w wykonaniu nieważnej umowy kredytu, tj. kwotę 184 459,08 zł oraz 138 893,71 CHF wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dat wskazanych w wyroku, a także kwotę 1 946 zł wraz z odsetkami, kwotę 11 834 zł tytułem zwrotu kosztów procesu oraz kwotę 8 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Wierzytelność banku wobec Wnioskodawców dotyczyła zwrotu kapitału kredytu wypłaconego Wnioskodawcom na podstawie nieważnej umowy kredytu, tj. kwoty 392 322,01 zł (według ustaleń sądu łączna kwota wypłaconych transz wynosiła 392 322,01 zł; w umowie kwota kredytu została określona jako 392 322 zł).

Potrącenie zostało dokonane do wysokości wierzytelności niższej, tj. do kwoty 392 322,01 zł. odpowiadającej wierzytelności banku z tytułu zwrotu kapitału kredytu udostępnionego Wnioskodawcom. Po dokonaniu potrącenia pozostała nadwyżka należna Wnioskodawcom wyniosła 681 658,10 zł. Kwota ta obejmowała nierozliczoną część wierzytelności Wnioskodawców wobec banku wynikającej z nieważności umowy kredytu i miała zostać wypłacona przez bank na rachunek bankowym wskazany przez Wnioskodawców w terminie 30 dni od podpisania porozumienia.

·      Zgodnie z porozumieniem bank zobowiązał się wypłacić Wnioskodawcom kwotę 681 658,10 zł, a także kwoty 11 834 zł i 8 100 zł tytułem zwrotu kosztów, w terminie 30 dni od dnia podpisania porozumienia, tj. najpóźniej do dnia 25 kwietnia 2026 r.

Środki należne z tytułu rozliczenia z bankiem zostały w pierwszej kolejności przekazane na rachunek podmiotu obsługującego sprawę Wnioskodawców. Zgodnie z umową zawartą z tym podmiotem w dniu 8 marca 2023 r. Wpływ środków na ten rachunek nastąpił w dniu 30 marca 2026 r.

Następnie, po potrąceniu należności wynikających z zawartych umów, w tym wynagrodzenia podmiotu obsługującego sprawę oraz wynagrodzenia kancelarii prawnej prowadzącej sprawę Wnioskodawców, pozostała kwota została przekazana na rachunek bankowy Wnioskodawców. Wpływ środków na rachunek bankowy Wnioskodawców nastąpił w dniu 13 kwietnia 2026 r.

W konsekwencji należy wskazać, że bank dokonał wypłaty środków w terminie wynikającym z porozumienia, przy czym środki zostały najpierw przekazane na rachunek podmiotu obsługującego sprawę Wnioskodawców, a następnie, po dokonaniu stosownych rozliczeń, na rachunek bankowy Wnioskodawców.

Pytania

Czy zwrot przez bank na rzecz Wnioskodawców kwot uprzednio zapłaconych przez nich w wykonaniu nieważnej umowy kredytu hipotecznego, dokonany po prawomocnym stwierdzeniu nieważności tej umowy stanowi, dla Wnioskodawców przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

Czy odsetki za opóźnienie należne Wnioskodawcom od banku w związku ze zwrotem świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy kredytu hipotecznego, zasądzone prawomocnym wyrokiem sądu i rozliczone poprzez zapłatę albo potrącenie, stanowią dla Wnioskodawców przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

Państwa stanowisko w sprawie

Ad 1

Zdaniem Wnioskodawców, zwrot przez bank kwot uprzednio spełnionych przez nich na podstawie nieważnej umowy kredytu hipotecznego nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Świadczenie to ma charakter wyłącznie restytucyjny, tj. prowadzi do zwrotu własnych środków Wnioskodawców, które wcześniej zostały przekazane bankowi bez ważnej podstawy prawnej. Po stronie Wnioskodawców nie dochodzi zatem do definitywnego przysporzenia majątkowego.

Ad 2

Zdaniem Wnioskodawców, odsetki za opóźnienie należne od banku w związku ze zwrotem świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy kredytu hipotecznego nie stanowią przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Odsetki te mają charakter akcesoryjny wobec należności głównej, tj. wobec zwrotu kwot uprzednio zapłaconych przez Wnioskodawców na podstawie nieważnej umowy kredytu. Skoro zaś sama należność główna nie prowadzi do powstania przychodu podatkowego, ponieważ oznacza jedynie restytucję majątkową i zwrot własnych środków Wnioskodawców, to również odsetki związane z opóźnieniem w jej spełnieniu nie powinny być traktowane jako opodatkowane przysporzenie majątkowe.

Nawet gdyby przyjąć, że odsetki za opóźnienie co do zasady mogą być kwalifikowane jako odrębne świadczenie pieniężne, to w realiach niniejszej sprawy korzystają one ze zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przepis ten obejmuje odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Skoro zatem zwrot świadczeń spełnionych przez Wnioskodawców na podstawie nieważnej umowy kredytu pozostaje neutralny podatkowo, to odsetki należne od banku z tytułu opóźnienia w spełnieniu tego świadczenia również nie podlegają opodatkowaniu.

W konsekwencji ich otrzymanie albo rozliczenie w drodze potrącenia nie powoduje po stronie Wnioskodawców obowiązku zapłaty podatku dochodowego ani obowiązku wykazania tych kwot w zeznaniu rocznym.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawców

Ad 1

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wyraźnie wyłączonych przez ustawodawcę. Punktem wyjścia dla oceny skutków podatkowych danego zdarzenia jest ustalenie, czy po stronie podatnika dochodzi w ogóle do uzyskania przychodu, rozumianego jako definitywne i trwałe przysporzenie majątkowe.

Stosownie do art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Zarówno w orzecznictwie, jak i w utrwalonej praktyce interpretacyjnej, przyjmuje się, że przychodem mogą być tylko takie świadczenia, które powodują realne, bezzwrotne zwiększenie aktywów podatnika. Jeżeli podatnik otrzymuje jedynie zwrot własnych środków, wcześniej wyzbytych z majątku, to brak jest podstaw do uznania, że osiąga on przychód podatkowy.

Przedmiotowa sprawa dotyczy właśnie takiej sytuacji. W wyniku prawomocnego stwierdzenia nieważności umowy kredytu okazuje się, że świadczenia spełniane przez Wnioskodawców na rzecz banku od początku nie miały ważnej podstawy prawnej. Nieważność czynności prawnej wywołuje skutek ex tunc, a więc od chwili jej dokonania. Oznacza to, że w sensie prawnym należy przyjąć, jak gdyby umowa kredytu nigdy skutecznie nie została zawarta, a strony są obowiązane zwrócić sobie wzajemnie to, co świadczyły.

Skutkiem nieważności umowy nie jest powstanie nowego źródła przysporzenia po stronie Wnioskodawców, ale obowiązek restytucyjny, którego celem jest odwrócenie skutków wadliwej czynności prawnej. Zwrot przez bank kwot zapłaconych przez Wnioskodawców stanowi wyłącznie przywrócenie majątku do stanu sprzed wykonania nieważnej umowy. Środki te nie mają charakteru nowych pieniędzy uzyskanych przez Wnioskodawców, lecz stanowią odzyskanie własnych, wcześniej uszczuplonych aktywów.

Na gruncie prawa cywilnego świadczenia spełnione w wykonaniu nieważnej umowy są świadczeniami nienależnymi. Zgodnie z art. 410 § 2 Kodeksu cywilnego świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był zobowiązany albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła bądź zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty. W realiach niniejszej sprawy podstawa świadczeń od początku nie istniała ze względu na nieważność umowy kredytu. Zwrot świadczenia nienależnego nie kreuje przysporzenia, lecz znosi skutki bezpodstawnego przesunięcia majątkowego.

Istotne jest również to, że rozliczenie pomiędzy stronami nie obejmuje świadczeń dodatkowych, które mogłyby być oceniane odmiennie na gruncie podatkowym. Wnioskodawcy nie otrzymują wynagrodzenia, premii, rekompensaty za utracone korzyści ani jakiegokolwiek bonusu ze strony banku. Przedmiotem zwrotu są wyłącznie kwoty wcześniej przekazane bankowi w wykonaniu nieważnej umowy. Już z tej przyczyny nie sposób przyjąć, aby po stronie Wnioskodawców powstało nowe, samoistne źródło przychodu.

Na ocenę podatkową nie wpływa forma technicznego rozliczenia stron. Bez znaczenia pozostaje, czy bank wypłaci należne kwoty bezpośrednio, czy też dojdzie do potrącenia wzajemnych wierzytelności albo innego sposobu kompensacyjnego rozliczenia. W każdym z tych przypadków sens ekonomiczny i prawny operacji jest taki sam następuje wzajemne rozliczenie świadczeń wynikające z nieważności umowy. Potrącenie nie prowadzi do powstania przychodu, lecz stanowi jedną z form wykonania zobowiązania i umorzenia wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej.

Stanowisko Wnioskodawców znajduje potwierdzenie w aktualnej linii interpretacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej dotyczącej rozliczeń wynikających z nieważności umów kredytów hipotecznych indeksowanych lub denominowanych do walut obcych.

W interpretacji indywidualnej z dnia 28 stycznia 2025 r., nr 0115-KDIT1.4011.765.2024.2.DB, Organ uznał za prawidłowe stanowisko, zgodnie z którym kwota wypłacona przez bank w związku z unieważnieniem umowy hipotecznej nie podlega opodatkowaniu, ponieważ nieważność umowy oznacza, że zobowiązania stron nigdy nie powstały, a zwracane kwoty nie stanowią dochodu podatnika.

W powołanej interpretacji Organ wskazał, że przychodem mogą być wyłącznie takie świadczenia, które mają charakter definitywny i powodują rzeczywisty przyrost majątkowy po stronie podatnika. Zwrot kwot zapłaconych uprzednio przez kredytobiorcę w wykonaniu nieważnej umowy nie spełnia tego kryterium, ponieważ ma charakter zwrotny i restytucyjny. Analogiczna argumentacja znajduje pełne zastosowanie również w niniejszej sprawie.

Dodatkowo należy podkreślić, że odmienne podejście prowadziłoby do nieuzasadnionego opodatkowania samego przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Gdyby uznać, że zwrot nienależnie pobranych przez bank kwot jest przychodem, oznaczałoby to, że podatnik ponosi ciężar podatkowy mimo braku jakiegokolwiek realnego wzbogacenia. Taka wykładnia byłaby sprzeczna zarówno z istotą podatku dochodowego, jak i z funkcją instytucji zwrotu świadczenia nienależnego.

Nie ma również podstaw do kwalifikowania omawianego zwrotu jako przychodu z innych źródeł. Kategoria innych źródeł obejmuje wyłącznie takie świadczenia, które rzeczywiście mają charakter przychodu. Skoro w analizowanej sprawie brak jest definitywnego przysporzenia, to nie sposób przypisać zwracanym kwotom cech przychodu z jakiegokolwiek źródła.

W konsekwencji należy uznać, że zwrot przez bank na rzecz Wnioskodawców kwot wcześniej zapłaconych na podstawie nieważnej umowy kredytu hipotecznego pozostaje neutralny na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych. Po stronie Wnioskodawców nie powstaje przychód, a tym samym nie powstaje także dochód podlegający opodatkowaniu ani obowiązek wykazania tych kwot w zeznaniu rocznym jako przychodu podatkowego.

Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny oraz powołane przepisy, Wnioskodawcy wnoszą o potwierdzenie, że Ich stanowisko jest prawidłowe.

Ad 2

Powyższa ocena pozostaje aktualna również w odniesieniu do odsetek za opóźnienie należnych Wnioskodawcom od banku w związku ze zwrotem świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy kredytu. Odsetki te są ściśle związane z należnością główną i mają charakter akcesoryjny wobec obowiązku zapłaty kwot podlegających zwrotowi po prawomocnym stwierdzeniu nieważności umowy. Ich źródłem nie jest odrębny stosunek prawny kreujący nowe, samoistne przysporzenie majątkowe, lecz opóźnienie dłużnika w wykonaniu świadczenia pieniężnego, które samo w sobie pozostaje poza zakresem opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W niniejszej sprawie należność główna, do której odnoszą się odsetki, nie stanowi przychodu podatkowego. Zwrot przez bank kwot uprzednio zapłaconych przez Wnioskodawców w wykonaniu nieważnej umowy kredytu nie prowadzi bowiem do definitywnego wzbogacenia, lecz jedynie do przywrócenia stanu majątkowego sprzed wykonania nieważnej czynności prawnej. Skoro zatem samo świadczenie główne nie jest opodatkowane, to odsetki należne z tytułu opóźnienia w jego spełnieniu nie mogą być oceniane w oderwaniu od charakteru tego świadczenia.

Niezależnie od powyższego, nawet przy założeniu, że odsetki za opóźnienie powinny być rozpatrywane jako odrębne świadczenie pieniężne, w okolicznościach niniejszej sprawy znajdują zastosowanie przepisy przewidujące zwolnienie podatkowe. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub takich, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Przepis ten znajduje bezpośrednie zastosowanie do sytuacji Wnioskodawców. Bank pozostawał zobowiązany do zwrotu świadczeń nienależnie spełnionych przez Wnioskodawców na podstawie nieważnej umowy kredytu, zaś zasądzone odsetki za opóźnienie stanowią konsekwencję nieterminowego spełnienia przez bank należności, która sama nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji odsetki te korzystają ze zwolnienia podatkowego i nie powodują po stronie Wnioskodawców obowiązku podatkowego.

Na ocenę tę nie wpływa sposób technicznego rozliczenia stron. Bez znaczenia pozostaje, czy odsetki zostaną wypłacone bezpośrednio, czy też zostaną uwzględnione w rozliczeniu kompensacyjnym poprzez potrącenie wzajemnych wierzytelności. Potrącenie jest jedynie formą wykonania zobowiązania i nie zmienia ani charakteru prawnego należności głównej, ani charakteru odsetek należnych z tytułu opóźnienia. W każdym z tych wariantów po stronie Wnioskodawców nie powstaje obowiązek rozpoznania przychodu podlegającego opodatkowaniu.

Stanowisko to znajduje potwierdzenie w aktualnej praktyce interpretacyjnej organów podatkowych. W interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 5 marca 2026 r., nr 0112-KDIL2-1.4011.25.2026.1.KP, Organ uznał, że odsetki za opóźnienie wypłacone przez bank w związku z unieważnieniem umowy kredytu hipotecznego nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ dotyczą nieterminowej wypłaty należności niepodlegającej opodatkowaniu i korzystają ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W świetle powyższego należy uznać, że również w niniejszej sprawie odsetki za opóźnienie należne Wnioskodawcom od banku w związku z rozliczeniem nieważnej umowy kredytu hipotecznego pozostają neutralne na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych. Nie stanowią one dla Wnioskodawców opodatkowanego przychodu, a tym samym nie rodzą obowiązku zapłaty podatku ani obowiązku wykazania ich w zeznaniu rocznym.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:

·      dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz

·      dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).

W myśl art. 9 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

·      pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;

·      pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.

Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Źródła przychodów zostały określone przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. I tak zgodnie z ww. przepisem:

Przychody z poszczególnych źródeł przychodów i zasady ich ustalania zostały uregulowane w art. 12-20 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ww. ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Zgodnie z art. 69 ust. 2 pkt 2 i 4 ustawy Prawo bankowe:

Z kolei na podstawie art. 58 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795):

Natomiast stosownie do treści art. 58 § 2 tej ustawy:

W myśl art. 385¹ Kodeksu cywilnego:

Z powodu abuzywności klauzul walutowych znajdujących się w umowach o kredyt hipoteczny, sądy orzekają o nieważności jednostkowych umów o kredyt hipoteczny zawartych przez banki. Stwierdzenie nieważności powoduje usunięcie z obrotu prawnego wadliwej czynności prawnej polegającej na zawarciu umowy kredytu hipotecznego. Nieważność umowy kredytu oznacza, że zobowiązania stron umów, banku i klienta, nigdy nie powstały, a strony zobowiązane są zwrócić to, co świadczyły w związku z nieważną umową jako świadczenia nienależne. Kredytodawca winien zatem zwrócić wszystkie świadczenia pobrane od kredytobiorcy, a kredytobiorca winien zwrócić kwotę faktycznie otrzymanego kredytu. W przypadku stwierdzenia nieważności umowy przez sąd skutki prawne na gruncie cywilnym występują ex tunc (wstecz), a więc od momentu zawarcia umowy dotkniętej wadliwością (przesłanką nieważności), co oznacza, że umowa kredytu jako nieważna już od chwili jej zawarcia nie wywołuje skutków prawnych. Mamy do czynienia z sytuacją jakby w ogóle nie doszło do jej zawarcia.

Zasady i skutki dokonywania kompensaty (potrącenia) reguluje przepis art. 498 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym:

Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.

Potrącenie wierzytelności jest jedną z form wygaśnięcia zobowiązania w wyniku wykonania świadczenia przez umorzenie wzajemnych wierzytelności między stronami. Wygaśnięcie zobowiązania przez potrącenie, czyli kompensata wierzytelności, następuje wówczas, jeżeli jedna strona jest w stosunku do drugiej dłużnikiem i jednocześnie wierzycielem, tj. ma zarówno wierzytelność, jak i zobowiązanie względem tej drugiej strony. Potrącenie, mimo że dotyczy świadczeń tego samego rodzaju (z reguły pieniężnych), prowadzi do zaliczenia jednej wierzytelności na poczet drugiej. Dochodzi w ten sposób do zaspokojenia wierzyciela i osiągnięcia tym samym celu zobowiązania. Na skutek potrącenia wierzytelności obydwu stron umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Instytucja potrącenia jest substytutem świadczenia, dzięki któremu dłużnik płaci swój dług i zwalnia się z zobowiązania. W momencie potrącenia następuje faktyczne spełnienie świadczenia. Potrącenie jest więc formą wykonania zobowiązania, do którego, w myśl art. 503 Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy o zaliczeniu zapłaty.

Wprawdzie przez potrącenie strony nie otrzymują efektywnie należnych im świadczeń, ale wskutek zaliczenia wierzytelności jednej z nich na poczet wierzytelności drugiej każda ze stron zostaje zwolniona ze swego długu, co pozwala uznać ich długi za spłacone. Tym samym potrącenie jako sposób wygaszenia stosunku zobowiązaniowego uznaje się za równoważny spełnieniu świadczenia (zapłacie).

W sytuacji, gdy dojdzie do umorzenia należności poprzez potrącenie wierzytelności, u stron nie wystąpi przychód podatkowy. Przychód podatkowy wystąpiłby wówczas, gdy doszłoby do częściowej kompensaty wierzytelności, a wierzyciel zwolniłby dłużnika z pozostałej części długu.

Jak wskazali Państwo we wniosku i jego uzupełnieniu – sąd uznał, że zakwestionowane postanowienia umowne kształtowały Państwa prawa i obowiązki, jako konsumentów, w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszający Państwa interesy. Podstawę oceny stanowiły w szczególności przepisy art. 385¹ § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego dotyczące niedozwolonych postanowień umownych, a także przepisy regulujące skutki nieważności i nienależnego świadczenia, w tym art. 58 Kodeksu cywilnego, art. 405 Kodeksu cywilnego oraz art. 410 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego, przy uwzględnieniu konstrukcji umowy kredytu wynikającej z art. 69 ustawy - Prawo bankowe. Zgodnie z porozumieniem, strony dokonały kompleksowego rozliczenia roszczeń wynikających z uznania umowy kredytu hipotecznego za nieważną. Porozumienie obejmowało rozliczenie świadczeń spełnionych przez Państwa na rzecz banku w wykonaniu nieważnej umowy kredytu oraz rozliczenie roszczenia banku o zwrot kwoty kapitału kredytu wypłaconego Państwu. Postanowienia porozumienia przewidywały w szczególności, że łączna wierzytelność Państwa wobec banku wynosi 1 073 980,11 zł, na którą składają się: kwota 184 459,08 zł stanowiąca równowartość wpłat uiszczonych przez Państwa w PLN wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, kwota 138 893,71 CHF stanowiąca równowartość wpłat uiszczonych w CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, przeliczona na kwotę 832 586,23 zł według kursu średniego CHF z dnia wyroku, a także kwoty uiszczonych opłat z tytułu ubezpieczenia niskiego wkładu własnego oraz ubezpieczenia kredytu do czasu ustanowienia hipoteki. Porozumienie wskazywało jednocześnie, że wierzytelność banku z tytułu udostępnionego Państwu kapitału kredytu wynosi 392 322,01 zł. Strony postanowiły rozliczyć roszczenia przez potrącenie wzajemnych wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej, a po dokonaniu potrącenia bank zobowiązał się zapłacić na rzecz Państwa kwotę 681 658,10 zł w terminie 30 dni od podpisania porozumienia na wskazany rachunek bankowy.

Zatem wskazać należy, że zwrot przez bank na Państwa rzecz kwot uprzednio zapłaconych w wykonaniu nieważnej umowy kredytu hipotecznego, dokonany po prawomocnym stwierdzeniu nieważności tej umowy, nie stanowi dla Państwa przychodu w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy i jego uzyskanie nie skutkuje po Państwa stronie powstaniem obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz obowiązkiem zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych od wypłaconej przez bank kwoty, ani też wykazaniem ww. kwoty w zeznaniu.

Z kolei instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym:

Na podstawie art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego:

Jednocześnie stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Jak wynika z brzmienia tego przepisu, zwolnienie to obejmuje tylko takie odsetki, które spełniają równocześnie dwa warunki:

1)  są naliczane z tytułu nieterminowej wypłaty należności,

2)  świadczenia, od których są naliczane nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, są wolne od podatku dochodowego lub na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano od nich poboru podatku.

Skoro zatem, kwota należności zwrócona Państwu przez bank w związku z wyrokiem sądu o unieważnieniu umowy kredytu hipotecznego nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone kwoty z tytułu odsetek ustawowych za opóźnienie od kwot, co do których Sąd stwierdził nieważność umowy, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na mocy zwolnienia wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wobec powyższego, nie mają Państwo obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych od otrzymanych na podstawie wyroku sądu odsetek ustawowych za opóźnienie, ani wykazania ww. kwot w zeznaniu podatkowym.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku w kontekście zadanych pytań (zwrotu kwot wpłaconych w wyniku wykonywania nieważnej umowy oraz wypłaty odsetek za opóźnienie), natomiast nie rozstrzyga innych kwestii wynikających z opisu zdarzenia, które nie były przedmiotem pytania i własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej (w szczególności nie dotyczy wypłaconych kwot z tytułu zwrotu kosztów procesu i kosztów postępowania apelacyjnego).

Procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Organ wydający interpretacje opiera się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku – nie prowadzi postępowania dowodowego. Postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej ma na celu wyjaśnienie wątpliwości co do sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego materialnego do określonego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622) jest sam przepis prawa. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania

Pan … (Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w … . Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.