Interpretacja 0113-KDIPT2-2.4011.462.2026.2.KR

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej

29 kwietnia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek wspólny z 28 kwietnia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych. Uzupełnili go Państwo pismem złożonym 9 czerwca 2026 r. – w odpowiedzi na wezwanie.

Treść wniosku wspólnego jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

1.  Zainteresowany będący stroną postępowania: A ul. (…) (…)

2.  Zainteresowany niebędący stroną postępowania: B ul. (…) (…)

Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego

A (dalej jako: „Zainteresowany będący stroną postępowania”) oraz B (dalej jako: „Zainteresowany niebędący stroną postępowania”) (dalej łącznie jako: „Wnioskodawcy”) są braćmi, osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności gospodarczej oraz niebędącymi podatnikami podatku od towarów i usług w zakresie obrotu nieruchomościami.

Na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego (…) z dnia 11 grudnia 2007 r., sygn. akt (…), ojciec Wnioskodawców został zobowiązany do wykonywania obowiązku alimentacyjnego wobec swoich synów. W związku z niewywiązywaniem się z ww. obowiązku alimentacyjnego, wobec ojca Wnioskodawców wszczęto postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym (…) (…), sygn. akt (…). W toku egzekucji doszło do częściowego zaspokojenia roszczeń Wnioskodawców – dłużnik uiścił w sumie kwotę około (…) zł. Pozostała część zobowiązania na moment umorzenia postępowania egzekucyjnego wynosiła (…) zł.

Ponadto, dnia 15 kwietnia 2024 r. Sąd Rejonowy (…) rozpoznał sprawę z powództwa ojca Wnioskodawców przeciwko Wnioskodawcom (sygn. akt (…)) o ustalenie wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego. Podczas rozprawy strony zawarły ugodę, zgodnie z którą m.in. Wnioskodawcy wyrazili zgodę na uchylenie obowiązku alimentacyjnego ich ojca z dniem 28 lutego 2024 r.

Z uwagi na brak realnych możliwości pełnego wyegzekwowania należności w drodze egzekucji, strony podjęły negocjacje w celu pozasądowego uregulowania pozostałego zadłużenia. W wyniku tych ustaleń strony zawarły porozumienie, w ramach którego przyjęto, że zobowiązanie alimentacyjne zostanie w istotnej części zaspokojone poprzez przeniesienie na rzecz Wnioskodawców własności nieruchomości gruntowej należącej do dłużnika, w części 1/2 przypadającej na każdego z braci.

W wykonaniu powyższych ustaleń doszło do zawarcia aktu notarialnego, na podstawie którego ojciec Wnioskodawców przeniósł na Ich rzecz własność nieruchomości gruntowej. W treści aktu czynność ta została określona jako darowizna. Wartość rynkowa nieruchomości na moment jej przeniesienia wynosiła (…) zł.

Przeniesienie własności nieruchomości pozostawało w bezpośrednim związku z istniejącym zadłużeniem alimentacyjnym oraz postępowaniem egzekucyjnym i stanowiło element uzgodnionego między stronami sposobu jego uregulowania. Do zawarcia przedmiotowej umowy nie doszłoby, gdyby nie istnienie wymagalnej wierzytelności Wnioskodawców wobec ojca oraz trudności w jej wyegzekwowaniu.

Równolegle z zawarciem umowy przeniesienia własności nieruchomości oraz w wykonaniu zawartej ugody, Wnioskodawcy zrzekli się dochodzenia pozostałej części wierzytelności alimentacyjnej ponad kwotę już wyegzekwowaną oraz wartość otrzymanej nieruchomości.

W konsekwencji powyższych czynności doszło do definitywnego rozliczenia istniejącego pomiędzy stronami stosunku zobowiązaniowego, przy czym przeniesienie własności nieruchomości stanowiło zasadniczy element tego rozliczenia.

Następnie, w dniu 29 września 2025 r. Wnioskodawcy dokonali odpłatnego zbycia przedmiotowej nieruchomości na podstawie aktu notarialnego za cenę (…) zł. Odpłatne zbycie nastąpiło przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie nieruchomości.

Środki uzyskane ze sprzedaży nieruchomości Wnioskodawcy zamierzają w całości przeznaczyć – w terminie przewidzianym przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – na realizację własnych celów mieszkaniowych, w szczególności na nabycie nieruchomości mieszkalnej/lokalu mieszkalnego.

Wnioskodawcy nie ponosili istotnych nakładów zwiększających wartość nieruchomości.

Uzupełnienie zdarzenia przyszłego

W piśmie z 9 czerwca 2026 r., stanowiącym uzupełnienie wniosku, Zainteresowani udzielili następujących odpowiedzi na zadane w wezwaniu pytania:

1.  Kiedy (podać datę) doszło do zawarcia aktu notarialnego, na podstawie której Państwa ojciec przeniósł na Państwa rzecz własność nieruchomości gruntowej?

Odpowiedź: Do zawarcia aktu notarialnego, na podstawie którego nastąpiło przeniesienie przez ojca własności nieruchomości gruntowej na rzecz Zainteresowanych, doszło w dniu 3 stycznia 2025 r.

2.  Czy wartość przychodu (tj. wartość wyrażona w umówionej cenie sprzedaży) uzyskanego przez Pana (Zainteresowanego będącego stroną postępowania) ze sprzedaży ww. nieruchomości gruntowej, zostanie wydatkowana przez Pana (Zainteresowanego będącego stroną postępowania), w okresie nie później niż trzech lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie na własne cele mieszkaniowe Pana, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 w zw. z art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. na nabycie nieruchomości mieszkalnej/lokalu mieszkalnego?

Odpowiedź: Wartość przychodu uzyskanego przez Zainteresowanego będącego stroną postępowania ze sprzedaży nieruchomości gruntowej zostanie wydatkowana przez Zainteresowanego będącego stroną postępowania, nie później niż w okresie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, na własne cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 w zw. z art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. na nabycie nieruchomości mieszkalnej/lokalu mieszkalnego.

3.  Jaka będzie forma prawna ww. nieruchomości mieszkalnej/lokalu mieszkalnego (np. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, własność budynku mieszkalnego wraz z gruntem (inny – jaki?))?

Odpowiedź: Środki uzyskane ze sprzedaży nieruchomości gruntowej zostaną przeznaczone na nabycie udziału w lokalu mieszkalnym stanowiącym odrębną nieruchomość.

4.  Czy wartość przychodu (tj. wartość wyrażona w umówionej cenie sprzedaży) uzyskanego przez Zainteresowanego niebędącego stroną postępowania ze sprzedaży ww. nieruchomości gruntowej, zostanie wydatkowana przez Zainteresowanego niebędącego stroną postępowania, w okresie nie później niż trzech lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie na własne cele mieszkaniowe Zainteresowanego niebędącego stroną postępowania, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 w zw. z art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. na nabycie nieruchomości mieszkalnej/lokalu mieszkalnego?

Odpowiedź: Wartość przychodu uzyskanego przez Zainteresowanego niebędącego stroną postępowania ze sprzedaży nieruchomości gruntowej zostanie wydatkowana przez Zainteresowanego niebędącego stroną postępowania, nie później niż w okresie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, na własne cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 w zw. z art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. na nabycie nieruchomości mieszkalnej/lokalu mieszkalnego.

5.  Jaka będzie forma prawna ww. nieruchomości mieszkalnej/lokalu mieszkalnego (np. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, własność budynku mieszkalnego wraz z gruntem (inny – jaki?))?

Odpowiedź: Środki uzyskane ze sprzedaży nieruchomości gruntowej zostaną przeznaczone na nabycie udziału w lokalu mieszkalnym stanowiącym odrębną nieruchomość.

Pytania

1.  Czy w przedstawionym stanie faktycznym, przy ustalaniu dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości, Wnioskodawcy są uprawnieni do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu w rozumieniu art. 22 ust. 6c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wartości wierzytelności alimentacyjnej, która wygasła na skutek przeniesienia na rzecz Wnioskodawców prawa własności do nieruchomości?

2.  Czy w przypadku przeznaczenia przez Wnioskodawców całości przychodu uzyskanego z odpłatnego zbycia nieruchomości – w ustawowym terminie – na realizację własnych celów mieszkaniowych, dochód z tego zbycia będzie korzystał ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (tzw. ulga mieszkaniowa)?

Państwa stanowisko w sprawie

Ad 1

W przedstawionym stanie faktycznym, przy ustalaniu dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości, Wnioskodawcy są uprawnieni do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu w rozumieniu art. 22 ust. 6c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm., dalej: „ustawa o PIT”) wartości wierzytelności alimentacyjnej która wygasła na skutek przeniesienia na rzecz Wnioskodawców prawa własności do nieruchomości.

Uwagi ogólne

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT, źródłem przychodów jest odpłatne zbycie:

a)  nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,

b)  spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,

c)  prawa wieczystego użytkowania gruntów,

d)  innych rzeczy,

– jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a)-c) – przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie.

Mając na uwadze, że sprzedaż nieruchomości została dokonana przed upływem 5 lat od daty jej nabycia, jej odpłatne zbycie może podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zasady ustalania dochodu do opodatkowania

Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o PIT, przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia.

Zgodnie z art. 30e ustawy o PIT, dochód z odpłatnego zbycia nieruchomości podlega opodatkowaniu. Podatek dochodowy wynosi 19% podstawy obliczenia podatku.

Podstawą obliczenia podatku jest dochód stanowiący różnicę pomiędzy przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości (cena sprzedaży), a kosztami uzyskania przychodów. Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o PIT, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodu.

W przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości zastosowanie znajduje art. 22 ust. 6c-6d ustawy o PIT, który różnicuje sposób ustalania kosztów w zależności od sposobu nabycia. Natomiast na podstawie art. 22 ust. 6c ustawy o PIT koszty uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c), z zastrzeżeniem ust. 6d, stanowią udokumentowane koszty nabycia lub udokumentowane koszty wytworzenia, powiększone o udokumentowane nakłady, które zwiększyły wartość rzeczy i praw majątkowych, poczynione w czasie ich posiadania.

W ocenie Wnioskodawców, w przedstawionym stanie faktycznym są Oni uprawnieni do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu – przy ustalaniu dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości – wartości wierzytelności alimentacyjnej, która wygasła na skutek przeniesienia na rzecz Wnioskodawców prawa własności do nieruchomości.

Punktem wyjścia dla prawidłowej oceny skutków podatkowych jest ustalenie rzeczywistego charakteru czynności dokonanej pomiędzy stronami.

Zgodnie z art. 453 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm., dalej: „KC”), jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się z zobowiązania spełnia – za zgodą wierzyciela – inne świadczenie, zobowiązanie wygasa (tzw. świadczenie w miejsce wykonania – datio in solutum).

W analizowanej sprawie:

·      istniała wymagalna i skonkretyzowana wierzytelność alimentacyjna,

·      prowadzona była egzekucja komornicza,

·      egzekucja okazała się częściowo nieskuteczna,

·      strony zawarły porozumienie mające na celu zaspokojenie wierzycieli,

·      przeniesienie własności nieruchomości było bezpośrednio powiązane z istniejącym długiem,

·      Wnioskodawcy zrzekli się pozostałej części wierzytelności.

W konsekwencji należy uznać, że analizowana czynność miała ekonomicznie odpłatny charakter i stanowiła w istocie wykonanie zobowiązania poprzez świadczenie zastępcze.

Jak wskazano powyżej, przeniesienie własności nieruchomości nastąpiło w ścisłym związku z istniejącą, wymagalną wierzytelnością alimentacyjną oraz prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym i stanowiło element uzgodnionego sposobu jej zaspokojenia.

W niniejszej sprawie celem stron nie było dokonanie nieodpłatnego przysporzenia, lecz doprowadzenie do rozliczenia istniejącego długu, a przeniesienie własności nieruchomości stanowiło substytut świadczenia pieniężnego.

W konsekwencji czynność ta powinna być kwalifikowana – na gruncie podatkowym – zgodnie z jej rzeczywistym charakterem ekonomicznym, tj. jako świadczenie w miejsce wykonania (tzw. „datio in solutum”).

Zastosowanie konstrukcji datio in solutum oznacza, że po stronie dłużnika dochodzi do wykonania zobowiązania, a po stronie wierzyciela – do jego zaspokojenia poprzez przyjęcie świadczenia niepieniężnego. W takim ujęciu wierzytelność stanowi ekwiwalent świadczenia, a jej wygaśnięcie jest ekonomicznie równoważne zapłacie ceny.

Tym samym, nabycie nieruchomości przez Wnioskodawców miało charakter odpłatny, a „ceną” było zrzeczenie się przysługującej im wierzytelności i zwolnienie z długu ojca Wnioskodawców.

W analizowanym stanie faktycznym brak jest podstaw do przyjęcia, że po stronie ojca Wnioskodawców istniał zamiar dokonania nieodpłatnego przysporzenia:

·      przeniesienie własności nieruchomości nastąpiło w warunkach istniejącego, wymagalnego zadłużenia,

·      czynność ta była bezpośrednio poprzedzona postępowaniem egzekucyjnym,

·      stanowiła element negocjowanego rozliczenia długu,

·      była powiązana z rezygnacją przez Wnioskodawców z dalszego dochodzenia wierzytelności.

W niniejszej sprawie Wnioskodawcy nie otrzymali nieruchomości nieodpłatnie, lecz w zamian za zwolnienie ojca z długu alimentacyjnego co skutkowało realnym, wymiernym uszczerbkiem majątkowym. Zarówno z prawnej, jak i ekonomicznej perspektywy doszło więc do odpłatnego nabycia nieruchomości w zamian za wartość zrzeczonej się wierzytelności.

Odmowa uznania powyższego kosztu prowadziłaby do opodatkowania dochodu, który w rzeczywistości nie powstał – Wnioskodawcy posiadali wierzytelność o określonej wartości, w zamian za jej (częściowe) umorzenie uzyskali nieruchomość, którą następnie sprzedali za kwotę niższą niż wartość wierzytelności.

Zatem, w ocenie Wnioskodawców:

·      przeniesienie własności nieruchomości należy traktować jako odpłatne nabycie,

·      koszt uzyskania przychodu stanowi wartość zrzeczonej wierzytelności,

·      w konsekwencji dochód powinien zostać ustalony jako różnica pomiędzy ceną sprzedaży, a wartością tej wierzytelności (proporcjonalnie do udziałów Wnioskodawców).

Podsumowując, w przedstawionym stanie faktycznym nabycie nieruchomości przez Wnioskodawców nie miało charakteru nieodpłatnego, lecz stanowiło element rozliczenia istniejącego zobowiązania alimentacyjnego. Faktyczny charakter transakcji odpowiada konstrukcji świadczenia w miejsce wykonania (datio in solutum).

W konsekwencji, wartość wierzytelności, z której dochodzenia Wnioskodawcy zrezygnowali, stanowi ekonomiczny odpowiednik ceny nabycia nieruchomości, a tym samym powinna zostać uwzględniona jako koszt uzyskania przychodu przy ustalaniu dochodu z jej odpłatnego zbycia.

Niniejsze stanowisko znajduje również potwierdzenie w następujących interpretacjach indywidualnych organów podatkowych:

·      W interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. 0115-KDIT2- 2.4011.376.2019.2.MD, w której organ wskazał, że: „na gruncie opisanego we wniosku stanu faktycznego, do kosztów uzyskania przychodu – w rozumieniu art. 22 ust. 6c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – z tytułu dokonanej sprzedaży zabudowanej nieruchomości, zaliczyć można jako koszty jej nabycia nominalną wartość wierzytelności, które wygasły w wyniku przeniesienia na rzecz Wnioskodawczyni prawa własności nieruchomości w ramach datio in solutum oraz wydatki na sporządzenie związanego z tym aktu notarialnego, w wysokości przypadającej na sprzedaną nieruchomość.

Należy przy tym wyjaśnić, że w rozważanej sprawie kosztem nabycia nieruchomości jest wartość długu oraz koszt sporządzenia aktu notarialnego przypadające na przedmiotową zabudowaną nieruchomość, a nie – jak wskazuje Wnioskodawczyni – wartość tej nieruchomości powiększona o koszt sporządzenia aktu notarialnego”.

·      W interpretacji indywidualnej z dnia 2 maja 2022 r., sygn. 0115-KDIT3.4011.250.2022.2.AD, w której Dyrektor KIS wskazał, że: „w myśl natomiast art. 453 Kodeksu cywilnego, jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się z zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne świadczenie, zobowiązanie wygasa.

Świadczenie w miejsce wykonania (datio in solutum) jest umową, na mocy której obie strony (dłużnik i wierzyciel) wyrażają zgodę na umorzenie istniejącego dotąd zobowiązania, jeśli dłużnik zamiast pierwotnie ustalonego, spełni inne świadczenie. Przyjmuje się, że umowa, o której mowa w ww. przepisie ma charakter odpłatnej umowy rozporządzającej, gdyż wierzyciel w miejsce dotychczasowego roszczenia uzyskuje inne.

Przenosząc zatem powyższe uregulowania na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że do kosztów uzyskania przychodu – w rozumieniu art. 22 ust. 6c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – z tytułu dokonanej sprzedaży opisanej we wniosku nieruchomości, ma Pani prawo zaliczyć jako koszty jej nabycia:

-     nominalną wartość wierzytelności, które wygasły w wyniku przeniesienia na jej rzecz prawa własności nieruchomości w ramach datio in solutum,

-     dokonaną spłatę na rzecz byłej współwłaścicielki w zamian za przeniesienie na jej rzecz własności udziałów w nieruchomość, oraz

-     wydatki na sporządzenie związanego z tymi czynnościami ostatecznego aktu notarialnego przenoszącego na nią prawo własność nieruchomości w wysokości przypadającej na sprzedaną nieruchomość”.

·      W interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z dnia 13 marca 2026 r., sygn. 0113-KDIPT2- 2.4011.62.2026.1.KR, w której uznano, że: „Jak wynika z powyższych przepisów, podstawą obliczenia podatku jest dochód, stanowiący różnicę pomiędzy przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub prawa określonym zgodnie z art. 19 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj. wartością wyrażoną w cenie określonej w umowie sprzedaży pomniejszoną o koszty odpłatnego zbycia), a kosztami uzyskania przychodu ustalonymi zgodnie – w przedmiotowej sprawie – z art. 22 ust. 6c lub art. 22 ust. 6d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tak obliczony dochód podlega opodatkowaniu 19% podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Przenosząc zatem powyższe uregulowania na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że do kosztów uzyskania przychodu – w rozumieniu art. 22 ust. 6c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – z tytułu dokonanej sprzedaży w 2022 r. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, ma Pan prawo zaliczyć jako koszty jego nabycia:

-     nominalną wartość wierzytelności, która wygasła w wyniku przeniesienia na Pana rzecz m.in. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w ramach zawartej umowy świadczenia w miejsce wykonania (datio in solutum) w zamian za zwolnienie z długu Pana ojca w wysokości przypadającej w dniu zawarcia umowy na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, oraz

-     wydatek poniesiony na sporządzenie związanego z tą czynnością aktu notarialnego przenoszącego na Pana ww. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w wysokości przypadającej na to spółdzielcze własnościowe prawo”.

Ad 2

W przypadku przeznaczenia przez Wnioskodawców całości przychodu uzyskanego z odpłatnego zbycia nieruchomości – w ustawowym terminie – na realizację własnych celów mieszkaniowych, dochód z tego zbycia będzie korzystał ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (tzw. ulga mieszkaniowa).

W ocenie Wnioskodawców, w przypadku przeznaczenia całości przychodu uzyskanego z odpłatnego zbycia nieruchomości na własne cele mieszkaniowe w ustawowym terminie, dochód z tego zbycia będzie korzystał ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o PIT.

Podstawa prawna zwolnienia

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o PIT, wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości, jeżeli przychód uzyskany z tego zbycia zostanie wydatkowany na własne cele mieszkaniowe w terminie określonym w ustawie.

Zakres wydatków uznawanych za realizację własnych celów mieszkaniowych został określony w art. 21 ust. 25 ustawy o PIT i obejmuje w szczególności:

·      nabycie lokalu mieszkalnego,

·      nabycie nieruchomości przeznaczonej pod budowę budynku mieszkalnego,

·      budowę, rozbudowę, nadbudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego lub lokalu.

Ponadto, zwolnienie przewidziane w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o PIT ma charakter przedmiotowy, a nie podmiotowy lub „historyczny”. Oznacza to, że ustawodawca nie uzależnia prawa do zwolnienia od sposobu nabycia zbywanej nieruchomości oraz nie ma znaczenia, czy nieruchomość została nabyta w drodze zakupu, darowizny czy innej czynności nieodpłatnej – kluczowe znaczenie ma wyłącznie sposób wydatkowania przychodu ze sprzedaży.

Spełnienie przesłanek zwolnienia

W przedstawionym stanie faktycznym spełnione zostaną wszystkie przesłanki zastosowania zwolnienia, tj.:

·      doszło do odpłatnego zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat od jej nabycia,

·      Wnioskodawcy uzyskali przychód z tego zbycia,

·      Wnioskodawcy zamierzają przeznaczyć całość tego przychodu na własne cele mieszkaniowe,

·      wydatkowanie nastąpi w terminie przewidzianym w ustawie.

W konsekwencji, dochód z odpłatnego zbycia nieruchomości będzie korzystał ze zwolnienia z opodatkowania w całości – w zakresie, w jakim przychód zostanie faktycznie wydatkowany na cele mieszkaniowe.

Należy podkreślić, że celem wprowadzenia art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o PIT było wspieranie realizacji potrzeb mieszkaniowych podatników.

W związku z tym przepis ten powinien być interpretowany funkcjonalnie, tj. w sposób zapewniający realizację jego celu, jakim jest umożliwienie reinwestycji środków uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości w zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych podatnika.

W konsekwencji, niezależnie od kwalifikacji prawnej nabycia nieruchomości (odpłatnej lub nieodpłatnej), w przypadku przeznaczenia przez Wnioskodawców całości przychodu uzyskanego z jej sprzedaży na własne cele mieszkaniowe, dochód ten będzie korzystał ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o PIT.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) ww. ustawy:

Przytoczony przepis formułuje generalną zasadę, zgodnie z którą nienastępujące w wykonaniu działalności gospodarczej odpłatne zbycie nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości oraz praw określonych w tym przepisie przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, stanowi źródło przychodu podlegające opodatkowaniu. Zatem, jeżeli odpłatne zbycie nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości oraz ww. praw nastąpi po upływie pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie – nie jest źródłem przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a tym samym kwota uzyskana ze sprzedaży nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości oraz ww. praw w ogóle nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

W świetle powyższego, w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) ww. ustawy, co do zasady decydujące znaczenie w kwestii opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych ma moment i sposób ich nabycia.

W tym miejscu należy wskazać, że moment przeniesienia prawa własności w prawie podatkowym określony jest zgodnie z normami prawa cywilnego.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie definiuje pojęcia „nabycia”. Należy zatem odwołać się do przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.), a w szczególności do art. 155 § 1, który stanowi, że:

Podkreślić zatem należy, że użyty w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych termin „nabycie” oznacza każde przeniesienie na nabywcę własności rzeczy lub prawa w ramach spadku, innej jednostronnej czynności, na podstawie aktu prawnego, umowy sprzedaży, zamiany, darowizny lub innej umowy zobowiązującej do przeniesienia własności.

Zgodnie z art. 888 § 1 ustawy Kodeks cywilny:

Przez darowiznę należy rozumieć umowę darowizny, mocą której darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Przysporzenie w drodze darowizny może przybrać postać pieniędzy, określonych rzeczy należących do darczyńcy lub innych przysługujących mu praw majątkowych. Świadczenie na rzecz obdarowanego może polegać zarówno na przesunięciach do majątku obdarowanego określonych przedmiotów majątkowych, jak i na innych postaciach dyspozycji majątkowych darczyńcy prowadzących do zmniejszenia jego majątku, a po stronie obdarowanego – do zwiększenia jego majątku (zwiększenia aktywów lub zmniejszenia pasywów).

Dla oceny charakteru prawnego umowy darowizny nie ma znaczenia motyw dokonanego nieodpłatnie świadczenia, w tym także określone racje gospodarcze. Darowizna jest umową jednostronnie zobowiązującą, która może być zawarta na zasadach ogólnych prawa cywilnego pomiędzy wszystkimi podmiotami (osoby fizyczne, prawne i ułomne osoby prawne). Nie istnieją w zasadzie żadne ograniczenia co do możności przyjmowania darowizn, okolicznością przesądzającą w tym zakresie jest posiadanie zdolności prawnej.

Cechą istotnie wyróżniającą umowę darowizny od wielu umów nazwanych, uregulowanych w Kodeksie cywilnym, jest jej nieodpłatność. Świadczenie darowizny jest bezpłatne tylko wtedy, gdy druga strona umowy nie zobowiązuje się do jakiegokolwiek świadczenia w zamian za uczynioną darowiznę. Nieodpłatność ta oznacza, że darczyńca, dokonując na rzecz drugiej strony przysporzenia, nie może uzyskać jakiegokolwiek ekwiwalentu ani w chwili dokonania umowy darowizny, ani też w przyszłości.

Zatem daną czynność można uznać za darowiznę, jeżeli posiada cechy tegoż zobowiązania, tzn. gdy zostanie złożone oświadczenie darczyńcy o przekazaniu darowizny oraz oświadczenie obdarowanego o jej przyjęciu, a ponadto czynność ta musi polegać na nieodpłatnym świadczeniu darczyńcy (kosztem jego majątku) na rzecz obdarowanego.

Jednocześnie należy wyjaśnić, że użyty w przepisie art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych termin „odpłatne zbycie”, oznacza każde przeniesienie prawa własności nieruchomości lub praw majątkowych w zamian za korzyść majątkową. Termin odpłatne zbycie obejmuje zatem szeroki zakres umów. Jak wskazano, w myśl art. 155 ustawy Kodeks cywilny – umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły. Tym samym określenie „zbycie” odnosi się do wszystkich przypadków przeniesienia własności, nie ogranicza się wyłącznie do sprzedaży czy zamiany, lecz ma zastosowanie do wszystkich czynności prawnych, których skutkiem jest przeniesienie prawa własności do całej rzeczy lub udziału. Pod pojęciem „odpłatnego zbycia” należy rozumieć zatem każde zdarzenie i każdą czynność prawną, w wyniku których dochodzi do przeniesienia prawa własności nieruchomości lub praw (lub udziału w nich) za wynagrodzeniem. Terminem przeciwstawnym do zbycia odpłatnego jest zbycie nieodpłatne, to jest takie, gdy za zbytą rzecz lub prawo zbywca nie otrzymuje świadczenia wzajemnego, przenosząc ich własność pod tytułem darmym.

Przy czym forma uregulowania płatności nie musi mieć charakteru tylko pieniężnego w postaci konkretnego przepływu gotówkowego, może oznaczać także uzyskanie świadczenia wzajemnego w postaci zapłaty w naturze (otrzymanie w zamian innych rzeczy lub praw), działania, zaniechania lub znoszenia. Innymi słowy, pod pojęciem płatności nie należy rozumieć wyłącznie zapłaty w pieniądzu, płatnością może także być zwolnienie z długu, czy potrącenie wzajemnych, wymagalnych wierzytelności (zmniejszenie pasywów zbywcy).

W myśl art. 453 ustawy Kodeks cywilny:

Świadczenie w miejsce wykonania (datio in solutum) jest umową, na mocy której obie strony (dłużnik i wierzyciel) wyrażają zgodę na umorzenie istniejącego dotąd zobowiązania, jeśli dłużnik zamiast pierwotnie ustalonego, spełni inne świadczenie. Przyjmuje się, że umowa, o której mowa w ww. przepisie, ma charakter odpłatnej umowy rozporządzającej, gdyż wierzyciel w miejsce dotychczasowego roszczenia uzyskuje inne. Płatność za świadczenie (wynagrodzenie) nie musi mieć bowiem charakteru pieniężnego, może oznaczać również uzyskanie świadczenia wzajemnego w postaci zapłaty w naturze (otrzymanie w zamian innych rzeczy lub praw), działania, zaniechania lub znoszenia.

Z powyższego wynika, że w przypadku spełnienia przez dłużnika za zgodą wierzyciela świadczenia, w zamian za co zostaje on zwolniony z długu, czynność ta ma charakter odpłatny, gdyż dłużnik za swoje świadczenie zostaje zwolniony z ciążącego na nim długu. Zatem przeniesienie na wierzyciela własności rzeczy lub prawa w zamian za zwolnienie z długu stanowi odpłatne zbycie tej rzeczy lub prawa, nie następuje bowiem pod tytułem darmym.

Z przedstawionego we wniosku opisu sprawy wynika, że:

·      Na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego ojciec Zainteresowanych został zobowiązany do wykonywania obowiązku alimentacyjnego wobec swoich synów.

·      W związku z niewywiązywaniem się z ww. obowiązku alimentacyjnego, wobec ojca Zainteresowanych wszczęto postępowanie egzekucyjne.

·      W toku egzekucji doszło do częściowego zaspokojenia roszczeń Zainteresowanych.

·      Z uwagi na brak realnych możliwości pełnego wyegzekwowania należności w drodze egzekucji, strony podjęły negocjacje w celu pozasądowego uregulowania pozostałego zadłużenia. W wyniku tych ustaleń strony zawarły porozumienie, w ramach którego przyjęto, że zobowiązanie alimentacyjne zostanie w istotnej części zaspokojone poprzez przeniesienie na rzecz Zainteresowanych własności nieruchomości gruntowej należącej do dłużnika, w części 1/2 przypadającej na każdego z braci.

·      W wykonaniu powyższych ustaleń doszło do zawarcia aktu notarialnego, na podstawie którego ojciec Zainteresowanych przeniósł na Ich rzecz własność nieruchomości gruntowej. W treści aktu czynność ta została określona jako darowizna.

·      Przeniesienie własności nieruchomości pozostawało w bezpośrednim związku z istniejącym zadłużeniem alimentacyjnym oraz postępowaniem egzekucyjnym i stanowiło element uzgodnionego między stronami sposobu jego uregulowania. Do zawarcia przedmiotowej umowy nie doszłoby, gdyby nie istnienie wymagalnej wierzytelności Zainteresowanych wobec ojca oraz trudności w jej wyegzekwowaniu.

·      Równolegle z zawarciem umowy przeniesienia własności nieruchomości oraz w wykonaniu zawartej ugody, Zainteresowani zrzekli się dochodzenia pozostałej części wierzytelności alimentacyjnej ponad kwotę już wyegzekwowaną oraz wartość otrzymanej nieruchomości.

·      W konsekwencji powyższych czynności doszło do definitywnego rozliczenia istniejącego pomiędzy stronami stosunku zobowiązaniowego, przy czym przeniesienie własności nieruchomości stanowiło zasadniczy element tego rozliczenia.

·      W dniu 29 września 2025 r. Zainteresowani dokonali odpłatnego zbycia przedmiotowej nieruchomości.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie stosownie do zawartego porozumienia Państwa (Zainteresowanych) ojciec w zamian za przeniesienie – umową darowizny – na rzecz jego wierzycieli, tj. Państwa, prawa własności do nieruchomości gruntowej (w części 1/2 przypadającej na każdego z Zainteresowanych), otrzymał następnie świadczenie wzajemne polegające na zwolnieniu go z ciążącego na nim długu z tytułu zobowiązania alimentacyjnego. Innymi słowy, Państwa ojciec dokonał zbycia własności nieruchomości gruntowej w zamian za zwolnienie z długu (zadłużenia alimentacyjnego). Zwolnienie z długu ma więc w niniejszej sytuacji dla Państwa ojca określoną wartość majątkową, gdyż w jego wyniku przestał on być zobowiązany wobec swoich wierzycieli, tj. Państwa, do zapłaty określonej kwoty pieniężnej. Wartość długu, z której został on zwolniony w zamian za przeniesienie nieruchomości gruntowej jest dla Państwa ojca wynagrodzeniem za przeniesienie własności ww. nieruchomości.

W związku z tym, stwierdzić należy, że czynność przeniesienia prawa własności do nieruchomości gruntowej, celem zwolnienia się z obowiązku zapłaty długu z tytułu zobowiązania alimentacyjnego, stanowi formę odpłatnego zbycia.

Tym samym, odpłatnym nabyciem przez Państwa jest przeniesienie aktem notarialnym w dniu 3 stycznia 2025 r. na rzecz Państwa (Zainteresowanych) własności nieruchomości gruntowej w ramach uregulowania wierzytelności (datio in solutum), tj. w zamian za zwolnienie z długu wynikającego z zobowiązania alimentacyjnego.

Mając na uwadze regulacje zawarte w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, należy stwierdzić, że sprzedaż w dniu 29 września 2025 r. przez Państwa nieruchomości gruntowej, stanowi dla Państwa źródło przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i podlega opodatkowaniu 19% podatkiem dochodowym na zasadach określonych w art. 30e ust. 1 ww. ustawy, ponieważ została dokonana przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło jej nabycie (w styczniu 2025 r.).

W myśl art. 30e ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do art. 30e ust. 2 ww. ustawy:

Zgodnie z uregulowaniami zawartymi w art. 19 ust. 1 ww. ustawy:

Stosownie do art. 19 ust. 3 ww. ustawy:

Pojęcie kosztów odpłatnego zbycia nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane w ustawie, należy zatem stosować językowe rozumienie tego wyrażenia, zgodnie z którym za koszty sprzedaży nieruchomości lub praw majątkowych uważa się wszystkie wydatki poniesione przez sprzedającego, które są konieczne, aby transakcja mogła dojść do skutku (wszystkie niezbędne wydatki bezpośrednio związane z tą czynnością).

Można do takich kosztów m.in. zaliczyć:

-     związane ze zbyciem koszty wyceny sprzedawanej nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego;

-     prowizje pośredników w sprzedaży nieruchomości;

-     koszty ogłoszeń w prasie związanych z zamiarem sprzedaży nieruchomości;

-     wydatki związane ze sporządzeniem przez notariusza umowy cywilnoprawnej;

-     opłatę notarialną, koszty i opłaty sądowe.

Koszty te nie są kosztami nabycia, lecz jako koszty odpłatnego zbycia pomniejszają przychód.

Kosztów odpłatnego zbycia nie należy utożsamiać z kosztami uzyskania przychodu. Ustalenie kosztów uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia odbywa się natomiast zgodnie z art. 22 ust. 6c lub 6d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w zależności od tego, czy zbywaną nieruchomość lub prawo nabyto odpłatnie, czy nieodpłatnie.

Ustalenie kosztów uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia odbywa się natomiast zgodnie z art. 22 ust. 6c lub 6d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w zależności od tego, czy zbywaną nieruchomość lub prawo nabyto odpłatnie, czy nieodpłatnie.

Ponieważ czynność przeniesienia prawa do nieruchomości, celem zwolnienia się z obowiązku zapłaty długu z tytułu zobowiązania alimentacyjnego, ma charakter odpłatnej umowy, zastosowanie znajdzie tu art. 22 ust. 6c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W myśl art. 22 ust. 6c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do art. 22 ust. 6e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

W świetle powyższego definicję kosztów uzyskania przychodów z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości lub prawa majątkowego ustawodawca precyzuje poprzez bezpośrednie wskazanie, że koszty takie stanowią udokumentowane koszty nabycia nieruchomości lub prawa majątkowego powiększone o nakłady, które zwiększyły wartość nieruchomości lub prawa majątkowego, a poczynione zostały w czasie jej posiadania.

Koszt nabycia, co do zasady, określa umowa notarialna sprzedaży, na podstawie której nabywca staje się właścicielem nieruchomości lub prawa majątkowego. Kosztem nabycia bez wątpienia będzie zatem cena jaką zapłacił nabywca zbywcy za nieruchomość będącą przedmiotem sprzedaży, niezależnie od tego czy zakup ten jest sfinansowany kredytem bankowym, czy też środki na zakup nieruchomości pochodzą z oszczędności nabywcy. Kosztem nabycia są również wydatki notarialne, czyli wydatki związane ze sporządzeniem aktu notarialnego związanego z nabyciem nieruchomości, pod warunkiem, że w istocie nabywca takie wydatki poniósł.

Jak wynika z powyższych przepisów, podstawą obliczenia podatku jest dochód, stanowiący różnicę pomiędzy przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub prawa określonym zgodnie z art. 19 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj. wartością wyrażoną w cenie określonej w umowie sprzedaży pomniejszoną o koszty odpłatnego zbycia), a kosztami uzyskania przychodu ustalonymi zgodnie – w przedmiotowej sprawie – z art. 22 ust. 6c ww. ustawy. Tak obliczony dochód podlega opodatkowaniu 19% podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Stosownie bowiem do treści art. 30e ust. 4 ww. ustawy:

Z kolei, jak stanowi art. 30e ust. 5 ww. ustawy:

W myśl natomiast art. 30e ust. 7 ww. ustawy:

Stosownie do art. 45 ust. 1a pkt 3 ww. ustawy:

Przenosząc zatem powyższe uregulowania na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że do kosztów uzyskania przychodu – w rozumieniu art. 22 ust. 6c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – z tytułu dokonanej sprzedaży w 2025 r. nieruchomości gruntowej, mają Państwo prawo zaliczyć jako koszty jego nabycia nominalną wartość wierzytelności w części jaka przypadała na każdego z Państwa (Zainteresowanych), która wygasła w wyniku przeniesienia na Państwa rzecz prawa własności do nieruchomości gruntowej w ramach uregulowania wierzytelności, tj. w zamian za zwolnienie z długu Państwa ojca, wynikającego ze zobowiązania alimentacyjnego.

Stanowisko Państwa w zakresie pytania oznaczonego nr 1 uznano za prawidłowe.

Przepis art. 21 ust. 1 pkt 131 ww. ustawy stanowi, że:

Dochód zwolniony należy obliczyć według następującego wzoru:

dochód zwolniony = D × W/P

gdzie:

D – dochód z odpłatnego zbycia nieruchomości lub prawa,

W – wydatki poniesione na cele mieszkaniowe wymienione w art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,

P – przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości lub prawa.

Należy wyjaśnić, że powyższe zwolnienie obejmuje taką część dochodu uzyskanego z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości (prawa majątkowego), jaka proporcjonalnie odpowiada udziałowi poniesionych wydatków na własne cele mieszkaniowe w osiągniętych przychodach z odpłatnego zbycia. W sytuacji, gdy przychód z odpłatnego zbycia zostanie w całości przeznaczony na cele mieszkaniowe, to wówczas uzyskany z tego tytułu dochód będzie w całości korzystał ze zwolnienia od podatku dochodowego.

Cele mieszkaniowe, których sfinansowanie przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych uprawnia do skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania, wymienione zostały w art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że:

Zgodnie z art. 21 ust. 25a ww. ustawy:

W myśl art. 21 ust. 26 ww. ustawy:

Przy czym, stosownie do art. 21 ust. 28 ww. ustawy:

Wskazać w tym miejscu należy, że ulgi i zwolnienia są wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania wynikającej z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. Nr 78 poz. 483 ze zm.) stanowiącego, że:

Oznacza to, że wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą bezwzględnie wynikać z przepisów prawa i być interpretowane ściśle z jego literą. Tym samym podkreślenia wymaga fakt, że tylko określone zdarzenia prawne, bądź spełnienie określonych przesłanek, od których ustawodawca uzależnia prawo do zwolnienia z opodatkowania, skutkuje zwolnieniem dochodu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Oznacza to, że w prawie podatkowym w stosunku do wszelkich ulg i zwolnień zabronione jest stosowanie rozszerzającej wykładni przepisów.

Z istoty rozwiązania zawartego w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że podstawową okolicznością decydującą o możliwości skorzystania z przedmiotowego zwolnienia jest przeznaczenie przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości i określonych praw majątkowych nie później niż w okresie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym została ona dokonana, na wskazane w art. 21 ust. 25 ww. ustawy własne cele mieszkaniowe. Zawarte w tych przepisach wyliczenie tzw. wydatków mieszkaniowych, których realizacja uprawnia do zastosowania ww. zwolnienia ma charakter enumeratywny (wyczerpujący).

Należy zauważyć, że wszelkiego rodzaju ulgi czy zwolnienia są odstępstwem od konstytucyjnej zasady równości i powszechności opodatkowania, w sposób szczegółowy uregulowanymi w przepisach materialnego prawa podatkowego. Są one przywilejami, z których podatnik ma prawo, a nie obowiązek skorzystania. Zatem, oceniając ciążące na nim obowiązki wynikające z zastosowania danej ulgi czy zwolnienia podatkowego należy dokonać ścisłej, literalnej wykładni przepisu regulującego daną ulgę czy zwolnienie. W związku z tym, tylko wydatkowanie środków uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości i określonych praw majątkowych – w terminie i na cele wskazane w art. 21 ust. 1 pkt 131, a szczegółowo określone w art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – pozwala na zastosowanie przedmiotowego zwolnienia.

Rozstrzygając zatem o prawie do zwolnienia z opodatkowania należy pamiętać, że zawarty w art. 21 ust. 25 ustawy katalog wydatków uprawniających do zwolnienia ma charakter zamknięty i w związku z tym tylko wydatkowanie środków na realizację celów w nim wskazanych pozwala na skorzystanie ze zwolnienia z opodatkowania. Inne wydatki niż wymienione w tym katalogu nie uprawniają do skorzystania z powyższego zwolnienia.

Z treści art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że do zastosowania ulgi w nim przewidzianej konieczne jest spełnienie dwóch warunków, a mianowicie: wydatkowanie przychodu na własne cele mieszkaniowe i dokonanie tej czynności przed upływem trzyletniego terminu od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło zbycie.

Przy czym, jak już uprzednio wskazałem, zwolnienie obejmuje taką część dochodu uzyskanego z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości lub prawa, jaka proporcjonalnie odpowiada udziałowi poniesionych wydatków na własne cele mieszkaniowe w osiągniętych przychodach z odpłatnego zbycia.

Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, uważa się m.in. wydatki poniesione na nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem (art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

W tym miejscu jeszcze raz należy podkreślić, że ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych dopuszcza możliwość skorzystania ze zwolnienia podatkowego poprzez przeznaczenie przychodu ze sprzedaży na wskazane w tej ustawie cele mieszkaniowe, o jakich mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z art. 21 ust. 25 pkt 1 i pkt 2. Niemniej jednak, aby podatnik mógł wywodzić prawo do zastosowania przedmiotowego zwolnienia, a tym samym z niego skorzystać, to musi bezwzględnie spełnić wynikające z tego przepisu warunki.

Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że w rozpatrywanej sprawie wydatkowanie przez Państwa – w ustawowo określonym terminie, tj. w okresie począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie – środków (przychodu) z odpłatnego zbycia nieruchomości gruntowej na Państwa własne cele mieszkaniowe, tj. jak Państwo wskazali na nabycie udziałów w lokalu mieszkalnym stanowiącym odrębną nieruchomość, będzie uprawniać Państwa do skorzystania ze zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 131 w zw. z art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zaznaczyć jednakże należy, że ww. zwolnienie będzie obejmować taką część dochodu uzyskanego z tytułu sprzedaży ww. nieruchomości gruntowej (udziału) jaka proporcjonalnie odpowiadać będzie iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie osiągniętym z odpłatnego zbycia nieruchomości gruntowej (udziału). Zatem, w sytuacji gdy cały przychód osiągnięty przez Państwa ze zbycia nieruchomości gruntowej (udziału) zostanie wydatkowany na nabycie udziałów w lokalu mieszkalnym – tym samym, dochód z tytułu sprzedaży ww. nieruchomości gruntowej (udziału) będzie w całości zwolniony z podatku dochodowego.

Stanowisko Państwa w zakresie pytania oznaczonego nr 2 uznano za prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Państwa i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym oraz w dniu wydania interpretacji.

Organ podkreśla, że procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Organ wydający interpretacje opiera się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku. Postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej ma na celu wyjaśnienie wątpliwości co do sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego materialnego do określonego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.) jest sam przepis prawa. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Organ nie prowadzi postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku. W stosunku do tych okoliczności wyraża swoje stanowisko, które zawsze musi być jednak ustosunkowaniem się do poglądu (stanowiska) prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę. Jeżeli zatem, przedstawiony we wniosku stan faktyczny (zdarzenie przyszłe) różni się/będzie różnić się od występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie chroniła Państwa w zakresie rzeczywiście zaistniałego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania

A (Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.