Interpretacja 0113-KDIPT2-2.4011.531.2026.3.ACZ

Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie dotyczącym zastosowania zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe w odniesieniu do:

• przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego – jest prawidłowe,
• kwoty, którą bank Panu zwróci i która będzie stanowiła zwrot środków wpłaconych przez kredytobiorców do banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem, a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według kursu waluty przyjętego w ugodzie zostaną uznane za nadpłatę kredytu nienależną bankowi – jest nieprawidłowe,
• kwoty odsetek ustawowych za opóźnienie, którą bank Panu zwróci – jest nieprawidłowe,
• kwoty kosztów zastępstwa procesowego, którą bank Panu zwróci – jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

28 maja 2026 r. złożył Pan wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem złożonym 24 czerwca 2026 r. oraz pismem złożonym 2 lipca 2026 r. – w odpowiedzi na wezwania. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Kredyt hipoteczny na cele mieszkaniowe (zakup od Spółdzielni Mieszkaniowej odrębnej własności lokalu oraz wykończenie lokalu) został zaciągnięty w 2006 r., w walucie CHF, w Banku ….:

·         szczegóły kredytu: kwota kredytu – 191 710,18 PLN,

·         kwota spłacona dotychczas: 260 906,29 PLN,

·         pozostała kwota do spłaty: 147 448,69 PLN (po przeliczeniu z CHF).

Toczy się rozprawa sądowa dotycząca stosowania w zapisie umowy klauzuli abuzywnych. Propozycja ugody ze strony Banku.

Szczegóły propozycji ugody:

1.    Umorzenie zadłużenia 147 448,69 PLN;

2.    Bank zobowiązuje się do zwrotu kwoty wynikającej z rozliczenia kredytu w wysokości 108 328,97 PLN, w której jest również połowa odsetek ustawowych za opóźnienie obliczonych od spłat dokonanych przez Kredytobiorcę, za okres od daty wpływu pozwu do Banku do dnia poprzedzającego kalkulację ugody – w wysokości 33 732,86 PLN, oraz połowa kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 5 400 PLN.

Kredyt został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej.

Kredyt zaciągnięty jest na 2 osoby (Pan i Pana żona).

Nie korzystaliście Państwo dotychczas z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji.

Chcecie Państwo zakończyć spór z Bankiem podpisaniem ugody, ale istotnym jest zrozumienie, czy ugoda nie wygeneruje przychodu, który podlega opodatkowaniu PIT, który nie jest zwolniony w rozporządzeniu Ministra Finansów.

W uzupełnieniu wniosku wskazał Pan, że data zawarcia umowy o kredyt to 19 lipca 2006 r.

Zgodnie z zawartą umową o kredyt, wszyscy kredytobiorcy (Pan i Pana żona) odpowiadają za spłatę kredytu solidarnie, a więc do pełnej wysokości.

Kredyt został udzielony przez Bank …., który później został przejęty przez Bank ….

Na pytanie Organu o treści cyt.: „Jaki dokładnie cel zaciągnięcia kredytu został wpisany w umowie o kredyt, zgodnie z treścią tej umowy?”, wskazał Pan, że cel: zakup od Spółdzielni Mieszkaniowej odrębnej własności lokalu oraz wykończenie lokalu położonego w miejscowości …., ul…….

Lokal mieszkalny, którego dotyczy zaciągnięty kredyt jest położony w Polsce lub w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej – adres: ul. …., ………. Jest Pan współwłaścicielem ww. lokalu mieszkalnego, drugim jest Pana żona. Jest to lokal, który wciąż Państwo zamieszkują.

Kredyt jest kredytem hipotecznym zaciągniętym na cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.). Celem, na który zaciągnięto kredyt jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego.

Kredyt został zabezpieczony: hipoteką zwykłą na wysokość zaciągniętego kredytu oraz hipoteką kaucyjną z tytułu odsetek i kosztów udzielonego kredytu ustanowione one są na rzecz Banku na finansowanej nieruchomości położonej we ….., przy ul. ……..

Zawarcie ugody z Bankiem nastąpi w tym roku, dokładnego terminu jeszcze nie ma, ale powinno to nastąpić w przeciągu kilku tygodni. Stronami będą: Pan z żoną oraz Bank …. Zawarta ugoda będzie ugodą pozasądową.

W ugodzie z Bankiem zostanie potwierdzone, że umowa jest ważna, ale zmieniają się jej postanowienia.

W ramach ugody z Bankiem nie nastąpi „przewalutowanie”. Kwoty do rozliczenia, które były wypłacone bądź wypłacane w walucie CHF, będą jedynie przeliczane według określonego kursu.

Kwota objęta ugodą to:

1.    Bank zwalnia Kredytobiorcę z długu (umarza zadłużenie Kredytobiorcy) w zakresie kwoty 147 448,69 PLN obejmującej:

·         kapitał 147 376,53 PLN,

·         odsetki od należności regularnych 72,16 PLN.

2.    Ponadto, Bank zobowiązuje się do zwrotu kwoty wynikającej z rozliczenia kredytu w wysokości 108 328,97 PLN.

Dokładne wyliczenie:

1.    Saldo kapitału do spłaty w CHF: 31 920,41.

2.    Saldo kapitału do spłaty w PLN: 147 376,53.

3.    Kwota wypłat transz w PLN: 191 710,18.

4.    Łączna kwota spłat w PLN: 260 906,29.

5.    Dodatkowa kwota dla Klienta związana z postępowaniem sądowym w PLN: 39 132,86.

6.    Kwota zwrotu w PLN: 108 328,97.

Umorzenie przez bank zadłużenia z tytułu kredytu będzie dotyczyć wszystkich Kredytobiorców.

Na pytanie Organu o treści cyt.: „Co będzie wchodziło w skład kwoty, którą bank zobowiąże się zwrócić i wynikającej z rozliczenia kredytu – z wyłączeniem kwoty stanowiącej połowę odsetek ustawowych za opóźnienie w wysokości 33 732,86 zł oraz z wyłączeniem kwoty stanowiącej połowę kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 5 400 zł? Czy pozostała kwota będzie stanowić:

·         zwrot środków, które zostały wpłacone przez kredytobiorców do banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem, a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według kursu waluty przyjętego w ugodzie zostały/zostaną uznane za nadpłatę kredytu nienależną bankowi albo

·         zwrot środków wpłaconych przez kredytobiorców wcześniej do banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem i które w wyniku ugody stały się/staną się nienależne bankowi (z jakiego powodu), albo

·         odszkodowanie ze strony banku (jeśli tak, za jakie szkody), albo

·         wynagrodzenie za zaniechanie dochodzenia przez kredytobiorców roszczeń wobec banku na drodze sądowej lub odstąpienie od takich roszczeń? oraz

·         czy w ugodzie zostanie wprost wskazane, jakim tytułem zostanie wypłacona ta kwota?”,

wskazał Pan, że pozostała kwota jest to zwrot środków, które zostały wpłacone przez Kredytobiorców do Banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem, a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według kursu waluty przyjętego w ugodzie zostaną uznane za nadpłatę kredytu nienależną Bankowi.

Ww. kwota mieści się w kwocie wpłacanej przez Kredytobiorców do Banku tytułem spłaty zadłużenia na rzecz Banku.

Kwota stanowiąca połowę kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 5 400 zł będzie stanowiła kwotę kosztów zastępstwa procesowego faktycznie poniesionych przez Kredytobiorców i wypłacona przez Bank kwota z tego tytułu nie będzie przewyższać kwoty faktycznie poniesionych przez Kredytobiorców kosztów procesu (jest ona małą częścią tych kosztów).

Kwotę w wysokości 108 328,97 zł Bank wypłaci kancelarii ….. Kancelaria ….. Następnie, kancelaria przekaże na Pana konto bankowe kwotę pomniejszoną o koszty zastępstwa procesowego oraz należność kancelarii wynikającą z umowy między Panem i Pana żoną a kancelarią za prowadzenie sprawy sądowej.

Prosi Pan o informację, czy podjęcie wyżej opisanej ugody będzie skutkować dla Pana naliczeniem podatku dochodowego.

Pytania

1.    Czy umorzona kwota zadłużenia 147 448,69 PLN, podlega zaniechaniu poboru podatku dochodowego według rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe?

2.    Czy dodatkowa kwota wynikająca z rozliczenia kredytu w wysokości 108 328,97 PLN, którą Bank zobowiązuje się zwrócić Kredytobiorcom, także podlega zaniechaniu poboru podatku dochodowego według rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe?

Pana stanowisko w sprawie

W Pana ocenie, po analizie dokumentów wynika, że umorzona kwota oraz dodatkowa kwota wynikająca z rozliczenia kredytu podlega zaniechaniu poboru podatku dochodowego.

Stanowisko w sprawie podatku dochodowego jest istotne, gdyż zmienia to na tyle sytuację, iż podpisanie ugody nie byłoby korzystne, a zależy Panu na zakończeniu sporu z Bankiem. Ugoda z Bankiem pozwoli na zakończenie sporu odnośnie nieprawidłowości umowy. Umorzone zadłużenie podlega zaniechaniu poboru podatku dochodowego według rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592):

Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:

• dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz
• dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).

W myśl art. 9 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

• pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;
• pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.

Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Źródła przychodów

Źródła przychodów zostały określone przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. I tak zgodnie z ww. przepisem:

Przychody z poszczególnych źródeł przychodów i zasady ich ustalania zostały uregulowane w art. 12-20 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ww. ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe. W związku z tym każde świadczenie mające realną korzyść finansową, o ile nie stanowi konkretnej kategorii przychodu zaliczanego do jednego ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ww. ustawy, jest dla świadczeniobiorcy przychodem z innych źródeł.

Umorzenie wierzytelności

Przystępując do oceny skutków podatkowych planowanego umorzenia Panu przez bank wierzytelności od zaciągniętego w 2006 r. kredytu hipotecznego, wskazać należy, że instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Instytucja zwolnienia z długu uregulowana została w art. 508 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795):

Istota zwolnienia z długu sprowadza się do tego, że skoro wierzytelność jest prawem wierzyciela, nie ma przeszkód, aby wierzyciel zrzekł się tego prawa, tj. by umorzył zobowiązanie bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Zwolnienie z długu należy do czynności prawnych rozporządzających, bowiem skutkuje ono wygaśnięciem zobowiązania. Samo zrzeczenie się wierzyciela aktem jednostronnym nie wystarcza do zwolnienia z długu.

Dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, zawartego układu, czy też poprzez oświadczenie, umowę). Wierzytelność będzie umorzona wówczas, gdy wierzyciel uzyska wiadomość od dłużnika, że przyjął on (dłużnik) zwolnienie z długu.

Konsekwencją rozporządzeniowego charakteru umowy o zwolnienie z długu jest przysporzenie po stronie dłużnika, które następuje przez zmniejszenie pasywów jego majątku. Skoro zatem dłużnik godzi się na zawarcie zwolnienia z długu to osiąga on przychód, bowiem uzyskuje on przysporzenie.

Wobec tego na skuteczne zwolnienie z długu, w myśl art. 508 Kodeksu cywilnego, składają się dwa elementy:

1)    oświadczenie woli wierzyciela o umorzeniu zobowiązania,

2)    akceptacja tego oświadczenia przez dłużnika.

Przy czym wskazuje się, że zwolnienie z długu może odnosić się do wierzytelności istniejących. Dopuszczalne jest także zwolnienie z długu przyszłego.

Tak więc dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Tym samym stwierdzam, że wartość umorzonych Panu kwot wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego (kwoty kapitału i odsetek), na podstawie ugody z bankiem, którą zawrze Pan w 2026 r., będzie stanowić przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu nieodpłatnych świadczeń, klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy.

Zaniechanie poboru podatku

Prawodawca przewidział przy tym szczególne rozwiązanie dla określonych sytuacji umorzeń kredytów mieszkaniowych. Umożliwił zaniechanie poboru podatku od dochodów z tytułu takich umorzeń.

Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1672):

Natomiast z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia wynika, że:

Z kolei § 4 ww. rozporządzenia stanowi, że:

Zgodnie z treścią art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wskazanego w § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia:

Dochody, od których zaniechano poboru podatku nie są wykazywane w zeznaniach rocznych i nie podlegają opodatkowaniu oraz zgłoszeniu do urzędu skarbowego.

Wobec powyższego, ww. zaniechanie poboru podatku znajdzie zastosowanie do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów zaciągniętych na cele mieszkaniowe i zabezpieczonych hipotecznie, udzielonych przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw, w przypadku, gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego – gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej oraz w przypadku, gdy osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a) inwestycji mieszkaniowej (§ 1 ust. 1 pkt 1 lit. b ww. rozporządzenia). Istotne jest, żeby kredyt mieszkaniowy został przeznaczony na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Pana skutki podatkowe z tytułu umorzenia wierzytelności

W konsekwencji, stwierdzam, że kwota wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego zaciągniętego w 2006 r., która zostanie Panu umorzona przez bank (kwoty kapitału i odsetek) w 2026 r., będzie stanowiła dla Pana przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu nieodpłatnych świadczeń, klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W stosunku do tego przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego zaciągniętego w 2006 r. na zakup odrębnej własności lokalu mieszkalnego oraz wykończenie tego lokalu mieszkalnego, który uzyska Pan w 2026 r. (kwoty kapitału i odsetek), zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe. Spełni Pan bowiem wszystkie przesłanki umożliwiające zastosowanie ww. zaniechania, w tym przesłankę dotyczącą zaciągnięcia kredytu mieszkaniowego na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zatem, Pana stanowisko, w części w której wskazał Pan, że umorzona kwota podlega zaniechaniu poboru podatku dochodowego, należało uznać za prawidłowe.

Pana skutki podatkowe zwrotu przez bank ustalonej kwoty stanowiącej zwrot środków, które zostały wpłacone przez kredytobiorców do banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem, a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według kursu waluty przyjętego w ugodzie zostaną uznane za nadpłatę kredytu nienależną bankowi

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

Skoro jak wskazał Pan w uzupełnieniu wniosku – kwota, którą bank zobowiąże się zwrócić i wynikająca z rozliczenia kredytu – z wyłączeniem kwoty stanowiącej połowę odsetek ustawowych za opóźnienie oraz z wyłączeniem kwoty stanowiącej połowę kosztów zastępstwa procesowego – będzie stanowiła zwrot środków, które zostały wpłacone przez kredytobiorców do banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem, a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według kursu waluty przyjętego w ugodzie zostaną uznane za nadpłatę kredytu nienależną bankowi, to stwierdzam, że zwrot tej kwoty nie będzie stanowił dla Pana przychodu.

Czynność ta nie spowoduje uzyskania przez Pana przysporzenia majątkowego, wzrostu Pana majątku. Otrzymana przez Pana kwota będzie stanowiła zwrot własnych pieniędzy, które nienależnie wpłacił Pan wcześniej do banku.

W takiej sytuacji, pieniądze te nie będą Pana przychodem w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanym do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy i nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji, nie będzie Pan zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu wypłaty Panu przez bank ww. kwoty stanowiącej zwrot środków, które zostały wpłacone przez kredytobiorców do banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem, a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według kursu waluty przyjętego w ugodzie zostaną uznane za nadpłatę kredytu nienależną bankowi.

Przy czym, w odniesieniu do ww. kwoty, którą bank Panu wypłaci, nie znajdzie zastosowania rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.

W przypadku braku powstania przychodu w odniesieniu do ww. kwoty, którą bank Panu zwróci i która będzie stanowiła zwrot środków wpłaconych przez kredytobiorców do banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem, a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według kursu waluty przyjętego w ugodzie zostaną uznane za nadpłatę kredytu nienależną bankowi, czynność ta będzie neutralna podatkowo, tj. nie będzie powodowała powstania przychodu z żadnego ze źródeł podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, do którego zastosowanie ewentualnie mogłoby mieć rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.

Ponadto, z rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe wynika, że zaniechanie poboru podatku na mocy tego rozporządzenia znajduje zastosowanie do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego lub otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania, a zatem nie znajduje zastosowania w odniesieniu do ww. kwoty, którą bank Panu zwróci i która stanowić będzie zwrot środków, które zostały wpłacone przez kredytobiorców do banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem, a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według kursu waluty przyjętego w ugodzie zostaną uznane za nadpłatę kredytu nienależną bankowi.

Zatem, Pana stanowisko w części, w której wskazał Pan, że dodatkowa kwota wynikająca z rozliczenia kredytu podlega zaniechaniu poboru podatku dochodowego – w odniesieniu do kwoty, którą bank Panu zwróci i która będzie stanowiła zwrot środków wpłaconych przez kredytobiorców do banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem, a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według kursu waluty przyjętego w ugodzie zostaną uznane za nadpłatę kredytu nienależną bankowi, należało uznać za nieprawidłowe.

Pana skutki podatkowe z tytułu wypłaty przez bank odsetek ustawowych za opóźnienie

Ustosunkowując się natomiast do kwestii opodatkowania odsetek ustawowych za opóźnienie, które bank Panu wypłaci, należy wskazać, że instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795), zgodnie z którym:

Na podstawie art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego:

Nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.

Na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Jak wynika z brzmienia tego przepisu zwolnienie to obejmuje tylko takie odsetki, które spełniają równocześnie dwa warunki:

1)    są naliczane z tytułu nieterminowej wypłaty należności,

2)    świadczenia, od których są naliczane nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, są wolne od podatku dochodowego lub na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano od nich poboru podatku.

Skoro zatem, zwrot przez bank ww. kwoty stanowiącej zwrot środków wpłaconych przez kredytobiorców do banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem, a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według kursu waluty przyjętego w ugodzie zostaną uznane za nadpłatę kredytu nienależną bankowi nie będzie stanowić przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone z tego tytułu odsetki ustawowe za opóźnienie będą podlegały zwolnieniu z opodatkowania na mocy art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Reasumując, ww. odsetki ustawowe za opóźnienie, które bank Panu wypłaci będą stanowić dla Pana przychód z innych źródeł stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jednakże w związku z tym, że jak wyżej wyjaśniłem, ww. kwota zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych, którą bank Panu wypłaci, nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone Panu od tej kwoty odsetki będą korzystać ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji, nie będzie Pan zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych w związku z otrzymaniem od banku w ramach ugody ww. kwoty.

Zatem, ponieważ ww. odsetki ustawowe za opóźnienie będą podlegały zwolnieniu podatkowemu na mocy art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a nie zaniechaniu poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe, to Pana stanowisko w części, w której wskazał Pan, że dodatkowa kwota wynikająca z rozliczenia kredytu podlega zaniechaniu poboru podatku dochodowego – w odniesieniu do kwoty stanowiącej połowę odsetek ustawowych za opóźnienie obliczonych od spłat dokonanych przez kredytobiorcę, należało uznać za nieprawidłowe.

Pana skutki podatkowe z tytułu zwrotu połowy kosztów zastępstwa procesowego

Przechodząc do kwestii zwrotu na Pana rzecz połowy kosztów zastępstwa procesowego wskazuję, że stosownie do art. 98 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 468 ze zm.):

Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:

Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:

Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda. Zwrot ten nie rodzi więc obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie będzie przewyższać faktycznie poniesionych przez powoda wydatków.

Mając na uwadze powyższe, skoro kwota stanowiąca połowę kosztów zastępstwa procesowego będzie stanowiła kwotę kosztów zastępstwa procesowego faktycznie poniesionych przez kredytobiorców i wypłacona przez bank kwota z tego tytułu nie będzie przewyższać kwoty faktycznie poniesionych przez kredytobiorców kosztów procesu, to stwierdzam, że zwrot tej kwoty nie spowoduje powstania u Pana przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W takiej sytuacji zwrot ten nie będzie stanowił po Pana stronie przysporzenia, wzrostu Pana majątku. Otrzymana kwota będzie stanowiła jedynie zwrot poniesionych wcześniej przez Pana wydatków.

Pieniądze te nie będą Pana przychodem w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanym do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy i nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji, nie będzie Pan zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego w związku z otrzymaniem od banku w ramach ugody ww. kwoty.

Przy czym, w odniesieniu do ww. kwoty stanowiącej zwrot połowy kosztów zastępstwa procesowego, którą bank Panu wypłaci, nie znajdzie zastosowania rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.

Jak wskazano wyżej, zwrot Panu przez bank ww. kwoty stanowiącej połowę kosztów zastępstwa procesowego nie będzie powodował powstania przychodu z żadnego ze źródeł podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, do którego zastosowanie ewentualnie mogłoby mieć rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe. Ponadto, rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe nie znajduje zastosowania w odniesieniu do ww. kwoty stanowiącej zwrot połowy kosztów zastępstwa procesowego.

Zatem, Pana stanowisko w części, w której wskazał Pan, że dodatkowa kwota wynikająca z rozliczenia kredytu podlega zaniechaniu poboru podatku dochodowego – w odniesieniu do kwoty, którą bank Panu zwróci i która będzie stanowiła zwrot połowy kosztów zastępstwa procesowego, należało uznać za nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Podkreślam, że procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Wydając interpretacje opieram się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku – nie prowadzę postępowania dowodowego. Postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej ma na celu wyjaśnienie wątpliwości co do sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego materialnego do określonego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.) jest sam przepis prawa. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Nie prowadzę postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku.

Ponadto, wskazuję, że z uwagi na to, że interpretacje prawa podatkowego wydawane są w indywidualnej sprawie zainteresowanego, co wynika z art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa  – niniejsza interpretacja dotyczy wyłącznie Pana. Nie wywołuje skutków prawnych dla innych osób (np. Pana żony).

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego …., ul. …….., ……... Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.