Skutki podatkowe zwrotu kwoty na podstawie zawartej ugody.
Wnioskodawca (osoba fizyczna) w 2004 roku zawarł umowę kredytu hipotecznego indeksowanego do franka szwajcarskiego na budowę domu. W 2022 roku wystąpił do sądu o unieważnienie umowy z powodu klauzul abuzywnych. Sprawa zakończyła się ugodą sądową, na mocy której bank umorzył część zadłużenia (48 663,36 zł)…
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualne
6 stycznia 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 15 grudnia 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych. Uzupełnił go Pan – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 2 marca 2026 r. (wpływ 6 marca 2026 r.).
Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Bank …. oraz …. (Wnioskodawca), .... zawarli w dniu 9 kwietnia 2004 r. umowę kredytu … nr ....Kredyt został udzielony w kwocie 67 180 CHF wypłaconym faktycznie w PLN w wysokości 201 709,14 zł, indeksowanym do franka szwajcarskiego, na budowę domu w miejscowości …, gm. …., co stanowi jedną inwestycję mieszkaniową. Spłata kredytu wraz z odsetkami miała nastąpić w okresie od 1 lipca 2004 r. do 1 kwietnia 2029 r. w miesięcznych ratach kapitałowo-odsetkowych. Oprocentowanie kredytu na dzień sporządzenia umowy wynosiło 2,0200% w skali roku i stanowiło sumę marży Banku niezmiennej w okresie trwania umowy w wysokości 1,8 % oraz stawki referencyjnej w wysokości 0,2200% w chwili zawierania umowy. Prawnym zabezpieczeniem spłaty kredytu były: hipoteka kaucyjna w złotych polskich do kwoty 18 500 CHF, hipoteka zwykła w kwocie 67 180 CHF, wpisane w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, cesja na rzecz Banku wierzytelności z tytułu umowy ubezpieczenia nieruchomości, oświadczenie o poddaniu się egzekucji na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego. Oprocentowanie kredytu było zmienne w stosunku rocznym i ulegało zmianie w dniu rozpoczynającym miesięczny okres obrachunkowy. Odsetki naliczane miały być miesięcznie, od pozostałej do spłaty kwoty wykorzystanego kredytu. Rozliczenie każdej wpłaty dokonanej przez Kredytobiorcę miało następować z dniem 1 każdego miesiąca poprzez potrącenie, przy czym podstawą potrącenia były środki w walucie polskiej następnie przeliczane przez Bank, według aktualnej tabeli kursów Banku. Do rozliczania transakcji wypłat i spłat kredytów stosowane miały być odpowiednio kursy kupna/sprzedaży stosowanych przez Bank …., a obowiązującą w chwili dokonywania przez …. określonych w umowie przeliczeń kursowych.
W maju 2022 r., z uwagi na zawarte w umowie niedozwolone postanowienia umowy – klauzule abuzywne, złożony został pozew o unieważnienie umowy kredytowej. Sprawa toczyła się przed Sądem …. w …., I Wydział ….., pod sygnaturą akt …… , która zakończyła się ugodą sądową, którą ustalono, że Wnioskodawca mając pełną świadomość i rozumiejąc skutki dokonywanej czynności prawnej (w tym w szczególności finansowe), dobrowolnie zgodził się odstąpić od dochodzenia od Banku roszczeń objętych sporem oraz innych wywodzonych z zarzutu nieważności Umowy lub niedozwolonego charakteru postanowień Umowy w brzmieniu sprzed zmiany Umowy dokonanej tą Ugodą, w zamian za zmianę postanowień Umowy w zakresie zobowiązań Kredytobiorcy (i odpowiadających im praw Banku), to jest strony dokonały zmiany waluty zadłużenia, określonej w Umowie, na walutę polską na zasadach określonych w Ugodzie w ten sposób, że kwota kredytu (kapitał) stanowiła sumę kwot wypłaconych tytułem kredytu i wynosiła 201 709,14 PLN, a jeśli jakakolwiek część wypłaty nastąpiła w CHF, Bank przeliczył ją na walutę polską po średnim kursie Narodowego Banku Polskiego z dnia wypłaty.
Zgodnie z Ugodą:
Dalej Ugoda stanowiła, że wysokość marży odpowiada wysokości marży kredytów mieszkaniowych ponad średnią wartość ….. dla miesiąca, w którym została zawarta Umowa. Dalej Ugoda stanowiła, że po zmianie waluty zadłużenia na walutę polską, w wyniku przeprowadzonych negocjacji Strony uzgadniają, że pozostałe do spłaty zadłużenie Wnioskodawcy wobec Banku z tytułu Umowy, na dzień zawarcia Ugody wynosi 0,00 złotych. Bank oświadczył, że nie będzie zgłaszał roszczeń w stosunku do Wnioskodawcy w związku z Umową. Jednocześnie Bank odstępuje od naliczania odsetek bieżących należnych z tytułu spłaty ostatniej raty. Tym samym Strony uznały, że kredyt udzielony na podstawie Umowy został spłacony w całości. Bank zwolnił m.in. Wnioskodawcę z długu (umorzył zadłużenie Wnioskodawcy) w łącznej kwocie 48 663,36 złotych, a Wnioskodawca dokonane zwolnienie z długu przyjął.
Natomiast zgodnie z § 1 ust. 8 Ugody Bank, w terminie 21 dni od daty podpisania Ugody, miał wypłacić udział należny Wnioskodawcy w kwocie dodatkowej w wysokości 8 833,34 zł. Bank zobowiązał się do zapłaty ww. należności w terminie 21 dni od zawarcia Ugody na rachunek należący do Wnioskodawcy. Wnioskodawca nie korzystał wcześniej z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej. W celu zaniechania poboru podatku złożone zostało oświadczenie o zaciągnięciu kredytu na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej. W kredytowanej nieruchomości nadal Wnioskodawca zamieszkuje. Kredyt w całości przeznaczono na zakup ww. nieruchomości. Z informacji Banku zawartej w ugodzie wynika, że kwota umorzonego długu jest na mocy stosownego rozporządzenia MF dotyczącego zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych przychodów związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe zwolniona z podatku. Co do kwoty 26 500 zł wypłaconej przez Bank, a stanowiącej rozliczenie umowy, to Bank nie określił czy wystawi PIT-11. Bank zrealizował postanowienia finansowe ugody. PIT-11 jeszcze Wnioskodawca nie otrzymał.
Ponadto w uzupełnieniu wniosku na pytania Organu udzielono następujących odpowiedzi:
a) Czy kwota 8 833,34 zł, którą otrzyma Pan od banku, w wyniku zawarcia ugody, jest zwrotem na Pana rzecz środków pieniężnych, które wcześniej, na mocy umowy kredytowej przekazał Pan na rzecz banku w ramach spłaty rat kapitałowo-odsetkowych, czy jest to inna kwota – jaka (czego dotyczy)?
Odp.: Ugoda nie zawiera jednoznacznego stwierdzenia. Ugoda stwierdza jedynie, że cyt. „Kredytobiorca oświadcza, iż godzi się na zawarcie Ugody w celu:
(i) potwierdzenia dotychczasowego związania postanowieniami Umowy, o których mowa w § 2 ust. 3 pkt 1), oraz
(ii) wyrażenia zgody na zastąpienie tych postanowień Umowy, postanowieniami Ugody w zakresie zmiany waluty, wysokości i zasad spłaty wierzytelności kredytowej i potwierdza, że rozumie, iż czynności te są dokonywane w celu dalszego niepowoływania się na ewentualnie niedozwolony charakter postanowień Umowy w brzmieniu sprzed zawarcia Ugody i niedochodzenia roszczeń z tego tytułu.
Mając na względzie oświadczenia złożone w § 2 ust. 2, 3 i 4, Kredytobiorca potwierdza, iż zdając sobie sprawę z przysługujących Mu uprawnień na wypadek braku związania określonymi postanowieniami Umowy, w tym w szczególności na wypadek stwierdzenia trwałej bezskuteczności Umowy, świadomie decyduje się zawrzeć Ugodę. Bank zwalnia Kredytobiorcę z długu (umarza zadłużenie Kredytobiorcy) w kwocie 48 663,36 złotych stanowiącej różnicę między kwotą zadłużenia wskazaną w § 1 ust. 3, a kwotą zadłużenia wskazaną w § 1 ust. 8, a Kredytobiorca dokonane zwolnienie z długu przyjmuje. Bank, w terminie 21 dni od daty podpisania Ugody, wypłaci Kredytobiorcy kwotę dodatkową w wysokości 26 500,00 PLN. Bank zobowiązuje się do zapłaty ww. należności w terminie 21 dni od zawarcia Ugody w następujący sposób: kwota 8 833,34 zł (tytułem zwrotu 1/3 kwoty dodatkowej) zostanie uiszczona na rachunek należący do Kredytobiorcy …..”.
Ugoda nie definiuje nigdzie określenia „kwota dodatkowa”. Podkreślić należy, że między stronami nie było żadnych innych relacji poza zawartą umową kredytu i ugodą sądową, skutkującą umorzeniem pozostałego długu, wypłatą kwoty 8 833,34 zł na rzecz Wnioskodawcy i zwrotem kosztów postępowania sądowego. Nie było żadnej innej causy świadczenia kwoty 8 833,34 zł ze strony Banku na rzecz Wnioskodawcy, poza właśnie częściowym zwrotem nadpłaconych wcześniej rat kredytu hipotecznego, bo nie był to zwrot całkowity. Wnioskodawca jednak chcąc zakończyć przedłużającą się sprawę sądową, zgodził się na ograniczenie spłaty przez Bank, byle tylko zakończyć już jakiekolwiek relacje z Bankiem.
b) Z czego będzie wynikała wypłata tej kwoty na rzecz Pana, którą proponuje bank, jaki będzie miała charakter, jakim tytułem bank ją wypłaci – w szczególności, czy będzie to:
Odp.: Ponownie ugoda tego nie definiuje. Niemniej Wnioskodawca nie miał w zasadzie żadnego wpływu na treść ugody. Mógł albo zgodzić się na ugodę zgodnie z treścią zaproponowaną przez Bank, albo nadal prowadzić spór przed Sądem …. w ....Nie było żadnych negocjacji w zakresie treści ugody, czy zdefiniowania podstaw świadczenia ze strony Banku. Ugoda zawiera ustalenie aktualnego zadłużenia w CHF, to jest 11 065,89 CHF, dokonuje przeliczenia na PLN po kursie na dzień poprzedzający zawarcie ugody, to jest 48 663,36 zł, a następnie stwierdza, że przedmiotem ugody jest zakończenie sporu oraz uchylenie niepewności co do roszczeń wynikających z Umowy, między innymi poprzez zmianę Umowy w zakresie waluty, wysokości i zasad spłaty wierzytelności kredytowej wynikającej z Umowy. Strony dokonują zmiany waluty zadłużenia, określonej w Umowie, na walutę polską.
Za podstawę ustalenia wysokości zadłużenia Strony przyjęły, że kredyt udzielony na podstawie Umowy zostanie rozliczony tak, jakby od daty zawarcia Umowy, tj. od dnia 9 kwietnia 2004 r., stanowił kredyt złotowy udzielony na warunkach, o których mowa w § 1 ust. 6, z zachowaniem:
(1) pozostałych parametrów kredytu wynikających z Umowy, tj. okresu kredytowania - 25 lat licząc od daty zawarcia Umowy, oraz formy spłaty kredytu w ratach malejących z uwzględnieniem § 1 ust. 7,
(2) poniesionych opłat, prowizji i składek ubezpieczeniowych.
Dalej natomiast ugoda stwierdza, że po zmianie waluty zadłużenia na walutę polską, w wyniku przeprowadzonych negocjacji Strony uzgadniają, że z uwzględnieniem § 1 ust. 5-7, pozostałe do spłaty zadłużenie Kredytobiorcy wobec Banku z tytułu Umowy, na dzień zawarcia Ugody wynosi 0,00 złotych. Bank nie będzie zgłaszał roszczeń w stosunku do Kredytobiorcy w związku z Umową. Jednocześnie Bank odstępuje od naliczania odsetek bieżących należnych z tytułu spłaty ostatniej raty. Tym samym Strony uznają, że kredyt udzielony na podstawie Umowy został spłacony w całości. Następnie Bank zwolnił Wnioskodawcę z długu w postaci pozostałej do spłaty kwoty to jest 48 663,36 złotych, a następnie uznał, że wypłaci świadczenie w kwocie 8 833,34 zł. Z pewnością nie było to świadczenie z tytułu kredytu mieszkaniowego związane z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania, bo nic takiego nie miało miejsca. Nie było również ponownego przeliczania rat kredytu. Bank zastosował najprostszą operację matematyczną. Udzielił kredytu w kwocie 201 709,14 zł. Wnioskodawca z pozostałymi kredytobiorcami spłacił 253 263,26 zł, więc powstał stan nadpłaty w wysokości 51 554,12 zł. Bank jednak wybitnie nie chciał użyć stwierdzenia, że umowa jest nieważna, więc wymyślił bardzo skomplikowaną konstrukcję polegającą na przyjęciu, że kredyt od początku był złotowy, z pozostałego zadłużenia Bank Wnioskodawcę zwolnił, a nadto wypłacił kwotę 8 833,34 zł.
Najwłaściwszą podstawą wypłaty ww. kwoty był cyt. „zwrot środków wpłaconych przez Pana wcześniej do banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem i które w wyniku ugody staną się nienależne bankowi”, bo nie było między stronami żadnych innych relacji. Wnioskodawca, gdyby nie zgoda Banku na wypłatę kwoty 8 833,34 zł oraz zwrot kosztów postępowania sądowego, nie zgodziłby się na zawarcie ugody, a dalej prowadziłby spór sądowy, bo wówczas Wnioskodawcy na dzień zawierania ugody przysługiwałby zwrot kwoty 17 184,71 zł (51 554,12 zł/3 kredytobiorców). Tym samym zgoda na obniżenie należnej kwoty tytułem zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych do kwoty 8 833,34 zł była ustępstwem Wnioskodawcy na rzecz Banku, by szybciej skończyć sprawę sądową, która w chwili zawierania ugody trwała już 2 lata i w tym czasie Wnioskodawca cały czas było obowiązany do płacenia kolejnych rat kapitałowo-odsetkowych. Innej jednak causy poza zwrotem nienależnych rat kapitałowo-odsetkowych nie było, Bank jednak za wszelką cenę chciał uniknąć stwierdzenia w ugodzie, że umowa jest nieważna. Takie stwierdzenie znacznie ułatwiłoby ustalenie, co do braku podstaw do opodatkowania, ale ugoda niestety nie stwierdza wprost, że umowa jest nieważna, a zawiera postanowienia jak powyżej, to jest modyfikuje umowę, umarza należność i ustala „kwotę dodatkową”, która nie jest pojęciem ani prawniczym, ani tym bardziej prawnym.
c) Czy kwota zwrotu będzie stanowiła przysporzenie ponad kwoty uiszczane przez Pana tytułem spłaty kredytu hipotecznego czy też będzie mieściła się w kwocie wpłacanej przez Pana do banku tytułem spłaty zadłużenia na rzecz banku?
Odp.: Kwota zwrotu nie była przysporzeniem ponad kwoty uiszczane przez Wnioskodawcę tytułem spłaty kredytu hipotecznego. Kwota zwrotu mieściła się w kwocie wpłacanej przez Wnioskodawcę do Banku tytułem spłaty zadłużenia na rzecz Banku, a wręcz była znacząco (bo o 8 351,37 zł) niższa, niż gdyby Wnioskodawca nie poczynił ustępstw na rzecz Banku.
Pytania (przeformułowane w uzupełnieniu wniosku)
1. Czy wypłacona na rzecz Wnioskodawcy przez Bank kwota 8 833,34 zł, wynikająca z tytułu ugody sądowej dotyczącej kredytu frankowego zaciągniętego na realizację inwestycji mieszkaniowej stanowi przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?
2. Czy w świetle opisanego stanu faktycznego Wnioskodawca jest zobowiązany zapłacić podatek dochodowy od ww. kwoty?
Pana stanowisko w sprawie (doprecyzowane w uzupełnieniu wniosku)
Zdaniem Wnioskodawcy, wypłacona przez Bank kwota 8 833,34 zł nie stanowi Jego dochodu, nie przysporzyła majątku, ma jedynie charakter zwrotny, co było jednym z warunków podpisania ugody i zgodnie ze stosownymi przepisami oraz rozporządzeniem MF dotyczącym zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych przychodów związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe nie stanowi dochodu.
W związku z powyższym Wnioskodawca nie powinien płacić podatku od osób fizycznych w związku z otrzymanymi środkami pieniężnymi. Na mocy przedmiotowej umowy kredytowej Bank wypłacił łącznie 201 709,14 zł. Przez cały okres obsługi kredytu wpłacona została przez m.in. Wnioskodawcę łączna kwota tytułem płatności kolejnych rat w wysokości 253 263,26 zł. Łącznie nadpłata wynikająca z różnicy pomiędzy wpłaconymi do Banku ratami a udzielonym kredytem wynosi 51 554,12 zł (co znacznie przekracza wypłacone przez Bank środki w wyniku ugody). Biorąc powyższe pod uwagę, że zwrócona dodatkowa kwota w wysokości łącznie 26 500 zł, a na rzecz Wnioskodawcy 8 833,34 zł, jest wciąż niższa od uiszczonych rat w okresie obsługi kredytu i stanowi jedynie zwrot części uiszczonych rat uprzednio już opodatkowanych podatkiem dochodowym z tytułu otrzymywanego wynagrodzenia.
Bank w ugodzie nie przywołuje żadnych przepisów, na podstawie których możliwe było dokonanie zapłaty ww. kwoty, a jedynie wskazał, że Wnioskodawca świadomie i dobrowolnie zdecydował się na zawarcie tej Ugody w celu: całkowitego umorzenia pozostałej do spłaty kwoty kapitału kredytu wynikającej z Umowy, pełnego i ostatecznego uregulowania roszczeń Stron poprzez zapłatę przez Bank na rzecz Wnioskodawcy kwoty uzgodnionej w Ugodzie, cofnięcia przez Wnioskodawcę pozwu w postępowaniu z Jego powództwa, a także zrzeczenia się przez Wnioskodawcę dalej idących roszczeń. Ponadto Bank zwrócił uwagę na korzystniejsze rozwiązanie finansowe dla Kredytobiorcy w przypadku unieważnienia umowy przez sąd.
Cyt. „w ostatnich latach zdecydowaną przewagę uzyskała linia orzecznicza, w ramach której najczęściej zapadającym rozstrzygnięciem jest stwierdzenie abuzywności klauzuli ryzyka walutowego i zasad denominacji lub indeksacji i w konsekwencji nieważność całej umowy kredytu (pkt 2 lit. b plit v powyżej), oraz - w przypadku powództw kredytobiorców - zasądzenie na rzecz kredytobiorcy roszczeń dochodzonych z tego tytułu, a w przypadku uzyskania przez Kredytobiorcę w sporze
z Bankiem rozstrzygnięcia odpowiadającego tym, które zapadają w ramach dominującej linii orzeczniczej opisanej w pkt 2 lit. b plit v powyżej, Stronom przysługiwałyby wzajemne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu Umowy:
a) Bank byłby zobowiązany do zwrotu Kredytobiorcy sumy uiszczonych przez Kredytobiorcę rat kapitałowo-odsetkowych (i ewentualnie innych opłat),
b) Kredytobiorca zobowiązany byłby do zwrotu Bankowi wypłaconego kapitału; przy czym każdorazowo, dodatkowo Kredytobiorca mógłby uzyskać również zasądzenie od Banku zapłaty odsetek za opóźnienie w zapłacie dochodzonego roszczenia pieniężnego lub kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego;
(...) w związku z wydaniem przez TSUE wyroku z dnia 15 czerwca 2023 r. (w sprawie za sygn. C-520/21) Urząd Komisji Nadzoru Finansowego opublikował w dniu 15 czerwca 2023 r. komentarz, w którego treści wyraził oczekiwanie wobec banków co do ich aktywnej postawy w zakresie systemowego rozwiązania problemu walutowych kredytów mieszkaniowych w postaci oferowania swoim klientom ugód, jak również przekonanie, że z punktu widzenia klientów banków (kredytobiorców), ugoda jest najbardziej atrakcyjną i racjonalną alternatywą dla kosztownej i długotrwałej ścieżki sądowej;
(...) podejmując decyzję o zawarciu Ugody z Bankiem, Kredytobiorca powinien rozważyć, które rozwiązanie jest dla niego korzystniejsze: zawarcie Ugody z Bankiem czy proces sądowy z Bankiem i rozstrzygnięcie Sporu przez sąd. Ugoda, w ocenie Banku, przewiduje dla Kredytobiorcy korzystne warunki finansowe i daje gwarancję zakończenia Sporu z Bankiem w krótkim czasie”.
Dlatego Wnioskodawca stoi na stanowisku, że Bank rozliczając się dobrowolnie w ramach ugody sądowej, zdecydował się umorzyć pozostałe zadłużenie i dokonać zwrotu środków pieniężnych świadomy, że w wypadku wydania wyroku przez Sąd stwierdzającego nieważność umowy, spowodowałoby to konieczność po stronie Banku wypłaty całości uiszczonych rat wraz z odsetkami za zwłokę. W związku z powyższym, do tej sytuacji należy zastosować takie same zasady, jakie byłby stosowane do kwot zasądzonych przez Sąd w wyniku unieważnienia ugody. Ponadto z licznych publikacji, w tym również interpretacji KIS, wynika, że kwoty wynikające z rozliczeń związanych z ugodami, jak i w wyniku procesów sądowych nie są traktowane jako dochód. Wypłacona kwota nie jest dodatkowym dochodem Wnioskodawcy, a jedynie zwrotem niesłusznie wpłaconych uprzednio rat z otrzymywanego wynagrodzenia za pracę już opodatkowanego podatkiem od osób fizycznych. Otrzymana kwota nie stanowi dodatkowego wynagrodzenia za podpisaną ugodę. Do Banku została wpłacona kwota dużo wyższa niż otrzymana w ramach umowy kredytu, a zwrot dodatkowej kwoty łącznie z udzielonym kredytem nie przekroczył uiszczonej łącznej kwoty rat kapitałowo-odsetkowych. W związku z zawarciem ugody Wnioskodawca uzyskał jedynie zwrot nienależnie pobranego świadczenia, które wcześniej na mocy umowy kredytu zostało przekazane do Banku w ramach spłaty rat udzielonego kredytu mieszkaniowego. Konieczność płacenia podatku od tej kwoty, która została już w przeszłości opodatkowana podatkiem, porównywalna byłaby z płaceniem podatku od zwrotu podatku. Poza tym, gdyby ugoda podpisana była dużo wcześniej to przy takim samym rozliczeniu kredytu - jego koszcie nie byłoby żadnej wypłaty gotówkowej, traktowanej jako dochód lub jej zwrot byłby niewielki. Natomiast z uwagi na przeciągający się proces sądowy kwota, którą Bank zamierzał dodatkowo wypłacić, została w dniu podpisania ugody jeszcze podniesiona z uwagi na dokonane w międzyczasie kolejne wpłaty rat.
Dlatego też przyjąć należy, że wypłacona przez Bank na rzecz Wnioskodawcy kwota 8 833,34 zł, w ramach podpisanej ugody sądowej dotyczącej kredytu mieszkaniowego nie stanowi dochodu, w myśl ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, to jest art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Wypłata kwoty 8 833,34 zł nie stanowi przychodu, a jedynie zwrot świadczenia nienależnego, Bank tej kwoty nigdy nie powinien był otrzymać, a skoro otrzymał i na mocy Ugody zobowiązał się ją zwrócić, to po stronie Wnioskodawcy nie powstał żaden przychód, który stanowiłby podstawę do opodatkowania podatkiem dochodowym. Powyższa kwota stanowi bowiem zwrot świadczenia nienależnego, choć Bank w ugodzie za wszelką cenę starał się uniknąć takiego sformułowania, to jednak wobec braku jakiejkolwiek innej podstawy prawnej do świadczenia kwoty 8 833,34 zł, za wyjątkiem zwrotu świadczenia nienależnego, przyjąć należy, że kwota ta nie stanowi przychodu Wnioskodawcy i nie powinna być opodatkowana podatkiem od osób fizycznych.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Z przepisu tego wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów nad kosztami ich uzyskania.
W myśl art. 9 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest, z zastrzeżeniem art. 25e, art. 29-30cb, art. 30da-30dh, art. 30e-30g, art. 30j-30p oraz art. 44 ust. 7e i 7f, suma dochodów z wszystkich źródeł przychodów.
Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu.
Ten z kolei jest definiowany przez ustawodawcę w art. 11 ust. 1 ww. ustawy:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Za przychody należy zatem uznać otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.
Z definicji przychodu można wywieść, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) – mają definitywny, a nie zwrotny charakter.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w sytuacji, gdy podatnik – czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też w wyniku określonego zdarzenia, które powoduje zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów – uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.
Źródła przychodów zostały określone przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. I tak zgodnie z ww. przepisem:
Źródłami przychodów są:
1) stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta;
2) działalność wykonywana osobiście;
3) pozarolnicza działalność gospodarcza;
4) działy specjalne produkcji rolnej;
5) (uchylony)
6) najem, podnajem, dzierżawa, poddzierżawa oraz inne umowy o podobnym charakterze, w tym również dzierżawa, poddzierżawa działów specjalnych produkcji rolnej oraz gospodarstwa rolnego lub jego składników na cele nierolnicze albo na prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej, z wyjątkiem składników majątku związanych z działalnością gospodarczą;
7) kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a-c;
8) odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2:
a) nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
b) spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
c) prawa wieczystego użytkowania gruntów,
d) innych rzeczy,
- jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a-c - przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy - przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie; w przypadku zamiany okresy te odnoszą się do każdej z osób dokonującej zamiany;
8a) działalność prowadzona przez zagraniczną jednostkę kontrolowaną;
8b) niezrealizowane zyski, o których mowa w art. 30da;
9) inne źródła.
W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w tym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że katalog przychodów z innych źródeł ma otwarty charakter – nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe, które można przypisać do tego źródła.
Na mocy art. 42a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1, z wyjątkiem dochodów (przychodów) wymienionych w art. 21, art. 52, art. 52a i art. 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku, od których nie są obowiązane pobierać zaliczki na podatek lub zryczałtowanego podatku dochodowego, są obowiązane sporządzić informację według ustalonego wzoru o wysokości przychodów i przesłać ją podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika wykonuje swoje zadania, a w przypadku podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2a, urzędowi skarbowemu, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych wykonuje swoje zadania.
Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Podkreślam, że otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytu są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Jak stanowi art. 917 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.
Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody. W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.
W treści wniosku wskazał Pan, że w maju 2022 r. złożony został pozew o unieważnienie umowy kredytowej. Sprawa toczyła się przed Sądem …. i zakończyła się ugodą sądową. W terminie 21 dni od daty podpisania Ugody, bank miał wypłacić należny Panu udział w kwocie dodatkowej w wysokości 8 833,34 zł. Kwota 8 833,34 zł była częściowym zwrotem nadpłaconych wcześniej rat kredytu hipotecznego, bo nie był to zwrot całkowity. Świadczenie w kwocie 8 833,34 zł nie było świadczeniem z tytułu kredytu mieszkaniowego związanym z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania, bo nic takiego nie miało miejsca. Wskazał Pan, że najwłaściwszą podstawą wypłaty ww. kwoty był cyt. „zwrot środków wpłaconych przez Pana wcześniej do banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem i które w wyniku ugody staną się nienależne bankowi”. Kwota zwrotu nie była przysporzeniem ponad kwoty uiszczane przez Pana tytułem spłaty kredytu hipotecznego. Kwota zwrotu mieściła się w kwocie wpłacanej przez Pana do Banku tytułem spłaty zadłużenia na rzecz Banku, a wręcz była znacząco (bo o 8 351,37 zł) niższa, niż gdyby nie poczynił Pan ustępstw na rzecz Banku.
Wobec powyższego wskazać należy, że wypłacona Panu przez bank kwota stanowiąca częściowy zwrot wpłaconych przez Pana środków tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych ponad wypłacony Panu przez bank kapitał, nie stanowi dla Pana przysporzenia i nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ w związku z dokonanym zwrotem środków nie nastąpiło realne przysporzenie majątkowe. Kwota ta stanowi jedynie zwrot poniesionych wcześniej przez Pana wydatków (spłaconych rat kapitałowo-odsetkowych) - nie jest więc dochodem podlegającym opodatkowaniu. W konsekwencji, pieniądze te nie są Pana przychodem w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych klasyfikowanym do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Wydając interpretacje Organ opiera się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku – nie prowadzi postępowania dowodowego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.) jest sam przepis prawa. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Jeżeli zatem, przedstawiony we wniosku stan faktyczny będzie różnił się od występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie Pana chroniła w zakresie zaistniałego stanu faktycznego.
Podkreślić należy, że wydając interpretacje indywidualne Organ nie weryfikuje kwot i obliczeń. Zgodnie bowiem z zasadą samoopodatkowania, obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek określenia podstawy opodatkowania, a prawidłowość takiego obliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym.
Wskazać również należy, że interpretacje prawa podatkowego wydawane są w indywidualnej sprawie zainteresowanego, co wynika z art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Natomiast „zainteresowanym” w rozumieniu art. 14b § 1 tej ustawy, jest osoba, która występuje z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej i będąca wnioskodawcą. W związku z tym, niniejsza interpretacja dotyczy wyłącznie Pana, nie wywołuje skutków prawnych dla innych osób (pozostałych Kredytobiorców).
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w …., ul. ....Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo