Skutki podatkowe otrzymania częściowego zwrotu rat kredytu - nieważność umowy, ugoda.
Wnioskodawcy, będący małżeństwem z ustawową wspólnością majątkową, zawarli w 2008 roku z bankiem umowę kredytu hipotecznego denominowanego we frankach szwajcarskich, wykorzystaną na zakup i wykończenie mieszkania, w którym zamieszkali. Po spłacie części kredytu, w 2022 roku wnieśli powództwo o stwierdzenie nieważności umowy z uwagi na niedozwolone klauzule walutowe, a sąd pierwszej instancji…
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.
Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej
26 września 2025 r. wpłynął Państwa wniosek wspólny o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo pismem z 30 października 2025 r. (wpływ 30 października 2025 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku wspólnego jest następująca:
Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem
1) Zainteresowany będący stroną postępowania: …
2) Zainteresowana niebędąca stroną postępowania: …
Opis zdarzenia przyszłego
Wniosek składany jest przez Zainteresowanego będącego stroną postępowania – Wnioskodawcę – oraz Zainteresowaną niebędącą stroną postępowania — małżonkę Wnioskodawcy. W dalszej części wniosku łącznie będą oni nazywani „Wnioskodawcami” lub „Kredytobiorcami.”
W dniu 29 lutego 2008 r. Wnioskodawcy zawarli z bankiem … S.A. (w chwili zawierania Umowy działającym pod nazwą: … - dalej jako: „Bank”) Umowę kredytu nr … (dalej: „Umowa kredytu” lub „Umowa”). Umowa posiadała charakter umowy kredytu denominowanego we franku szwajcarskim, gdzie kwota kredytu została oznaczona w walucie frank szwajcarski, lecz wypłata kredytu oraz jego spłata z odsetkami następowały w złotych polskich. Wnioskodawcy w trakcie zawierania Umowy kredytu oraz przez cały czas od tamtej chwili, pozostają w związku małżeńskim z zachowaniem ustroju ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej. Kredyt w całości został wykorzystany zgodnie z celem Umowy kredytu na zakup i wykończenie lokalu mieszkalnego położonego w ..., w którym Wnioskodawcy zamieszkali od razu po jego nabyciu i mieszkają w nim do chwili obecnej. Kredyt został zabezpieczony hipoteką ustanowioną na własności lokalu mieszkalnego opisanego powyżej. Mieszkanie od chwili jego nabycia do chwili obecnej wykorzystywane było wyłącznie z celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych Wnioskodawców. Kredyt został przeznaczony wyłącznie na zakup jednego lokalu mieszkalnego, a Wnioskodawcy nigdy nie korzystali z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności kredytowych. Łącznie Bank wypłacił w PLN tytułem Umowy kwotę 359 985,93 zł, w pięciu transzach, stanowiącą równowartość 168 560 CHF, stosując kurs kupna obowiązujący w Banku w chwili uruchomienia transz kredytu. W związku z realizacją Umowy, od daty jej zawarcia do chwili złożenia wniosku, Wnioskodawcy uiścili (środkami objętymi wspólnością majątkową) na rzecz Banku kwoty 92 671,83 zł oraz 120 912,20 CHF.
Pozwem z dnia 27 września 2022 r. Wnioskodawcy, jako powodowie wnieśli do Sądu Okręgowego w … powództwo o ustalenie na podstawie art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego, że nie istnieje stosunek prawny kredytu wynikający z Umowy kredytu z uwagi na jej nieważność (żądanie główne pozwu). Z ostrożności procesowej zgłosili także dwa roszczenia ewentualne (tj. takie, które sąd rozpatruje wyłącznie jeśli oddali żądanie główne), tj. pierwsze żądanie ewentualne o zapłatę kwoty 92 671,83 zł tytułem zwrotu rat kredytu nienależnie uiszczonych na rzecz Banku z uwagi na nieważność Umowy kredytu, natomiast drugie żądanie ewentualne (na wypadek, gdyby sąd oddalił żądanie główne oraz pierwsze żądanie ewentualne, tzw. „roszczenie o odfrankowienie”, opiewało na kwoty 25 486,04 zł oraz 11 355,50 CHF tytułem rat kredytu, zawyżonych w wyniku bezpodstawnego ustalenia przez Bank salda kredytu w CHF, podczas gdy kredyt został wypłacony w złotych oraz w wyniku stosowania przez Bank niedozwolonej klauzuli dotyczącej przeliczania rat kapitałowo-odsetkowych. W pozwie Wnioskodawcy wskazywali na nieważność bezwzględną Umowy oraz niedozwolony charakter postanowień (art. 3851 §1 Kodeksu cywilnego), których usunięcie z Umowy skutkowało upadkiem (nieważnością) Umowy. Wnioskodawcy zarzucali, że niedozwolony charakter posiadają postanowienia przewidujące mechanizm przeliczania kwoty kredytu z franków szwajcarskich na złotówki celem uruchomienia kredytu, a następnie przeliczenia spłat ze złotych polskich na franki szwajcarskie. Ostatecznym celem Wnioskodawców, wobec zawarcia przez Bank w Umowie kredytu postanowień naruszających prawo, było odzyskanie nienależnie uiszczonych przez Wnioskodawców kwot przewyższających kwotę wypłaconego kapitału kredytu. Sąd Okręgowy w … rozpoznawał sprawę pod sygn. akt … i w dniu 15 maja 2025 r. wydał wyrok, w którym uznał Umowę kredytu za nieważną, przychylając się do argumentów pozwu i uznając, że kwestionowane pozwem postanowienia są niedozwolone w rozumieniu art. 3851 § 1 Kodeksu cywilnego. Bank złożył apelację od wyroku i na dzień dzisiejszy brak jest prawomocnego rozstrzygnięcia. Po wydaniu wyroku sądu pierwszej instancji Bank wystąpił z propozycją zawarcia ugody, która zakończyłaby spór dotyczący kwestionowanej Umowy. Bank zaproponował projekt tekstu ugody.
Główne założenia projektu są następujące:
1. Bank oświadcza, że z dniem zawarcia Ugody zwalnia Kredytobiorców z długu (umarza zadłużenie Kredytobiorców z tytułu kredytu) w zakresie pozostałego do spłaty salda kredytu, tj. wszelkich wierzytelności Banku wynikających z Umowy Kredytu z tytułu kapitału kredytu pozostałego do spłaty oraz odsetek umownych lub karnych lub innych kosztów, a Kredytobiorcy to zwolnienie z długu przyjmują.
2. Bank zobowiązuje się do częściowego zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych na rzecz Kredytobiorców w kwocie 246 645,91 zł, a ponadto Bank dokona na rzecz Kredytobiorców zapłaty kwoty 5 400 zł tytułem zwrotu kosztów procesu w postępowaniu z powództwa Kredytobiorców.
3. Kredytobiorcy oświadczają, że zwrot kwoty wskazanej powyżej wyczerpuje całość roszczeń Kredytobiorców względem Banku, a ponadto, Kredytobiorcy oświadczają, że gdyby istniały jakiekolwiek prawa i roszczenia Kredytobiorców z tytułu Umowy Kredytu lub związane z Umową Kredytu (w tym roszczenia związane z niewykonaniem, nieistnieniem czy nieważnością Umowy Kredytu, nienależnym świadczeniem i bezpodstawnym wzbogaceniem), Kredytobiorcy nieodwołalnie się ich zrzekają, w najpełniejszym możliwym zakresie i oświadczają, że nie będą ich dochodzić w przyszłości na drodze sądowej.
4. Bank oświadcza, iż z dniem zawarcia Ugody, wszystkie prawa i roszczenia Banku z tytułu Umowy Kredytu lub związane z Umową Kredytu (w tym roszczenia związane z niewykonaniem, nieistnieniem czy nieważnością Umowy Kredytu, nienależnym świadczeniem i bezpodstawnym wzbogaceniem) zostaną zaspokojone, a gdyby jakiekolwiek roszczenia i prawa istniały, Bank nieodwołalnie się ich zrzeka w najpełniejszym możliwym zakresie i oświadcza, że nie będzie ich dochodzić w przyszłości na drodze sądowej.
5. Kredytobiorcy zobowiązują się do cofnięcia pozwu wraz ze zrzeczeniem się roszczenia.
Wnioskodawcy rozważają podpisanie ugody, chcą jednakże uzyskać pewność co do skutków podatkowych zawarcia ugody w brzmieniu przedstawionym wyżej. Z uwagi na uprawnienie do wspólnego rozliczenia się (Wnioskodawcy pozostają w związku małżeńskim z ustawową, małżeńską wspólnością majątkową) skutki podatkowe zawarcia ugody przez Wnioskodawcę będą wprost odnosiły się na obowiązki podatkowe Wnioskodawczyni.
W uzupełnieniu wniosku Zainteresowani wskazali, że każdy z kredytobiorców odpowiada za wszystkie należności z tytułu umowy kredytu w całości. Odpowiedzialnością każdego z kredytobiorców z osobna jest objęta pełna kwota kredytu, odsetek oraz innych opłat i kosztów przewidzianych umową kredytu.
Projekt ugody zawiera jedynie zdawkowe określenie świadczenia, jakie ma zostać wypłacone Wnioskodawcom. Projekt ugody stanowi, że „Bank zobowiązuje się do częściowego zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych na rzecz Kredytobiorcy w kwocie (...).” Zatem wypłacane świadczenie jest określone jako „częściowy zwrot rat kapitałowo-odsetkowych.”
Przechodząc do konkretnych zapytań postawionych przez Organ, Zainteresowani wskazują:
- tekst projektu ugody nie stwierdza w żadnym miejscu w sposób wyraźny, że zwrot świadczenia jest zwrotem kwot, które były płacone do Banku nienależnie z uwagi na nieważność Umowy kredytu lub niektórych jej postanowień określających wysokość rat kredytu, jednakże w ocenie Wnioskodawców, niewątpliwie fakt wypłaty świadczenia na mocy ugody ma związek z kwestionowaniem przez Wnioskodawców ważności umowy kredytu oraz Ich twierdzeniem, że wpłacali do Banku świadczenia, które w rzeczywistości nie były Bankowi należne;
- na mocy ugody nie dochodzi do przewalutowania kredytu z franków szwajcarskich na złote polskie. Na mocy ugody Bank zobowiązuje się zwrócić Wnioskodawcom część wypłaconych przez Nich rat kapitałowo-odsetkowych oraz umorzyć pozostałe saldo kredytu.;
- jak wyżej wspomniano, ugoda określa świadczenie podlegające wypłacie, jako „częściowy zwrot rat kapitałowo-odsetkowych”;
- wypłacane świadczenie stanowi zwrot części rat, jakie Wnioskodawcy przekazali uprzednio na rzecz Banku;
- wypłacane świadczenie nie stanowi przysporzenia ponad kwoty, jakie uprzednio Wnioskodawcy przekazali bankowi tytułem spłaty kredytu. Wypłacane świadczenie jest znacznie mniejsze niż suma kwot, jakie uprzednio Wnioskodawcy przekazali Bankowi tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych, zatem mieści się w tych kwotach;
- sam projekt ugody nigdzie nie wskazuje w sposób wyraźny, że przewidziane do wypłaty świadczenie stanowi dodatkową kwotę pieniężną wypłaconą w związku z zobowiązaniem Wnioskodawców do odstąpienia od dalszych roszczeń związanych z umową kredytową, jednakże w ocenie Wnioskodawców ugoda jest zawierana przez Bank w celu uzyskania przez Bank od Wnioskodawców zobowiązania do odstąpienia od popierania zgłoszonych przez nich roszczeń, i w ramach ustępstwa Bank proponuje częściowe zaspokojenie roszczeń Wnioskodawców poprzez zwrot części zapłaconych przez nich uprzednio rat kapitałowo-odsetkowych. Projekt ugody nie stanowił jednak o tym wprost i należy to do sfery domniemanej motywacji Banku.
Niewątpliwie ugoda została zaproponowana w związku z wytoczeniem przez Wnioskodawców powództwa przeciwko Bankowi z uwagi na to, iż zaciągnięty w tym Banku przez stronę kredyt tzw. frankowy został spłacony w całości przez stronę w kwocie dużo wyższej, niż gdyby umowa kredytowa nie zawierała zapisów abuzywnych a uzgodniona kwota zawarta w ugodzie została ustalona w drodze negocjacji, dla których punktem wejścia były roszczenia sformułowane przez Wnioskodawców.
Zgodnie z projektem ugody, kwota świadczenia zostanie zapłacona w terminie 7 dni od dnia podpisania ugody.
Pytanie
Czy kwota świadczenia wypłacanego przez Bank na podstawie ugody opisanej we wniosku na rzecz Wnioskodawców, określona w ugodzie jako częściowy zwrot rat kapitałowo-odsetkowych, będzie stanowiła przychód podatkowy Wnioskodawców?
Państwa stanowisko w sprawie
Państwa zdaniem, kwota wypłacana przez Bank na mocy ugody (świadczenie określone w ugodzie jako „częściowy zwrot rat kapitałowo-odsetkowych”) nie będzie stanowić przychodu Wnioskodawców w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wypłata przedmiotowych świadczeń musi być oceniana w kontekście Umowy kredytu stanowiącej przyczynę wystąpienia przez Wnioskodawców z powództwem o stwierdzenie nieważności Umowy, a następnie zawarcia ugody. Bez Umowy kredytu i zawartych w niej postanowień, które zostały zakwestionowane w wytoczonym powództwie, nie byłoby podstaw do zawarcia ugody. Skoro zatem wynikające z Umowy kredytu niedozwolone postanowienia umowne (tzw. klauzule abuzywne) skutkowały spłatą kredytu w wysokości wyższej, niż w przypadku, gdyby Umowa była od nich wolna, to w konsekwencji pozew złożony przez Wnioskodawców, a następnie zawarta pomiędzy stronami ugoda są ściśle związane ze zwrotem wpłaconych przez Wnioskodawców środków, a wobec tego ze zmianą niekorzystnych dla Wnioskodawców warunków Umowy kredytu.
Odnosząc się zatem do skutków podatkowych otrzymania przez Wnioskodawców określonej kwoty (świadczenia pieniężnego) na podstawie ugody zawartej z Bankiem, po złożeniu przez Wnioskodawcę pozwu, w związku z Umową kredytu zawierającą klauzule abuzywne, w ocenie Wnioskodawców nie dojdzie po Ich stronie do powstania przysporzenia majątkowego. Na mocy zawartej ugody Wnioskodawcy otrzymają bowiem jedynie zwrot środków pieniężnych, które wcześniej przekazali rzecz Banku w ramach spłaty udzielonego Im kredytu hipotecznego. A zatem są to środki będące ekwiwalentem wydatków, które były uprzednio poniesione z własnych środków. Co więcej, w treści ugody świadczenie Banku zostało wprost nazwane „częściowym zwrotem rat kapitałowo-odsetkowych”, a ponadto taki charakter przedmiotowego świadczenia wynika z przedstawionego stanu faktycznego sprawy, w szczególności z tego, iż kwota świadczenia została wynegocjowana na podstawie wyliczeń dotyczących kwot spłaconych przez Wnioskodawców pomniejszonych o kapitał uruchomiony uprzednio przez Bank, przy założeniu, na którym opierało się powództwo, tj. założeniu skutków prawnych zawarcia przez Bank w Umowie kredytu niedozwolonych postanowień.
Z tych też względów otrzymana na podstawie ugody z Bankiem kwota nie spowoduje faktycznego przyrostu w majątku Wnioskodawców, a zatem dokonany przez Bank na podstawie ugody częściowy zwrot poniesionych wydatków na spłatę kredytu mieszkaniowego nie będzie stanowił dla Wnioskodawców przychodu podatkowego w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (tak przykładowo: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2024 r., sygn. akt I SA/Wr 395/24).
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
W myśl art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Treść powyższego przepisu wskazuje, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika, z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych zawartym w powyższej ustawie, bądź od których zaniechano poboru podatku.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:
· pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;
· pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.
Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.
Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.
Katalog źródeł przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych zawiera art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W myśl pkt 9 tego artykułu, do źródeł przychodów zalicza się inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ww. ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Na mocy art. 42a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1, z wyjątkiem dochodów (przychodów) wymienionych w art. 21, art. 52, art. 52a i art. 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku, od których nie są obowiązane pobierać zaliczki na podatek lub zryczałtowanego podatku dochodowego, są obowiązane sporządzić informację według ustalonego wzoru o wysokości przychodów i przesłać ją podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika wykonuje swoje zadania, a w przypadku podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2a, urzędowi skarbowemu, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych wykonuje swoje zadania.
W złożonym wniosku, Państwa wątpliwości dotyczą kwestii opodatkowania wypłaty przez bank w związku z nieważnością umowy kredytu hipotecznego, kwoty odpowiadającej częściowemu zwrotowi nienależnie pobranych świadczeń (rat kapitałowo-odsetkowych).
Jak stanowi art. 917 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071):
Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień, czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.
Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody. W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.
Z kolei instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Zgodnie z art. 69 ust. 2 pkt 2 i 4 ustawy Prawo bankowe:
Umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności:
– pkt 2 – kwotę i walutę kredytu;
– pkt 4 – zasady i termin spłaty kredytu.
Z kolei na podstawie art. 58 § 1 Kodeksu cywilnego:
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.
Natomiast stosownie do treści art. 58 § 2 tej ustawy:
Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
W myśl art. 3851 Kodeksu cywilnego:
§ 1. Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
§ 2. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.
§ 3. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.
§ 4. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
Z powodu abuzywności klauzul walutowych znajdujących się w umowach o kredyt hipoteczny, sądy orzekają o nieważności jednostkowych umów o kredyt hipoteczny zawartych przez banki. Stwierdzenie nieważności powoduje usunięcie z obrotu prawnego wadliwej czynności prawnej polegającej na zawarciu umowy kredytu hipotecznego. Nieważność umowy kredytu oznacza, że zobowiązania stron umów, banku i klienta, nigdy nie powstały, a strony zobowiązane są zwrócić to, co świadczyły w związku z nieważną umową jako świadczenia nienależne. Kredytodawca winien zatem zwrócić wszystkie świadczenia pobrane od kredytobiorcy, a kredytobiorca winien zwrócić kwotę faktycznie otrzymanego kredytu. W przypadku stwierdzenia nieważności umowy przez sąd skutki prawne na gruncie cywilnym występują ex tunc (wstecz), a więc od momentu zawarcia umowy dotkniętej wadliwością (przesłanką nieważności), co oznacza, że umowa kredytu jako nieważna już od chwili jej zawarcia nie wywołuje skutków prawnych. Mamy do czynienia z sytuacją jakby w ogóle nie doszło do jej zawarcia.
Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.
Wobec powyższego, skoro jak Państwo (Kredytobiorcy) wskazali we wniosku i jego uzupełnieniu – kwota, którą bank zamierza Państwu wypłacić w związku z nieważnością umowy kredytu hipotecznego, stanowi zwrot części rat, jakie Państwo przekazali uprzednio na rzecz banku i zwrot ten nie stanowi przysporzenia ponad kwoty, jakie uprzednio przekazali Państwo bankowi tytułem spłaty kredytu (wypłacane świadczenie jest znacznie mniejsze niż suma kwot, jakie uprzednio przekazali Państwo bankowi tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych), to stwierdzam, że zwrot ten nie stanowi dla Państwa przychodu.
Czynność ta nie spowoduje uzyskania przez Państwa przysporzenia majątkowego, wzrostu Państwa majątku. Otrzymana przez Państwa kwota będzie stanowić zwrot własnych pieniędzy, które nienależnie wpłacili Państwo wcześniej do banku. Pieniądze te nie są Państwa przychodem w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych klasyfikowanym do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy i nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Tym samym, nie będą mieli Państwo obowiązku rozliczenia tych środków pieniężnych dla celów podatkowych.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.
Interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku w kontekście zadanego pytania (częściowy zwrot rat kapitałowo-odsetkowych związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe), natomiast nie rozstrzyga innych kwestii wynikających z opisu zdarzenia, które nie były przedmiotem pytania i własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej (umorzenia zadłużenia Kredytobiorców z tytułu kredytu w zakresie pozostałego do spłaty salda kredytu oraz wypłaty kwoty zwrotu kosztów procesu).
Procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Organ wydający interpretacje opiera się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku – nie prowadzi postępowania dowodowego. Postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej ma na celu wyjaśnienie wątpliwości co do sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego materialnego do określonego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111) jest sam przepis prawa. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania
Pan … (Zainteresowany będący stroną postępowania) – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w … . Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo