Bank udzielał kredytów hipotecznych indeksowanych lub denominowanych do walut obcych, takich jak frank szwajcarski. W związku z deprecjacją złotego, klienci zaczęli kwestionować klauzule umowne, co prowadziło do sporów sądowych i wyroków unieważniających umowy. Aby uniknąć ryzyka prawnego, bank zawiera z kredytobiorcami…
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
7 października 2025 r. złożyli Państwo wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego
Wnioskodawca jest spółką (…) z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej podlegającą w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w podatku dochodowym od osób prawnych. Wnioskodawca jest bankiem krajowym działającym na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 146 ze zm.; dalej „Prawo bankowe”).
Przedmiotem działalności Banku jest m.in. udzielanie kredytów dla osób fizycznych będących konsumentami, a także dla klientów instytucjonalnych i przedsiębiorców.
Wnioskodawca zawierał z osobami fizycznymi (dalej „Klient”/„Klienci” lub „Kredytobiorca”/„Kredytobiorcy”) umowy kredytu oraz umowy pożyczki indeksowane lub denominowane do waluty innej niż złoty polski (dalej „PLN”), np. do franka szwajcarskiego, euro lub dolara – dalej łącznie „Umowy kredytu”. Kredyty hipoteczne indeksowane do waluty obcej (tzw. kredyty z klauzulą indeksacyjną) to kredyty, które były udzielane i wypłacane przez Bank w PLN. Kredytobiorca może dokonywać spłaty kredytu (rat kapitałowych i odsetkowych) oraz prowizji i innych opłat związanych z kredytem w PLN. Spłaty kredytu (w niektórych przypadkach) mogły następować także w walucie, do której kredyt jest indeksowany. Mimo, że kwota kredytu była ustalana i wypłacana w PLN, wysokość rat kapitałowo-odsetkowych należnych od Klienta była zależna od ustalonego w umowie (regulaminie lub podobnym dokumencie) mechanizmu przeliczenia kwoty kredytu na walutę obcą, do której kredyt był/jest indeksowany. W przeciwieństwie do kredytów złotówkowych, w przypadku kredytów indeksowanych do waluty obcej, saldo zadłużenia Kredytobiorcy wobec Banku oraz należne raty kredytu (kapitałowe i odsetkowe) były wyrażone w walucie obcej (np. CHF). W momencie wymagalności, raty kredytu były przeliczane z waluty obcej na PLN zgodnie z ustalonym kursem wymiany walut obcych (m.in. według kursu sprzedaży, zgodnie z tabelą kursów obowiązującą w Banku), chyba że Kredytobiorca dokonywał spłaty bezpośrednio w walucie, do której kredyt był indeksowany. W zakresie kredytów hipotecznych denominowanych do waluty obcej (tzw. kredyty z klauzulą denominacyjną) – tego rodzaju kredyty były udzielane w walucie obcej (m.in. w CHF), natomiast wypłata kredytu następowała w PLN (np. w związku z przeliczeniem kwoty kredytu według kursu wymiany z dnia wypłaty). Zapłata przez Kredytobiorcę rat kredytowych oraz opłat była realizowana w PLN.
Ze względu na zawarte w Umowach kredytów klauzule waloryzacyjne i postępującą deprecjację PLN, w szczególności względem CHF, która pogorszyła sytuację Kredytobiorców, pomiędzy bankami a częścią Kredytobiorców powstały spory prawne. Klienci kwestionują ważność umów, z uwagi na istnienie w nich klauzul niedozwolonych (tzw. abuzywnych). Dotyczy to w szczególności zastosowania klauzul indeksacyjnych/denominacyjnych, czy klauzul spreadowych (powołując się np. na art. 58 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm., dalej „Kodeks cywilny”), w związku z art. 3531 w związku z art. 3581 lub 3851 § 1 oraz 2, jak również art. 405 oraz art. 410 Kodeksu cywilnego) oraz klauzul ryzyka walutowego.
Roszczenia Kredytobiorców dotyczą/mogą dotyczyć, w szczególności:
1) uznania postanowień Umów kredytów za bezskuteczne na podstawie art. 3851 § 1 i nast. Kodeksu Cywilnego, w tym postanowień w zakresie:
1) uznania postanowień Umów kredytów za bezskuteczne na podstawie art. 3851 § 1 i nast. Kodeksu Cywilnego, w tym postanowień w zakresie:
a) zasad ustalania kursu waluty, oraz
b) zasad waloryzacji do waluty obcej,
2) stwierdzenia/ustalenia bezskuteczności lub nieważności całej Umowy kredytu;
3) zapłaty środków na rzecz Kredytobiorcy w związku z uznaniem za bezskuteczne postanowień Umów kredytów lub stwierdzeniem bezskuteczności/nieważności całej Umowy kredytu.
W efekcie pozwów składanych przez Klientów zapadają głównie wyroki wskazujące na nieistnienie Umowy kredytu i stwierdzające jej nieważność (możliwe są także wyroki utrzymujące w mocy ważność Umów kredytu, ale ze wskazaniem abuzywności niektórych klauzul) – dalej „Wyroki”. Nieważność lub bezskuteczność umów może być stwierdzona albo w sentencji orzeczenia albo w uzasadnieniu (tzw. przesłankowe stwierdzenie nieważności), jednak rozróżnienie to nie ma znaczenia z perspektywy bytu umowy, która w każdym przypadku nie wiąże stron.
W wyniku wydawanych Wyroków stwierdzających nieważność umowy lub jej bezskuteczność, co do zasady, każdej ze stron Umowy kredytu przysługuje roszczenie o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy. Tym samym, Strony Umowy kredytu powinny dokonać zwrotu otrzymanych kwot (świadczeń) jako świadczeń nienależnych w rozumieniu art. 410 Kodeksu cywilnego, tj. Kredytobiorca powinien dokonać zwrotu pierwotnie otrzymanej od Banku kwoty kapitału kredytu w PLN, a Bank powinien dokonać zwrotu wszelkich płatności otrzymanych od Klienta w okresie trwania Umowy kredytu. Szczegóły dotyczące samego sposobu rozliczenia zwrotu wzajemnych świadczeń mogą się różnić w zależności od konkretnego Wyroku i sytuacji Kredytobiorcy, w tym stosowania przez sąd teorii salda lub teorii dwóch kondykcji, dokonania potrącenia w ramach rozliczenia z Klientem, czy stopnia spłaty kapitału kredytu przez Klienta. Jednocześnie Bank może być zobowiązany do zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie – za okres od daty zgłoszenia przez Kredytobiorcę zarzutu abuzywności postanowień Umowy kredytu i jej nieważności, a także do zwrotu kosztów sądowych i zastępstwa procesowego.
Powództwa cywilne są/były wytaczane w odniesieniu do kredytów nadal obsługiwanych, jak również w odniesieniu do kredytów już całkowicie spłaconych. Okoliczność ta nie jest dla sądów okolicznością różnicującą sytuację prawną klientów. W obu przypadkach sądy (co do zasady) uwzględniają roszczenia klientów.
W przypadku zastosowaniu teorii dwóch kondykcji, unieważnienie Umowy kredytu Wyrokiem powoduje, że Bank, w celu odzyskania wypłaconej kwoty kapitału kredytu (która stanowi nienależne świadczenie) musi ponieść koszty procesu. Składają się na nie w szczególności opłata sądowa w wysokości 5% dochodzonej kwoty i koszty zastępstwa prawnego. Przy dochodzeniu przez Bank zwrotu kapitału kredytu zachodzi też ryzyko przedawnienia wierzytelności o zwrot całej kwoty kredytu, ponieważ w orzecznictwie sądowym różnie jest obliczany termin, od którego należy liczyć wymagalność roszczenia o zwrot kapitału kredytu.
Bank dążąc do polubownego rozwiązania sporu oraz w celu wyeliminowania ryzyka prawnego, tj. możliwości unieważnienia umów w wyniku rozstrzygnięcia sądowego oraz ryzyka przedawnienia wierzytelności o zwrot kapitału kredytu oraz do zmniejszenia kwoty ponoszonych kosztów (np. w zakresie całości lub części odsetek ustawowych czy też kosztów procesu), występuje do Klientów z propozycjami ugód (dalej jako „Ugody”). Ugody oferowane są i będą wyłącznie Klientom, którzy zawarli z Bankiem Umowę kredytu.
Ugody dotyczą Umów kredytów wciąż wykonywanych (spłacanych), jak i Umów kredytów, w których, przed zawarciem Ugody, doszło już do całkowitej spłaty kredytu.
Ugody są i będą zawierane zarówno z Klientami, którzy złożyli powództwo przeciwko Bankowi w związku z Umową kredytu, jak i z Kredytobiorcami, którzy (przedsądowo) zgłosili Bankowi swoje roszczenie.
Celem zawarcia Ugody jest polubowne zakończenie sporu dotyczącego ważności Umowy w związku z zarzutem istnienia w niej klauzul abuzywnych.
Ugody są i będą także zawierane z osobami, które nie złożyły powództwa, a zawarta Ugoda ma chronić Bank przez ryzykiem wystąpienia z takim roszczeniem, co pozwala na wczesnym etapie zakończyć polubownie sprawę kredytu walutowego na korzystnych warunkach dla obu Klienta i Wnioskodawcy.
Ugody są i będą zawierane przed sądami powszechnymi, a także bez jego udziału (pozasądowo).
Co do zasady, na mocy Ugody Bank dąży do potwierdzenia związania stron umową, jednocześnie ustalając warunki finansowe rozliczenia.
Możliwe są różne warianty postanowień w ugodach.
W ramach procesu wzajemnych negocjacji pomiędzy Bankiem a Kredytobiorcą/Kredytobiorcami (ich pełnomocnikiem, itp.) może m.in. dochodzić do ustalenia kwoty/kwot podlegających wypłacie na rzecz Klienta, które mogą obejmować:
a) zwrot części lub całości nadpłaconego kapitału kredytu (dalej „Kwota zwrotu”). Maksymalna Kwota zwrotu jest ustalana jako nadwyżka (dodatnia różnica): sumy wpłat Klienta na rzecz Banku, dokonanych w wykonaniu Umowy kredytu (w szczególności spłaty rat kapitałowo-odsetkowych) do dnia zawarcia Ugody, nad kwotą wypłaconego przez Bank Kredytobiorcy kapitału kredytu.
W toku negocjacji, Bank oraz Klient mogą ustalić niższą Kwotę zwrotu, ale nie może być ona wyższa niż kwota wypłaconego przez Bank Kredytobiorcy kapitału kredytu. Jeśli wpłaty Klienta były dokonywane na rzecz Banku w walucie obcej, to Bank, w celu ustalenia Kwoty zwrotu, dokonuje ich przeliczenia na PLN. W zależność od ustaleń, przeliczenie to może odbywać się według średniego kursu publikowanego przez Narodowy Bank Polski z dnia wpłaty Klienta albo zgodnie z kursem ustalonym Umową kredytową, regulaminem lub podobnym dokumentem (m.in. według kursu sprzedaży, zgodnie z tabelą kursów obowiązującą w Banku).
Kwota zwrotu obejmuje zatem część środków pieniężnych, które wcześniej Kredytobiorca, realizując zobowiązania wynikające z Umowy kredytu, przekazał na rzecz Banku, w szczególności w ramach spłaty rat kapitałowo-odsetkowych kredytu, a także prowizji i innych opłat (jeśli miały zastosowanie). Innymi słowy, suma wszystkich spłat rat kapitałowo-odsetkowych (i innych opłat) w okresie kredytowania po odjęciu Kwoty zwrotu jest nie niższa, niż kwota pierwotnie udzielonego kredytu (brak jest zatem korzyści ekonomicznej u Klienta w postaci niższej sumy rzeczywistych spłat niż kwota otrzymanego kredytu). Jeśli suma wpłat Klienta na rzecz Banku dokonanych w wykonaniu Umowy kredytu do dnia zawarcia Ugody jest mniejsza niż kwota kapitału kredytu wypłacona przez Bank na podstawie tej umowy – ugoda nie zawiera Kwoty zwrotu. Wówczas to Klient jest obowiązany do zapłaty na rzecz Banku kwoty odpowiadającej tej niedopłacie.
b) zwrot całości lub części poniesionych przez Kredytobiorców kosztów procesowych (np. koszty zastępstwa procesowego, koszty opłat sądowych) – mając na uwadze, że przeważająca większość sporów sądowych w zakresie konsumenckich kredytów walutowych jest rozstrzyganych na korzyść Klientów z zasądzeniem kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w stawkach wynikających z właściwych rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości, należy przyjąć że w każdej toczącej się sprawie sądowej w przypadku przegranej, koszty i tak byłyby zasądzone od Banku dla Klienta i otrzymanie ich w ramach ugody nie stanowi dla Klienta dodatkowego przysporzenia. Zwykle umowy łączące Klientów z ich kancelariami wprost przewidują, że koszty zastępstwa procesowego stanowią dodatkowy składnik wynagrodzenia kancelarii reprezentującej Klienta.
c) odsetki ustawowe za opóźnienie (dalej „Odsetki ustawowe”) – powszechną praktyką sądów jest zasądzanie w Wyrokach odsetek ustawowych za opóźnienie od daty upływu terminu określonego w wezwaniu do zapłaty Klienta do daty zapłaty. Wynika to z tego, jaką datę sądy uznają za datę wymagalności roszczenia Klienta. Innymi słowy, gdyby Bank nie zawarł ugody z Klientem, mógłby się spodziewać, że obowiązek zapłaty przez niego na rzecz Klienta odsetek ustawowych za opóźnienie, wynikał będzie z wyroku.
d) inne kwoty, jeśli zostaną ustalone w toku indywidualnych negocjacji.
Dodatkowo, jeśli w dacie zawarcia Ugody z Umowy kredytu wciąż istnieje wierzytelność Kredytobiorcy do spłaty kapitału kredytu, bank może zwolnić Kredytobiorcę z długu w zakresie całości lub części tej wierzytelności (dochodzi do umorzenia bieżącego zobowiązania kredytowego). Wartość, która jest umarzana (objęta zwolnieniem z długu), jest wynikiem wzrostu zadłużenia (w części kapitałowej kredytu) wywołanego deprecjacją PLN. W praktyce może to oznaczać, że pomimo znaczących wpłat, przewyższających już wartość kapitału z dnia jego wypłacenia, Klient nadal ma do spłaty znaczną kwotę. W wyniku Umorzenia oraz otrzymania Kwoty zwrotu, Kredytobiorca dokonuje spłaty całego pierwotnie udzielonego kredytu, tj. suma wszystkich spłat rat kapitałowo-odsetkowych w okresie kredytowania (a także prowizji i innych opłat, jeśli miały zastosowanie) po odjęciu Kwoty zwrotu jest nie niższa niż kwota pierwotnie udzielonego kredytu (brak korzyści majątkowej w postaci niższej kwoty spłaconej niż kwota otrzymanego kredytu).
Wskutek zawarcia ugody i w związku w wypłatą Klientowi kwot w niej określonych, Kredytobiorca jest obowiązany wycofać pozew (jeśli go złożył) i zrzec się prawa do kwestionowania w przyszłości postanowień Umowy kredytu.
Pytanie
Czy w przedstawionym stanie faktycznym oraz zdarzeniu przyszłym, Kwota zwrotu przekazywana Klientowi na podstawie Ugody, nie stanowi przychodu w rozumieniu ustawy PIT, a tym samym Bank nie jest zobowiązany do sporządzenia informacji o przychodach z innych źródeł (PIT-11) i przesłania jej Kredytobiorcy jako podatnikowi oraz właściwemu urzędowi skarbowemu, zgodnie z art. 42a ust. 1 ustawy PIT?
Państwa stanowisko w sprawie
W Państwa ocenie, w przedstawionym stanie faktycznym oraz zdarzeniu przyszłym, Kwota zwrotu przekazywana Klientowi na podstawie Ugody, nie stanowi przychodu w rozumieniu ustawy PIT, a tym samym Bank nie jest zobowiązany do sporządzenia informacji o przychodach z innych źródeł (PIT-11) i przesłania jej Kredytobiorcy jako podatnikowi oraz właściwemu urzędowi skarbowemu, zgodnie z art. 42a ust. 1 ww. ustawy.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy PIT, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy PIT, dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną, z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych zawartym w powyższej ustawie, bądź od których zaniechano poboru podatku. Aby jednak doszło do opodatkowania dochodu, osoba fizyczna musi osiągnąć przychód.
W myśl art. 11 ust. 1 ww. ustawy PIT, przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Katalog źródeł przychodu, do których kwalifikuje się przychody danego rodzaju, wynika z art. 10 ust. 1 ustawy PIT, zgodnie z którym źródłem przychodów są m.in. wskazane w pkt 9 tego przepisu – inne źródła. Zostały one zdefiniowane w art. 20 ust. 1 ustawy PIT – za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Katalog przychodów zaliczanych do innych źródeł ma otwarty charakter. Zawiera bowiem jedynie przykładowe wskazanie przychodów zaliczanych do tego źródła, o czym świadczy użycie słowa „w szczególności”. Wobec tego przychodem z innych źródeł będzie dla podatnika każde przysporzenie majątkowe, mające konkretny wymiar finansowy, otrzymane jako świadczenie pieniężne, rzeczowe lub też jako świadczenie nieodpłatne, czy częściowo odpłatne.
Na podmiotach dokonujących świadczeń z innych źródeł ciążą natomiast obowiązki informacyjne wynikające z art. 42a ust. 1 ustawy, który wskazuje, że osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1, z wyjątkiem dochodów (przychodów) wymienionych w art. 21, art. 52, art. 52a i art. 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku, od których nie są obowiązane pobierać zaliczki na podatek lub zryczałtowanego podatku dochodowego, są obowiązane sporządzić informację według ustalonego wzoru o wysokości przychodów i przesłać ją podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika wykonuje swoje zadania, a w przypadku podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2a, urzędowi skarbowemu, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych wykonuje swoje zadania.
W kontekście powyższych przepisów definiujących przychód, szczególnego podkreślenia wymaga, że zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie wskazuje się, że elementem istotnym dla uznania danego świadczenia za przychód podatkowy jest uzyskanie przez podatnika realnego przysporzenia majątkowego.
O uzyskaniu przychodu można mówić zatem jedynie w sytuacji, gdy podatnik uzyskuje rzeczywistą korzyść majątkową – czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych zwiększających jego aktywa (pieniędzy, wartości pieniężnych, świadczeń w naturze lub innych nieodpłatnych świadczeń), czy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów. Oznacza to, że nie każda otrzymana przez podatnika kwota generuje powstanie po jego stronie przychodu podatkowego dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych. Nie wystarczy bowiem zidentyfikowanie strumienia pieniądza, który płynie w kierunku podatnika. Konieczne jest ustalenie, że mamy do czynienia ze świadczeniem, które powoduje rzeczywiste wzbogacenie się podatnika (przyrost w jego majątku).
Powyższe stanowisko potwierdzają sądy administracyjne oraz organy podatkowe. Przykładowo:
Powyższe potwierdza, iż pomimo tego, że w literalnym brzmieniu art. 11 ust. 1 ustawy PIT wskazuje, że przychodem są wszelkie pieniądze i wartości pieniężne otrzymane przez podatnika, nie każda otrzymana przez podatnika kwota generuje powstanie po jego stronie przychodu podatkowego. W szczególności, do powstania przychodu skutkującego realnym przysporzeniem majątkowym nie dochodzi w przypadku zwrotu wydatków na rzecz podatnika. W takiej sytuacji, koszty w pierwszej kolejności są ponoszone (finansowane) z własnych środków podatnika, a następnie są mu zwracane, w konsekwencji czego po stronie podatnika nie powstaje przysporzenie majątkowe, a jedynie „wyrównanie” (całkowite lub częściowe) wcześniejszego uszczuplenia w jego majątku. O braku przysporzenia majątkowego w takich sytuacjach wypowiadały się sądy administracyjne, np. NSA w wyroku z 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 2253/15, w którym Sąd stwierdził, że: „Opodatkowaniu podlega wyłącznie definitywne przysporzenie (art. 1, art. 9 ust. 1 i 2 u.p.d.o.f.), a w przypadku zwrotu już poniesionego wydatku nie dochodzi do zwiększenia aktywów (podatnik odzyskuje aktywa, które wcześniej posiadał). Nie ma więc przedmiotu opodatkowania”.
Odnosząc powyższe do przedstawionego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego, należy dokonać oceny, czy Kwota zwrotu przekazywana Klientowi na podstawie Ugody powoduje definitywne zwiększenie aktywów, skutkujące osiągnięciem przychodu podatkowego, a w ślad za tym powstaje obowiązek sporządzenia przez Bank informacji podatkowej PIT-11.
Instytucja ugody jako jednego z typów umowy jest regulowana przepisami Kodeksu cywilnego.
Zgodnie z art. 917 Kodeksu cywilnego, przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, iż ugoda powinna cechować się następującymi elementami:
Bank zawiera ugody w związku z toczącymi się postępowaniami sądowymi, możliwością wytoczenia powództw cywilnych przez Kredytobiorców w przyszłości, jak również faktem, że w zdecydowanej większości sądy powszechne uwzględniają powództwa wnoszone przez Kredytobiorców. Gdyby nie fakt licznych sporów sądowych, które były/są prowadzone zarówno w odniesieniu do Banku, jak również do wielu innych banków udzielających kredytów walutowych, Bank nie wdrażałby środków zaradczych w postaci zawierania Ugód w przedmiotowym zakresie. Z tego względu wszelkie cechy ugody zostały spełnione w przedmiotowym przypadku (niewątpliwe mamy do czynienia z ugodami w myśl prawa cywilnego). Wyliczenie i przyznanie Klientowi Kwoty zwrotu jest zatem konsekwencją zgodnego uznania przez Bank i Kredytobiorcę, że część postanowień umownych (lub cała umowa) w ramach łączącej strony Umowy kredytu jest (lub mogłaby być) przedmiotem sporu. W związku z zawarciem Ugody, Klient dobrowolnie godzi się na odstąpienie od dochodzenia roszczeń wobec Banku w zamian za zmianę postanowień umowy w zakresie zobowiązań Klienta oraz odpowiadających im praw Banku.
W świetle powyższego, mając na uwadze elementy konstrukcyjne instytucji ugody, tj. w szczególności fakt, że ugoda nie kreuje nowego stosunku prawnego i jest zawierana niejako „na tle” pierwotnego stosunku prawnego, rozliczenia z tytułu Ugody dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych nie powinny być rozpatrywane w oderwaniu od rozliczeń dokonywanych pomiędzy Bankiem a Kredytobiorcą na podstawie Umowy kredytu.
Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy Prawo bankowe. Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy, przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Podkreślić należy, że otrzymanie kredytu i jego spłata, co do zasady, są obojętne podatkowo (brak przysporzenia po stronie kredytobiorcy). Wynika to m.in. z art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy PIT – do przychodów (…) nie zalicza się (…) otrzymanych lub zwróconych pożyczek (kredytów), w tym również uregulowanych w naturze, z wyjątkiem skapitalizowanych odsetek od tych pożyczek (kredytów).
Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, iż sama spłata bądź otrzymanie kredytu powinno pozostać neutralne podatkowe.
Tym samym, zwrot części dokonanych spłat kredytu (nieprzekraczających kwoty pierwotnie udzielonego kredytu) nie powinna stanowić przychodu podatkowego, gdyż taki zwrot nie skutkuje przysporzeniem majątkowym po stronie Kredytobiorcy. Także kwota zwracanych kosztów procesowych nie stanowi przysporzenia podatkowego (są to koszty pomniejszające majątek Kredytobiorcy, a zwrot rekompensuje te koszty), a tym samym nie jest to przychodem podatkowym Kredytobiorcy.
W opisanych przypadkach Kwota zwrotu nie tworzy sytuacji, w której kwota dokonanych wpłat byłaby niższa niż kwota udzielonego kredytu (spłaty Kredytobiorcy stanowią co najmniej wartość udzielonego kredytu), a tym samym, w ocenie Banku, nie powstaje przysporzenie majątkowe po stronie Kredytobiorcy rozumiane jako sytuacja, gdzie kwota spłat nie pokrywa kwoty pierwotnie przekazanej Kredytobiorcy.
Z uwagi na powyższe, należy uznać, iż w związku z zawarciem Ugody Kredytobiorca otrzymuje jedynie niejako ekwiwalent środków pieniężnych, które wcześniej na mocy Umowy kredytu przekazał na rzecz Banku w ramach spłaty rat kapitałowo-odsetkowych od otrzymanego Kredytu – zwrot kwoty, która była uprzednio poniesiona z jego własnych środków. Zatem kwoty te nie powodują faktycznego przyrostu w jego majątku, a jedynie „wyrównanie” wcześniejszego zmniejszenia w jego majątku.
W konsekwencji, taka operacja nie spełnia celu i podstawowej przesłanki przychodu, jakim jest zwiększenie majątku podatnika – ani poprzez zwiększenie aktywów, ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Tym samym, nieuzasadnione byłoby opodatkowanie podatkiem dochodowym na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych kwot otrzymywanych na mocy Ugody tytułem zwrotu jako niespełniających definicji przychodu.
Tym samym, dokonane zwroty, jako niebędące opodatkowane podatkiem dochodowym na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie będą podlegały raportowaniu na podstawie art. 42a ust. 1 ww. ustawy.
Podejście takie, w analogicznych stanach faktycznych, znajduje odzwierciedlenie w indywidualnych interpretacjach podatkowych skierowanych do podatników podatku dochodowego od osób fizycznych, a także płatników podatku, np.:
1. „skoro „Dodatkowa kwota” wypłacana przez Państwo w wyniku zawarcia ugody, mieścić się będzie w kwocie wpłacanej przez drugą stronę ugody (Klientów/podatników) podczas spłaty finansowania hipotecznego, jej wypłacenie nie spowoduje po stronie danego Klienta (podatnika) dodatkowego przysporzenia majątkowego. Tym samym, wypłata ta będzie dla Klientów (podatników) – a w konsekwencji również dla Państwa jako płatnika – podatkowo neutralna” (Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 29 listopada 2024 r., nr 0112-KDIL2-1.4011.676.2024.2.TR);
2. „w związku z zawarciem Ugody Kredytobiorca otrzymuje niejako ekwiwalent środków pieniężnych, które wcześniej na mocy Umowy przekazał na rzecz Banku w ramach spłaty rat kapitałowo-odsetkowych od otrzymanego Kredytu. Kredytobiorca otrzymuje środki będące ekwiwalentem wydatków, które były uprzednio poniesione z jego własnych środków. Zatem kwoty te nie powodują faktycznego przyrostu w jego majątku, a jedynie „wyrównanie” wcześniejszego zmniejszenia w jego majątku. W konsekwencji, można uznać za Wnioskodawcą, że taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika – ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów” (Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 11 listopada 2024 r., nr 0113-KDIPT2-2.4011.682.2024.2.ACZ);
3. „kwota zwrócona przez bank będzie stanowić zwrot wpłaconych uprzednio przez Państwa rat kapitałowo-odsetkowych. Wobec tego, opisane we wniosku świadczenie pieniężne nie spowoduje uzyskania przez Państwa przysporzenia majątkowego, faktycznego przyrostu Państwa majątku. Otrzymana przez Państwa kwota będzie stanowić zwrot własnych pieniędzy, które wpłacili Państwo wcześniej do banku. Tym samym z tego tytułu nie powstanie po Państwa stronie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych” (Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 11 sierpnia 2025 r., nr 0115-KDST2-2.4011.351.2025.1.AP);
1. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 6 sierpnia 2025 r., nr 0115-KDST2-1.4011.309.2025.3.JPO;
2. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 18 września 2025 r., nr 0114-KDIP3-2.4011.562.2025.3.MN;
3. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 17 września 2025 r., nr 0114-KDIP3-2.4011.672.2025.2.MN;
4. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 25 września 2025 r., nr 0115-KDIT1.4011.562.2025.2.ASZ;
5. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 26 września 2025 r., nr 0113-KDIPT2-2.4011.717.2025.2.KR;
6. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 26 września 2025 r., nr 0115-KDIT1.4011.559.2025.2.AS.
Reasumując, w związku z opisem w stanie faktycznym oraz zdarzeniu przyszłym, w ocenie Wnioskodawcy, Kwota zwrotu przekazywana Klientowi na podstawie Ugody, nie stanowi przychodu w rozumieniu ustawy PIT, a tym samym Bank nie jest zobowiązany do sporządzenia informacji o przychodach z innych źródeł (PIT-11) i przesłania jej Kredytobiorcy jako podatnikowi oraz właściwemu urzędowi skarbowemu, zgodnie z art. 42a ust. 1 ww. ustawy.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Reguły dotyczące opodatkowania
Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:
· dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz
· dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).
W myśl art. 9 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest, z zastrzeżeniem art. 25e, art. 29-30cb, art. 30da-30dh, art. 30e-30g, art. 30j-30poraz art. 44 ust. 7e i 7f, suma dochodów z wszystkich źródeł przychodów.
Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
W myśl art. 11 ust. 1 ww. ustawy:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:
· pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;
· pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.
Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.
Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.
Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.
Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.
Źródła przychodów
Źródła przychodów zostały określone przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. I tak zgodnie z ww. przepisem:
Źródłami przychodów są:
1) stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta;
2) działalność wykonywana osobiście;
3) pozarolnicza działalność gospodarcza;
4) działy specjalne produkcji rolnej;
5) (uchylony)
6) najem, podnajem, dzierżawa, poddzierżawa oraz inne umowy o podobnym charakterze, w tym również dzierżawa, poddzierżawa działów specjalnych produkcji rolnej oraz gospodarstwa rolnego lub jego składników na cele nierolnicze albo na prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej, z wyjątkiem składników majątku związanych z działalnością gospodarczą;
7) kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a-c;
8) odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2:
a) nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
b) spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
c) prawa wieczystego użytkowania gruntów,
d) innych rzeczy,
- jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a-c - przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy - przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie; w przypadku zamiany okresy te odnoszą się do każdej z osób dokonującej zamiany;
8a) działalność prowadzona przez zagraniczną jednostkę kontrolowaną;
8b) niezrealizowane zyski, o których mowa w art. 30da;
9) inne źródła.
Przychody z poszczególnych źródeł przychodów i zasady ich ustalania zostały uregulowane w art. 12-20 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ww. ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Na mocy art. 42a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1, z wyjątkiem dochodów (przychodów) wymienionych w art. 21, art. 52, art. 52a i art. 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku, od których nie są obowiązane pobierać zaliczki na podatek lub zryczałtowanego podatku dochodowego, są obowiązane sporządzić informację według ustalonego wzoru o wysokości przychodów i przesłać ją podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika wykonuje swoje zadania, a w przypadku podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2a, urzędowi skarbowemu, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych wykonuje swoje zadania.
Zwrot części lub całości nadpłaconego kapitału kredytu – wypłata „Kwoty zwrotu”
Powzięli Państwo wątpliwość, czy Kwota zwrotu przekazywana Kredytobiorcy na podstawie Ugody, nie stanowi przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a tym samym Bank nie jest zobowiązany do sporządzenia informacji o przychodach z innych źródeł oraz o dochodach i pobranych zaliczkach na podatek dochodowy (PIT-11) i przesłania jej Kredytobiorcy jako podatnikowi oraz właściwemu urzędowi skarbowemu, zgodnie z art. 42a ust. 1 ww. ustawy.
Jak stanowi art. 917 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071):
Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.
Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody. W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.
Z kolei instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 tej ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Podkreślić należy, że otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Jak wynika z opisu sprawy, w ramach procesu wzajemnych negocjacji pomiędzy Bankiem a Kredytobiorcą/Kredytobiorcami (ich pełnomocnikiem, itp.) może m.in. dochodzić do ustalenia kwoty/kwot podlegających wypłacie na rzecz Klienta, które mogą obejmować m.in. zwrot części lub całości nadpłaconego kapitału kredytu (dalej „Kwota zwrotu”). Maksymalna Kwota zwrotu jest ustalana jako nadwyżka (dodatnia różnica) sumy wpłat Klienta na rzecz Banku, dokonanych w wykonaniu Umowy kredytu (w szczególności spłaty rat kapitałowo-odsetkowych) do dnia zawarcia Ugody nad kwotą wypłaconego przez Bank Kredytobiorcy kapitału kredytu.
W toku negocjacji, Bank oraz Klient mogą ustalić niższą Kwotę zwrotu, ale nie może być ona wyższa niż kwota wypłaconego przez Bank Kredytobiorcy kapitału kredytu. Jeśli wpłaty Klienta były dokonywane na rzecz Banku w walucie obcej, to Bank, w celu ustalenia Kwoty zwrotu, dokonuje ich przeliczenia na PLN. W zależność od ustaleń, przeliczenie to może odbywać się według średniego kursu publikowanego przez Narodowy Bank Polski z dnia wpłaty Klienta albo zgodnie z kursem ustalonym Umową kredytową, regulaminem lub podobnym dokumentem (m.in. według kursu sprzedaży, zgodnie z tabelą kursów obowiązującą w Banku). Kwota zwrotu obejmuje zatem część środków pieniężnych, które wcześniej Kredytobiorca, realizując zobowiązania wynikające z Umowy kredytu, przekazał na rzecz Banku, w szczególności w ramach spłaty rat kapitałowo-odsetkowych kredytu, a także prowizji i innych opłat (jeśli miały zastosowanie). Innymi słowy, suma wszystkich spłat rat kapitałowo-odsetkowych (i innych opłat) w okresie kredytowania po odjęciu Kwoty zwrotu jest nie niższa niż kwota pierwotnie udzielonego kredytu (brak jest zatem korzyści ekonomicznej u Klienta w postaci niższej sumy rzeczywistych spłat niż kwota otrzymanego kredytu). Jeśli suma wpłat Klienta na rzecz Banku dokonanych w wykonaniu Umowy kredytu do dnia zawarcia Ugody jest mniejsza niż kwota kapitału kredytu wypłacona przez Bank na podstawie tej umowy – ugoda nie zawiera Kwoty zwrotu. Wówczas to Klient jest obowiązany do zapłaty na rzecz Banku kwoty odpowiadającej tej niedopłacie.
Wobec powyższego, w analizowanej sprawie należy zgodzić się z Państwem, że po stronie Kredytobiorców nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego z tytułu otrzymywanej na mocy Ugody Kwoty zwrotu. Jak słusznie Państwo zauważyli, w związku z zawarciem Ugody Kredytobiorca otrzymuje jedynie niejako ekwiwalent środków pieniężnych, które wcześniej na mocy Umowy kredytu przekazał na rzecz Banku w ramach spłaty rat kapitałowo-odsetkowych od otrzymanego Kredytu – zwrot kwoty, która była uprzednio poniesiona z jego własnych środków. Zatem kwoty te nie powodują faktycznego przyrostu w jego majątku, a jedynie „wyrównanie” wcześniejszego zmniejszenia w jego majątku. W konsekwencji, można uznać za Państwem, że taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika – ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów.
W związku z powyższym, mając na uwadze przedstawiony we wniosku stan faktyczny i zdarzenie przyszłe oraz powołane wyżej przepisy prawa, stwierdzam, że Kwota zwrotu przekazywana Kredytobiorcy na podstawie Ugody, nie stanowi dla Kredytobiorcy przychodu podatkowego, zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a tym samym Bank nie jest/nie będzie zobowiązany do sporządzenia informacji o przychodach z innych źródeł oraz o dochodach i pobranych zaliczkach na podatek dochodowy (PIT-11) i przesłania jej Kredytobiorcy jako podatnikowi oraz właściwemu urzędowi skarbowemu, zgodnie z art. 42a ust. 1 ww. ustawy.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia oraz zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Zastrzec należy, że niniejsza interpretacja indywidualna stanowi rozstrzygnięcie w zakresie sformułowanego we wniosku pytania dotyczącego wskazania, czy Kwota zwrotu przekazywana Klientowi (Kredytobiorcy) na podstawie Ugody, nie stanowi przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a tym samym Bank nie jest zobowiązany do sporządzenia informacji o przychodach z innych źródeł oraz o dochodach i pobranych zaliczkach na podatek dochodowy (PIT-11) i przesłania jej Kredytobiorcy jako podatnikowi oraz właściwemu urzędowi skarbowemu, zgodnie z art. 42a ust. 1 ww. ustawy i nie rozstrzyga w zakresie ustalenia, czy kwota zwracanych kosztów procesowych nie stanowi po stronie Kredytobiorcy przysporzenia podatkowego, a tym samym nie jest przychodem podatkowym Kredytobiorcy, ponieważ kwestia ta nie była objęta sformułowanym przez Państwa pytaniem.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo