W 2005 roku podatniczka zawarła z bankiem umowę kredytu hipotecznego na cele mieszkaniowe. W 2024 roku sąd stwierdził nieważność tej umowy i zasądził zwrot świadczeń. W 2025 roku strony zawarły porozumienie, które kompleksowo rozliczyło skutki nieważności, ustalając wzajemne wierzytelności i dokonując potrącenia, w wyniku czego…
Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe w zakresie braku obowiązku korekty ulgi odsetkowej oraz prawidłowe w pozostałym zakresie.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
22 października 2025 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych. Uzupełniła go Pani – w odpowiedzi na wezwanie – pismem złożonym 29 grudnia 2025 r. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
W dniu … października 2005 r. zawarła Pani z Bankiem ... (dalej: „Bank”) umowę kredytu hipotecznego nr … (dalej: „Umowa Kredytu”). Kredyt został przeznaczony na realizację celów mieszkaniowych.
W dniu 3 października 2024 r. Sąd Okręgowy w …, sygn. akt …, wydał wyrok w sprawie Pani powództwa przeciwko Bankowi, w którym:
- stwierdził nieważność Umowy Kredytu,
- zasądził na Pani rzecz kwoty: 27 816,33 CHF oraz 56 305,00 PLN wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego (m.in. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2021 r., sygn. III CZP 11/20), w przypadku stwierdzenia trwałej bezskuteczności umowy kredytu zastosowanie znajduje teoria dwóch kondykcji, zgodnie z którą każda ze stron zobowiązana jest do zwrotu świadczeń spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy.
W wykonaniu powyższego wyroku, w dniu 12 sierpnia 2025 r. zawarła Pani z Bankiem Porozumienie, którego celem było kompleksowe rozliczenie skutków nieważności Umowy Kredytu. Przy sporządzaniu Porozumienia przyjęto kurs średni NBP z dnia jego przygotowania, tj. 4,5988 PLN/CHF. Należy zaznaczyć, że od momentu zawarcia Umowy Kredytu w 2005 r. kredyt był spłacany w złotych polskich (PLN), przy czym Bank stosował własny kurs przeliczeniowy dla franka szwajcarskiego (CHF). W okresie obowiązywania umowy kurs CHF/PLN ulegał znacznym wahaniom – od poziomu poniżej 2 PLN do wartości przekraczających 5 PLN za 1 CHF.
Na mocy Porozumienia:
- łączna wierzytelność Kredytobiorcy wobec Banku wyniosła 239 243,92 PLN, w tym:
· 56 305,60 PLN (uznana za nieważną) – równowartość wpłat w PLN wraz z odsetkami za opóźnienia (15 703,32 PLN),
· 28 927,79 CHF – równowartość wpłat w CHF, po przeliczeniu 167 235,00 PLN według kursu 4,5988 PLN/CHF;
- wierzytelność Banku wobec Kredytobiorcy z tytułu udostępnionego kapitału wyniosła 137 999,99 PLN;
- rozliczenie nastąpiło poprzez potrącenie wzajemnych wierzytelności.
Środki uzyskane z kredytu zostały w całości przeznaczone na zakup lokalu mieszkalnego na własne potrzeby mieszkaniowe. W trakcie spłaty kredytu regulowała Pani należny podatek dochodowy od osiąganych przychodów, a część dochodu po opodatkowaniu przeznaczała Pani na spłatę kredytu. Kwota uznana za nieważną zostanie przeznaczona na spłatę obecnego kredytu zaciągniętego na zakup nieruchomości przy ul. … w …, a więc zostanie wykorzystana na cele mieszkaniowe.
Ponadto, korzystała Pani z tzw. ulgi odsetkowej, na podstawie art. 26b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (w brzmieniu obowiązującym w tym okresie), odliczając od dochodu odsetki zapłacone od kredytu hipotecznego zaciągniętego na własne cele mieszkaniowe. Jednakże, porozumienie wskazuje jedynie kwotę uznaną za nieważną wraz z odsetkami za opóźnienie.
W uzupełnieniu wniosku wskazano:
Kredyt hipoteczny zaciągnięty w dniu … października 2005 r. został udzielony przez bank, będący bankiem krajowym, którego działalność podlega nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego, i który był uprawniony do udzielania kredytów na podstawie przepisów prawa bankowego.
Porozumienie z dnia 12 sierpnia 2025 r. zostało zawarte w wykonaniu prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w … z dnia 3 października 2024 r., sygn. akt … oraz na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, w szczególności art. 410 § 1 i 2 w zw. z art. 405 K.c.
W Porozumieniu potwierdzono nieważność umowy kredytowej. Porozumienie nie stanowiło zmiany treści ważnej umowy, lecz służyło wyłącznie rozliczeniu skutków jej nieważności.
W ramach Porozumienia nie doszło do przewalutowania kredytu. Umowa Kredytu została uznana za nieważną, a strony dokonały wyłącznie rozliczenia wzajemnych świadczeń wynikających z nieważnej umowy. Zastosowanie kursu CHF miało charakter wyłącznie techniczny i służyło przeliczeniu wartości roszczeń na potrzeby tego rozliczenia.
Otrzymała Pani zwrot świadczeń, które uprzednio spełniła na rzecz Banku w wykonaniu nieważnej umowy kredytu.
Rozliczenie nastąpiło poprzez potrącenie wzajemnych wierzytelności, a Bank wypłacił Pani w 2025 r. kwotę wynikającą z nadwyżki Jej wierzytelności nad wierzytelnością Banku.
Wypłacona kwota stanowi zwrot środków uprzednio spłaconych przez Panią na rzecz Banku, z uwzględnieniem wartości kapitału udostępnionego przez Bank.
Wypłata dotyczyła wyłącznie rat kapitałowo-odsetkowych oraz innych opłat związanych z kredytem, które – w związku z uznaniem umowy za nieważną – stały się świadczeniami nienależnymi Bankowi.
Wypłacona kwota nie stanowiła przysporzenia ponad kwoty faktycznie uiszczone przez Panią w trakcie trwania umowy kredytu.
Wypłacona kwota nie była wynagrodzeniem za odstąpienie od dochodzenia roszczeń wobec Banku. Rozliczenie nastąpiło w wykonaniu prawomocnego wyroku Sądu i dotyczyło wyłącznie zwrotu faktycznych wpłat dokonanych przez Panią. Nie zawarto ugody.
Korzystała Pani z ulgi odsetkowej w latach 2006–2021 w odniesieniu do nieruchomości nabytej na własne cele mieszkaniowe.
Bank nie wypłacił zwrotu odsetek wcześniej odliczonych w ramach ulgi odsetkowej jako odrębnego świadczenia. Wypłacone odsetki dotyczyły wyłącznie ustawowych odsetek za opóźnienie w zwrocie nienależnych świadczeń. Porozumienie nie przewidywało ani nie rozróżniało zwrotu „odsetek z ulgi”.
Pytanie (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku)
Czy kwota otrzymana przez Panią w 2025 r. od Banku na podstawie Porozumienia z dnia 12 sierpnia 2025 r., zawartego w celu rozliczenia skutków nieważności umowy kredytu hipotecznego, stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?
Pani stanowisko w sprawie (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku)
Pani zdaniem, otrzymana kwota nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, gdyż ma charakter zwrotu nienależnych świadczeń, nie powoduje definitywnego przysporzenia majątkowego, nie mieści się w dyspozycji art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie stanowi przychodu z innych źródeł w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 9 i art. 20 ust. 1 ww. ustawy oraz nie rodzi obowiązku korekty ulgi odsetkowej na podstawie art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:
· dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz
· dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).
W myśl art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Ogólne określenie „przychodów” zawiera art. 11 ust. 1 ww. ustawy. Stosownie do tego przepisu:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:
· pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;
· pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.
Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.
Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.
Źródła przychodów zostały określone przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są inne źródła.
Katalog źródeł przychodów jest katalogiem zamkniętym. Ustawodawca „zamknął” ten katalog dzięki wprowadzeniu kategorii „innych źródeł”, czyli źródeł przychodów innych niż wymienione w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b. W sytuacji, gdy dane przysporzenie podatnika ma charakter przychodu i nie mieści się w żadnej z kategorii wskazanych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ustawy, jest przypisywane do źródła z art. 10 ust. 1 pkt 9. Rozwiązanie to jest jednym z elementów gwarantujących realizację zasady powszechności opodatkowania.
Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności” oznacza, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W związku z tym, każde świadczenie mające realną korzyść finansową, o ile nie stanowi konkretnej kategorii przychodu zaliczanego do jednego ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ww. ustawy, jest dla świadczeniobiorcy przychodem z innych źródeł.
Wskazać należy, że stosownie do art. 58 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.
Natomiast stosownie do treści art. 58 § 2 tej ustawy:
Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
W myśl art. 3851 Kodeksu cywilnego:
§ 1. Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
§ 2. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.
§ 3. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.
§ 4. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
Stosownie do art. 410 § 2 ww. ustawy:
Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.
Z powodu abuzywności klauzul walutowych znajdujących się w umowach o kredyt hipoteczny, sądy orzekają o nieważności jednostkowych umów o kredyt hipoteczny zawartych przez banki. Stwierdzenie nieważności powoduje usunięcie z obrotu prawnego wadliwej czynności prawnej polegającej na zawarciu umowy kredytu hipotecznego. Nieważność umowy kredytu oznacza, że zobowiązania stron umów, banku i klienta, nigdy nie powstały, a strony zobowiązane są zwrócić to, co świadczyły w związku z nieważną umową jako świadczenia nienależne. Kredytodawca winien zatem zwrócić wszystkie świadczenia pobrane od kredytobiorcy, a kredytobiorca winien zwrócić kwotę faktycznie otrzymanego kredytu. W przypadku stwierdzenia nieważności umowy przez sąd skutki prawne na gruncie cywilnym występują ex tunc (wstecz), a więc od momentu zawarcia umowy dotkniętej wadliwością (przesłanką nieważności), co oznacza, że umowa kredytu jako nieważna już od chwili jej zawarcia nie wywołuje skutków prawnych. Mamy do czynienia z sytuacją jakby w ogóle nie doszło do jej zawarcia.
Przystępując do oceny skutków podatkowych otrzymanego przez Panią zwrotu nienależnie pobranych przez Bank świadczeń (tytułem rat kapitałowo-odsetkowych oraz innych opłat dotyczących kredytu) związanych z nieważnością umowy kredytowej, zasądzonych prawomocnym wyrokiem, w pierwszej kolejności wskazać należy na art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.), z którego wynika, że:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Zgodnie z art. 69 ust. 2 pkt 2 i 4 ustawy Prawo bankowe:
Umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności:
– pkt 2 – kwotę i walutę kredytu;
– pkt 4 – zasady i termin spłaty kredytu.
Podkreślić należy, że otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.
Z opisu stanu faktycznego wynika, że na podstawie Porozumienia z dnia 12 sierpnia 2025 r. zawartego z Bankiem w wykonaniu prawomocnego wyroku Sądu z dnia 3 października 2024 r., otrzymała Pani zwrot świadczeń, które uprzednio spełniła na rzecz Banku w wykonaniu nieważnej umowy kredytu. Na mocy Porozumienia łączna wierzytelność Kredytobiorcy wobec Banku wyniosła 239 243,92 PLN, oraz wierzytelność Banku wobec Kredytobiorcy z tytułu udostępnionego kapitału wyniosła 137 999,99 PLN. Rozliczenie nastąpiło poprzez potrącenie wzajemnych wierzytelności, a Bank wypłacił Pani w 2025 r. kwotę wynikającą z nadwyżki Jej wierzytelności nad wierzytelnością Banku. Wypłacona kwota stanowi zwrot środków uprzednio spłaconych przez Panią na rzecz Banku, z uwzględnieniem wartości kapitału udostępnionego przez Bank. Wypłata dotyczyła wyłącznie rat kapitałowo-odsetkowych oraz innych opłat związanych z kredytem, które – w związku z uznaniem umowy za nieważną – stały się świadczeniami nienależnymi Bankowi. Ponadto, wypłacona kwota nie stanowiła przysporzenia ponad kwoty faktycznie uiszczone przez Panią w trakcie trwania umowy kredytu oraz nie była wynagrodzeniem za odstąpienie od dochodzenia roszczeń wobec Banku.
W przedstawionej przez Panią sytuacji doszło do wykonania postanowień zapadłych w prawomocnym wyroku Sądu z dnia 3 października 2024 r. W konsekwencji, strony zwróciły sobie nawzajem to, co świadczyły w związku z nieważną umową, jako świadczenia nienależne.
W przypadku zwrotu świadczenia na podstawie nieważnej umowy kredytowej, klient otrzymuje bowiem z powrotem swój kapitał – zwrot zapłaconych bankowi kwot. Nie ma zatem podstaw, aby zwrócone kwoty uznać za dochód podlegający opodatkowaniu. Dla celów podatkowych zwrot taki jest obojętny podatkowo.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zwrot środków pieniężnych zasądzonych prawomocnym wyrokiem Sądu, stanowiących równowartość wszystkich wpłat uiszczonych przez Panią na podstawie umowy kredytu uznanej za nieważną na rzecz Banku tytułem rat kapitałowo-odsetkowych i innych opłat, nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika ani poprzez zwiększenie aktywów, ani poprzez zmniejszenie jego pasywów, a tym samym po Pani stronie nie powstał przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tym samym, zwrócona Pani kwota nienależnie pobranych przez Bank świadczeń nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Z kolei instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 i § 2 ustawy Kodeks cywilny:
§ 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
§ 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.
Nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach w odniesieniu do odsetek możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje tylko wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.
Jednocześnie stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Jak wynika z brzmienia tego przepisu zwolnienie to obejmuje tylko takie odsetki, które spełniają równocześnie dwa warunki:
1) są naliczane z tytułu nieterminowej wypłaty należności,
2) świadczenia, od których są naliczane nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, są wolne od podatku dochodowego lub na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano od nich poboru podatku.
Skoro zatem, zwrot nienależnie pobranych świadczeń (rat kapitałowo-odsetkowych i innych opłat), które Pani otrzymała, nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone Pani odsetki ustawowe za opóźnienie korzystają ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W złożonym wniosku, Pani wątpliwości dotyczą również kwestii korekty ulgi odsetkowej.
Wyjaśnić należy, że zasady dokonywania odliczeń wydatków poniesionych na spłatę odsetek od kredytu udzielonego podatnikowi na sfinansowanie inwestycji mającej na celu zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych regulują przepisy art. 26b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r.
Powołany wyżej przepis art. 26b ust. 1 ustawy stanowi, że:
Od podstawy obliczenia podatku, ustalonej zgodnie z art. 26 ust. 1, odlicza się, z zastrzeżeniem ust. 2-4, faktycznie poniesione w roku podatkowym wydatki na spłatę odsetek od kredytu (pożyczki) udzielonego podatnikowi, o którym mowa w art. 3 ust. 1, na sfinansowanie inwestycji mającej na celu zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych, związanej z:
1. budową budynku mieszkalnego albo
2. wniesieniem wkładu budowlanego lub mieszkaniowego do spółdzielni mieszkaniowej na nabycie prawa do nowo budowanego budynku mieszkalnego albo lokalu mieszkalnego w takim budynku, albo
3. zakupem nowo wybudowanego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego w takim budynku od gminy albo od osoby, która wybudowała ten budynek w wykonywaniu działalności gospodarczej, albo
4. nadbudową lub rozbudową budynku na cele mieszkalne lub przebudową (przystosowaniem) budynku niemieszkalnego, jego części lub pomieszczenia niemieszkalnego na cele mieszkalne, w wyniku których powstanie samodzielne mieszkanie spełniające wymagania określone w przepisach prawa budowlanego.
W przepisie art. 26b ust. 4 pkt 1-2 ustawy ustawodawca określił wysokość dokonywanych odliczeń, gdyż są one limitowane.
Stosownie do art. 26b ust. 6 ww. ustawy:
Odsetki, o których mowa w ust. 4, zapłacone przed rokiem określonym w ust. 5, mogą być odliczone od podstawy obliczenia podatku za rok podatkowy, w którym podatnik po raz pierwszy odlicza odsetki.
Natomiast w myśl art. 26b ust. 7 tej ustawy:
Odsetki, o których mowa w ust. 4, zapłacone przed rokiem określonym w ust. 5 mogą być odliczone od podstawy obliczenia podatku również w roku podatkowym bezpośrednio następującym po roku, w którym podatnik po raz pierwszy odliczył odsetki; w tym przypadku odliczeniu podlega wyłącznie różnica między sumą odsetek przypadających do odliczenia a kwotą odsetek faktycznie odliczonych w roku, w którym podatnik dokonał pierwszego odliczenia.
Zgodnie z art. 26b ust. 8 cytowanej ustawy:
Wydatki, o których mowa w ust. 1, dotyczą odsetek zapłaconych łącznie przez oboje małżonków. Jeżeli małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu – odliczeń dokonuje się zgodnie z wnioskami zawartymi w zeznaniach rocznych, bądź od dochodu każdego z małżonków, w proporcji wskazanej we wniosku, bądź od dochodu jednego z małżonków.
Pomimo uchylenia art. 26b ww. ustawy ustawodawca zagwarantował korzystanie z ulgi odsetkowej w ramach praw nabytych.
Jak bowiem stanowi art. 9 ust. 1 ustawy z 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 217 poz. 1588) – w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2008 r.:
Podatnikowi, któremu w latach 2002 – 2006 został udzielony kredyt (pożyczka), o którym mowa w art. 26b ww. ustawy, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r., przysługuje na zasadach określonych w tej ustawie prawo odliczania wydatków na spłatę odsetek od tego kredytu (pożyczki), do upływu terminu spłaty określonego w umowie o kredyt (pożyczkę) zawartej przed dniem 1 stycznia2007 r., nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2027 r.
Dla oceny skutków podatkowych Pani sytuacji istotne jest to, czy w wyniku zawartego Porozumienia, Bank zwrócił Pani wartość odsetek, z którymi związane było Pani prawo do korzystania z tej ulgi.
Z przedstawionego przez Panią opisu stanu faktycznego wynika, że:
- w 2005 r. zawarła Pani z Bankiem umowę kredytu hipotecznego przeznaczonego na realizację celów mieszkaniowych;
- w latach 2006–2021 korzystała Pani z możliwości odliczenia ulgi odsetkowej w odniesieniu do nieruchomości nabytej na własne cele mieszkaniowe.
Należy zauważyć, że w przypadku zwrotu – w wyniku stwierdzenia nieważności umowy kredytowej – wartości odsetek, z którymi związane było prawo podatnika do korzystania z ulgi odsetkowej, ustawodawca przewidział rozwiązanie dla tego rodzaju szczególnych sytuacji. Stosownie bowiem do treści art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Jeżeli podatnik, obliczając podatek należny, dokonał odliczeń od dochodu, podstawy obliczenia podatku lub podatku, a następnie otrzymał zwrot odliczonych kwot (w całości lub w części), w zeznaniu podatkowym składanym za rok podatkowy, w którym otrzymał ten zwrot, dolicza odpowiednio kwoty poprzednio odliczone.
Z powyższego wynika, że rozliczenie z tytułu zwrotu odsetek powinno być dokonane w zeznaniu składanym za ten rok, w którym doszło do ich zwrotu. Jeśli więc wynikiem wygrania procesu frankowego jest m.in. zwrot odliczonych wcześniej odsetek, to w zeznaniu rocznym za rok wypłaty tej należności trzeba ją doliczyć do podstawy opodatkowania (dochodu). Zatem w Pani przypadku otrzymany zwrot odliczonych wcześniej odsetek, winna Pani uwzględnić w zeznaniu rocznym za rok 2025 poprzez doliczenie zwróconej kwoty do podstawy opodatkowania (dochodu).
Zauważyć bowiem należy, że samo unieważnienie kredytu frankowego nie ma wpływu na rozmiar zobowiązania podatkowego w momencie składania wcześniejszych zeznań podatkowych. Dopiero wzajemne rozliczenia między bankiem i kredytobiorcą mogą mieć wpływ na zastosowanie ulgi odsetkowej. Powinna więc Pani do zeznania podatkowego za 2025 rok doliczyć kwoty poprzednio przez Panią odliczone w ramach ulgi odsetkowej.
Nieprawidłowe jest więc Pani stanowisko, że w opisanej sytuacji nie ma Pani obowiązku korekty ulgi odsetkowej na podstawie art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, bowiem zwrot Pani przez Bank odsetek w 2025 r. obliguje Panią do doliczenia do dochodu – w zeznaniu podatkowym składanym za ten rok – wartości odliczonej w związku z ww. odsetkami ulgi odsetkowej, z której skorzystała Pani w latach 2006-2021.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Wydając interpretacje opieram się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku – nie prowadzę postępowania dowodowego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.) jest sam przepis prawa. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Jeżeli zatem, przedstawiony we wniosku stan faktyczny będzie różnił się od występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie Pani chroniła w zakresie zaistniałego stanu faktycznego.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego …. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo