Interpretacja 0113-KDIPT2-2.4011.991.2025.2.ST

Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej

5 listopada 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 30 października 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo pismem z 4 grudnia 2025 r. (data wpływu 8 grudnia 2025 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku wspólnego jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

1)  Zainteresowany będący stroną postępowania: …

2)  Zainteresowana niebędąca stroną postępowania:…

Opis zdarzenia przyszłego

W dniu 5 sierpnia 2008 r. zawarli Państwo z … umowę kredytu hipotecznego …, spłacanego w ratach annuitetowych udzielonego w walucie wymienialnej, na budowę domu jednorodzinnego na działce położonej w … oraz na całkowitą spłatę kredytu konsolidacyjnego w … (budowa domu).

W związku z tym, że zaprzestaliście Państwo spłaty rat kredytu, pismem z dnia 20 stycznia 2014 r. … wypowiedział Wam umowę kredytową, z zachowaniem 30-dniowego terminu wypowiedzenia. Po bezskutecznym jego upływie, w dniu 20 marca 2014 r. Bank … wystawił Bankowy Tytuł Egzekucyjny nr ….

Postanowieniem Referendarza Sądowego Sądu Rejonowego w … z dnia 29 maja 2014 r. wydanym w sprawie o sygn. akt …, Bankowemu Tytułowi Egzekucyjnemu nadano klauzulę wykonalności do kwoty nie wyższej niż 882 490 zł. Na jego podstawie zostało wszczęte przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w …, postępowanie egzekucyjne prowadzone pod sygn. akt …. Zgodnie z tytułem wykonawczym zostaliście Państwo zobowiązani do zapłaty na rzecz wierzyciela kwotę obejmującą należność główną w wysokości 755 460,48 zł oraz odsetki wyliczone na dzień 22 marca 2017 r. w wysokości 118 867,85 zł.

W dniu 27 grudnia 2017 r. złożyliście Państwo w Sądzie Okręgowym w …pozew o pozbawienie w całości wykonalności tytułu wykonawczego - Bankowego Tytułu Egzekucyjnego nr … z dnia 20 marca 2014 r., wystawionego przez ….

Wyrokiem z dnia 16 czerwca 2021 r., wydanym w sprawie o sygn. akt …, Sąd Okręgowy w … pozbawił w całości wykonalności tytułu wykonawczego - Bankowego Tytułu Egzekucyjnego nr … z dnia 20 marca 2014 r., wystawionego przez pozwanego … przeciwko Państwu, co do należności głównej wraz z odsetkami wynikającymi z tego tytułu egzekucyjnego, uznając że umowa kredytu jest nieważna. Wyrok jest prawomocny.

W toku powyższego procesu postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w … pod sygn. akt …, zostało zawieszone na czas procesu, a następnie umorzone (postanowienie jest prawomocne).

Pozwem z dnia 27 grudnia 2021 r., inicjującym oddzielny proces w sprawie o sygn. akt …, … wystąpiła przeciwko Państwu do Sądu Okręgowego w … z żądaniem zwrotu wypłaconego Wam kredytu w wysokości 534 137,47 zł, w wykonaniu Umowy kredytu hipotecznego … z dnia 5 sierpnia 2008 r.

W toku procesu Bank … złożył Państwu propozycję ugodową, w ramach której zgodziliście się spłacić pozostałą do zwrotu kwotę kapitału w wysokości 342 081,02 zł, w miesięcznych ratach, z oprocentowaniem w wysokości 6,75% w stosunku rocznym.

W ugodzie zostały uwzględnione kwoty Państwa spłaty kredytu (raty kredytu) w wysokości: 108 892,20 zł oraz 18 217,40 CHF. Ponadto, w ugodzie Bank zobowiązał się zwolnić Państwa z długu poprzez umorzenie odsetek za opóźnienie w kwocie 226 499,90 zł, co może oznaczać, że po Państwa stronie powstaje przychód, a na Banku ciąży wypełnienie obowiązku informacyjnego (tj. sporządzenie informacji PIT - 11).

Nigdy nie korzystaliście Państwo z zaniechania poboru podatku na podstawie Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielanym na celem mieszkaniowe.

W wybudowanym z kredytu domu mieszkacie Państwo do dnia dzisiejszego.

W uzupełnieniu wniosku wskazali Państwo, że wyrok Sądu Okręgowego w … z dnia 16 czerwca 2021 r., …, w sprawie z Państwa powództwa o pozbawienie w całości wykonalności tytułu wykonawczego - Bankowego Tytułu Egzekucyjnego nr … z dnia 20 marca 2014 r., wystawionego przeciwko Państwu przez …, uprawomocnił się w dniu 29 marca 2023 r., tj. w dacie wydania przez Sąd Apelacyjny w … wyroku w sprawie, sygn. akt …, wywołanej apelacją Banku …. Wyrokiem z dnia 16 czerwca 2021 r., wydanym w sprawie o sygn. akt …, Sąd Okręgowy w …, w pkt I pozbawił w całości wykonalności tytułu wykonawczego - Bankowego Tytułu Egzekucyjnego nr … z dnia 20 marca 2014 r., wystawionego przez pozwanego … przeciwko powodom …, co do należności głównej wraz z odsetkami wynikającymi z tego tytułu egzekucyjnego, który postanowieniem Referendarza Sądowego Sądu Rejonowego w … z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt … został zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Ponadto, w pkt II wyroku, na zasadzie art. 98 k.p.c., Sąd I instancji obciążył kosztami procesu pozwaną … i na sądzie art. 108 k.p.c. pozostawił szczegółowe wyliczenie kosztów procesu referendarzowi sądowemu po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie. Wystąpiliście Państwo z powództwem o pozbawienie w całości wykonalności tytułu wykonawczego - Bankowego Tytułu Egzekucyjnego nr … z dnia 20 marca 2014 r., wystawionego przeciwko Państwu przez … w związku z prowadzonym przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w … postępowaniem egzekucyjnym, sygn. akt ….

Sąd Okręgowy w … ustalił, że umowa kredytu z dnia 5 sierpnia 2008 r. jest nieważna, ponieważ zawiera niedozwolone klauzule, których eliminacja z umowy prowadzi do jej nieważności.

Przepisy, na podstawie których Sąd Okręgowy w … wydał wyrok z dnia 16 czerwca 2021 r. o sygn. akt …: art. 840 § 1 punkt 1 k.p.c., art. 58 § 1 k.c., art. 58 § 3 k.c., art. 353 (1) k.c., art. 69 ust. 1 i ust. 2 pkt 4a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. prawo bankowe (w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia przedmiotowej umowy), art. 358 (1) § 1 i 2 k.c., art. 4 ustawy z 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw, art. 6 ust. 1 i art. 7 Dyrektywy 93/13/EWG.

Wyrok z dnia 16 czerwca 2021 r. w sprawie o sygn. akt …, nie zawierał wzajemnego rozliczenia z Bankiem …. z tytułu nieważnej umowy kredytu.

Umowa kredytu z dnia 5 sierpnia 2008 r. została zawarta na 360 miesięcy. Kredytu udzielił podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, tj. Komisji Nadzoru Finansowego (KNF). Odpowiadacie Państwo za spłatę kredytu solidarnie, do pełnej wysokości. Celem zaciągnięcia kredytu, podanym w umowie kredytu, była budowa domu jednorodzinnego, na działce nr …, położonej w miejscowości …, gmina … oraz całkowita spłata kredytu konsolidacyjnego udzielonego przez Bank … na podstawie umowy kredytowej nr … z dnia 24 lutego 2005 r. i skredytowanie prowizji za udzielenie kredytu.

Na pytanie Organu o treści, cyt.: „Czy kredyt jest kredytem hipotecznym zaciągniętym na cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.)?”, wskazali Państwo, cyt.: „Tak”.

Na pytanie Organu o treści, cyt.: „Czy zaciągnięty 5 sierpnia 2008 r. kredyt został w całości przeznaczony na cele wskazane w umowie kredytowej, tj. na budowę domu jednorodzinnego oraz na spłatę kredytu konsolidacyjnego – w przypadku negatywnej odpowiedzi proszę wskazać na co faktycznie wydatkowane zostały środki pieniężne uzyskane z ww. kredytu?”, wskazali Państwo, cyt.: „Tak”.

Na pytanie Organu o treści, cyt.: „Czy przedmiotowy kredyt z 5 sierpnia 2008 r. został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej?”, wskazali Państwo, cyt.: „Tak. Środki przeznaczone na spłatę kredytu konsolidacyjnego dotyczyły spłaty kredytu mieszkaniowego w innym Banku, za który kupiliśmy mieszkanie położone w …, a w pozostałej części na zakup działki położonej w miejscowości …, na której wybudowaliśmy dom. W mieszkaniu w … mieszkaliśmy do 2011 r. Mieszkanie zostało przez nas sprzedane w 2011 r., a pieniądze z ceny sprzedaży zostały przeznaczone na dokończenie budowy domu jednorodzinnego położonego w miejscowości …, do którego wprowadziliśmy się w 2012 r. W okresie pomiędzy sprzedażą mieszkania i zamieszkaniem w domu w miejscowości …, mieszkaliśmy u moich rodziców”.

Celem, na który zaciągnęliście Państwo kredyt na podstawie umowy z dnia 5 sierpnia 2008 r. jest jedno gospodarstwo domowe. Kredyt został zabezpieczony hipoteką na Państwa nieruchomości położonej w miejscowości ….

Umowa kredytowa nr … została zawarta w dniu 24 lutego 2005 r., przez Pana oraz Pana żonę …, w ramach panującego pomiędzy Państwem ustroju wspólności majątkowej ustawowej. Za spłatę tego kredytu odpowiadacie Państwo solidarnie, do pełnej wysokości. Umowa została zawarta na 20 lat. Kredytu udzielił podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, tj. Komisji Nadzoru Finansowego (KNF). Kredyt został wypłacony w PLN w wysokości 188 347,64 zł. Kredyt był denominowany do CHF. Kredyt zaciągnięty na podstawie umowy kredytowej nr … z dnia 24 lutego 2005 r. był przeznaczony na spłatę kredytu zaciągniętego w innym Banku na zakup mieszkania położonego w …, w którym wówczas Państwo mieszkaliście oraz na zakup działki położonej w miejscowości …, na której wybudowaliście Państwo dom. Środki z kredytu wydatkowaliście Państwo na spłatę kredytu zaciągniętego w innym Banku przeznaczonego na zakup mieszkania położonego w … oraz na zakup działki położonej w miejscowości …, na której wybudowaliście Państwo dom.

Na pytanie Organu o treści, cyt.: „czy ww. kredyt został zaciągnięty na cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?”, wskazali Państwo, cyt.: „Tak”.

Na pytanie Organu o treści, cyt.: „czy przedmiotowy kredyt został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej?”, wskazali Państwo, cyt.: „Tak”.

Celem, na który zaciągnęliście Państwo kredyt na podstawie umowy z dnia 5 sierpnia 2008 r. jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego. Kredyt był zabezpieczony hipoteką na nieruchomości będącej własnością Pana brata … i jego żony …, położonej w ….

Na pytanie Organu o treści, cyt.: „Kiedy (w którym roku) został wybudowany dom, w którym Państwo mieszkają?”, wskazali Państwo, cyt.: „W 2012 r.”.

Na pytanie Organu o treści, cyt.: „Jaki tytuł prawny przysługuje Państwu do nieruchomości, na której został wybudowany ww. budynek (własność, współwłasność)?”, wskazali Państwo, cyt.: „Własność”.

W sprawie zawisłej przed Sądem Okręgowym w …, sygn. akt … o zwrot od Państwa kwoty kapitału, Bank … przedstawił Państwu projekt ugody, w której proponuje rozliczenie kredytu poprzez spłatę przez Państwa w ratach pozostałego do spłaty kapitału i umorzenie zaległych odsetek za opóźnienie w kwocie 226 499,90 zł. Ugoda nie została jeszcze podpisana, a przed jej podpisaniem chcecie się Państwo dowiedzieć, czy przysługuje Wam zwolnienie z podatku dochodowego od osób fizycznych w przypadku podpisania ugody. Stronami w ugodzie jest Pan razem z żoną … oraz Bank ... Projekt ugody, proponowany przez Bank ..., zakłada rozliczenie kredytu poprzez spłatę przez Państwa w ratach pozostałego do spłaty kapitału i umorzenie zaległych odsetek za opóźnienie w kwocie 226 499,90 zł. Umorzenie odsetek dotyczy wszystkich Kredytobiorców i będzie skutkowało wygaśnięciem tego zobowiązania wobec wszystkich Kredytobiorców, tj. wobec Pana i Pana żony …. Odsetki za opóźnienie zostały naliczone od kwoty kapitału w wysokości 534 137,47 zł od dnia 9 grudnia 2021 r., tj. od dnia upływu terminu w wezwaniu do zapłaty kwoty kapitału, które skierował do Państwa Bank … Odsetki za opóźnienie są naliczone za okres od dnia 9 grudnia 2021 r. do dnia 23 września 2025 r. i nie są odsetkami za opóźnienie w zapłacie rat kapitałowo-odsetkowych, tylko w zapłacie kwoty kapitału.

Bank proponuje w ugodzie wystawienie PIT-11 na kwotę 226 499,90 zł.

Wspólność ustawowa majątkowa pomiędzy Panem a Pana żoną … powstała z datą Państwa ślubu, tj. w dniu 29 września 1997 r. i trwa nieprzerwanie do dnia dzisiejszego.

Pytanie

Czy w związku z podpisaniem ugody i umorzeniem przez Bank kwoty odsetek za opóźnienie w wysokości 226 499,90 zł, jest możliwe zaniechanie poboru od Państwa podatku dochodowego w związku z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe?

Stanowisko Zainteresowanych w sprawie

Uważacie Państwo, że przysługuje Wam zwolnienie z podatku dochodowego, w przypadku zawarcia ugody z Bankiem na warunkach powyżej podanych, ponieważ w § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. zostały wskazane odsetki, w tym odsetki skapitalizowane i prowizje, od których przysługuje zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot umorzonych osobie fizycznej jako wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.

Reguły dotyczące opodatkowania

W myśl art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Treść powyższego przepisu wskazuje, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika, z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych zawartym w powyższej ustawie, bądź od których zaniechano poboru podatku.

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

·      pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;

·      pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Źródła przychodów

Katalog źródeł przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych zawiera art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy, do źródeł przychodów zalicza się inne źródła.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ww. ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Na mocy art. 42a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Skutki podatkowe umorzenia odsetek za opóźnienie

Wyjaśnić zatem należy, że instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 i § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071):

Jak stanowi art. 917 Kodeksu cywilnego:

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień, czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody. W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

Z kolei instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Zgodnie z art. 69 ust. 2 pkt 2 i 4 ustawy Prawo bankowe:

Z kolei na podstawie art. 58 § 1 Kodeksu cywilnego:

Natomiast stosownie do treści art. 58 § 2 tej ustawy:

W myśl art. 385¹ Kodeksu cywilnego:

Z powodu abuzywności klauzul walutowych znajdujących się w umowach o kredyt hipoteczny, sądy orzekają o nieważności jednostkowych umów o kredyt hipoteczny zawartych przez banki. Stwierdzenie nieważności powoduje usunięcie z obrotu prawnego wadliwej czynności prawnej polegającej na zawarciu umowy kredytu hipotecznego. Nieważność umowy kredytu oznacza, że zobowiązania stron umów, banku i klienta, nigdy nie powstały, a strony zobowiązane są zwrócić to, co świadczyły w związku z nieważną umową jako świadczenia nienależne. Kredytodawca winien zatem zwrócić wszystkie świadczenia pobrane od kredytobiorcy, a kredytobiorca winien zwrócić kwotę faktycznie otrzymanego kredytu. W przypadku stwierdzenia nieważności umowy przez sąd skutki prawne na gruncie cywilnym występują ex tunc (wstecz), a więc od momentu zawarcia umowy dotkniętej wadliwością (przesłanką nieważności), co oznacza, że umowa kredytu jako nieważna już od chwili jej zawarcia nie wywołuje skutków prawnych. Mamy do czynienia z sytuacją jakby w ogóle nie doszło do jej zawarcia.

Umorzenie wierzytelności

Z kolei umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.

Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 Kodeksu cywilnego:

Tak więc, dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).

Podkreślić należy, że otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Poprawność powyższego stanowiska potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2012 r., sygn. akt II FSK 2633/10, w którym Sąd wskazał, że „gdy dochodzi do umorzenia wierzytelności przez kredytodawcę nie jest istotne, czy u podstaw uzyskanego nieodpłatnego świadczenia leży umowa o zwolnienie z długu, czy też decyzja wierzyciela o rezygnacji z dochodzenia należności. Zasadnicze znaczenie ma bowiem to, że w następstwie takich zdarzeń dłużnik zostaje zwolniony z obowiązku spłaty zadłużenia. Po jego stronie powstaje tym samym przychód stanowiący równowartość umorzonej kwoty zobowiązania, którego nie musi już świadczyć na rzecz wierzyciela. Faktyczna rezygnacja wierzyciela z dochodzenia należności prowadzi więc do powstania przychodu, podobnie jak w przypadku zawarcia umowy o zwolnienie z długu, albowiem w każdym z tych przypadków po stronie dłużnika ustaje obowiązek spełnienia świadczenia. Należy bowiem zauważyć, że pojęcie „nieodpłatnego świadczenia” obejmuje wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy”.

Skoro zatem, w wyniku ugody z Bankiem nastąpi zwolnienie Państwa z długu (umorzenie Państwa zadłużenia z tytułu odsetek za opóźnienie w spłacie zobowiązań) i Państwo to zwolnienie z długu przyjmą, to wskutek zmniejszenia Państwa zobowiązań wobec Banku (umorzenia zadłużenia z tytułu odsetek za opóźnienie w spłacie zobowiązań), po Państwa stronie nastąpi przysporzenie majątkowe.

Tym samym, umorzona Państwu kwota wierzytelności z tytułu odsetek za opóźnienie w spłacie zobowiązań, stanowiła będzie dla Państwa przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu nieodpłatnych świadczeń, klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy.

Zaniechanie poboru podatku

Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. 2025 r. poz. 1672):

Z kolei § 3 ww. ww. rozporządzenia stanowi, że:

Z kolei § 4 ww. rozporządzenia stanowi, że:

W myśl natomiast § 4a ww. rozporządzenia:

Natomiast zgodnie z treścią art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Dochody, od których zaniechano poboru podatku nie są wykazywane w zeznaniach rocznych i nie podlegają opodatkowaniu oraz zgłoszeniu do urzędu skarbowego.

Wobec powyższego, ww. zaniechanie poboru podatku znajdzie zastosowanie do umorzonych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r. osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów zaciągniętych na cele mieszkaniowe i zabezpieczonych hipotecznie, udzielonych przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw, w przypadku, gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego – gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej oraz w przypadku, gdy osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a) inwestycji mieszkaniowej (§ 1 ust. 1 pkt 1 lit. b ww. rozporządzenia). Kwota ww. wierzytelności może przy tym obejmować kapitał, odsetki, a także prowizje oraz poniesione opłaty niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń. Istotne jest, żeby kredyt mieszkaniowy został przeznaczony na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i dotyczył jednej inwestycji mieszkaniowej.

Państwa skutki podatkowe z tytułu umorzenia wierzytelności

Jedną z przesłanek do skorzystania z zaniechania poboru podatku jest przeznaczenie kredytu na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W opisie sprawy wskazali Państwo, że:

·      w dniu 5 sierpnia 2008 r. zawarli Państwo umowę kredytu hipotecznego na budowę domu jednorodzinnego oraz na całkowitą spłatę kredytu konsolidacyjnego (budowa domu);

·      w związku z tym, że zaprzestali Państwo spłaty rat kredytu, Bank wypowiedział Wam umowę kredytową, z zachowaniem 30-dniowego terminu wypowiedzenia. W dniu 20 marca 2014 r. Bank wystawił bankowy tytuł egzekucyjny;

·      zgodnie z tytułem wykonawczym zostali Państwo zobowiązani do zapłaty na rzecz wierzyciela kwoty obejmującej należność główną w wysokości 755 460,48 zł oraz odsetki wyliczone na dzień 22 marca 2017 r. w wysokości 118 867,85 zł;

·      w dniu 27 grudnia 2017 r. złożyli Państwo w Sądzie Okręgowym pozew o pozbawienie w całości wykonalności tytułu wykonawczego – bankowego tytułu egzekucyjnego;

·      wyrokiem z 16 czerwca 2021 r., sygn. akt … Sąd Okręgowy pozbawił w całości wykonalności tytułu wykonawczego - bankowego tytułu egzekucyjnego co do należności głównej wraz z odsetkami wynikającymi z tego tytułu egzekucyjnego, uznając że umowa kredytu jest nieważna. Wyrok jest prawomocny;

·      pozwem z 27 grudnia 2021 r., inicjującym oddzielny proces w sprawie o sygn. akt …, Bank wystąpił przeciwko Państwu z żądaniem zwrotu kwoty kapitału z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spłacie;

·      w toku procesu Bank złożył Państwu propozycję ugodową, w ramach której spłacicie Państwo pozostałą do zwrotu kwotę kapitału w wysokości 342 081,02 zł, w miesięcznych ratach, z oprocentowaniem w wysokości 6,75% w stosunku rocznym;

·      nie korzystaliście Państwo z zaniechania poboru podatku na podstawie Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielanym na celem mieszkaniowe.

W uzupełnieniu wniosku wskazali Państwo ponadto, że:

·      Sąd Okręgowy w … ustalił, że umowa kredytu z dnia 5 sierpnia 2008 r. jest nieważna, ponieważ zawiera niedozwolone klauzule, których eliminacja z umowy prowadzi do jej nieważności;

·      wyrok z dnia 16 czerwca 2021 r. w sprawie o sygn. akt …, nie zawierał wzajemnego rozliczenia z Bankiem z tytułu nieważnej umowy kredytu;

·      projekt ugody proponowany przez Bank zakłada rozliczenie kredytu poprzez spłatę przez Państwa w ratach pozostałego do spłaty kapitału i umorzenie zaległych odsetek za opóźnienie;

·      odsetki za opóźnienie są naliczone od 9 grudnia 2021 r., tj. od dnia upływu terminu w wezwaniu do zapłaty kwoty kapitału skierowanym przez bank, do dnia 23 września 2025 r.

Zauważyć należy, że w przedstawionym opisie sprawy wskazali Państwo, że prawomocnym wyrokiem sądu, umowa kredytu hipotecznego zawarta przez Państwa z Bankiem, jest nieważna.

Wobec powyższego, uznać należy, że umorzona przez bank kwota odsetek za opóźnienie w spłacie kwoty kapitału, naliczonych po prawomocnym orzeczeniu Sądu, nie stanowi umorzonej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, o której mowa w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. Omawianym rozporządzeniem Minister Finansów zaniechał bowiem poboru podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu kredytu mieszkaniowego. Natomiast, w przypadku stwierdzenia nieważności umowy przez sąd, skutki prawne na gruncie cywilnym występują ex tunc (wstecz), a więc od momentu zawarcia umowy dotkniętej wadliwością (przesłanką nieważności), co oznacza, że umowa kredytu jako nieważna już od chwili jej zawarcia nie wywołuje skutków prawnych. Mamy do czynienia z sytuacją jakby w ogóle nie doszło do jej zawarcia.

W związku z powyższym, mając na uwadze przedstawione zdarzenie, w związku z zainicjowanym przez Bank oddzielnym procesem przeciwko Państwu z żądaniem zwrotu wypłaconego kapitału i podpisaniem ugody, do uzyskanego przez Państwa przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności z tytułu odsetek za opóźnienie w spłacie zobowiązań, nie znajdzie zastosowania zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.

Reasumując stwierdzić należy, że umorzenie przez Bank, Państwu wierzytelności z tytułu odsetek za opóźnienie w spłacie zobowiązań, stanowi dla Państwa przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu nieodpłatnych świadczeń, klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Do uzyskanego przez Państwa przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności z ww. tytułu, nie znajdzie zastosowania zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.

Wobec powyższego, Państwa stanowisko należało uznać za nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku w kontekście zadanego pytania i stanowiska, natomiast nie rozstrzyga innych kwestii wynikających z opisu zdarzenia przyszłego, które nie były przedmiotem pytania i własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej.

Podkreślam, że procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Wydając interpretacje opieram się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku – nie prowadzę postępowania dowodowego. Postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej ma na celu wyjaśnienie wątpliwości co do sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego materialnego do określonego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.) jest sam przepis prawa. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Organ nie prowadzi postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku. W stosunku do tych okoliczności wyraża swoje stanowisko, które zawsze musi być jednak ustosunkowaniem się do poglądu (stanowiska) prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę. Jeżeli zatem, przedstawione we wniosku zdarzenie przyszłe będzie różniło się od występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie chroniła Państwa w zakresie przedstawionego zdarzenia przyszłego. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu opisu sprawy przedstawionego we wniosku, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Ponadto wskazuję, że wydając interpretacje indywidualne nie weryfikuję kwot i obliczeń. Zgodnie bowiem z zasadą samoopodatkowania, obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek określenia podstawy opodatkowania, a prawidłowość takiego obliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym.

Do uzupełnienia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej dołączyli Państwo dokumenty (wyroki sądów). Informuję, że w postępowaniu dotyczącym wydania interpretacji indywidualnej nie prowadzę postępowania wyjaśniającego i nie analizuję dokumentów, ale opieram się jedynie na opisie stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania

… (Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w …. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.