Zwolnienie z opodatkowania przychodu z odszkodowania za działki gruntu przejęte na rzecz miasta na mocy prawa.
Podatniczka pozostaje w związku małżeńskim, z którym od 2023 r. ma rozdzielność majątkową. Trwa postępowanie rozwodowe oraz sprawa o podział majątku dorobkowego, w skład którego wchodzi expektatywa odszkodowania za grunty przeznaczone pod drogi publiczne, przejęte na własność miasta. Działki nabyte ponad 20 lat temu nie były wykorzystywane w działalności gospodarczej.…
Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
4 marca 2026 r. wpłynął Pani o wydanie interpretacji indywidualnej.
Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Pozostaje Pani w związku małżeńskim. Pomiędzy małżonkami wspólność majątkowa ustała w dniu 9 listopada 2023 r. w wyniku umownego zniesienia ustroju wspólności i zawarcia umowy o rozdzielności majątkowej w formie aktu notarialnego. Sprawa rozwodowa pomiędzy Panią a Pani małżonkiem jest w toku, po nieprawomocnym orzeczeniu rozwodu przez sąd pierwszej instancji.
Złożyła Pani do Sądu Rejonowego w … wniosek o podział majątku dorobkowego, w skład którego wchodzą różne nieruchomości, ruchomości oraz udziały w spółce jawnej.
Składnikiem majątku wspólnego jest także expektatywa przysporzenia majątkowego w postaci odszkodowania jakie może być Pani oraz Pani mężowi wypłacone na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami za działki przeznaczone pod drogi przejęte na własność Skarbu Państwa - Miasta … , które w planie zagospodarowania przestrzennego zostały przeznaczone pod drogi publiczne. Małżonkowie złożyli wniosek o wypłatę odszkodowania i toczą się negocjacje z Miastem w tej sprawie. Złożyła Pani też wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego, ale z tego co Pani wiadomo żadne czynności w tym postępowaniu, poza złożeniem oferty ugody, nie zostały przez Miasto podjęte. Działki gruntu, za które powstało roszczenie o odszkodowanie zostały wydzielone z większej nieruchomości gruntowej, którą małżonkowie nabyli w trakcie trwania wspólności majątkowej.
Działki o których mowa wyżej, za które Pani i Pani małżonek domagają się odszkodowania nie były wykorzystywane w działalności gospodarczej. Nie były one też przedmiotem najmu, dzierżawy lub umowy o podobnym charakterze. Zostały ona zakupione wiele lat temu (ponad 20) jako forma lokaty i zabezpieczenia kapitału.
Nie aprobuje Pani oferty Miasta dotyczącej ugodowego rozliczenia odszkodowania, którą popiera Pani mąż, wobec czego zaproponowała Pani mężowi, że wypłaci mu z majątku osobistego równowartość odszkodowania i będzie dochodzić roszczenia we własnym imieniu lub jako jego pełnomocnik, z prawem jednak do zatrzymania całkowitej kwoty odszkodowania i przyjmując na siebie ryzyko, że otrzymana kwota może być mniejsza niż zapłacona mężowi.
Z informacji posiadanych przez Panią expektatywa odszkodowania nie stanowi majątku, nie może być przedmiotem cesji i podziału pomiędzy współuprawnionych.
Intencją Pani jest między innymi uniknięcie w przyszłości sporów podziałowych i jakkolwiek porozumienie w tym zakresie poza trudnościami komunikacyjnymi i decyzyjnymi po stronie małżonka, a także potencjalnymi problemami prawnymi, które muszą zostać rozwiązane, celem podjętych negocjacji jest doprowadzenie do sytuacji, w której w zamian za dokonaną spłatę stanie się Pani jedyną osobą uprawnioną do uzyskania odszkodowania w ramach podziału majątku następującego pomiędzy Panią i Pani małżonkiem, a cała kwota odszkodowania przypadnie Pani, jako jednemu beneficjentowi w ramach tego podziału. Pani przypadnie zatem całe odszkodowanie, jakie należy się Pani i Pani małżonkowi, jako współwłaścicielowi na zasadach łącznej wspólności małżeńskiej łącznie.
Pytanie
Czy przychód z odszkodowania za działki gruntu przejęte na rzecz Miasta na mocy prawa na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, które w tym planie przeznaczone zostały pod drogi publiczne podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym i czy korzysta ze zwolnienia z tego podatku.
Pani stanowisko w sprawie
Zdaniem Pani, przychód z odszkodowania za działki gruntu przejęte na rzecz Miasta na mocy prawa, na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, które w tym planie przeznaczone zostały pod drogi publiczne podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym i czy korzysta ze zwolnienia z tego podatku, stanowi przychód z innych źródeł w rozumieniu art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: uPIT) i jest z tego podatku zwolniony na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 uPIT.
Uważa Pani, iż skoro przed nabyciem prawa do odszkodowania, tj. przed wydaniem przez właściwy organ decyzji określającej wysokość tego odszkodowania, umówi się Pani ze współmałżonkiem, z którym są współuprawnionymi do tego odszkodowania, że w ramach podziału pomiędzy nich, dokonywanego ze spłatą z majątku osobistego i stanie się jedyną osobą uprawnioną do tego odszkodowania, to jako osoba osiągająca przychód będzie Pani zwolniona z podatku dochodowego zgodnie z powołanymi wyżej przepisami.
W stanie faktycznym opisanym przez Panią, nie będzie miał zastosowania art. 8 uPIT, dotyczący podziału przychodów ze współwłasności, albowiem strony na skutek planowanego porozumienia mają wyjść ze współwłasności składnika jakim jest ekspektatywa uzyskania odszkodowania.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 592):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną, jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.
Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.
Rodzaje źródeł przychodów zostały określone w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdzie między innymi w pkt 9 wymieniono „inne źródła”.
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Odszkodowanie stanowi co do zasady przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie oznacza to jednak, że wszystkie odszkodowania podlegają opodatkowaniu. Niektóre z nich, wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych określonym w art. 21 ust. 1 ww. ustawy, korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego. Jednakże korzystanie z każdej preferencji podatkowej, w tym zwolnienia od podatku, jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy spełnione są wszelkie przesłanki określone w przepisie stanowiącym podstawę prawną danej preferencji.
Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 2023 r. poz. 1465), z wyjątkiem:
a) określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
b) odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
c) odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,
g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.
Zwolnieniem określonym w przytoczonym powyżej przepisie art. 21 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, objęte są tylko odszkodowania i zadośćuczynienia, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, bądź postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 Kodeksu pracy, z wyjątkiem odszkodowań wymienionych w lit. a)-g) tego artykułu. Oznacza to, że zwolnienie nie obejmuje wszystkich odszkodowań, a tylko te, których wysokość lub zasady ustalania zostały określone wprost w stosownych przepisach prawa, z wyjątkiem enumeratywnie wymienionych kategorii odszkodowań.
W sytuacji otrzymania w przyszłości przez Panią od Miasta przysporzenia majątkowego w postaci odszkodowania, które jak Pani wskazała we wniosku będzie przyznane stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami, uzyska Pani przychód podatkowy, który nie będzie korzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy.
Jednakże stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Wolne od podatku dochodowego są przychody uzyskane z tytułu odszkodowania wypłacanego stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami lub z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie oraz z tytułu sprzedaży nieruchomości w związku z realizacją przez nabywcę prawa pierwokupu, stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami; nie dotyczy to przypadków, gdy właściciel nieruchomości, o której mowa w zdaniu pierwszym, nabył jej własność w okresie 2 lat przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego bądź odpłatnym zbyciem nieruchomości za cenę niższą o co najmniej 50 % od wysokości uzyskanego odszkodowania lub ceny zbycia nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub w związku z realizacją prawa pierwokupu.
Treść zacytowanego przepisu wskazuje, że podstawowym warunkiem uprawniającym do skorzystania z przedmiotowego zwolnienia jest uzyskanie przychodu między innymi z tytułu odszkodowania wypłacanego stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami.
Należy mieć jednak na względzie, że zwolnienie przewidziane w przepisie art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie przysługuje, jeżeli łącznie spełnione zostają następujące warunki:
Zwolnienie nie przysługuje, gdy powyższe warunki dotyczące okresu nabycia oraz ceny nabycia będą spełnione łącznie. W przypadku, gdy spełniony będzie tylko jeden z nich (albo nie będzie spełniony żaden z nich), wówczas zwolnienie będzie podatnikowi przysługiwać.
Z treści wniosku wynika, że nabycie gruntów przez Panią i Pani męża, które mają zostać przejęte przez Miasto, nastąpiło ponad 20 lat temu. Zatem nie został spełniony jeden z warunków wykluczający możliwość zastosowania omawianego zwolnienia – własność ww. nieruchomości nabyła Pani niewątpliwie przed okresem 2 lat przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego.
Skoro więc, w rozpatrywanej sprawie nie został spełniony jeden z warunków wykluczający możliwość zastosowania omawianego zwolnienia, to będzie przysługiwało Pani prawo do skorzystania ze zwolnienia od opodatkowania otrzymanego w przyszłości od Miasta odszkodowania, wyłącznie na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Ponieważ z opisu sprawy wynika, że wypłaci Pani mężowi z majątku osobistego równowartość odszkodowania i będzie dochodzić roszczenia we własnym imieniu lub jako jego pełnomocnik, z prawem jednak do zatrzymania całkowitej kwoty odszkodowania to w przedstawionej sytuacji nie będzie miał zastosowania art. 8 ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którym:
Przychody z udziału w spółce niebędącej osobą prawną, ze wspólnej własności, wspólnego przedsięwzięcia, wspólnego posiadania lub wspólnego użytkowania rzeczy lub praw majątkowych u każdego podatnika określa się proporcjonalnie do jego prawa do udziału w zysku (udziału) oraz, z zastrzeżeniem ust. 1a, łączy się z pozostałymi przychodami ze źródeł, z których dochód podlega opodatkowaniu według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1. W przypadku braku przeciwnego dowodu przyjmuje się, że prawa do udziału w zysku (udziału) są równe.
W konsekwencji, nie będzie ciążył na Pani obowiązek uiszczenia podatku dochodowego od osób fizycznych od otrzymanego odszkodowania.
Pomimo, że prawidłowo Pani uznała, że wypłacone odszkodowanie podlega zwolnieniu od podatku dochodowego od osób fizycznych, to Pani stanowisko – z uwagi na jego błędne uzasadnienie (podstawą prawną zwolnienia jest art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a nie – jak Pani wskazała – art. 21 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy) – uznałem za nieprawidłowe.
W konsekwencji, w myśl zasady, że wadliwa argumentacja prawna przy prawidłowo wywiedzionym skutku prawnym, winna skutkować uznaniem stanowiska podatnika za nieprawidłowe, Pani stanowisko należało uznać za nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w … . Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo