Możliwość opodatkowania wynagrodzenia otrzymanego na podstawie wyroku sądu za obecność gazociągu na prywatnej działce na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów poniesionych kosztów procesowych.
Wnioskodawca wraz z małżonką są współwłaścicielami nieruchomości (działki z domem mieszkalnym), nieprowadzącymi działalności gospodarczej. Po 12-letnim sporze sądowym, wyrokiem Sądu Apelacyjnego z 16 grudnia 2024 r. zasądzono na ich rzecz 49 330 zł tytułem wynagrodzenia za obecność gazociągu na nieruchomości. Przedsiębiorstwo przesyłowe wystawiło PIT-11, kwalifikując przychód jako bezumowne korzystanie. Wnioskodawca poniósł koszty procesowe w wysokości 72 582,07 zł (opłaty…
Interpretacja indywidualna – stanowisko w części nieprawidłowe i w części prawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych:
· w zakresie możliwości zwolnienia z opodatkowania wynagrodzenia otrzymanego na podstawie wyroku sądu – jest nieprawidłowe,
· w pozostałym zakresie – jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
18 marca 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 12 marca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 1 czerwca 2026 r. (data wpływu 5 czerwca 2026 r.). Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego (po uzupełnieniu wniosku)
Wnioskodawca wraz z małżonką pozostaje we wspólności majątkowej. Są Oni współwłaścicielami nieruchomości, którą stanowią działki nr: …wykorzystywane wyłącznie na cele prywatne, na których posadowiony jest dom mieszkalny. Małżeństwo nie prowadzi działalności gospodarczej.
W wyniku 12-letniego sporu sądowego, prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w … (sygn. akt…) z 16 grudnia 2024 r., zasądzono na rzecz Wnioskodawców kwotę 49 330 zł tytułem wynagrodzenia za obecność gazociągu na Ich nieruchomości. Choć wyrok zasądza tę kwotę jako wynagrodzenie za udostępnienie gruntu, przedsiębiorstwo przesyłowe wystawiło informację PIT-11, kwalifikując przychód jako „bezumowne korzystanie z nieruchomości”. W związku z tym, Wnioskodawca wystosował reklamację do przedsiębiorstwa przesyłowego o korektę PIT-11 do kwoty 0,00 zł i oczekuje na odpowiedź.
Wnioskodawca zaznacza, że w celu uzyskania tego świadczenia poniósł udokumentowane koszty (opłaty sądowe, biegli, zastępstwa procesowe, opłaty na rzec kancelarii prawniczej) w łącznej wysokości 72 582,07 zł, które znacznie przewyższają otrzymaną kwotę.
Wnioskodawca posiada pełną dokumentację potwierdzającą poniesienie kosztów procesowych w wysokości 72 582,07 zł (potwierdzenia opłat sądowych i kancelaryjnych, potwierdzenia opłat biegłych, umowy z kancelarią adwokacką, paragony VAT, potwierdzenia przelewów).
Wnioskodawca posiada nieograniczony obowiązek podatkowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w myśl art. 3 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Wnioskodawca jest współwłaścicielem nieruchomości od 20 września 2012 r., na podstawie Umowy kupna/sprzedaży, zakończoną Aktem Notarialnym nr … z 20 września 2012 r.
Nieruchomość, którą Wnioskodawca kupił (dom, posadowiony na działkach o nr: …) położona jest w ….
Nieruchomość stanowi dom jednorodzinny, posadowiony na działce nr … oraz dwie przyległe działki o nr …. oraz …. Działki te tworzą jedną, dużą działkę, w kształcie litery L (ogrodzoną ze wszystkich stron).
Wszystkie trzy działki stanowią grunty budowlane. Klasyfikacja według ewidencji gruntów i budynków - grunty zabudowane i zurbanizowane.
Nieruchomość, o której mowa, nie stanowi gospodarstwa rolnego i nie wchodzi w skład gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2025r. poz. 1344)
Zasądzona kwota 49 330 zł tytułem wynagrodzenia za obecność gazociągu na nieruchomości Wnioskodawcy, dotyczy wszystkich wskazanych działek (nr ….).
Wyrok Sądu Apelacyjnego w … z 16 grudnia 2024 r. sygn. akt …. dotyczył (wg załączonej kopii wyroku).
Z tego, co Wnioskodawca przeczytał, wyrok Sądu Apelacyjnego staje się prawomocny z chwilą jego ogłoszenia, czyli w Jego przypadku w dniu 16 grudnia 2024 r.
Wnioskodawca przytacza część treści uzasadnienia Wyroku Sądu Apelacyjnego w ….:
Zgodnie z wyliczeniem biegłego należne łączne wynagrodzenie za okres od dnia 28 czerwca 2003 r. do dnia 15 kwietnia 2021 r. to kwota 49 330 zł. Sąd Apelacyjny mając na uwadze powyższe uwagi zmienił zaskarżony do tejże kwoty należne powodom wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z ich nieruchomości za okres od nabycia nieruchomości oraz nabyte w drodze cesji wierzytelności od ich poprzednich właścicieli to jest łącznie za okres od dnia 28 czerwca 2003 r. do dnia 15 kwietnia 2021 r. Nadto od kwoty 315,72 zł tj. wynagrodzenia za miesiąc październik 2013 roku (k. 864 verte i 865 akt wyliczenie za rok 2013) należało zasądzić ustawowe odsetki za opóźnienie od dnia następnego po doręczeniu odpisu pozwu pozwanemu tj. 17 maja 2016 r., natomiast od pozostałej kwoty tj. 49.014,28 zł należało zasądzić ustawowe odsetki za opóźnienie od dnia następnego po upływie 14 dni od dnia doręczenia pisma powodów z rozszerzeniem powództwa tj. 3 listopada 2021 r. zgodnie z wnioskami powodów i art. 455 k.c. i art. 481 k.c. W pozostałej części należało oddalić powództwo jako nie zasadne. Konsekwencją zmiany wysokości należnego wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości powodów i uwzględnienia ich powództwa w ok. 23% [(49.330 zł x 100%) : 216.290,90 zł = 22,8%] była zmiana orzeczenia co do kosztów procesu i kosztów sądowych za pierwszą instancję, które podlegały stosunkowemu rozliczeniu na mocy art. 100 k.p.c., a co do kosztach sądowych wyłożonych tymczasowo przez Skarb Państwa na mocy art. 113 ust. 1 i 2 u.k.s.c. Łączne koszty procesu wyniosły 34.911 zł [powodowie 23.294 zł, a pozwany 11.617 zł zgodnie z prawidłowym wyliczeniem Sądu pierwszej instancji]. Pozwany koszty te winien ponieść w kwocie 8.029,53 zł[34.911 zł x 23%] wobec czego powodowie winni zwrócić pozwanemu kwotę 2.587,47 zł [11.617 zł - 8.029,53 zł]. Koszty sądowe tymczasowo poniesione przez Skarb Państwa stanowiły kwotę10.946,72 zł i powodowie winni ją ponieść w77% tj. kwocie 8.428,97 zł, a pozwany w 23%) tj. kwocie 2.517,75 zł.
Mając powyższe na uwadze zmieniono zaskarżony wyrok w sposób wyżej wskazany na mocy art. 386 § 1 k.p.c., a w pozostałej części oddalono apelację pozwanego na mocy art. 385 k.p.c.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na mocy art. 100 k.p.c. wobec uwzględnienia apelacji pozwanego w ok. 71,4% [(49.330 zł x 100%): 173.510 zł = 28,4 %]. Łączne koszty stron w postępowaniu apelacyjnym wyniosły 16.776 zł [powodowie 4.050 zł, a pozwany 12.726 zł. Pozwany koszty te winien ponieść w kwocie 4.764,40 zł [12.726 zł x 28,4% wobec czego powodowie winni zwrócić pozwanemu kwotę 7.961,60 zł [12.726 zł -4.764,40 zł].
Otrzymane świadczenie miało dotyczyć szkody rzeczywistej (poniesionych strat), m.in.:
- obniżenie wartości nieruchomości przynajmniej o połowę;
- konieczność udostępnienia nieruchomości spółce gazowej, w celu wymiany lub remontu gazociągu;
- poniesione straty materialne, w związku z koniecznością wymiany rury gazociągu;
- udostępnienie znacznej części działki w celu wjechania ciężkiego sprzętu, wykonania rozkopu, zniszczenia zagospodarowanej zieleni, ogrodzenia itp. (według informacji i pisma wystosowanego z gazowni, niedługo po zakupie nieruchomości, miała być przeprowadzona wymiana rury gazociągu na nieruchomości Wnioskodawcy i Jego małżonki).
Otrzymane świadczenie miało rekompensować utracone korzyści np.:
- utrata wartości nieruchomości;
- utrata możliwości rozbudowy inwestycyjnej domu, postawienia garażu wolnostojącego i dodatkowych zabudowań;
- ograniczona możliwość zagospodarowania działki i aranżacji ogrodu.
W efekcie, poniesione koszty uzyskania świadczenia, spowodowały dodatkową stratę, a nie rekompensatę utraconych korzyści.
Pytania (po uzupełnieniu wniosku)
1. Czy wynagrodzenie otrzymane na podstawie wyroku sądu za obecność gazociągu na prywatnej działce, korzysta ze zwolnienia z podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (ustawa o PIT), niezależnie od błędnej kwalifikacji w informacji PIT-11?
2. W przypadku uznania, że kwota 49 330 zł nie korzysta ze zwolnienia przedmiotowego, czy Wnioskodawca ma prawo pomniejszyć przychód o koszty jego uzyskania (72 582,07 zł), a w konsekwencji wykazać brak dochodu (stratę), co skutkuje brakiem należnego podatku?
Pana stanowisko w sprawie (po uzupełnieniu wniosku)
Ad 1
Zdaniem Wnioskodawcy, kwota 49 330 zł jest w całości zwolniona z podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o PIT. Świadczenie to dotyczy urządzeń przesyłowych na gruncie prywatnym, a charakter wynagrodzenia zasądzonego wyrokiem odpowiada istocie służebności. Samowolne nazwanie przychodu przez płatnika „bezumownym korzystaniem” w PIT-11 nie zmienia jego ustawowego zwolnienia.
Ad 2
W przypadku braku zwolnienia przedmiotowego, opodatkowaniu podlega wyłącznie dochód (przychód minus koszty). Ponieważ udokumentowane koszty sądowe (72 582,07 zł) poniesione w celu uzyskania przychodu (49 330 zł) są od niego wyższe, Wnioskodawca wykazuje stratę.
Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o PIT, wydatki na 12-letni proces są kosztem uzyskania przychodu. W efekcie podstawa opodatkowania wynosi 0 zł, a podatek należny wynosi 0 zł.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części nieprawidłowe i w części prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Przedmiot opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych
W myśl art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Z przepisu tego wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez podatnika, z wyjątkiem tych dochodów, które zostały enumeratywnie wymienione przez ustawodawcę jako zwolnione od podatku, bądź od których zaniechano poboru podatku.
Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest pojęcie przychodu. Ten z kolei jest definiowany przez ustawodawcę w art. 11 ust. 1 ustawy:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Inne źródła
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.
Odrębnym źródłem przychodów są m.in. określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 „inne źródła”.
W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w tym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że katalog przychodów z innych źródeł ma otwarty charakter – nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe, które można przypisać do tego źródła.
Nie oznacza to jednak, że wszystkie świadczenia uzyskiwane przez podatnika podlegają opodatkowaniu. Niektóre z nich, wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych określonym w art. 21 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, korzystają ze zwolnienia od podatku.
Korzystanie z każdej preferencji podatkowej, w tym zwolnienia od podatku, jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy spełnione są wszelkie przesłanki określone w przepisie stanowiącym podstawę prawną danej preferencji.
Przedmiot Pana wątpliwości – zwolnienie z opodatkowania (pytanie nr 1)
Powziął Pan m.in. wątpliwość, czy wynagrodzenie otrzymane na podstawie wyroku sądu za obecność gazociągu na prywatnej działce, korzysta ze zwolnienia z podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zwolnienie z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych
Na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Wolne od podatku dochodowego są odszkodowania wypłacone, na podstawie wyroków sądowych i zawartych umów (ugód), posiadaczom gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, z tytułu:
a) ustanowienia służebności gruntowej,
b) rekultywacji gruntów,
c) szkód powstałych w uprawach rolnych i drzewostanie
‒ w wyniku prowadzenia na tych gruntach, przez podmioty uprawnione na podstawie odrębnych przepisów, inwestycji dotyczących budowy infrastruktury przesyłowej ropy naftowej i produktów rafinacji ropy naftowej oraz budowy urządzeń infrastruktury technicznej, o których mowa w art. 143 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2026 r. poz. 399).
Zgodnie z art. 143 ust. 2 ww. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami:
Przez budowę urządzeń infrastruktury technicznej rozumie się budowę drogi oraz wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych.
Istotą powyższego zwolnienia jest udzielenie preferencji podatkowej posiadaczom gruntów, którzy zmuszeni są udostępnić grunt wchodzący w skład gospodarstwa rolnego na cele realizowanej w inwestycji dotyczącej budowy urządzeń infrastruktury technicznej.
Z powyższego przepisu wynika, że odszkodowanie korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego, gdy spełnione są następujące warunki:
- otrzymuje je posiadacz gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego;
- odszkodowanie zostaje wypłacone z tytułu m.in. ustanowienia służebności gruntowej;
- podmiot uprawniony na podstawie odrębnych przepisów prowadzi na gruntach wchodzących w skład gospodarstwa rolnego inwestycje dotyczące budowy infrastruktury przesyłowej ropy naftowej i produktów rafinacji ropy naftowej oraz inwestycję związaną z budową urządzeń infrastruktury technicznej, o których mowa jest w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami;
- źródłem odszkodowania jest wyrok sądowy lub umowa (ugoda) zawarta między stronami; w przypadku zawarcia umowy powinna ona mieć charakter umowy wzajemnej tzn., że każda ze stron według treści umowy jest zobowiązana do świadczenia wobec drugiej, uznawanego za odpowiednik tego co sama otrzymuje.
W związku z powyższym nie można uznać, że otrzymane przez Pana wynagrodzenie otrzymane na podstawie wyroku sądu za obecność gazociągu na prywatnej działce wypełnia warunki do skorzystania z przedmiotowego zwolnienie, ponieważ – jak Pan wskazał – nieruchomość, o której mowa we wniosku, nie stanowi gospodarstwa rolnego i nie wchodzi w skład gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 2 ustawy o podatku rolnym.
Wobec powyższego, otrzymanego przez Pana wynagrodzenia nie można zakwalifikować do dochodów zwolnionych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 120 ww. ustawy, z uwagi na zakres objęty dyspozycją tego artykułu.
Zwolnienie z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 120a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych
Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 120a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Wolne od podatku dochodowego jest wynagrodzenie otrzymane za ustanowienie służebności przesyłu w rozumieniu przepisów prawa cywilnego.
W myśl art. 3051 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.):
Nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu).
Urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, to urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne.
Stosownie do art. 3052 § 1 Kodeksu cywilnego:
Jeżeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, przedsiębiorca może żądać jej ustanowienia za odpowiednim wynagrodzeniem.
Z art. 305² § 2 Kodeksu cywilnego wynika, że:
Jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu.
Jak wynika z powołanych przepisów, służebność przesyłu jest ustanawiana na rzecz przedsiębiorcy za odpowiednim wynagrodzeniem należnym od przedsiębiorcy na rzecz właściciela nieruchomości obciążonej. Wymaga to zawarcia stosownej umowy przez zainteresowane strony albo wydania konstytutywnego orzeczenia sądu (postanowienia) zapadającego na wniosek strony występującej z roszczeniem o ustanowienie służebności przesyłu.
Wobec powyższego, zasądzonego wyrokiem sądu na Pana rzecz wynagrodzenia nie sposób utożsamiać z instytucją prawną ustanowienia służebności przesyłu.
Wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości
W odniesieniu do wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości wyjaśniam, że zagadnienia dotyczące bezumownego korzystania z rzeczy zostały uregulowane w ustawie Kodeks cywilny.
Zgodnie z art. 224 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego:
§ 1. Samoistny posiadacz w dobrej wierze nie jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i nie jest odpowiedzialny ani za jej zużycie, ani za jej pogorszenie lub utratę. Nabywa własność pożytków naturalnych, które zostały od rzeczy odłączone w czasie jego posiadania, oraz zachowuje pobrane pożytki cywilne, jeżeli stały się w tym czasie wymagalne.
§ 2. Jednakże od chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za jej zużycie, pogorszenie lub utratę, chyba że pogorszenie lub utrata nastąpiła bez jego winy. Obowiązany jest zwrócić pobrane od powyższej chwili pożytki, których nie zużył, jak również uiścić wartość tych, które zużył.
W myśl art. 225 ww. Kodeksu cywilnego:
Obowiązki samoistnego posiadacza w złej wierze względem właściciela są takie same jak obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze od chwili, w której ten dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy. Jednakże samoistny posiadacz w złej wierze obowiązany jest nadto zwrócić wartość pożytków, których z powodu złej gospodarki nie uzyskał, oraz jest odpowiedzialny za pogorszenie i utratę rzeczy, chyba że rzecz uległaby pogorszeniu lub utracie także wtedy, gdyby znajdowała się w posiadaniu uprawnionego.
Zgodnie zatem z art. 224 § 2 w związku z art. 225 ww. Kodeksu, samoistny posiadacz jest m.in. obowiązany względem właściciela do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy (bezumowne), w tym wypadku nieruchomości stanowiącej własność podatnika.
W orzecznictwie przyjmuje się, że wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości nie stanowi odszkodowania, lecz sposób regulowania stosunków między właścicielem a nieuprawnionym posiadaczem, ochronę interesów właściciela i przywracania zakłóconej równowagi między tymi podmiotami. Wynagrodzenie to ułatwia właścicielowi osiągnięcie celu gospodarczego polegającego na zrównaniu jego stanu majątkowego do poziomu, który można byłoby osiągnąć, gdyby właściciel z niej mógł korzystać.
Zarówno powstanie roszczenia o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, jak i wysokość tego wynagrodzenia nie zależy od tego, czy właściciel w rzeczywistości poniósł jakiś uszczerbek, a posiadacz uzyskał jakąś korzyść. O wysokości należnego właścicielowi wynagrodzenia decydują stawki rynkowe za korzystanie z danego rodzaju rzeczy i czas posiadania rzeczy przez adresata roszczenia. Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie nie jest i nie może być zadośćuczynieniem lub odszkodowaniem z tytułu pozbawienia posiadania rzeczy, wiąże się bowiem z faktem wykonywania posiadania samoistnego (art. 225 Kodeksu cywilnego), a nie wyrządzeniem krzywdy czy szkody w jakiejkolwiek postaci.
Tym samym świadczenie (wynagrodzenie) przysługujące z tytułu bezumownego korzystania z rzeczy, nie jest naprawieniem szkody ani krzywdy wyrządzonej właścicielowi, lecz zapłatą za korzystanie z jego rzeczy, którą korzystający z rzeczy musiałby uiścić właścicielowi, gdyby to korzystanie oparte było na istniejącej podstawie prawnej; a więc tym co uzyskałby właściciel, gdyby rzecz oddał w odpłatne korzystanie na podstawie ważnego stosunku prawnego.
W związku z powyższym, tak wypłacone świadczenie nie jest odszkodowaniem, ani zadośćuczynieniem, do którego miałyby zastosowanie przepisy prawa cywilnego regulujące wysokość lub zasady ustalania roszczeń odszkodowawczych.
Ocena Pana stanowiska w zakresie pytania nr 1
Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny oraz obowiązujące przepisy prawa, stwierdzam, że wynagrodzenie otrzymane na podstawie wyroku sądu za obecność gazociągu na prywatnej działce stanowi dla Pana przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy. W analizowanej sprawie nie zostały spełnione kryteria do skorzystania ze zwolnienia przedmiotowego na mocy ww. art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o podatku dochodowy od osób fizycznych, ani na podstawie jakiegokolwiek innego przepisu tej ustawy. W konsekwencji powyższego, otrzymane wynagrodzenie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Tym samym, Pana stanowisko w zakresie pytania nr 1 uznałem za nieprawidłowe.
Przedmiot Pana wątpliwości – możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów poniesionych przez Pana kosztów procesowych (pytanie nr 2)
Powziął Pan m.in. wątpliwość, czy w przypadku uznania, że kwota wynagrodzenia otrzymanego na podstawie wyroku sądu za obecność gazociągu na prywatnej działce nie korzysta ze zwolnienia przedmiotowego, to czy ma Pan prawo pomniejszyć przychód o koszty jego uzyskania, a w konsekwencji wykazać brak dochodu (stratę), co skutkuje brakiem należnego podatku.
Zgodnie z treścią art. 22 ust. 1 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych
Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 ww. ustawy.
Kosztami uzyskania przychodu są zatem wszelkie racjonalne i gospodarczo uzasadnione wydatki związane z uzyskanymi przychodami. Z oceny związku z uzyskanym przychodem powinno wynikać, że poniesiony wydatek obiektywnie mógł się przyczynić do osiągnięcia przychodów z danego źródła.
Aby wydatek mógł być uznany za koszt uzyskania przychodu powinien więc, w myśl powołanego przepisu, spełniać łącznie następujące warunki:
- pozostawać w związku przyczynowym z przychodem lub źródłem przychodu i być poniesiony w celu osiągnięcia przychodu lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodu,
- nie znajdować się na liście kosztów nieuznawanych za koszty uzyskania przychodów, wymienionych w art. 23 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,
- być właściwie udokumentowany.
Koszty poniesione w celu uzyskania przychodów to te, które zostały poniesione z zamiarem uzyskania przychodu. Ten zamiar (cel) musi być, po pierwsze – obiektywnie realny, po drugie – istniejące okoliczności faktyczne muszą wskazywać na to, że dany wydatek w istocie mógł podatnikowi pozwolić na przewidywanie osiągnięcia przychodu. Natomiast koszty ponoszone w celu zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodu, to wydatki mające na celu ochronę źródła przychodu, tak by źródło to istniało w stanie niepogorszonym.
Koszty uzyskania przychodów nie są kosztami uzyskania jakichkolwiek przychodów, lecz zawsze związane są z uzyskaniem przychodu z konkretnego źródła. Koszty uzyskania przychodu z danego źródła pomniejszają przychody z tego właśnie źródła, a nie jakiekolwiek przychody. Koszty uzyskania przychodu są zatem ściśle i funkcjonalnie przyporządkowanie do danego źródła przychodów.
Kosztem uzyskania przychodów nie są wszystkie wydatki, ale tylko takie, które nie są wymienione w art. 23 ww. ustawy i których poniesienie pozostaje w związku przyczynowym z uzyskaniem (zwiększeniem) przychodu z danego źródła bądź też zachowaniem lub zabezpieczeniem źródła przychodów. Jednakże ciężar wskazania owego związku spoczywa na podatniku, który wywodzi z tego określone skutki prawne.
Ocena Pana stanowiska w zakresie pytania nr 2
Poniesione przez Pana wydatki nie znajdują się na liście kosztów nieuznawanych za koszty uzyskania przychodów, wymienionych w art. 23 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zostaje więc spełniony warunek pozostawania ww. kosztów w związku przyczynowym z przychodem z tytułu zasądzonego na Pana rzecz wynagrodzenia. Wydatki te mają bezpośredni związek z uzyskanym przychodem z tytułu wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Bez ich poniesienia nie uzyskałby Pan zasądzonego przez sąd wynagrodzenia. Jeśli zatem wydatki – tak jak Pan deklaruje we wniosku – potwierdzającą poniesienie kosztów procesowych w wysokości 72 582,07 zł, to na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.
W prawie podatkowym dochodem z danego źródła jest nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania. Jeżeli w Pana przypadku koszty procesu (72 582,07 zł) znacznie przewyższają kwotę zasądzoną wyrokiem, to w rozliczeniu rocznym wykaże Pan brak dochodu (stratę podatkową). Skoro dochód wyniesie 0 zł, podstawa opodatkowania również wyniesie zero. W konsekwencji – ma Pan rację, ze w takiej sytuacji – nie wystąpi należny podatek dochodowy.
Zatem, Pana stanowisko w zakresie pytania nr 2 uznałem za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Wskazuję jednocześnie, że nie jestem uprawniony do analizowania i oceny załączonych dokumentów – jestem związany wyłącznie opisem stanu faktycznego przedstawionym przez Pana we wniosku, zadanymi pytaniami oraz zajętym stanowiskiem. W związku z powyższym załączone do wniosku dokumenty (wyrok sądu) nie mogą stanowić przedmiotu merytorycznej analizy w niniejszej sprawie.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo