Opodatkowanie bezpłatnej pomocy prawnej radcy prawnego.
Podatniczka jest radcą prawnym wykonującym zawód wyłącznie w ramach stosunku pracy, nie prowadzi działalności gospodarczej i nie jest zarejestrowana jako podatnik VAT. Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznacza ją do świadczenia pomocy prawnej z urzędu w sprawach incydentalnych i nieregularnych. Wynagrodzenie przyznawane jest przez sąd i wypłacane przez Skarb Państwa, a podatniczka nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z tymi czynnościami. Podatniczka…
Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
21 kwietnia 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku od towarów i usług. Uzupełniła go Pani – w odpowiedzi na wezwanie – pismami z 16 czerwca 2026 r. i 19 czerwca 2026 r. Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Jest Pani radcą prawnym wpisanym na listę radców prawnych prowadzoną przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w … od … r.
Od dnia … r. wykonuje Pani zawód radcy prawnego wyłącznie w ramach stosunku pracy, na podstawie umowy o pracę zawartej z …. z siedzibą w … .
Nie prowadzi Pani działalności gospodarczej, nie jest Pani wpisana do CEIDG ani do żadnego innego rejestru przedsiębiorców, a także nie jest Pani zarejestrowana jako czynny podatnik podatku od towarów i usług (VAT). Prowadziła Pani wcześniej działalność gospodarczą, ale ją zlikwidowała.
W związku z wykonywaniem zawodu radcy prawnego, podlega Pani obowiązkom wynikającym z ustawy o radcach prawnych, w tym obowiązkowi podejmowania spraw z urzędu. W związku z powyższym, Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznacza Panią do świadczenia pomocy prawnej z urzędu na podstawie stosownych przepisów prawa. Została Pani wyznaczona do świadczenia pomocy prawnej z urzędu m.in. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w … oraz zawiadomienia … . Sprawy z urzędu mają charakter incydentalny i nieregularny – ich liczba jest niewielka i uzależniona od decyzji organów samorządu zawodowego oraz sądów. Nie ma Pani wpływu na częstotliwość ich przyznawania ani na wybór spraw. Nie ponosi Pani ryzyka gospodarczego związanego z wykonywaniem tych czynności. Wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przyznawane jest przez sąd i wypłacane przez Skarb Państwa.
W przypadku zasądzenia kosztów od strony przeciwnej wynagrodzenie może zostać wypłacone przez tę stronę. Nie wystawia Pani faktur VAT w związku z uzyskiwanym wynagrodzeniem z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nie prowadzi Pani ewidencji VAT ani księgowości właściwej dla działalności gospodarczej, a rozliczeń podatkowych dokonuje Pani jako osoba uzyskująca dochody ze stosunku pracy.
W związku z powyższym, powzięła Pani wątpliwości co do prawidłowej kwalifikacji podatkowej otrzymywanego wynagrodzenia, w szczególności w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku od towarów i usług, w tym obowiązku rejestracji jako podatnik VAT, obowiązku wystawiania faktur oraz sposobu opodatkowania uzyskiwanych przychodów.
Uzupełnienie
Posiada Pani na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nieograniczony obowiązek podatkowy w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Czynności pomocy prawnej z urzędu wykonuje Pani na podstawie postanowienia sądu o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu oraz wyznaczenia przez Okręgową Izbę Radców Prawnych. W szczególności została Pani wyznaczona do prowadzenia sprawy na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w …, a następnie wyznaczona przez … pismem z dnia … 2025 r. do wykonywania czynności pełnomocnika z urzędu w tej sprawie. Załączyła Pani kopie obu dokumentów.
Uzupełniając wniosek w zakresie podatku od towarów i usług, wskazuje Pani, że pytania dotyczące podatku VAT odnoszą się do opisanych we wniosku czynności polegających na świadczeniu pomocy prawnej z urzędu oraz do wynagrodzenia otrzymywanego z tego tytułu, tj. tego samego wynagrodzenia, którego dotyczy pytanie nr 1 w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych.
Chodzi zatem o wynagrodzenie, które nie stanowi przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT, lecz przychód z działalności wykonywanej osobiście, mieszczący się w źródle przychodów określonym w art. 10 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 pkt 6 ustawy o PIT.
Pytania
1. Czy wynagrodzenie otrzymywane przez radcę prawnego z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w sytuacji gdy radca prawny wykonuje zawód wyłącznie w ramach stosunku pracy i nie prowadzi działalności gospodarczej, stanowi przychód z działalności wykonywanej osobiście, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT?
2. Czy w takiej sytuacji podmiot wypłacający wynagrodzenie (sąd) jest zobowiązany do poboru zaliczki na podatek dochodowy jako płatnik oraz do sporządzenia informacji PIT-11?
3. Czy czynności wykonywane przez radcę prawnego polegające na świadczeniu pomocy prawnej z urzędu, w opisanym stanie faktycznym, stanowią działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług?
4. W przypadku uznania, że czynności te nie stanowią działalności gospodarczej, czy podlegają one wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT?
5. Czy w opisanym stanie faktycznym jest Pani zobowiązana do rejestracji jako podatnik VAT?
6. Czy jest Pani zobowiązana do wystawiania faktur VAT dokumentujących wynagrodzenie z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu?
7. Czy w przypadku braku obowiązku opodatkowania podatkiem VAT wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu, jest Pani zobowiązana do dokumentowania tego wynagrodzenia fakturą VAT?
Przedmiotem niniejszej interpretacji jest odpowiedź na pytanie nr 1 w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych. W pozostałym zakresie zostaną wydane odrębne rozstrzygnięcia.
Pani stanowisko w sprawie
Pani zdaniem, wynagrodzenie otrzymywane z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w sytuacji gdy wykonuje Pani zawód radcy prawnego wyłącznie w ramach stosunku pracy i nie prowadzi działalności gospodarczej, stanowi przychód z działalności wykonywanej osobiście, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 592 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
W świetle art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Ustawodawca, tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych, miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów.
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są:
• działalność wykonywana osobiście (pkt 2),
• pozarolnicza działalność gospodarcza (pkt 3).
Na podstawie art. 5a pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Ilekroć w ustawie jest mowa o działalności gospodarczej albo pozarolniczej działalności gospodarczej – oznacza to działalność zarobkową:
a) wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową,
b) polegającą na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż,
c) polegającą na wykorzystywaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych
– prowadzoną we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9.
Pozarolnicza działalność gospodarcza w rozumieniu omawianej ustawy to działalność, która ma następujące cechy:
· jest działalnością zarobkową;
· jest prowadzona w sposób zorganizowany i ciągły;
· jest prowadzona we własnym imieniu.
Ponadto w świetle art. 5b ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za pozarolniczą działalność gospodarczą nie uznaje się czynności, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:
1) odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat tych czynności oraz ich wykonywanie, z wyłączeniem odpowiedzialności za popełnienie czynów niedozwolonych, ponosi zlecający wykonanie tych czynności;
2) są one wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonych przez zlecającego te czynności;
3) wykonujący te czynności nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością.
Z art. 5b ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że wyłączenie określonych czynności z pozarolniczej działalności gospodarczej może nastąpić tylko w przypadku, gdy spełnione są wszystkie trzy przesłanki w nim wymienione. Niespełnienie któregokolwiek z warunków wymienionych w tym przepisie oznacza, że wykonywane czynności mogą być klasyfikowane na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako pozarolnicza działalność gospodarcza.
Z kolei w myśl powołanego wcześniej art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych odrębnym od pozarolniczej działalności gospodarczej źródłem przychodów jest działalność wykonywana osobiście.
Działalność wykonywana osobiście została określona w art. 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z art. 13 pkt 8 lit. a tej ustawy:
Za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, uważa się przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz przychodów, o których mowa w pkt 9.
Zatem zaliczenie przychodów do źródła „działalność wykonywana osobiście”, o której mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ww. ustawy, zależy od łącznego spełnienia następujących warunków:
· zleconą usługę podatnik wykona osobiście, tj. bez udziału osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia lub umowy o dzieło, które wykonywałyby czynności związane z istotą tej usługi,
· umowa zlecenia lub umowa o dzieło została zawarta z osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą lub osobą prawną i jej jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej,
· zlecona usługa nie wchodzi w zakres prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej.
Z informacji przedstawionych we wniosku wynika, że jest Pani radcą prawnym wpisanym na listę radców prawnych prowadzoną przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w … od … r. Od dnia … 2023 r. wykonuje Pani zawód radcy prawnego wyłącznie w ramach stosunku pracy, na podstawie umowy o pracę. Nie prowadzi Pani działalności gospodarczej, nie jest Pani wpisana do CEIDG ani do żadnego innego rejestru przedsiębiorców, a także nie jest Pani zarejestrowana jako czynny podatnik podatku od towarów i usług (VAT). Prowadziła Pani wcześniej działalność gospodarczą, ale ją zlikwidowała. W związku z wykonywaniem zawodu radcy prawnego, podlega Pani obowiązkom wynikającym z ustawy o radcach prawnych, w tym obowiązkowi podejmowania spraw z urzędu. W związku z powyższym, Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznacza Panią do świadczenia pomocy prawnej z urzędu na podstawie stosownych przepisów prawa. Sprawy z urzędu mają charakter incydentalny i nieregularny – ich liczba jest niewielka i uzależniona od decyzji organów samorządu zawodowego oraz sądów. Nie ma Pani wpływu na częstotliwość ich przyznawania ani na wybór spraw. Nie ponosi Pani ryzyka gospodarczego związanego z wykonywaniem tych czynności. Wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przyznawane jest przez sąd i wypłacane przez Skarb Państwa. W przypadku zasądzenia kosztów od strony przeciwnej wynagrodzenie może zostać wypłacone przez tę stronę. Nie wystawia Pani faktur VAT w związku z uzyskiwanym wynagrodzeniem z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nie prowadzi Pani ewidencji VAT ani księgowości właściwej dla działalności gospodarczej, a rozliczeń podatkowych dokonuje Pani jako osoba uzyskująca dochody ze stosunku pracy.
Na podstawie przedstawionego opisu sprawy oraz powołanych przepisów stwierdzam, że w Pani sprawie występują przesłanki wyłączające wykonywane przez Panią czynności na podstawie zawartej umowy z pozarolniczej działalności gospodarczej. Została Pani wyznaczona do świadczenia pomocy prawnej z urzędu m.in. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w … oraz zawiadomienia Okręgowej Izby Radców Prawnych z dnia … 2025 r. Sprawy z urzędu mają charakter incydentalny i nieregularny – ich liczba jest niewielka i uzależniona od decyzji organów samorządu zawodowego oraz sądów. Nie ma Pani wpływu na częstotliwość ich przyznawania ani na wybór spraw. Nie ponosi Pani ryzyka gospodarczego związanego z wykonywaniem tych czynności. Wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przyznawane jest przez sąd i wypłacane przez Skarb Państwa.
Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 44):
Zadania polegające na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej, świadczeniu nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz edukacji prawnej, o których mowa w art. 11 ust. 7 zdanie drugie, są zadaniami zleconymi z zakresu administracji rządowej realizowanymi przez powiat w porozumieniu z gminami albo samodzielnie.
Z kolei na mocy art. 5 ust. 1 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej:
Nieodpłatnej pomocy prawnej udziela osobiście adwokat lub radca prawny, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach z ich upoważnienia aplikant adwokacki lub aplikant radcowski.
Na podstawie okoliczności przedstawionych przez Panią w opisie sprawy stwierdzam, że uzyskiwane przez Panią przychody z tytułu zawartych umów należy zakwalifikować do przychodów z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 13 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegających opodatkowaniu na zasadach przewidzianych dla tego źródła przychodów.
Podsumowanie: wynagrodzenie otrzymywane przez Panią jako radcę prawnego z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w sytuacji gdy wykonuje Pani zawód radcy prawnego wyłącznie w ramach stosunku pracy i nie prowadzi Pani działalności gospodarczej, należy kwalifikować do przychodów z działalności wykonywanej osobiście, o których mowa w art. 13 pkt 8 lit. a, tj. przychody z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy zlecenia uzyskiwane wyłącznie od osoby prawnej.
Pani stanowisko jest więc prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo