Możliwość rozliczenia straty podatkowej z lat ubiegłych powstałych w wyniku wykupienia papierów inwestycyjnych.
Podatnik (osoba fizyczna, polski rezydent podatkowy) w 2021 r. wpłacił środki na Fundusz Inwestycyjny Otwarty, nabywając certyfikaty inwestycyjne. W 2022 r., pomimo początkowych wahań, zdecydował się na całkowitą wypłatę, jednak otrzymał znacznie mniej niż wpłacił, ponosząc stratę. Otrzymał później PIT-8C za 2025 r. dotyczący zysku z innej inwestycji, ale nie dostał PIT-8C za 2022 r., ponieważ bank już nie istnieje.…
Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
27 kwietnia 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 13 lipca 2026 r. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
W dniu … 2021 r. wpłacił Pan na Fundusz Inwestycyjny Otwarty w … … zł. W kolejnym roku, a dokładnie … 2022 r. zamierzał Pan wypłacić swoje oszczędności. Udał się Pan do banku, w którym to poinformowano Pana, że stan konta jest następujący: … zł. Zdenerwował się Pan, bo stracił dużą kwotę pieniędzy. Pan Pana uspokoił, by wstrzymał się Pan z wypłatą, bo te pieniądze zapracują na wyższą kwotę. Jednak po miesiącu, a mianowicie … 2022 r. postanowił Pan jednak wypłacić wszystkie pieniądze. Wówczas okazało się, że ma Pan ich tam jeszcze mniej. Wypłacił Pan jedyne … zł. Poniósł Pan stratę w wysokości … zł.
W tym roku otrzymał Pan PIT-8C, który informuje Pana, że z innej inwestycji uzyskał Pan zysk, od którego musi Pan zapłacić 19%-owy podatek. W rozliczeniu rocznym musi Pan ująć tegoroczny PIT-8C, ale również chciałby Pan ująć PIT-8C za 2022 r. by uwzględnić stratę. Wówczas pomniejszy Pan podatek, który musi zapłacić (… zł). Problem polega na tym, że takowego PIT-u Pan nie posiada, nie otrzymał go Pan, a bank już nie istnieje.
Uzupełnienie
Posiada Pan nieograniczony obowiązek podatkowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w myśl art. 3 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (jest Pan polskim rezydentem podatkowym).
Stratę, o której mowa we wniosku, poniósł Pan w 2022 r. podatkowym.
Otrzymał Pan PIT-8C od … za rok 2025, jednak nie dotyczył on straty z 2022 r.
Posługując się we wniosku stwierdzeniem: „Wpłaciłem na Fundusz Inwestycyjny Otwarty w … (...)”, potwierdza Pan, że środki finansowe zostały ulokowane w tym podmiocie i z tą operacją wiąże się poniesiona strata.
Walory inwestycyjne, o których mowa we wniosku, stanowią papiery wartościowe w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o obrocie instrumentami finansowymi (tj. certyfikaty inwestycyjne).
Nie prowadzi i nie prowadził Pan działalności gospodarczej. Nabycie jednostek uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym nastąpiło prywatnie i weszły one w skład Pana majątku osobistego.
Pytanie po uzupełnieniu wniosku
Czy w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ma Pan prawo do wykazania straty podatkowej z tytułu odkupienia/umorzenia certyfikatów inwestycyjnych za rok 2022 w deklaracji PIT-38 oraz jej odliczenia w kolejnych latach podatkowych, w sytuacji gdy instytucja finansowa nie wystawiła i nie doręczyła informacji PIT-8C, a Pan posiada papierowe dokumenty potwierdzające wysokość poniesionych kosztów i uzyskanych przychodów?
Pana stanowisko w sprawie
W Pana ocenie, brak wystawienia przez bank/instytucję finansową formularza PIT-8C nie pozbawia Pana prawa do wykazania straty podatkowej za rok 2022 i jej późniejszego odliczenia na zasadach wynikających z art. 9 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ma Pan prawo i obowiązek wykazać stratę w deklaracji PIT-38 na podstawie posiadanych papierowych dokumentów źródłowych (potwierdzeń transakcji), które jednoznacznie dokumentują wysokość przychodu oraz kosztów jego uzyskania.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2647 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosownie do treści art. 9 ust. 1a ww. ustawy:
Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest, z zastrzeżeniem art. 25e, art. 29-30cb, art. 30da-30dh, art. 30e-30g, art. 30j-30p oraz art. 44 ust. 7e i 7f, suma dochodów z wszystkich źródeł przychodów.
W myśl art. 9 ust. 2 omawianej ustawy:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Na mocy art. 9 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
O wysokość straty ze źródła przychodów, poniesionej w roku podatkowym, podatnik może:
1) obniżyć dochód uzyskany z tego źródła w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, z tym że wysokość obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% wysokości tej straty, albo
2) obniżyć jednorazowo dochód uzyskany z tego źródła w jednym z najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych o kwotę nieprzekraczającą 5 000 000 zł, nieodliczona kwota podlega rozliczeniu w pozostałych latach tego pięcioletniego okresu, z tym że kwota obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% wysokości tej straty.
Jak wynika z powołanych przepisów, ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych przewiduje zasadę powszechności opodatkowania, wyrażoną w art. 9 ust. 1. Konstrukcja podatku dochodowego od osób fizycznych zakłada przy tym zróżnicowanie sposobu opodatkowania poszczególnych rodzajów dochodów (przychodów) osób fizycznych w oparciu o system przyporządkowywania ich do odpowiedniego źródła przychodów. Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów.
System ten obejmuje:
Źródła przychodów zostały określone w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w myśl którego:
Źródłami przychodów są:
1) stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta;
2) działalność wykonywana osobiście;
3) pozarolnicza działalność gospodarcza;
4) działy specjalne produkcji rolnej;
5) (uchylony);
6) najem, podnajem, dzierżawa, poddzierżawa oraz inne umowy o podobnym charakterze, w tym również dzierżawa, poddzierżawa działów specjalnych produkcji rolnej oraz gospodarstwa rolnego lub jego składników na cele nierolnicze albo na prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej, z wyjątkiem składników majątku związanych z działalnością gospodarczą;
7) kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a-c;
8) odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2:
a) nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
b) spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
c) prawa wieczystego użytkowania gruntów,
d) innych rzeczy,
– jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a-c – przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy - przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie; w przypadku zamiany okresy te odnoszą się do każdej z osób dokonującej zamiany;
8a) działalność prowadzona przez zagraniczną jednostkę kontrolowaną;
8b) niezrealizowane zyski, o których mowa w art. 30da;
9) inne źródła.
Wśród nich ustawodawca wyodrębnił – w puncie 7 ww. przepisu – źródło: „kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a-c”. Źródło to nie jest jednorodne. Obejmuje przychody z kapitałów pieniężnych wymienione w art. 17 ust. 1 ustawy oraz przychody z praw majątkowych, w tym ich odpłatnego zbycia, do których odnosi się art. 18 ustawy.
Stosownie do art. 17 ust. 1 omawianej ustawy:
Za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się:
1) odsetki od pożyczek;
2) odsetki od wkładów oszczędnościowych i środków na rachunkach bankowych lub w innych formach oszczędzania, przechowywania lub inwestowania, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 2 pkt 5;
3) odsetki (dyskonto) od papierów wartościowych;
3a) wykup przez emitenta obligacji, od których są należne świadczenia okresowe;
4) dywidendy i inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych faktycznie uzyskane z tego udziału, w tym również:
a) dywidendy z akcji złożonych przez członków pracowniczych funduszy emerytalnych na rachunkach ilościowych,
b) oprocentowanie udziałów członkowskich z nadwyżki bilansowej (dochodu ogólnego) w spółdzielniach,
c) podział majątku likwidowanej osoby prawnej lub spółki,
d) wartość dokonanych na rzecz wspólników spółek, nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń, określoną według zasad wynikających z art. 11 ust. 2-2b;
5) przychody z tytułu udziału w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 1c;
6) przychody z:
a) odpłatnego zbycia udziałów (akcji), udziałów w spółdzielni oraz papierów wartościowych,
b) realizacji praw wynikających z papierów wartościowych, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi;
7) przychody z odpłatnego zbycia prawa poboru, w tym również ze zbycia prawa poboru akcji nowej emisji przez pracowniczy fundusz emerytalny w imieniu członka funduszu;
8) przychody członków pracowniczych funduszy emerytalnych z tytułu przeniesienia akcji złożonych na rachunkach ilościowych do aktywów tych funduszy;
9) wartość wkładu określoną w statucie lub umowie spółki, a w razie ich braku wartość wkładu określoną w innym dokumencie o podobnym charakterze - w przypadku wniesienia do spółki albo do spółdzielni wkładu niepieniężnego; jeżeli jednak wartość ta jest niższa od wartości rynkowej tego wkładu albo wartość wkładu nie została określona w statucie, umowie albo innym dokumencie o podobnym charakterze, za przychód uważa się wartość rynkową takiego wkładu określoną na dzień przeniesienia własności przedmiotu wkładu niepieniężnego; przepis art. 19 ust. 3 stosuje się odpowiednio;
9a) (uchylony)
10) przychody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających;
11) przychody z odpłatnego zbycia waluty wirtualnej;
12) przychody z tytułu otrzymania składników majątku w związku z likwidacją spółki niebędącej osobą prawną, wystąpieniem wspólnika z takiej spółki lub zmniejszeniem udziału kapitałowego w takiej spółce, w wyniku otrzymania których Rzeczpospolita Polska traci prawo do opodatkowania dochodów ze zbycia tych składników majątku.
Co istotne, przychody pochodzące ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie podlegają temu samemu reżimowi opodatkowania podatkiem dochodowym.
W szczególności, w odniesieniu do poszczególnych rodzajów przychodów z kapitałów pieniężnych wymienionych w art. 17 ust. 1 ww. ustawy, ustawodawca przewidział opodatkowanie zryczałtowanym podatkiem dochodowym w trybie art. 30a albo opodatkowanie w trybie art. 30b tej ustawy. Przy czym, jak wskazywano powyżej, regulacje art. 30a i art. 30b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mają charakter szczególny w stosunku do ogólnej reguły ustalania podstawy opodatkowania wynikającej z art. 9 ust. 1a, ust. 2 i ust. 3 ustawy.
Z opisu sprawy wynika, że … 2021 r. wpłacił Pan na Fundusz Inwestycyjny Otwarty w … zł. … 2022 r. postanowił Pan jednak wypłacić wszystkie pieniądze. Wypłacił Pan jedyne … zł. Poniósł Pan stratę w wysokości … zł. W tym roku otrzymał Pan PIT-8C, który informuje Pana, że z innej inwestycji uzyskał Pan zysk, od którego musi Pan zapłacić 19%-owy podatek. W rozliczeniu rocznym musi Pan ująć tegoroczny PIT-8C, ale również chciałby Pan ująć PIT-8C za 2022 r. by uwzględnić stratę. Stratę, o której mowa we wniosku, poniósł Pan w 2022 r. podatkowym.
Fundusze inwestycyjne otwarte to rodzaj funduszy inwestycyjnych, o których mowa w ustawie z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1523 ze zm.). Mieszczą się one w pojęciu „funduszy kapitałowych”, o których mowa w art. 5a pkt 14 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zgodnie z art. 5a pkt 14 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Ilekroć w ustawie jest mowa o funduszach kapitałowych – oznacza to fundusze inwestycyjne oraz fundusze zagraniczne, o których mowa w przepisach o funduszach inwestycyjnych, oraz ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe działające na podstawie przepisów o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, z wyjątkiem funduszy emerytalnych, o których mowa w przepisach o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych.
Należy również wskazać, że certyfikaty inwestycyjne emitowane przez fundusze inwestycyjne otwarte mieszczą się w definicji „papierów wartościowych” zawartej w art. 5a pkt 11 wyżej cytowanej ustawy. W myśl tego przepisu:
Ilekroć w ustawie jest mowa o papierach wartościowych – oznacza to papiery wartościowe, o których mowa w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 722, z późn. zm.).
Natomiast pod pojęciem „papiery wartościowe”, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1500 ze zm.), należy rozumieć:
a) akcje, prawa poboru w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1526 i 2320, z 2021 r. poz. 2052 oraz z 2022 r. poz. 807), prawa do akcji, warranty subskrypcyjne, kwity depozytowe, obligacje, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne i inne zbywalne papiery wartościowe, w tym inkorporujące prawa majątkowe odpowiadające prawom wynikającym z akcji lub z zaciągnięcia długu, wyemitowane na podstawie właściwych przepisów prawa polskiego lub obcego.
Dla prawidłowego określenia skutków podatkowych dokonanego w 2022 r. wykupu certyfikatów inwestycyjnych istotne jest wyjaśnienie, do jakich przychodów z kapitałów pieniężnych mają zastosowanie odpowiednio art. 30a i art. 30b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
I tak, stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy:
Za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się przychody z tytułu udziału w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 1c.
Pod pojęciem „przychodów z udziału w funduszu kapitałowym” rozumie się wszelkie przysporzenia wynikające z relacji fundusz kapitałowy – uczestnik tego funduszu. Przepis ten dotyczy zatem przychodów, które są rezultatem realizacji przez fundusz kapitałowy uprawnień majątkowych podatnika jako uczestnika funduszu.
Na mocy art. 30a ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Od uzyskanych dochodów (przychodów) pobiera się 19% zryczałtowany podatek dochodowy, z zastrzeżeniem art. 52a, ze świadczeń otrzymanych z dochodów funduszu kapitałowego, jeżeli statut przewiduje wypłaty z tych dochodów jego uczestnikom bez umarzania, odkupywania, wykupywania albo unicestwiania w inny sposób tytułów uczestnictwa w takim funduszu.
Dochodem podatnika z tytułu udziału w funduszu kapitałowym jest przychód uzyskany z wykupu tytułów uczestnictwa przez fundusz, pomniejszony o koszty nabycia tych tytułów (wynika to z art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Przychód z tytułu wykupu tytułów uczestnictwa przez fundusz powstaje w momencie jego uzyskania przez podatnika, tj. w momencie jego otrzymania lub postawienia do dyspozycji podatnika (wynika to z art. 11 ust. 1 omawianej ustawy).
Dla potrzeb obliczenia dochodu z tytułu udziału w funduszu kapitałowym uwzględnia się koszty uzyskania przychodów, o których mowa w art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z tym przepisem:
Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, z wykupu przez emitenta obligacji, a także z umorzenia, odkupienia, wykupienia albo unicestwienia w inny sposób tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 3e, w części niezaliczonej w jakiejkolwiek formie do kosztów uzyskania przychodów.
Jak wynika z art. 41 ust. 1 ww. ustawy:
Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują świadczeń z tytułu działalności, o której mowa w art. 13 pkt 2 i 4-9 oraz art. 18,osobom określonym w art. 3 ust. 1, są obowiązane jako płatnicy pobierać, z zastrzeżeniem ust. 4, zaliczki na podatek dochodowy, stosując do dokonywanego świadczenia, pomniejszonego o miesięczne koszty uzyskania przychodów w wysokości określonej w art. 22 ust. 9 oraz o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. b, najniższą stawkę podatkową określoną w skali, o której mowa w art. 27 ust. 1.
Stosownie do treści art. 41 ust. 4 wyżej cytowanej ustawy:
Płatnicy, o których mowa w ust. 1, są obowiązani pobierać zryczałtowany podatek dochodowy od dokonywanych wypłat (świadczeń) lub stawianych do dyspozycji podatnika pieniędzy lub wartości pieniężnych z tytułów określonych w art. 29, art. 30 ust. 1 pkt 2, 4-5a, 13-17 oraz art. 30a ust. 1 pkt 1-11 oraz 11b-13, z zastrzeżeniem ust. 4d, 5, 10, 12 i 21.
Jak wskazano w art. 42 ust. 1 i ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych
Płatnicy, o których mowa w art. 41, przekazują kwoty pobranych zaliczek na podatek oraz kwoty zryczałtowanego podatku w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano zaliczki (podatek) - na rachunek urzędu skarbowego, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania płatnika wykonuje swoje zadania, a jeżeli płatnik nie jest osobą fizyczną, według siedziby bądź miejsca prowadzenia działalności, gdy płatnik nie posiada siedziby. Jednakże w przypadku gdy podatek został pobrany zgodnie z art. 30a ust. 2a, płatnicy, o których mowa w art. 41 ust. 10, przekazują kwotę tego podatku na rachunek urzędu skarbowego, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych wykonuje swoje zadania.
W terminie do końca stycznia roku następującego po roku podatkowym płatnicy, o których mowa w art. 41, są obowiązani przesłać do urzędu skarbowego, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania płatnika wykonuje swoje zadania, a jeżeli płatnik nie jest osobą fizyczną, według siedziby bądź miejsca prowadzenia działalności, gdy płatnik nie posiada siedziby, roczne deklaracje, według ustalonego wzoru. Jednakże roczne deklaracje dotyczące podatku pobranego zgodnie z art. 30a ust. 2a płatnicy, o których mowa w art. 41 ust. 10, przesyłają do urzędu skarbowego, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych wykonuje swoje zadania. Przepis art. 38 ust. 1b stosuje się odpowiednio.
Zatem, płatnicy, o których mowa w ww. przepisie nie będący osobami fizycznymi, przekazują kwoty zryczałtowanego podatku w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano podatek – na rachunek urzędu skarbowego, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca siedziby płatnika bądź miejsca prowadzenia działalności, gdy płatnik nie posiada siedziby wykonuje swoje zadania (art. 42 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy); w terminie do końca stycznia roku następującego po roku podatkowym są obowiązani przesłać do ww. urzędu skarbowego roczne deklaracje, według ustalonego wzoru (art. 42 ust. 1a zdanie pierwsze ustawy).
Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się przychody z odpłatnego zbycia udziałów (akcji), udziałów w spółdzielni oraz papierów wartościowych.
Do przychodów z kapitałów pieniężnych zalicza się również przychody z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych. Dochody z tego tytułu podlegają opodatkowaniu w trybie art. 30b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Stosownie do art. 30b ust. 1 ww. ustawy:
Od dochodów uzyskanych:
1) z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających,
2) z odpłatnego zbycia udziałów (akcji),
3) z odpłatnego zbycia udziałów w spółdzielni,
4) z tytułu objęcia udziałów (akcji) albo wkładów w spółdzielni w zamian za wkład niepieniężny,
5) z umorzenia, odkupienia, wykupienia albo unicestwienia w inny sposób tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych
– podatek dochodowy wynosi 19% uzyskanego dochodu.
Regulacji wynikającej z art. 30b wyżej cytowanej ustawy, podlegają zatem dochody z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, a więc także z odpłatnego zbycia certyfikatów inwestycyjnych, które są papierem wartościowym, o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. W podstawie opodatkowaniu w trybie art. 30b uwzględnia się m.in. osiągniętą w roku podatkowym różnicę między sumą przychodów uzyskanych z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych, a kosztami uzyskania przychodów, określonymi na podstawie art. 22 ust. 1f, 1g lub ust. 1gc, lub art. 23 ust. 1 pkt 38, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 13 i 14, co wynika wprost z art. 30b ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym:
Dochodem, o którym mowa w ust. 1, jest różnica między sumą przychodów uzyskanych z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych a kosztami uzyskania przychodów, określonymi na podstawie art. 22 ust. 1f, 1g lub 1gc, lub art. 23 ust. 1 pkt 38, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 13 i 14.
Na mocy art. 30b ust. 6 ww. ustawy w odniesieniu do omawianych dochodów obowiązuje zasada samoobliczenia podatku przez podatnika.
Z treści wskazanego przepisu wynika, że:
Po zakończeniu roku podatkowego podatnik jest obowiązany w zeznaniu, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 1, wykazać uzyskane w roku podatkowym dochody, o których mowa w ust. 1 i 1a, i obliczyć należny podatek dochodowy.
W ramach rozliczeń dotyczących przychodów (dochodów) podlegających opodatkowaniu w trybie art. 30b ustawy, ustawodawca przewidział przy tym możliwość rozliczania strat z lat ubiegłych. Uprawnienia takie wynika z art. 9 ust. 6 ustawy, zgodnie z którym przepis art. 9 ust. 3 ma zastosowanie do strat z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) w spółce, papierów wartościowych, w tym z odpłatnego zbycia papierów wartościowych na rynku regulowanym w ramach krótkiej sprzedaży i odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających, a także z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółce albo wkładów w spółdzielni, w zamian za wkład niepieniężny w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część.
Należy wyjaśnić, że wykup certyfikatów inwestycyjnych przez fundusz nie mieści się w zakresie zastosowania art. 30b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Certyfikaty inwestycyjne są co prawda papierem wartościowym, o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Niemniej jednak, regulacji art. 30b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podlegają dochody z ich odpłatnego zbycia na rzecz podmiotów trzecich, natomiast wykup certyfikatów przez fundusz kapitałowy mieści się w zakresie zastosowania art. 30a tej ustawy.
A zatem, omawiana sytuacja wykupu certyfikatów inwestycyjnych posiadanych przez Pana podlega regulacji art. 30a ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie ma do niej natomiast zastosowania art. 30b tej ustawy.
Taka kwalifikacja omawianej czynności ma wpływ na kwestię obowiązku złożenia przez Pana zeznania rocznego dotyczącego zrealizowanego w 2022 r. wykupu certyfikatów inwestycyjnych.
I tak, zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym zeznanie, według ustalonego wzoru, o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym, w terminie od dnia 15 lutego do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Zeznania złożone przed początkiem terminu uznaje się za złożone w dniu 15 lutego roku następującego po roku podatkowym.
Zgodnie natomiast z art. 45 ust. 1a ww. ustawy:
W terminie określonym w ust. 1 podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym odrębne zeznania, według ustalonych wzorów, o wysokości osiągniętego w roku podatkowym dochodu (poniesionej straty) z:
1) kapitałów opodatkowanych na zasadach określonych w art. 30b;
2) pozarolniczej działalności gospodarczej lub działów specjalnych produkcji rolnej, opodatkowanych na zasadach określonych w art. 30c;
3) odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych opodatkowanych na zasadach określonych w art. 30e.
Stosownie do art. 45 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Zeznaniami, o których mowa w ust. 1 i ust. 1a pkt 2, nie obejmuje się dochodów opodatkowanych zgodnie z art. 29-30a, z zastrzeżeniem ust. 3c.
Wskazać należy, że zastrzeżenie to nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Jak wynika z powołanych przepisów, elementem przyjętego na gruncie omawianej ustawy systemu rozliczania podatku z tytułu udziału w funduszach kapitałowych (art. 30a ust. 1 pkt 5 ustawy) jest zasada braku obowiązku rozliczania się przez podatników z podatku od dochodów uzyskanych od podmiotu z siedzibą w Polsce. Skoro bowiem podatek pobierany przez płatnika jest zryczałtowany, a ponadto jest obliczany od konkretnego dochodu (podstawą opodatkowania jest dochód wynikający z nadwyżki kwoty wypłacanej tytułem ceny wykupu tytułów uczestnictwa w funduszu nad ceną ich objęcia, a nie suma kwot i innych przychodów lub kosztów z określonych tytułów osiągniętych w danym okresie), dokonane rozliczenie jest „pełne”, zakończone. Podatnik nie ma więc ani podstawy prawnej ani „technicznej” możliwości ujęcia ewentualnych strat z udziału w funduszu dla celów swoich rozliczeń podatkowych.
W sytuacji opisanej we wniosku wydatki poniesione przez Pana na nabycie certyfikatów inwestycyjnych były wyższe niż przychody uzyskane z tytułu ich wykupu. W związku z powyższym, po Pana stronie nie powstał dochód z tytułu udziału w funduszu kapitałowym. W konsekwencji, płatnik (…) nie miał od czego pobrać zryczałtowanego podatku dochodowego.
Skoro nie wykazał Pan przychodów i kosztów uzyskania przychodu z tytułu udziału w funduszu kapitałowym w zeznaniu PIT-38 za 2022 r. to nie ma Pan prawa do wykazania straty podatkowej z tytułu odkupienia/umorzenia certyfikatów inwestycyjnych za rok 2022 w deklaracji PIT-38 oraz jej odliczenia w kolejnych latach podatkowych.
Jak wyjaśniono powyżej – wykup tytułów uczestnictwa przez fundusz kapitałowy był czynnością, której skutki podlegały opodatkowaniu w trybie art. 30a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i zostały, w stanie prawnym na 2022 r., „w pełni” rozliczone w tym trybie, nie było podstawy do składania przez Pana takiego zeznania, gdyż ten obowiązek spoczywał na płatniku (…).
Wobec powyższego, przychody (dochody), o których mowa w art. 30a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie mogą być źródłem straty w rozumieniu art. 9 ust. 2 ww. ustawy ani podlegać pomniejszeniu o taką stratę na zasadach określonych w art. 9 ust. 3 ww. ustawy.
Jednocześnie, jak wskazano w art. 30a ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dochodu, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, nie pomniejsza się o straty z tytułu udziału w funduszach kapitałowych oraz inne straty z kapitałów pieniężnych i praw majątkowych, poniesione w roku podatkowym oraz w latach poprzednich.
W konsekwencji, nie ma podstaw prawnych dla podatkowego „rozliczenia” straty poniesionej przez Pana w związku z wypłatą na Pana rzecz przychodów z wykupu certyfikatów inwestycyjnych w wysokości niższej niż koszty ich objęcia, mimo, że posiada Pan papierowe dokumenty potwierdzające wysokość poniesionych kosztów i uzyskanych przychodów.
Podsumowując, Pana stanowisko jest nieprawidłowe, ponieważ:
Okoliczność, że instytucja finansowa nie wystawiła i nie doręczyła Panu informacji PIT-8C, a Pan posiada papierowe dokumenty potwierdzające wysokość poniesionych kosztów i uzyskanych przychodów, nie ma wpływu na rozstrzygnięcie powyższej kwestii.
W konsekwencji Pana stanowisko w tym zakresie jest nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Odnosząc się do kwestii posiadania przez Pana papierowych dokumentów źródłowych (potwierdzeń transakcji), które jednoznacznie dokumentują wysokość przychodu oraz kosztów jego uzyskania, wskazuję, że wydając interpretację indywidualną nie przeprowadzę postępowania podatkowego, czy sprawdzającego, zmierzającego do wskazywania konkretnej drogi postępowania w zakresie ustalenia konkretnej podstawy opodatkowania, rozliczenia przychodu uzyskanego przez podatnika i kosztów uzyskania tego przychodu, wyliczenia dochodu lub kwoty podatku. To na podatniku spoczywa ciężar udowodnienia, że ma prawo do odliczenia kosztów nabycia papierów wartościowych przy ich sprzedaży. Ciężar dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wyprowadza skutki prawne.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo