Zwolnienie z opodatkowania otrzymanego odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości na podst. art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku odchodowym od osób fizycznych.
Wnioskodawczyni, osoba fizyczna mająca miejsce zamieszkania w Niemczech (ograniczony obowiązek podatkowy w Polsce), nabyła w drodze darowizny od córki udział 1/2 w nieruchomości 10 marca 2023 r. Córka odziedziczyła go w 2022 r. po swoim ojcu. Nieruchomość od lat pozostawała w rodzinie. W związku z inwestycją drogową, 7 lutego 2024 r. wszczęto postępowanie wywłaszczeniowe, a 30 stycznia 2025 r. wydano decyzję o…
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
29 kwietnia 2026 r. wpłynął Pani o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani w odpowiedzi na wezwanie - pismem z 7 lipca 2026 r.
Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
W dniu 10 marca 2023 r. nabyła Pani w drodze darowizny (akt notarialny) od córki (I grupa podatkowa) udział wynoszący 1/2 części w nieruchomości. Córka nabyła tę nieruchomość wcześniej w drodze spadku po swoim ojcu w 2022 r., na podstawie przeprowadzonego postępowania spadkowego i była jedynym spadkobiercą. Majątek po zmarłym ojcu powstał na skutek darowizny do majątku wspólnego małżonków wykonanej przez Pani ojca po zawarciu związku małżeńskiego w 1992 r. (wspólność ustawowa) a na skutek orzeczenia rozwodu dnia 19 grudnia 2013 r., gdzie z mocy prawa wspólność ustawowa zamieniła się na udział w nieruchomości wynoszący po ½ dla każdego z byłych małżonków.
W dniu ... lutego 2024 r. Wojewoda wydał obwieszczenie o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie drogi Ekspresowej - …. wraz z budową dwóch węzłów drogowych oraz niezbędną infrastrukturą techniczną, budowlami i urządzeniami budowlanymi (ZRID) dla inwestycji dotyczącej tej nieruchomości (……).
Decyzja o wywłaszczeniu i przyznaniu odszkodowania została wydana w dniu 30 stycznia 2025 r. przez Wojewodę ….. Odszkodowanie zostało wypłacone w jednej transzy na Pani rachunek bankowy. Nabycie udziału w nieruchomości nastąpiło pod tytułem darmowym (darowizna), co oznacza, że nie została ustalona cena nabycia.
Uzupełnienie wniosku
W okresie, którego dotyczy stan faktyczny we wniosku, posiadała Pani i nadal posiada miejsce zamieszkania dla celów podatkowych na terytorium Niemiec. Tym samym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej podlega Pani ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 2a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Wojewoda …. (ul. …..), na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), art. 12 ust. 4, 4a, 4f i 5, art. 18 ust. 1 oraz art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 311), a także art. 132 ust. 1a, 2 i 3 oraz art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.), działając z urzędu, orzekł w decyzji z dnia 30 stycznia 2025 r.
Rzeczona decyzja administracyjna podjęta z urzędu (nr: …….) określa wysokość przyznanego odszkodowania z tytułu przejęcia nieruchomości z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa.
UZASADNIENIE z decyzji: Przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j .Dz. U. z 2024 r. poz. 311), zwanej dalej „specustawą drogową”, określiły zasady nabywania nieruchomości przeznaczonych pod drogi publiczne.
Zgodnie z art. 12 ust. 4 specustawy drogowej, nieruchomości lub ich części, stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych a własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych, z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, za odszkodowaniem, ustalonym odrębną decyzją przez ten sam organ.
Stosownie do art. 12 ust. 5 specustawy drogowej, do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami.
Wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania (art. 18 ust. 1 specustawy drogowej).
Podstawą ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość jest - zgodnie z art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.), zwanej dalej „u.g.n.” - wartość rynkowa nieruchomości, a ustalenie odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej tę wartość.
Stosownie do § 49 ust. 1 rozporządzenia, wartość rynkową nieruchomości dla potrzeb ustalenia odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone lub przejęte z mocy prawa na podstawie przepisów specustawy drogowej określa się, przyjmując stan nieruchomości z dnia wydania decyzji, ceny nieruchomości z dnia ustalenia odszkodowania, a przeznaczenie nieruchomości zgodnie z art. 154 ustawy o gospodarce nieruchomościami bez uwzględnienia ustaleń decyzji.
Zgodnie z art. 134 ust. 1 u.g.n., podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem. 135, wartość rynkowa nieruchomości.
Zgodnie z art. 135 ust. 1 i 2 u.g.n., jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, gdyż tego rodzaju nieruchomości nie występują w obrocie, określa się jej wartość odtworzeniową. Przy określaniu wartości odtworzeniowej nieruchomości, oddzielnie określa się wartość gruntu i oddzielnie wartość jego części składowych.
Ze względu na to, że na rynku lokalnym ani regionalnym nie występowały w obrocie grunty, których znajdowały się podobne części składowe nieruchomości, przy wycenie przedmiotowej nieruchomości zastosowano art. 135 ust. 1 u.g.n., określając jej wartość odtworzeniową, skład której wchodzi wartość rynkowa gruntu oraz wartość odtworzeniowa części składowych.
W świetle art. 134 ust. 4 u.g.n., jednym z głównych czynników decydujących o wartości nieruchomości do celów odszkodowania jest przeznaczenie nieruchomości wynikające z założenia, iż odszkodowani nie może pomijać zwiększenia wartości nieruchomości spowodowanego przeznaczeniem a cel publiczny. Tym samym, jeżeli takie zwiększenie rzeczywiście nastąpi, podstawę odszkodowania stanowić będzie nie wartość nieruchomości zgodna z dotychczasowym sposobem używania, lecz wartość nieruchomości określona dla alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z przeznaczenia tej nieruchomości na cel publiczny.
Mając na wadze przeznaczenie nieruchomości, w celu zastosowania odpowiedniego sposobu wyceny, rzeczoznawca majątkowy przeprowadził analizę lokalnego i regionalnego rynku nieruchomości drogowych oraz lokalnego rynku niezabudowanych nieruchomości rolnych.
Dokonane analizy wskazały, iż na badanym obszarze istnieje rynek nieruchomości drogowych porównywalnych z nieruchomością będącą przedmiotem wyceny, a ceny transakcyjne nieruchomości drogowych są wyższe od cen transakcyjnych niezabudowanych nieruchomości rolnych.
Stosownie zatem do art. 134 ust. 4 u.g.n., wartość nieruchomości określona została według alternatywnego sposobu użytkowania, w oparciu o ceny transakcyjne nieruchomości drogowych, z zastosowaniem procedury wynikającej z § 49 ust. 4 ww. rozporządzenia.
Pytania (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku)
1. Czy uzyskane przez Wnioskodawcę odszkodowanie, przyznane decyzją Wojewody …. z tytułu wywłaszczenia nieruchomości pod inwestycję drogową, korzysta w całości ze zwolnienia przedmiotowego z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o PIT, z uwagi, że udział w wywłaszczonej nieruchomości został nabyty nieodpłatnie w drodze darowizny od córki, która wcześniej nabyła prawo do udziału na skutek przeprowadzanego postępowania spadkowego po zmarłym ojcu, wcześniej właścicielu ½ udziału w nieruchomości, w którego wysokość udziału wszedł na podstawie wyroku orzekającego rozwód (… (wcześniej ….) ….. Małżonkowie otrzymali darowiznę do majątku wspólnego od ojca ….. – ….. Nieruchomość od zawsze jest w rodzinie.
2. Czy w związku z otrzymaniem wymienionego odszkodowania na Wnioskodawcy, jako osobie podlegającej ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu – ciąży obowiązek złożenia zeznania rocznego PIT-39 na podstawie art. 45 ust. 1a pkt 3 w związku z art. 10 ust.1 pkt. 8 lit. a-c ustawy o PIT?
Pani stanowisko w sprawie
Pani zdaniem, otrzymane odszkodowanie jest w całości zwolnione z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o PIT. Choć od nabycia nieruchomości (darowizna 10 marca 2023 r.) do wszczęcia postępowania (7 lutego 2024 r.) upłynęło mniej niż 2 lata, to w opisanym stanie faktycznym nie znajduje zastosowania wyłączenie ze zwolnienia zawarte w art. 21 ust. 12 ustawy o PIT. Przepis ten wymaga łącznego spełnienia dwóch przesłanek: nabycia w ciągu 2 lat przed wszczęciem postępowania oraz ceny nabycia niższej o co najmniej 50% od wartości rynkowej.
Ponieważ nabyła Pani nieruchomość w drodze darowizny (tytuł nieodpłatny), nie występuje w tym przypadku pojęcie „ceny nabycia”.
Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą organów podatkowych (np. interpretacja Dyrektora KIS z dnia 10 maja 2023 r., sygn. 0112-KDIL2-1.4011.233.2023.1.JK), przy nabyciu nieodpłatnym brak jest możliwości spełnienia przesłanki dotyczącej ceny, co skutkuje zachowaniem pełnego zwolnienia z podatku.
W związku z powyższym, nie ma Pani obowiązku składania deklaracji PIT-39, ani zapłaty podatku.
Uzupełnienie stanowiska
Ad 1
Zdaniem Pani, uzyskane odszkodowanie przyznane decyzją Wojewody ….. z tytułu wywłaszczenia nieruchomości pod inwestycję drogową podlega w całości zwolnieniu przedmiotowemu z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o PIT.
Przepisy ustawy o PIT w aktualnym brzmieniu zwalniają tego rodzaju przychody bezwarunkowo, w związku z czym kwota odszkodowania jest w całości zwolniona z podatku dochodowego.
Ad 2
Zdaniem Pani, w związku z otrzymaniem wyżej wymienionego odszkodowania, na Pani – jako osobie podlegającej w Polsce ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu na podstawie art. 3 ust. 2a ustawy o PIT – nie ciąży obowiązek złożenia rocznego zeznania podatkowego PIT-39 za 2025 r.
Zgodnie z art. 45 ust. 1a pkt 3 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c ustawy o PIT, obowiązek złożenia formularza PIT-39 dotyczy wyłącznie podatników osiągających dochody (lub ponoszących straty) z klasycznego, odpłatnego zbycia nieruchomości na zasadach ogólnych (art. 30e ustawy o PIT).
Przepisy ustawy o PIT nakładają obowiązek wykazania w PIT- 39 dochodów zwolnionych wyłącznie w przypadku tzw. ulgi mieszkaniowej (art. 21 ust. 1 pkt 131).
Ustawa nie zawiera natomiast żadnego przepisu, który nakazywałby wykazywanie w deklaracji PIT-39 za 2025 r. przychodów w całości zwolnionych przedmiotowo na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 29 (odszkodowania wywłaszczeniowe).
W konsekwencji nie ma Pani obowiązku składania deklaracji PIT-39, ani żadnej innej deklaracji podatkowej w Polsce z tytułu otrzymania tego odszkodowania.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 3 ust. 1 i ust. 2a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):
Osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy). Osoby fizyczne, jeżeli nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miejsca zamieszkania, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów (przychodów) osiąganych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ograniczony obowiązek podatkowy).
Ustalenie miejsca zamieszkania podatnika decyduje o zakresie ciążącego na nim obowiązku podatkowego. Inaczej mówiąc, od miejsca zamieszkania zależy, czy podatnik podlega nieograniczonemu, czy ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce. Nieograniczonym obowiązkiem podatkowym objęci są podatnicy, którzy w Polsce mają miejsce zamieszkania. Podlegają oni obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów. Natomiast, jeśli podatnik będzie miał miejsce zamieszkania za granicą, to w Polsce, będzie płacił podatek tylko od dochodów (przychodów) uzyskanych w danym roku podatkowym w Polsce (ograniczony obowiązek podatkowy).
Stosownie do przepisu art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
W świetle powyższego przepisu, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika, z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych zawartym w powyższej ustawie, bądź od których zaniechano poboru podatku.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną, jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.
Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.
Rodzaje źródeł przychodów zostały określone w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdzie między innymi w pkt 9 wymieniono „inne źródła”.
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Odszkodowanie stanowi co do zasady przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie oznacza to jednak, że wszystkie odszkodowania podlegają opodatkowaniu. Niektóre z nich, wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych określonym w art. 21 ust. 1 ww. ustawy, korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego. Jednakże korzystanie z każdej preferencji podatkowej, w tym zwolnienia od podatku, jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy spełnione są wszelkie przesłanki określone w przepisie stanowiącym podstawę prawną danej preferencji.
W świetle art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Wolne od podatku dochodowego są przychody uzyskane z tytułu odszkodowania wypłacanego stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami lub z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie oraz z tytułu sprzedaży nieruchomości w związku z realizacją przez nabywcę prawa pierwokupu, stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami; nie dotyczy to przypadków, gdy właściciel nieruchomości, o której mowa w zdaniu pierwszym, nabył jej własność w okresie 2 lat przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego bądź odpłatnym zbyciem nieruchomości za cenę niższą o co najmniej 50 % od wysokości uzyskanego odszkodowania lub ceny zbycia nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub w związku z realizacją prawa pierwokupu.
Treść zacytowanego przepisu wskazuje, że podstawowym warunkiem uprawniającym do skorzystania z przedmiotowego zwolnienia jest uzyskanie przychodu między innymi z tytułu odszkodowania wypłacanego stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami.
W przypadku nabywania nieruchomości pod drogi, na zasadach określonych w ustawie z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 311 ze zm.) – zwanej również „specustawą” drogową, prawodawca zdecydował się na całkowite oddzielenie od siebie postępowań o wywłaszczenie i o odszkodowanie.
Z chwilą wejścia w życie ww. ustawy, do katalogu zawartego w art. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.) dodany został zapis, że ustawa o gospodarce nieruchomościami nie narusza innych ustaw w zakresie dotyczącym gospodarki nieruchomościami, w tym omawianej ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r.
Przywołany art. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zawiera ogólne wyłączenie stosowania jej przepisów, ale tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to zasad określonych w wymienionych ustawach. Ustawodawca przyznał zatem pierwszeństwo w stosowaniu regulacjom zawartym w ustawach wymienionych w tym przepisie, przed zasadami wynikającymi z ustawy o gospodarce nieruchomościami. Powyższy przepis ma charakter normy kolizyjnej, co oznacza, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami mają charakter uzupełniający w stosunku do innych ustaw, w zakresie spraw nieuregulowanych w tych ustawach.
Tym samym, nabywanie nieruchomości pod drogi, na zasadach określonych w „specustawie” drogowej, ma charakter szczególny wobec wywłaszczenia regulowanego przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami; przepisy ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych stanowią lex specialis w stosunku do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.
O takiej relacji wymienionych wyżej aktów prawnych świadczy również kompleksowość regulacji zawartej w „specustawie” drogowej oraz odesłanie zawarte w art. 23 tej ustawy, zgodnie z którym:
W sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W odniesieniu do dróg krajowych i powiatowych, stosownie do treści art. 11a ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:
Wojewoda w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich albo wykonujący zadania zlecone z zakresu administracji rządowej starosta w odniesieniu do dróg powiatowych i gminnych, wydają decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej na wniosek właściwego zarządcy drogi.
Według art. 11f ust. 1 pkt 6 ustawy:
Decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera w szczególności oznaczenie nieruchomości lub ich części, według katastru nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego.
Po myśli natomiast art. 12 ust. 4 ww. ustawy:
Nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, stają się z mocy prawa:
1) własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych,
2) własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych
‒ z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.
Zgodnie z art. 12 ust. 4a ww. ustawy:
Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.
Jak stanowi ust. 4f ww. przepisu ustawy:
Odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe.
Stosownie do treści art. 12 ust. 5 ww. ustawy:
Do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18.
Natomiast treść art. 18 ust. 1 ustawy mówi, że:
Wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4a, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania.
W świetle ust. 1a zacytowanego powyżej artykułu:
Jeżeli na nieruchomościach, o których mowa w art. 12 ust. 4, lub na prawie użytkowania wieczystego tych nieruchomości są ustanowione ograniczone prawa rzeczowe, wysokość odszkodowania przysługującego dotychczasowemu właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu zmniejsza się o kwotę równą wartości tych praw.
Zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami:
Celami publicznymi w rozumieniu ustawy jest wydzielanie gruntów pod drogi publiczne, drogi rowerowe i drogi wodne, budowa, utrzymywanie oraz wykonywanie robót budowlanych tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego, a także łączności publicznej i sygnalizacji.
Na podstawie art. 98 ust. 1 ww. ustawy:
Działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe – z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych.
W myśl art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami:
Za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.
Jak wynika z art. 132 ust. 1a ww. ustawy:
W sprawach, w których wydano odrębną decyzję o odszkodowaniu, zapłata odszkodowania następuje jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna.
Opisane we wniosku odszkodowanie zostało wypłacone Pani na podstawie art. 12 ust. 4, 4a, 4f i 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - zwanych dalej: „specustawą drogową”, a zatem zostało przyznane stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Należy mieć jednak na względzie, że zwolnienie podatkowe przewidziane w przepisie art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie przysługuje, jeżeli łącznie spełnione zostają następujące warunki:
Zwolnienie podatkowe nie przysługuje, gdy powyższe warunki dotyczące okresu nabycia oraz ceny nabycia będą spełnione łącznie. W przypadku, gdy spełniony będzie tylko jeden z nich (albo nie będzie spełniony żaden z nich), wówczas zwolnienie będzie podatnikowi przysługiwać.
Z treści wniosku wynika, że w dniu 10 marca 2023 r. nabyła Pani w drodze darowizny (akt notarialny) od córki (I grupa podatkowa) udział wynoszący 1/2 części w nieruchomości. Córka nabyła tę nieruchomość wcześniej w drodze spadku po swoim ojcu w 2022 r., na podstawie przeprowadzonego postępowania spadkowego i była jedynym spadkobiercą. W dniu 7 lutego 2024 r. Wojewoda wydał obwieszczenie o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie drogi Ekspresowej. Decyzja o wywłaszczeniu i przyznaniu odszkodowania została wydana w dniu 30 stycznia 2025 r. przez Wojewodę.
Tak więc, został spełniony jeden z warunków wyłączających zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - własność wywłaszczonej nieruchomości nabyła Pani niewątpliwie w okresie 2 lat od wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego.
Natomiast w świetle przedstawionego opisu stanu faktycznego i prawnego nie został spełniony jeden z warunków wykluczających możliwość zastosowania omawianego zwolnienia podatkowego, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – własność ww. nieruchomości nabyła Pani niewątpliwie pod tytułem darmym, nieodpłatnie, tak więc nie zaistniała sytuacja, w której cena nabycia nieruchomości byłaby o co najmniej 50% niższa od wysokości odszkodowania (cena nie stanowiła elementu nabycia nieruchomości.).
Pani wątpliwości, budzi również to, czy w związku z otrzymaniem wymienionego odszkodowania na Pani, jako osobie podlegającej ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu – ciąży obowiązek złożenia zeznania rocznego PIT-39 na podstawie art. 45 ust. 1a pkt 3 w związku z art. 10 ust.1 pkt 8 lit. a-c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Stosownie do art. 45 ust. 1a pkt 3 ww. ustawy:
W terminie określonym w ust. 1 podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym odrębne zeznania, według ustalonych wzorów, o wysokości osiągniętego w roku podatkowym dochodu (poniesionej straty) z: odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych opodatkowanych na zasadach określonych w art. 30e .
Na podstawie art. 30e ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c podatek dochodowy wynosi 19% podstawy obliczenia podatku.
Przepis art. 30e ww. ustawy, odnosi się do dochodu ze sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 tej ustawy, może zostać objęty zwolnieniem z opodatkowania przy spełnieniu warunków określonych w tym przepisie.
W rozpatrywanym stanie faktycznym bezspornym jest to, że nie osiągnęła Pani dochodu ze sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz odszkodowanie z tytułu przejęcia nieruchomości z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa.
Z uwagi na fakt, że powyższe odszkodowanie podlega zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to w konsekwencji, nie ma Pani obowiązku wykazywać przychodu z tego tytułu w składanym zeznaniu podatkowym, a w sytuacji braku innych dochodów uzyskanych w danym roku podatkowym w Polsce, na Pani – jako osobie podlegającej w Polsce ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu na podstawie art. 3 ust. 2a ustawy – nie ciąży obowiązek składania rocznego zeznania podatkowego za 2025 r.
Reasumując, mając na uwadze obowiązujący stan faktyczny i prawny należy stwierdzić, że przysługuje Pani prawo do skorzystania ze zwolnienia od opodatkowania otrzymanego przychodu z tytułu odszkodowania, na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a zatem nie ciąży na Pani obowiązek uiszczenia podatku dochodowego od osób fizycznych z powyższego tytułu i złożenia zeznania podatkowego w tym zakresie.
Dodatkowe informacje
Tutejszy Organ w niniejszej interpretacji indywidualnej prawa podatkowego zajmuje stanowisko tylko w kwestii, która była przedmiotem pytań wniosku, a zatem nie odniósł się w tej interpretacji do innych przedstawionych przez Panią zagadnień niebędących przedmiotem tego zapytania.
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo