Interpretacja 0113-KDIPT2-3.4011.769.2025.3.PR

Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

6 października 2025 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo – w odpowiedzi na wezwania – pismami z 12 listopada 2025 r. oraz z 19 grudnia 2025 r. (przesłanego do tutejszego Organu przez Ministerstwo Finansów 29 grudnia 2025 r.).

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

W dniu …, pracownik podczas pełnienia obowiązków … na skutek …, uległ wypadkowi przy pracy.

Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z …, pracownik został uznany za niezdolnego do pracy. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z ..., został pracownikowi przyznany trwały uszczerbek na zdrowiu wynoszący w sumie 19% (w tym 9% z pkt 94c i 10% z pkt 181u).

Komisja Lekarska ZUS w … zmieniła orzeczenie i ostatecznie przyznała pracownikowi 15% trwałego uszczerbku na zdrowiu z pkt 94c. W związku z powyższym, decyzją ZUS …, pracownikowi wypłacono kwotę … zł tytułem jednorazowego odszkodowania.

Następnie wyrokiem z …, sąd okręgowy zasądził od …, na rzecz pracownika wskazane poniżej kwoty:

1.    w punkcie I podpunkcie 1. kwotę … zł tytułem ….;

2.    w punkcie I w podpunkcie 2. kwotę … zł tytułem …;

3.    następnie w punkcie VI. ww. orzeczenia nadał wyrokowi w punkcie I (pierwszym) rygor natychmiastowej wykonalności, co do kwoty … zł.

Przechodząc do zasądzonych roszczeń na rzecz pracownika, w treści uzasadnienia wyroku z  …, sąd okręgowy wskazał, że: „Sąd przyznając na podstawie art. 445 § 1 kc. odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego, powinien stosownie do okoliczności wziąć pod uwagę realną wartość otrzymanego uprzednio przez poszkodowanego świadczenia częściowego (…). W świetle powyższych uwag, adekwatną do rozmiaru doznanej przez powódkę krzywdy na skutek doznanego wypadku jest kwota … zł. Obejmuje ona całość uszczerbku niemajątkowego, wynikłego z rozstroju zdrowia powódki i uwzględnia przy tym fakt, wypłacenia jednorazowego odszkodowania z ZUS za 15% uszczerbek na zdrowiu, w wysokości … zł, spowodowany przedmiotowym wypadkiem przy pracy oraz przyczynienie poszkodowanego do szkody (…).

Ustalając wysokość zadośćuczynienia na powyższym poziomie, sąd miał na uwadze wysokość uszczerbku na zdrowiu 10% (…) (…)”.

Ponadto, sąd przy ustaleniu wysokości zadośćuczynienie wziął pod uwagę … (…). Sąd miał także na względzie, iż powódka w każdym miesiącu ponosi koszty … (tj. ok. … zł miesięcznie). Jest to niewielki, ale stały koszt. Kwota ta jest natomiast zbyt mała, by uwzględnić wniosek strony powodowej o przyznanie renty na przyszłość, dlatego dodatkowo sąd ustalając wysokość kwoty zadośćuczynienia miał na względzie stałe koszty farmaceutyków.

Podkreślić należy, że w przedmiotowym postępowaniu powódka wniosła także o zasądzenie na jej rzecz kwoty … zł tytułem odszkodowania.

Spowodowana wypadkiem przy pracy szkoda materialna jakiej doznała (…), polegała przede wszystkim na kosztach sprawowanej opieki (…).

Mając zatem na względzie stawki pełnej odpłatności za usługi opiekuńcze (obowiązujące w dni powszednie – zgodnie z wnioskiem strony powodowej) w zakresie odszkodowania uzasadnione jest uwzględnienie kwoty w łącznej wysokości … zł (tj.: … dni x … dziennie x … zł + … dni x … x … zł = … zł.).

Ponadto, sąd okręgowy zasądził na rzecz pracownika ww. kwoty, tj. kwotę … zł tytułem zadośćuczynienia (punkt I podpunkt 1), kwotę … zł tytułem odszkodowania (punkt I podpunkt 2), kwotę … zł (punkt VI) na podstawie: art. 415 Kodeksu cywilnego (dalej: „k.c.”), art. 444 § 1 i § 2 k.c., art. 445 k.c., art. 481 § 1 i 2 k.c. i art. 455 k.c. w związku z art. 15 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320; dalej: „k.p.”), art. 94 pkt 4 k.p., art. 207 § 1 i 2 k.p. oraz § 39a Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bhp.

Natomiast, w ocenie Wnioskodawcy, zarówno wysokość, jak i zasady ustalania poszczególnych kwot wynikały wyłącznie z przedmiotowego orzeczenia w niniejszej sprawie.

Sposób rozliczenia przez … zasądzonego w ww. wyroku zadośćuczynienia na rzecz pracownika. Wnioskodawca wskazuje, że od zasądzonej w punkcie VI w ww. wyroku na rzecz pracownika kwoty, tj. … zł … (zaliczona przez … na poczet zadośćuczynienia), co do której został nadany rygor natychmiastowej wykonalności przez Sąd potrącił (pobrał), a następnie zapłacił kwotę … zł tytułem podatku dochodowego od osób fizycznych na rachunek … przelewem zbiorczym w dniu … r.

Jednocześnie …, podnosi, że odprowadził podatek od całej kwoty zadośćuczynienia, tj. … zł w łącznej wysokości … zł (od kwoty … zł odprowadził podatek w wysokości … zł oraz od kwoty … zł odprowadził podatek … zł), który został zapłacony łącznie przez Wnioskodawcę, jednym przelewem na rzecz … w dniu … .

Reasumując, … do dnia dzisiejszego wypłacił pracownikowi następujące środki pieniężne:

·         kwotę … zł – przelew w dniu … – Sąd nadał co do niej rygor natychmiastowej wykonalności, kwota zaliczona na poczet zadośćuczynienia;

·         kwotę …. zł – przelew w dniu … (całe odszkodowanie i pozostałe zadośćuczynienie).

Suma: … zł – stanowiąca wypłatę pracownikowi wynikającego z wyroku sądu okręgowego zasądzonego mu odszkodowania, wszystkich odsetek zasądzonych w wyroku oraz pozostałego zadośćuczynienia – po potrąceniu koniecznych składek ZUS pracownika oraz podatku dochodowego od osób fizycznych od zadośćuczynienia przekazanych odpowiednio (następnie) przez … do … oraz …, tj. uwzględniając kwoty:

·         kwota … zł – tytułem …, od kwoty … zł (co do której Sąd nadał rygor natychmiastowej wykonalności, zaliczonej na poczet zadośćuczynienia) – przekazaną przez … na rzecz … przelewem z …;

·         kwota … zł – tytułem …, od kwoty … zł pozostałego zadośćuczynienia – przekazana przez … na rzecz … przelewem z … .

·         kwota … zł – tytułem podatku dochodowego od osób fizycznych od całej kwoty zadośćuczynienia, tj. od … zł przekazaną przez … na rzecz … przelewem w dniu … .

Zatem … zapłacił łącznie, w związku z realizacją wyroku z … kwotę … zł.

Zatem … pragnie zauważyć, że od wypłacanych na rzecz pracownika kwot:

·         tytułem zadośćuczynienia – potrącił odpowiednie kwoty tytułem …, które obciążają pracownika oraz potrącił (pobrał) podatek dochodowy od osób fizycznych na rzecz …;

·         tytułem odszkodowania – nie potrącił do dnia dzisiejszego żadnych kwot na rzecz … – wypłacił je pracownikowi w całości.

Wyłącznie na marginesie Wnioskodawca pragnie zauważyć, że … słusznie od całej kwoty zadośćuczynienia zasadzonej ww. wyroku na rzecz pracownika, tj. łącznie … zł … potrącił przy jej wypłacaniu w sumie kwotę … zł, która to została następnie przekazana przez … tytułem … . Bez wątpienia o prawidłowości działań … w tym zakresie świadczy treść pisma … zgodnie, z którym … nie wydał płatnikowi decyzji w przedmiocie … oraz poinformował, że „na podstawie dokumentów rozliczeniowych i wpłat zapisanych w … saldo na koncie płatnika wynosi 0,00 zł.

Uzupełnienie

Wnioskodawca wskazuje, że wysokość wypłaconego zadośćuczynienia na podstawie wyroku Sądu z tytułu wypadku przy pracy nie wynika z przepisu prawa. Wysokość kwoty zadośćuczynienia wynikała wyłącznie z ustaleń Sądu inkorporowanych w treści uzasadnienia wyroku oraz wskazania tytułów ich przyznania.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że Sąd w uzasadnieniu orzeczenia w sprawie, w tym jaką kwotę należy przyznać powódce tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w związku z wypadkiem cytuje art. 444 § 1 i 2 k.c. dotyczący naprawienia szkody poszkodowanej obejmującej wszelkie koszty z tym związane: „Sąd w pierwszej kolejności zajął się kwestią żądanego przez powódkę zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w związku z wypadkiem. W myśl art. 444 § 1 k.c. w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu. Zgodnie z § 2 cytowanego przepisu, jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty.” – strona … uzasadnienia orzeczenia. Dopiero w następnej kolejności przechodzi w uzasadnieniu do treści art. 445 § 1 kc, czyli „klasycznego” zadośćuczynienia stwierdzając: „Stosownie zaś do treści art. 445 § 1 kc w wypadkach przewidzianych w artykule poprzedzającym Sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę”.

Sąd idąc dalej w rozstrzygnięci podnosi, również, że: „W zakresie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, odpowiedzialność pozwanego opiera się na wspomnianym art. 445 § 1 k.c.”. Uwaga Wnioskodawcy – jest to jednak w drugiej kolejności. Co więcej cytując dalej fragment tego uzasadnienia, Sąd bezpośrednio wskazuje, że: „W świetle wskazanego przepisu chodzi tu o krzywdę ujmowaną jako … (…), … (…). Zadośćuczynienie pieniężne obejmuje wszystkie … już doznane przez powoda, jak i te, które zapewne wystąpią w przyszłości. Ma więc ono charakter całościowy i powinno stanowić rekompensatę pieniężną za całą krzywdę doznaną przez poszkodowanego”.

Sąd ustalał zadośćuczynienie w oparciu o m.in. reguły wypracowane przez orzecznictwo kierując się doświadczeniem życiowym, aktualną wysokością stopy życiowej społeczeństwa itd. przysługuje mu pewnego rodzaju „…” rozstrzyga, czy i jaką kwotę przyzna poszkodowanej tytułem zadośćuczynienia i z jakich tytułów. Kryteriów co do wysokości zadośćuczynienia nie zawierają zatem żadne przepisy prawa.

Sąd pokreślił w niniejszym wyroku wprost, że: „przepisy kodeksu cywilnego nie zawierają żadnych kryteriów, jakie należy uwzględnić przy ustaleniu wysokości zadośćuczynienia pieniężnego. Należy zatem w tej mierze odwołać się do reguł wypracowanych przez judykaturę”.

Sąd wskazał w uzasadnieniu wyroku cytując (powołując się na) szereg orzeczeń, że przy ustaleniu wysokości zadośćuczynienia kierował się również m.in. tym, że:

• „zadośćuczynienie z art. 445 k.c. ma przede wszystkim charakter kompensacyjny i tym samym jego wysokość musi przedstawiać jakąś ekonomicznie odczuwalną wartość”;
• „aktualnie wysokość stopy życiowej społeczeństwa jedynie w sposób uzupełniający (w aspekcie urzeczywistnienia zasady sprawiedliwości społecznej – z art. 2 Konstytucji RP) może rzutować na wysokość zadośćuczynienia należnego poszkodowanemu za doznaną krzywdę. Kwestią zasadniczą jest rozmiar szkody niemajątkowej”;
• „Podstawowym kryterium określającym rozmiar szkody należnego zadośćuczynienia jest rozmiar doznanej krzywdy tj. rodzaj, charakter, długotrwałość cierpień fizycznych, ich intensywność i nieodwracalność ich skutków.”;
• „ustalając wysokość zadośćuczynienia na powyższym poziomie Sad miał na uwadze wysokość uszczerbku na zdrowiu 10% (za …).”; „(…) Ponadto Sąd przy ustaleniu wysokości zadośćuczynienia wziął pod uwagę odczuwane …”.

Tym wszystkim również kierował się Sąd ustalając wysokość należnego od … na rzecz poszkodowanej zadośćuczynienia.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wprost wskazał, iż: „W świetle powyższych uwag adekwatną do rozmiaru doznanej przez powódkę krzywdy na skutek doznanego wypadku jest kwota … zł. Obejmuje ona całość uszczerbku niemajątkowego wynikłego z rozstroju zdrowia powódki i uwzględnia przy tym fakt wypłacenia jednorazowego odszkodowania z … zł za 15 % uszczerbek na zdrowiu w wysokości … zł spowodowany przedmiotowym wypadkiem przy pracy oraz przyczynienie poszkodowanego do szkody”.

„Zdaniem Sądu zaś uzyskanie przez powoda kwoty … zł tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy związane z przedmiotowym wypadkiem spełni również funkcję kompensacyjną zadośćuczynienia, które oprócz dania poszkodowanej satysfakcji jednocześnie reprezentuje ekonomicznie odczuwalną wartość, i równocześnie nie stanowi źródła bezpodstawnego wzbogacenia po stronie powoda”.

Wnioskodawca pragnie również zauważyć, że: „Sąd przy ustaleniu wysokości zadośćuczynienia wziął pod uwagę odczuwane … . Powódka … . Naruszenie sprawności jakiego doznała powódka podczas wypadku nie rokuje poprawy, uszczerbek jest trwały”.

Reasumując, w ocenie Wnioskodawcy, skoro Sąd przy ustaleniu kwoty zadośćuczynienia wziął pod uwagę, takie okoliczności jak to, że poszkodowana … oraz brak możliwości poprawy w przyszłości wskazuje, że w rzeczywistości zasądzona na jej rzecz kwota zadośćuczynienia za wypadek przy pracy obejmuje również odszkodowanie za utracone korzyści związane z uniemożliwieniem jej świadczenia pracy na stanowisku …, którą by wykonywała gdyby nie przedmiotowy wypadek w … oraz otrzymywała w związku z tym stosowne wynagrodzenie.

Co więcej, Sąd idzie dalej, przy rozstrzygnięciu o tytułach i wysokości kwoty zasadzonego zadośćuczynienia na rzecz poszkodowanej i zasądza je również, by pokryło ono koszty …: „Wskazuje na to następujący fragment uzasadnienia wyroku tj. Sąd miał także na wglądzie, iż powódka w każdym miesiącu ponosi koszty … (tj. ok. … zł miesięcznie). Jest to niewielki, ale stały koszt. Kwota ta jest natomiast zbyt mała by uwzględnić wniosek strony powodowej o przyznanie renty na przyszłość, dlatego dodatkowo Sąd ustalając wysokość kwoty zadośćuczynienia miał na względzie stałe koszty …”. Zatem bez wątpienia sąd do kwoty zasadzonego zadośćuczynienia zaliczał również klasyczne „elementy odszkodowania” takie jak chociażby właśnie koszty … starając się tym samym by kwotą zadośćuczynienia … zł wyrównać powódce szkodę o charakterze materialnym.

Dodatkowo Sąd wskazał w uzasadnieniu: „W judykaturze i doktrynie dominuje pogląd, że pokrzywdzony może żądać kompensaty krzywdy i odszkodowania od osób, które na zasadach określonych przez ustawodawcę dla poszczególnych deliktów ponoszą za nie odpowiedzialność. Oznacza to, że pokrzywdzony, który doznał uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia może domagać się od pracodawcy zadośćuczynienia za krzywdę oraz odszkodowania w postaci renty z tytułu utraty (całkowitej lub częściowej) zdolności do pracy zarobkowej oraz z tytułu zwiększenia potrzeb na zasadzie winy (art. 415, 416 k.c.) lub na zasadzie ryzyka (art. 435 k.c.) w zw. z art. 300 k.p.”.

Tym samym sąd, w ocenie Wnioskodawcy, w tym fragmencie uzasadnienia wyróżnia wyłącznie, że za uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia poszkodowany może domagać się zadośćuczynienia (zatem obejmującej naprawienie szkody z tego tytułu zarówno materialnej, jak i nie materialnej), ewentualnie renty z tytułu utraty (całkowitej lub częściowej) zdolności do pracy zarobkowej oraz z tytułu zwiększenia potrzeb, tak jak przyjął sąd w niniejszym wyroku.

Reasumując, zasadzone w niniejszej sprawie zadośćuczynienie od … na rzecz poszkodowanej obejmuje w rzeczywistości:

• „zadośćuczynienie za …” – krzywdę o charakterze niematerialnym;

• odszkodowanie za utracone korzyści, niemożliwość dalszego świadczenia pracy (z uwagi na brak …);
• odszkodowanie by pokryć koszty … .

Z tym zastrzeżeniem, że Sąd przyznał poszkodowanej od … zadośćuczynienie za wypadek przy pracy wskazując wyłącznie w wyroku i jego uzasadnieniu łączoną kwotę w wysokości … zł, zatem nie wskazał jakie poszczególne kwoty wchodzące w tę sumę zasądza z poszczególnych tytułów, tj. np. jaką kwotą jest zadośćuczynienia za …, a jaką za utracone korzyści.

Tym samym, Wnioskodawca zmuszony był zapłacić podatek dochodowy od osób fizycznych od całej kwoty zadośćuczynienia, tj. … zł.

Na pytanie Organu: „Czy w wyroku sądu podano, że wysokość i zasady ustalania tego zadośćuczynienia wynikają z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z postanowień układów zbiorowych pracy innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 k.p.?”

Wnioskodawca odpowiedział, że brak jest w wyroku sądu w sprawie, tj. z powództwa poszkodowanej przeciwko … o zadośćuczynienie, odszkodowanie i rentę informacji, że wysokość i zasady ustalania tego zadośćuczynienia wynikają z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z postanowień układów zbiorowych pracy innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 k.p. Tak jak zostało to już powyżej napisane zarówno zasady ustalania, jak i wysokość należnego zadośćuczynienia za wypadek przy pracy zasądzanego przez sąd, tak jak ma to miejsce w niniejszym przypadku, nie wynikają z przepisów prawa. Sąd posługuje się ustalając wysokość należnego poszkodowanej kwoty zadośćuczynienia wypracowaną w tym zakresie linią orzeczniczą. W ramach uznaniowości rozstrzyga o jego wysokości i z jakich tytułów je zasądza. Zatem, tak jak wyżej wskazano, wysokość kwoty zadośćuczynienia wynikała wyłącznie z treści ustaleń Sądu, a tym samym uzasadnienia wyroku.

Na pytanie Organu: „Czy zadośćuczynienie wskazane we wniosku dotyczyło szkody rzeczywistej? Jeśli świadczenie dotyczyło szkody rzeczywistej, proszę również wyjaśnić na czym polegała ta szkoda, co było przyczyną jej powstania, oraz wskazać związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy szkodą, a otrzymanym przez Państwa pracownika świadczeniem”.

Wnioskodawca odpowiedział, że treść uzasadnienia wyroku w zakresie kwoty … zł tytułem zadośćuczynienia obejmuje także szkodę rzeczywistą, jednakże wyłącznie w zakresie pokrycia kosztów … zakupionych już przez poszkodowaną – w wysokości ok … zł miesięcznie. Jednocześnie Wnioskodawca zauważa, iż w zakresie pokrywania kosztów … w przyszłości, to ta kwota … zł, nie stanowi szkody rzeczywistej.

Cytat z rozstrzygnięcia Sądu w tym zakresie, tj.: „Sąd miał także na wglądzie, iż powódka w każdym miesiącu ponosi koszty … (tj. ok. … zł miesięcznie). Jest to niewielki, ale stały koszt. Kwota ta jest natomiast zbyt mała by uwzględnić wniosek strony powodowej o przyznanie renty na przyszłość, dlatego dodatkowo Sąd ustalając wysokość kwoty zadośćuczynienia miał na względzie stałe koszty …”.

Wnioskodawca pragnie zauważyć, że w art. 361 § 2 k.c. określono zakres odpowiedzialności odszkodowawczej wskazując, że obejmuje on szkodę rzeczywistą (damnum emergens) oraz utracone korzyści (lucrum cessans). Damnum emergens polega na zmniejszeniu majątku poszkodowanego.

Szkoda poniesiona przez pracownika obejmuje wyłącznie zakup … w na skutek wypadku, którego doznała. Konieczność zażywania w sposób stały … wynika wprost ze zdarzenia szkodzącego. Wskazuje na to następujący fragment uzasadnienia wyroku, tj.: „Sąd miał także na wglądzie, iż powódka w każdym miesiącu ponosi koszty … (tj. ok. … zł miesięcznie). Jest to niewielki, ale stały koszt”. Przyczyną powstania szkody: był zatem wypadek w pracy, któremu uległa poszkodowana oraz w związku z tym konieczność zażywania … .

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że dopuszczalne jest dochodzenie przez pracownika od pracodawcy roszczeń uzupełniających z tytułu wypadków przy pracy, opartych na przepisach prawa cywilnego (art. 415, art. 444 i art. 445 k.c.). Pracownik, występując z takim powództwem, nie może się w postępowaniu sądowym powołać jedynie na fakt wypadku przy pracy, który stwierdzony został protokołem powypadkowym, lecz obowiązany jest wykazać przesłanki prawne odpowiedzialności odszkodowawczej:

1)    ciążącą na pracodawcy odpowiedzialność z tytułu czynu niedozwolonego,

2)    poniesioną szkodę (uszczerbek na zdrowiu),

3)    związek przyczynowy pomiędzy zdarzeniem będącym wypadkiem przy pracy a powstaniem szkody (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 5 lipca 2005 r., I PK 293/04, Pr. Pracy 2005, nr 11, poz. 35, z 7 stycznia 2010 r. II PK 132/09, LEX nr 584733).

Dochodzenie przez pracownika od pracodawcy na zasadach ogólnych, określonych w k.c. roszczeń uzupełniających z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej opartych na przepisach prawa cywilnego, w szczególności art. 415 k.c. lub art. 435 k.c., art. 444 k.c. i art. 445 k.c., jest dopuszczalne dzięki możliwości odpowiedniego stosowania tych przepisów na podstawie art. 300 k.p., a to wobec braku samodzielnej regulacji kwestii odpowiedzialności pracodawcy wobec pracownika za szkodę wynikającą z czynów niedozwolonych.

W powyższym zakresie za punkt wyjścia sąd uznał przyjętą w judykaturze i doktrynie wykładnię art. 361 k.c., odwołującą się do teorii adekwatnego związku przyczynowego, która odpowiedzialnością podmiotu obejmuje jedynie zwykłe (regularne) następstwa danej przyczyny. W art. 361 § 1 k.c. ustawodawca realizuje tę koncepcję, stanowiąc, że zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła.

W doktrynie i orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że dla stwierdzenia w określonym stanie faktycznym adekwatnego związku przyczynowego należy:

1)    ustalić, czy zdarzenie stanowi warunek konieczny wystąpienia szkody (test conditio sine qua non);

2)    ustalić, czy szkoda jest normalnym następstwem tego zdarzenia (selekcja następstw).

Mając na uwadze powyższą wykładnię pojęcia związku przyczynowo-skutkowego, sąd uznał, że poszkodowana wykazała, zgodnie z zasadą rozkładu ciężaru dowodu wynikającą z art. 6 k.p. w związku z art. 232 k.p.c., że zdarzenie uznane za wypadek przy pracy stanowiło warunek konieczny powstania schorzeń …, stanowiących przyczynę przyjmowania w sposób stały … . Sąd zatem przesądził o istnieniu adekwatnego związku przyczynowego między wypadkiem przy pracy poszkodowanej w …, a szkodą w postaci konieczności zakupu … z uwagi na … powstałe właśnie na skutek przedmiotowego wypadku przy pracy w … . Wskazuje na to następujący fragment uzasadnienia wyroku, tj.: „W ocenie Sądu przeprowadzone postępowanie jednoznacznie wykazało istnienie przesłanek odpowiedzialności deliktowej strony pozwanej – …, skutkujących uwzględnieniem powództwa co do zasady”.

Na pytanie Organu: „Czy wypłacone zadośćuczynienie dotyczyło korzyści, które Państwa pracownik mógłby osiągnąć, gdyby nie wyrządzono mu szkody (np. przedmiotowe zadośćuczynienie miało rekompensować Państwa pracownikowi utracone przez niego w wyniku wypadku przy pracy, spodziewane korzyści w postaci wynagrodzenia za pracę)?”

Wnioskodawca odpowiedział, że wypłacona kwota … zł tytułem zadośćuczynienia obejmowała również utracone korzyści, które pracownik poszkodowanej mogłaby osiągnąć, gdyby nie wyrządzono mu szkody na skutek przedmiotowego wypadku przy pracy chociażby, takie jak: utracone wynagrodzenie za pracę.

Wskazują na to następujące fragmenty uzasadnienia wyroku:

• „W dniu … powódka pełniła obowiązki … na …”; ,,W związku z wypadkiem, jakiemu uległa powódka, pracodawca powołał zespół do ustalenia okoliczności przyczyn wypadku przy pracy. W protokole nr … z dnia … zespół powypadkowy ustalił, że zdarzenie to było wypadkiem przy pracy” zgodził się z tym również Sąd w uzasadnieniu wyroku. Należy zauważyć, że poszkodowana uległa wypadkowi w pracy, za której świadczenie otrzymywałaby bez wątpienia w dalszym ciągu wynagrodzenie za pracę gdyby nie przedmiotowy wypadek i …, powstałe w jego wyniku.

• Z przedstawionego w uzasadnieniu wyroku stanu faktycznego wynika, że powódka świadczyła pracę pomimo, iż miała już wówczas … oraz … . Zatem należy stwierdzić, że gdyby nie wypadek w pracy w … (…) to nadal świadczyłaby pracę i otrzymywała z tego tytułu wynagrodzenie za pracę.
• Zgodnie z tym co powyżej sąd w pierwszej kolejności w uzasadnieniu orzeczenia w niniejszej sprawie wskazywał, zajmując się tym jaką kwotę należy przyznać powódce tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w związku z wypadkiem przywołuje treść art. 444 § 1 i 2 k.c. dotyczącego naprawienia szkody poszkodowanego, w tym przypadku poszkodowanej obejmującej wszelkie koszty z tym związane. Tym samym, należy przyjąć, że w ocenie Sądu, przyznane przez niego zadośćuczynienie miało również obejmować naprawienie szkody w tym także również utraconych korzyści związanych z niemożliwością wykonywania pracy zawodowej w dalszym ciągu (po wypadku przy pracy) oraz niemożliwości otrzymywania korzyści z tym związanych w postaci wynagrodzenia za pracę. Art. 444 § 1 i 2 k.c. stanowi podstawę do dochodzenia utraconych korzyści m.in. utraconych w wyniku wypadku wynagrodzenia za prace.
• Sąd w uzasadnieniu wprost wskazywał, zgodnie z powyżej cytowanymi już fragmentami wyroku, że przy ustaleniu i zasądzeniu kwoty zadośćuczynienia bierze pod uwagę takie okoliczności jak: „…”, „…” . Kwota odszkodowania miała zatem za zadanie naprawienie szkody powódce w postaci utraconych korzyści chociażby poprzez utratę możliwości dalszego zarobkowania i otrzymywania chociażby od … wynagrodzenia za pracę za kolejne okresy świadczenia pracy.

Pytania

1.      Czy ten dochód w postaci zasądzonego (przyznanego) od … na rzecz pracownika zadośćuczynienia wyrokiem sądu okręgowego z ... podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

2.      Czy ten dochód w postaci zasądzonego (przyznanego) od … na rzecz pracownika zadośćuczynienia ww. wyrokiem sądu okręgowego jest zwolniony od podatku dochodowego od fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 i 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?

3.      W przypadku odpowiedzi potwierdzającej (pozytywnej) na pytanie nr 1 oraz odpowiedzi zaprzeczającej (negatywnej) na pytanie nr 2: czy płatnik … miał obowiązek poboru podatku od zadośćuczynienia przyznanego wyrokiem sądu okręgowego, które zobowiązany był zapłacić pracownikowi, a następnie przekazania go do urzędu skarbowego?

Państwa stanowisko

Zdaniem …, dochód w postaci zadośćuczynienia przyznanego pracownikowi wyrokiem sądu okręgowego z … podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W ocenie …, dochód w postaci wypłaconego przez … pracownikowi zadośćuczynienia przyznanego wyrokiem sądu okręgowego tytułem wypadku przy pracy na podstawie przepisów prawa cywilnego nie jest zwolniony od podatku dochodowego od fizycznych w oparciu o treść art. 21 ust. 1 pkt 3 i 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Ponadto, płatnik … miał obowiązek poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od zadośćuczynienia, które zobowiązany był zapłacić pracownikowi na podstawie ww. wyroku Sądu, a następnie odprowadzenia go do urzędu skarbowego, co uczynił jednym przelewem zbiorczym w dniu … na rzecz … .

… stoi zatem na stanowisku, że był zobowiązany, a więc dokonał tejże zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych w kwocie … zł od całej kwoty zadośćuczynienia, tj. … zł zasadzonej ww. wyrokiem sądu okręgowego na rzecz pracownika.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że: przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Na marginesie Wnioskodawca zauważa, że Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji z 31 sierpnia 2010 r. (IBPBII/1/415-644/10/ASz), w której stwierdził: „(...) Przychodem ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych są więc wszelkiego rodzaju wypłaty i świadczenia skutkujące u podatnika powstaniem przysporzenia majątkowego, mające swoje źródło w łączącym pracownika z pracodawcą stosunku pracy lub stosunku pokrewnym. (...) Wynikająca z ugody kwota świadczenia winna być zakwalifikowana do przychodu ze stosunku pracy, bowiem wypłata tego świadczenia miała swe źródło w uprzednio łączącym wnioskodawcę z pracownikiem stosunkiem pracy. Gdyby tego stosunku nie było – pracownik nie miałby podstaw występować z roszczeniem przeciwko wnioskodawcy. Tym samym wypłacone świadczenie na podstawie ugody sądowej zawartej z byłym pracownikiem stanowi dla niego przychód ze stosunku pracy”.

Zatem, zadośćuczynienie stanowi, co do zasady, przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Niektóre z odszkodowań, zadośćuczynień wymienione zostały w katalogu zwolnień przedmiotowych określonym w art. 21 ust. 1 ww. ustawy i korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego. Należy jednak podkreślić, że korzystanie z każdej preferencji podatkowej, w tym zwolnienia od podatku, jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy spełnione są wszelkie przesłanki określone w przepisie stanowiącym podstawę prawną danej preferencji.

W myśl art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wolne od podatku są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 k.p., z wyjątkiem:

a)    określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,

b)    odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,

c)    odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,

d)    odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,

e)    odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,

f)     odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,

g)    odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.

Należy zaznaczyć, że powyższym zwolnieniem, objęte są tylko odszkodowania i zadośćuczynienia i to tylko te, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw oraz na podstawie aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, bądź z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 k.p., z wyjątkiem odszkodowań wymienionych w lit. a-g zacytowanego przepisu.

W przedstawionym stanie faktycznym, sąd okręgowy wyrokiem z … zasądził na rzecz pracownika zadośćuczynienie i odszkodowanie na podstawie art. 415 k.c., art. 444 § 1 i § 2 k.c., art. 445 § 1 k.c., art. 481 § 1 i 2 k.c. i art. 455 k.c. Natomiast wysokość i zasady ustalania kwoty zadośćuczynienia oraz odszkodowania wynikały wyłącznie z tego wyroku.

Odnosząc się do zadośćuczynienia, które zostało zasądzone na mocy wyroku wskazać należy, że przepis, tj. art. 445 § 1 k.c. określa jedynie uprawnienie sądu do przyznania poszkodowanemu odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Przywołana powyżej przez Wnioskodawcę norma prawna, tj. art 445 § 1 k.c., stanowi podstawę rozstrzygnięcia oraz zasądzenia przez sąd na rzecz pracownika odpowiedniej kwoty tytułem zadośćuczynienia, tj. wskazuje jakie świadczenie na rzecz poszkodowanego ma wypłacić zobowiązany do naprawienia szkody, jednakże przepis ten nie zawiera dodatkowego elementu, który jest niezbędny do zastosowanie zwolnienia podatkowego zawartego w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. nie normuje ani wysokości zadośćuczynienia, ani też zasad jego ustalenia.

Twierdzenia Wnioskodawcy są zgodne ze stanowiskiem Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej wyrażonym w piśmie z 23 lutego 2024 r. (0115-KDIT2.4011.595.2023.2.MM), co prawda dotyczącym głównie odszkodowania, ale będzie miało ono przełożenie również na niniejszą sprawę.

Zatem, warunki wynikające z treści art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zostały spełnione w stosunku do środków, które otrzymał pracownik na mocy wyroku sądu, bowiem wysokość zadośćuczynienia lub zasady jego ustalania nie wynikały z regulacji wskazanych w tych przepisach.

Zdaniem płatnika …, wypłacone pracownikowi zadośćuczynienie, na podstawie ww. wyroku sądu okręgowego, nie korzysta również ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej pismem z 23 lutego 2024 r. (znak 0115 -KDIT2.4011.595.2023.2.MM) wskazał, również że wypłata odszkodowania przyznanego na mocy wyroku sądu nie korzysta również ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z ww. przepisu wynika, że wolne od podatku są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:

a)    otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,

b)    dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Zwolnienie przedmiotowe, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy, obejmuje swym zakresem odszkodowania lub zadośćuczynienia przyznane na podstawie wyroku lub ugody sądowej, których wysokość lub zasady ustalania nie wynikają wprost z regulacji wskazanych w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy. Przy czym ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy wyłączone są świadczenia otrzymane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz świadczenia dotyczące korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Zakres tego zwolnienia obejmuje zatem tylko odszkodowania za tzw. szkodę rzeczywistą, czyli poniesione straty, a nie dotyczy utraconych korzyści.

Specyfika prawa podatkowego nakazuje inaczej traktować odszkodowanie z tytułu poniesionych przez poszkodowanego strat i odszkodowanie z tytułu utraconych korzyści. Odszkodowanie z tytułu utraconych korzyści, jakich poszkodowany mógł się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono, podlega bowiem opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Należy przy tym zauważyć, że przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie definiują, co należy rozumieć pod pojęciem utraconych korzyści. Jednak każdą ulgę, zwolnienie podatkowe trzeba traktować w sposób ścisły, a nie rozszerzający.

Ustawodawca w treści art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym wskazuje, że: wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sadowej do wysokości określonej w tym wyroku lub ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Reasumując, ulga o której mowa w treści art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym nie znajduje zatem zastosowania zarówno do odszkodowań, jak i również zadośćuczynień przyznanych poszkodowanemu tytułem utraconych korzyści.

Przechodząc do uzasadnienia treści wyroku sądu okręgowy z … należy zauważyć, że pomimo tego, że … nie skarżył samego rozstrzygnięcia, które było dla Niego zadowalające to jednak należy wskazać na brak w nim precyzyjnego, odniesienia się w oparciu o jakie podstawy faktyczne (prawne), tytuły zostały zasadzone dane kwot na rzecz pracownika.

Zdaniem Wnioskodawcy, przyznane pracownikowi zadośćuczynienie obejmowało również utracone korzyści na skutek wypadku będącego przedmiotem postępowania sądowego.

Zgodnie z treścią uzasadnienia wyroku, sąd przyznał pracownikowi kwotę … zł tytułem zadośćuczynienia, która miała stanowić rekompensatę szkody, której doznała na skutek wypadku przy pracy w … i tak np.:

a)    strona 37 – podstawa zasądzonego roszczenia wskazanego przez sąd, tj.: „stosowanie zaś do treści art. 445 § 1 k.c. w wypadkach przewidzianych w artykule poprzedzającym sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. W zakresie zadośćuczynienia za doznana krzywdę ujmowaną jako … (…), … (…). Zadośćuczynienie pieniężne obejmuje wszystkie … już doznane przez powoda, jak i te, które zapewne występują w przyszłości. Ma więc ono charakter całościowy i powinno stanowić rekompensatę pieniężną za cała krzywdę doznaną przez poszkodowanego”;

b)    strona 38 i 39 uzasadnienia – „Sąd podniósł również, że określenie wysokości zadośćuczynienia powinno być dokonane z uwzględnieniem wszystkich okoliczności mających wpływ na rozmiar doznanej krzywdy, a m.in. również wieku poszkodowanego i czasu trwania jego … (m.in. …), trwałość skutków czynu niedozwolonego (…), prognozy na przyszłość (…). (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 2007 roku, V CSK 245/07, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 kwietnia 2004 roku, II CK 131/03, opubl. LEX nr 327923, wyrok SN z dnia 20 kwietnia 2006 roku, IV CSK 99/05, opubl. LEX nr 198509)” (…);

c)    strona 39 uzasadnienia – „w świetle powyższych uwag adekwatną do rozmiaru doznanej przez powódkę krzywdy na skutek doznanego wypadku jest kwota … zł. Obejmuje ona całość uszczerbku niemajątkowego wynikłego z rozstroju zdrowia powódki i uwzględnia przy tym fakt wypłacenia jednorazowego odszkodowania z … za 15% uszczerbek na zdrowiu w wysokości … zł spowodowany przedmiotowym wypadkiem przy pracy oraz przyczynieniem poszkodowanego do szkody. Ustalając wysokość zadośćuczynienia na powyższym poziomie Sąd miał na uwadze wysokość uszczerbku na zdrowiu 10% (za …) (…). Ponadto Sąd przy ustaleniu wysokości zadośćuczynienia wziął pod uwagę odczuwane … . Powódka … itd.” (…);

d)    strona 40 uzasadnienia: „Naruszenie sprawności jakiego doznała powódka podczas wypadku nie rokuje poprawy, uszczerbek jest trwały. Sąd miał także na względzie, że powódka w każdym miesiącu ponosi koszty … (tj. ok. … zł miesięcznie). Jest to niewielki, ale stały koszt. Kwota ta jest natomiast zbyt mała by uwzględnić wniosek strony powodowej o przyznanie renty na przyszłość, dlatego dodatkowo Sąd ustalając wysokość kwoty zadośćuczynienia miał na względzie stałe koszty … . Krzywdą w rozumieniu art. 445 k.c. będzie z reguły trwałe … . Przy ustaleniu wysokości zadośćuczynienia obowiązuje zasada umiarkowania wyrażająca się w uwzględnieniu wszystkich okoliczności oraz skutków doznanego … (…). (vide wyrok SN z dnia 3 maja 1972 roku, I CR 106/72, opubl. LEX nr 7085)”;

e)    strona 40 uzasadnienia: „Zdaniem Sądu zaś uzyskanie przez powoda kwoty … zł tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy związane z przedmiotowym wypadkiem spełni również funkcję kompensacyjną zadośćuczynienia, które oprócz dania poszkodowanej satysfakcji jednocześnie reprezentuje ekonomicznie odczuwalną wartość, i równocześnie nie stanowi źródła bezpodstawnego wzbogacenia po stronie powoda”.

Zatem zdaniem Wnioskodawcy, sąd przy ustaleniu kwoty … zł należnego pracownikowi zadośćuczynienia wziął pod uwagę zarówno …, utracone przez nią korzyści, jak i również koszt … w kwocie … zł miesięcznie.

Przechodząc do art. 8 Ordynacji podatkowej, płatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu.

W ocenie …, w zakresie zadośćuczynienia, które zobowiązany był On zapłacić na podstawie ww. wyroku sądowego na rzecz pracownika z tytułu wypadku przy pracy, ciążył na nim również obowiązek w postaci obliczenia a następnie pobrania podatku dochodowego od osób fizycznych i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu, co uczynił przelewem zbiorczym w dniu … na rzecz … .

Reasumując, w ocenie Wnioskodawcy, zwolnienie wynikające z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie ma zastosowania do zadośćuczynienia, które otrzymał pracownik od … na podstawie ww. wyroku z tytułu wypadku przy pracy. Do zadośćuczynienia, które otrzymał pracownik od … na mocy wyroku, nie znajduje również zastosowania zwolnienie wynikające z art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy.

Z uwagi na to, co powyżej zostało wskazane, zdaniem …, od całej kwoty zadośćuczynienia zasądzonej w wyroku od … na rzecz pracownika, tj. … zł należało pobrać (potrącić) przy jej wypłacaniu w sumie kwotę … zł tytułem podatku dochodowego od osób fizycznych, która to została następnie przekazana przez płatnika – … do urzędu skarbowego.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Z treści powyższego przepisu wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają zatem wszelkie dochody osiągane przez podatnika, z wyjątkiem tych dochodów, które zostały enumeratywnie wymienione przez ustawodawcę jako zwolnione z podatku, bądź od których zaniechano poboru podatku.

Stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:

Na podstawie art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy:

Stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Użyty w art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwrot „w szczególności” oznacza, że wymieniane kategorie przychodów stanowią katalog otwarty. Przychodem ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych są więc wszelkiego rodzaju wypłaty i świadczenia skutkujące u podatnika powstaniem przysporzenia majątkowego, mające swoje źródło w łączącym pracownika z pracodawcą stosunku pracy lub stosunku pokrewnym. Ponadto treść tego przepisu wskazuje, że do przychodów pracownika zaliczyć należy praktycznie wszystkie otrzymane przez niego świadczenia, które mógł on otrzymać od pracodawcy. Są nimi bowiem nie tylko wynagrodzenia, czyli świadczenia wprost wynikające z zawartej umowy o pracę, ale również wszystkie inne przychody (świadczenia), niezależnie od podstawy ich wypłaty, jeżeli w jakikolwiek sposób wiążą się z faktem wykonywania pracy. Analiza powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że podstawą nabycia prawa m.in. do odszkodowania wypłaconego pracownikowi lub byłemu pracownikowi jest łączący lub uprzednio łączący tę osobę z pracodawcą stosunek pracy, a zatem odszkodowania takie stanowią przychód ze stosunku pracy, opodatkowany lub zwolniony od podatku.

Art. 12 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że:

Na podmiocie dokonującym wypłaty odszkodowania ciążą obowiązki płatnika, wynikające z art. 32 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym:

Z art. 38 ust. 1 przywołanej ustawy wynika, że:

Na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Natomiast w świetle art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy:

Zwolnieniem określonym w przytoczonym powyżej przepisie art. 21 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, objęte są tylko odszkodowania i zadośćuczynienia, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, bądź postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 Kodeksu pracy, z wyjątkiem odszkodowań wymienionych w lit. a)-g) tego artykułu. Oznacza to, że zwolnienie nie obejmuje wszystkich odszkodowań a tylko te, których wysokość lub zasady ustalone zostały określone wprost w stosownych przepisach prawa, z wyjątkiem enumeratywnie wymienionych kategorii odszkodowań.

Natomiast zwolnienie przedmiotowe, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy, obejmuje swym zakresem odszkodowania lub zadośćuczynienia przyznane na podstawie wyroku lub ugody sądowej, których wysokość lub zasady ustalania nie wynikają wprost z regulacji wskazanych w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przy czym ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy wyłączone są świadczenia otrzymane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz świadczenia dotyczące korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Zakres tego zwolnienia obejmuje tylko odszkodowania lub zadośćuczynienia za tzw. szkodę rzeczywistą, czyli poniesione straty, a nie dotyczy utraconych korzyści. Specyfika prawa podatkowego nakazuje inaczej traktować odszkodowanie lub zadośćuczynienie z tytułu poniesionych przez poszkodowanego strat i świadczenia z tytułu utraconych korzyści. Świadczenia z tytułu utraconych korzyści, jakich poszkodowany mógł się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono, podlega bowiem opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 277 ze zm.):

Podkreślić trzeba, że zwolnienie z opodatkowania przychodów jest wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania, co oznacza, że wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą bezwzględnie wynikać z przepisów prawa i być interpretowane ściśle z jego literą.

W związku z tym tylko otrzymanie odszkodowania lub zadośćuczynienia opisanego w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych pozwala na zastosowanie tego zwolnienia.

Zastosowanie zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wymaga łącznego spełnienia następujących warunków:

• otrzymane świadczenie musi być odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem,

• odszkodowanie lub zadośćuczynienie musi być przyznane na podstawie: ustawy, przepisów wykonawczych do ustawy, układów zbiorowych pracy lub innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy – Kodeks pracy,
• wysokość bądź zasady ustalania odszkodowania lub zadośćuczynienia muszą wprost wynikać z ww. aktów,
• nie mogą zachodzić wyłączenia, o jakich mowa w lit. a-g art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jednocześnie w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych ustawodawca nie zdefiniował pojęcia odszkodowania czy zadośćuczynienia. Nie oznacza to jednak dowolności w ich rozumieniu. Jak wynika bowiem z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 12 kwietnia 2011 r. sygn. akt SK 62/08: „Jeśli określony sposób rozumienia przepisu ustawy utrwalił się już w sposób oczywisty, a zwłaszcza jeśli znalazł jednoznaczny i autorytatywny wyraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego bądź Naczelnego Sądu Administracyjnego, to należy uznać, że przepis ten – w praktyce swego stosowania – nabrał takiej właśnie treści”.

Jednocześnie względy spójności systemu prawa uzasadniają, aby kryteria rozumienia pojęć niezdefiniowanych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych miały w pierwszej kolejności charakter kryteriów ustawowych. Konieczne staje się zatem zastosowanie wykładni systemowej zewnętrznej i odwołanie się do przepisów ustawy z dnia 24 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).

Odwołując się zatem do prawa cywilnego, świadczenie odszkodowawcze to najogólniej świadczenie mające na celu naprawienie wyrządzonej szkody. Szkodą jest uszczerbek jakiego doznał poszkodowany wbrew jego woli we wszelkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych. Chodzi więc zarówno o uszczerbek majątkowy, jak i niemajątkowy. Uszczerbek niemajątkowy jest określany terminem „krzywda”. Pod tym pojęciem należy rozumieć wszelkie negatywne przeżycia człowieka wyrażające się zarówno w cierpieniu fizycznym, jak i psychicznym, wywołane czynem niedozwolonym. Do naprawienia krzywdy odnosi się termin „zadośćuczynienie”, natomiast „odszkodowanie” wiąże się z naprawieniem uszczerbku majątkowego.

W Kodeksie cywilnym świadczenie odszkodowawcze wynika głównie z tytułu odpowiedzialności deliktowej – wynikającej z czynów niedozwolonych (art. 415 i następne) lub odpowiedzialności kontraktowej – powstającej z mocy umowy (art. 471 i następne), a co za tym idzie jest następstwem czynu niedozwolonego lub niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania.

Powyższe regulacje mają również zastosowanie do przepisów prawa pracy, choć w ograniczonym zakresie. Jak stanowi bowiem art. 300 Kodeksu pracy:

Powyższe oznacza, że przepisy Kodeksu cywilnego wybrane do zastosowania w prawie pracy (stosunku pracy) nie mogą się sprzeciwiać ogólnym normom prawa pracy, mającym podstawowe znaczenie dla regulacji stosunków pracy.

Z informacji przedstawionych we wniosku wynika, że w dniu …, pracownik podczas pełnienia obowiązków … na skutek …, uległ wypadkowi przy pracy. Orzeczeniem lekarza orzecznika … z … pracownik został uznany za niezdolnego do pracy. Orzeczeniem lekarza orzecznika … …, został pracownikowi przyznany trwały uszczerbek na zdrowiu wynoszący w sumie 19% (w tym 9% z pkt 94c i 10% z pkt 181u). Komisja Lekarska … w … zmieniła orzeczenie i ostatecznie przyznała pracownikowi 15% trwałego uszczerbku na zdrowiu z pkt 94c. W związku z powyższym, decyzją … z …, pracownikowi wypłacono kwotę … zł tytułem jednorazowego odszkodowania. Następnie wyrokiem z …, sąd okręgowy zasądził od …, na rzecz pracownika wskazane kwoty: … zł tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, … zł tytułem odszkodowania z ustawowymi odsetkami za opóźnienie oraz kwotę … zł, której nadał rygor natychmiastowej wykonalności. W przedstawionym stanie faktycznym sąd okręgowy wyrokiem z … zasądził na rzecz pracownika zadośćuczynienie i odszkodowanie na podstawie art. 415, art. 444 § 1 i § 2, art. 445 § 1, art. 481 § 1 i 2 oraz art. 455 Kodeksu cywilnego w związku z art. 15, art. 94 pkt 4, art. 207 § 1 i § 2 Kodeksu pracy oraz § 39a Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bhp. Sąd przyznał poszkodowanej od … zadośćuczynienie za wypadek przy pracy wskazując wyłącznie w wyroku i jego uzasadnieniu łączoną kwotę w wysokości … zł, zatem nie wskazał jakie poszczególne kwoty wchodzące w tę sumę zasądza z poszczególnych tytułów, tj. np. jaką kwotą jest zadośćuczynienia za …, a jaką za utracone korzyści. Tym samym, zmuszeni byli Państwo zapłacić podatek dochodowy od osób fizycznych od całej kwoty zadośćuczynienia, tj. … zł.

Odnosząc się do kwestii dotyczącej ustalenia czy zadośćuczynienie, zasądzone (przyznane) od Państwa na rzecz Państwa pracownika na podstawie wyroku sądu, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, czy też korzysta ono ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 i 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a w związku z tym, czy na Państwu ciążą obowiązki płatnika wskazuję co następuje.

W tym miejscu należy przytoczyć przepisy Kodeksu cywilnego oraz Kodeksu pracy na podstawie których, sąd przyznał zadośćuczynienie.

Zgodnie z art. 415 Kodeksu cywilnego:

Z treści art. 444 § 1 i 2 ww. ustawy wynika, że:

Natomiast art. 445 § 1 wyżej cytowanej ustawy wskazuje, że:

W dalszej części należy przywołać treść art. 15 Kodeks pracy, zgodnie z którym:

Zgodnie z art. 94 pkt 4 ww. ustawy:

Stosownie do treści art. 207 § 1 wyżej cytowanej ustawy:

Mając na uwadze powyższe stwierdzam, że skoro zadośćuczynienie zasądzone (przyznane) od Państwa na rzecz Państwa pracownika na podstawie wyroku sądu nie wynikało z przepisów prawa (sąd ustalając wysokość zadośćuczynienia należnego poszkodowanej posługiwał się wypracowaną w tym zakresie linią orzeczniczą), a wyłącznie z treści ustaleń sądu (uzasadnienia wyroku), zatem zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie będzie miało zastosowania. Warunki wynikające z treści art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zostały spełnione, bowiem wysokość tego zadośćuczynienia lub zasady jego ustalania nie wynikały z regulacji wskazanych w tym przepisie.

Do wypłaconego zadośćuczynienia nie ma również zastosowania zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b omawianej ustawy. Jak wskazali Państwo w opisie sprawy, sąd przyznał Państwa pracownikowi zadośćuczynienie za wypadek przy pracy wskazując wyłącznie w wyroku i jego uzasadnieniu łączoną kwotę w wysokości … zł, zatem nie wskazał, jakie poszczególne kwoty wchodzące w tę sumę zasądza z poszczególnych tytułów, tj. np. jaką kwotą jest zadośćuczynienia za …, a jaką za utracone korzyści. Świadczenie to, co prawda zostało wypłacone na podstawie wyroku sądu, jednak nie stanowi zadośćuczynienia, o którym mowa w tym przepisie.

Tym samym wypłacona kwota zadośćuczynienia stanowi dla Państwa pracownika przychód ze stosunku pracy, o którym mowa w art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podlegający opodatkowaniu.

W konsekwencji, wykonując obowiązki płatnika – stosownie do art. 32 ust. 1 i art. 38 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – byli Państwo zobowiązani do naliczenia, pobrania i odprowadzenia zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych od zadośćuczynienia, wypłaconego pracownikowi na podstawie wyroku sądu.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dacie zaistnienia zdarzenia.

Należy zastrzec, że interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku w kontekście przedstawionych pytań, zatem nie rozstrzyga innych kwestii wynikających z opisu sprawy i własnego stanowiska, które nie były przedmiotem zadanych pytań.

Informuję również, że moją rolą jest wyłącznie interpretacja przepisów prawa podatkowego, zatem w niniejszej interpretacji nie odniosłem się do podanych kwot oraz nie mam możliwości potwierdzenia prawidłowości wyliczeń przedstawionych w przedmiotowym wniosku.

W odniesieniu do powołanych przez Państwo interpretacji indywidualnych stwierdzam, że zostały wydane w indywidualnych sprawach i nie są wiążące dla Organu wydającego przedmiotową interpretację. Powołane interpretacje nie stanowią źródła prawa, wiążą strony w konkretnej indywidualnej sprawie, więc zawartych w nich stanowisk organów podatkowych nie można wprost przenosić na grunt innej sprawy. Każdą sprawę Organ jest zobowiązany rozpatrywać indywidualnie.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·         Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t .j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·         w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·         w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.