Interpretacja 0113-KDIPT2-3.4011.838.2025.1.JŚ

Interpretacja indywidualna
– stanowisko nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

6 listopada 2025 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawca jest obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej i podlega w Polsce obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów. W dniu 20 listopada 2023 r. nabył On w drodze darowizny …% udziału we wierzytelności wynikającej z prawomocnego wyroku sądowego (dalej: Wierzytelność). Fakt nabycia tej części Wierzytelności został zgłoszony przez Wnioskodawcę do właściwego urzędu skarbowego na formularzu SD‑Z2 w 2023 r. Pozostały udział Wierzytelności w wysokości …% został nabyty w 2023 r. na podstawie umowy sprzedaży za cenę niższą od wartości nominalnej przypadającej na ten udział; w związku z tym Wnioskodawca złożył deklarację PCC‑3 i uregulował należny podatek od czynności cywilnoprawnych.

Z uwagi na trudność ustalenia wartości rynkowej Wierzytelności (brak wpływów przez około 9 lat) Wnioskodawca przyjął wartość nabycia tej części Wierzytelności równą cenie zakupu i dołączył uzasadnienie tej wyceny, które zostało uznane przez pracowników urzędu za zasadne. Wierzytelność jest w całości posiadana i egzekwowana przez Wnioskodawcę jako osobę fizyczną; nie prowadzi On działalności gospodarczej w zakresie obrotu wierzytelnościami, a jako osoba fizyczna dokonuje corocznego rozliczenia podatku dochodowego na zasadach ogólnych, według skali podatkowej określonej w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. Do tej pory otrzymał On jedynie częściowe wpływy z tytułu spłaty Wierzytelności.

Wnioskodawca uprzednio uzyskał indywidualną interpretację podatkową Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej o sygn. 0113‑KDIPT2‑3.4011.589.2024.4.MS, w której Organ wskazał, że w odniesieniu do darowanej części realizacja wpływów od dłużników nie powoduje powstania przychodu podlegającego PIT.

Wątpliwości dotyczą straty ekonomicznej wynikającej z różnicy wartości nominalnej, a ceny sprzedaży udziałów wynikających z części otrzymanej w formie darowizny (…%), ponieważ w przypadku obrotu udziałem uzyskanym przez zakup kosztem jest cena nabycia tychże udziałów. Stąd różnica wartości nominalnej względem ceny sprzedaży przypadającej na udział uzyskany na drodze darowizny będzie dalej zwana: Stratą.

Dodatkowo warto nadmienić, że Wierzytelność powstała wskutek nieopłaconej faktury VAT wystawionej przez pierwotnego darczyńcę, który następnie stał się spadkodawcą darczyńcy Wnioskodawcy, a Wierzytelność weszła w skład masy spadkowej. Wspomniana faktura została wystawiona przez pierwotnego darczyńcę, przyjęta przez klienta, a także uwzględniona w rozliczeniach oraz należny podatek VAT został uiszczony mimo, że pierwotny darczyńca nie doczekał się spłaty Wierzytelności przez dłużników. W rozumieniu wartości nominalnej Wierzytelności przy ustalaniu wysokości Straty wątpliwości nie wzbudza konieczność pomniejszenia kwoty widniejącej na wyroku sądowym o kwotę opłaconego podatku VAT przez pierwotnego darczyńcę zgodnie z art. 14 ustawy o PIT.

Zdarzenie przyszłe

Wnioskodawca zamierza dokonać odpłatnego zbycia całości lub części posiadanej Wierzytelności na rzecz osoby trzeciej po cenie niższej od wartości nominalnej przypadającej na zbywaną część. W wyniku takiej sprzedaży Wnioskodawca utraci prawo do dalszych wpływów z części Wierzytelności sprzedanej, a nabywca przejmie prawa dochodzenia roszczeń od dłużników. W konsekwencji odpłatnego zbycia Wierzytelności poniżej ceny nominalnej Wnioskodawca doświadczy ekonomicznej Straty.

Pytanie

Czy Wnioskodawca uwzględniając art. 23 ust. 1 pkt 34 ustawy o PIT, może zaliczyć Stratę ze sprzedaży Wierzytelności (tj. różnicę wartości nominalnej względem ceny sprzedaży przypadającej na udział uzyskany na drodze darowizny) jako koszt uzyskania przychodu przy dokonywaniu rozliczenia na zasadach ogólnych według skali podatkowej?

Pana stanowisko w sprawie

Wnioskodawca twierdzi, że może ująć Stratę jako koszt uzyskania przychodów przy dokonywaniu rozliczenia na zasadach ogólnych według skali podatkowej, ponieważ Wierzytelność była uprzednio zarachowana jako przychód należny, co zostało dokonane przez pierwotnego darczyńcę, a Wierzytelność została scedowana na Wnioskodawcę na zasadach spadków i darowizn. Do tego Wnioskodawca jako jej aktualny właściciel decydując się na zbycie Wierzytelności poniżej wartości nominalnej ponosi realne ryzyko i Stratę materialną.

Wykładnia powyższa jest spójna z indywidualną interpretacją podatkową dot. tej samej Wierzytelności czyli interpretacją o numerze 0113-KDIPT2-3.4011.589.2024.4.MS: uwzględniając racje przedstawione w interpretacji (ochrona przed podwójnym opodatkowaniem, znaczenie darowizny jako tytułu nabycia oraz cel systemowy art. 2 ust. 1 pkt 3), najwłaściwsza jest wykładnia przepisu o „wierzytelnościach uprzednio zarachowanych jako przychody należne”, która traktuje uprzednie zarachowanie jako fakt konstytutywny skutku podatkowego niezależny od tożsamości podmiotu dokonującego zarachowania. Taka wykładnia zapewnia spójność praktyki organów podatkowych oraz zgodność z przyjętym w cytowanej interpretacji podejściem do darowizn wierzytelności i rozliczeń podatkowych.

Stanowisko Wnioskodawcy jest spójne z następującym rozumowaniem: jeśli podatek z tytułu powstania wierzytelności — jako wzbogacenia — został już uiszczony i wskutek spłaty zadłużenia przez dłużnika nie powstaje obowiązek podatkowy (poprzez uregulowanie podatku przez pierwotnego darczyńcę, co potwierdza cytowana interpretacja podatkowa), to rezygnacja z pełnej należności wierzytelności poprzez jej sprzedaż poniżej wartości nominalnej powinna skutkować uznaniem i możliwością uznania Straty jako koszt uzyskania przychodu.

Zgodnie z art. 509 § 2 Kodeksu cywilnego: „Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenia o zaległe odsetki”, co prowadzi do przejścia wszelkich praw związanych z wierzytelnością i tym samym praw i kwestii podatkowych.

Ponadto, gdyby przyjąć interpretację odmienną niż stanowisko Wnioskodawcy, implikowałoby to następujące poważne wątpliwości co do spójności systemu prawnego: zakładając, że Wnioskodawca sprzedał wierzytelność, następnie ją odkupił po tej samej cenie (scenariusz hipotetyczny, choć niewykluczony), a następnie po otrzymaniu od dłużnika pełnej spłaty podlegać będzie ponownemu opodatkowaniu względem różnicy między wartością nominalną a ceną odkupu - musiałby zapłacić podatek od zysku wynikającego z wpływu przewyższającego cenę odkupu. W takim przypadku Wnioskodawca zostałby pozbawiony części majątku wskutek ponownego obowiązku zapłaty podatku od wpływów, mimo że na dzień dzisiejszy nie istnieje taka konieczność zgodnie z cytowaną interpretacją.

W przytoczonej sytuacji widać, że odmowa uwzględnienia Straty wynikającej ze sprzedaży jako kosztów uzyskania przychodu w rozliczeniu podatkowym byłaby krzywdząca.

NSA w orzecznictwie wskazywał, że wykładnia przepisów podatkowych powinna być zgodna z zasadami równego traktowania podatników; dowód ekonomicznej straty majątkowej jest istotny przy kwalifikacji podatkowej (zob. linia orzecznicza odnosząca się do równości i neutralności podatkowej).

Wnioskodawca, będąc właścicielem Wierzytelności, ponosi ekonomiczną Stratę przy zbyciu poniżej wartości nominalnej — nieuznanie tej Straty za koszt prowadziłby do nierównego traktowania podatników znajdujących się w identycznej sytuacji ekonomicznej (naruszenie zasady neutralności i równości podatkowej).

Ponadto, odwołując się do wykładni językowej i celowościowej przepisu art. 23 ust. 1 pkt 34 ustawy o PIT dotyczącego „wierzytelności uprzednio zarachowanych jako przychody należne”, zastosowanie strony biernej sygnalizuje, że wystarczającym kryterium kwalifikującym jest wyłącznie fakt dokonania zarachowania Wierzytelności. Konstrukcja zdania wskazuje na niezależność zasady prawnej od tożsamości podmiotu dokonującego zarachowania — decydujące znaczenie ma sam akt zarachowania, a nie osoba, która go dokonała. Argument legislacyjny oraz praktyka redakcyjna: Gdyby ustawodawca uznawał tożsamość podmiotu za istotny element normy, język przepisu zostałby doprecyzowany przez wprowadzenie wyrażeń wskazujących na podmiot (np. „podatnik” lub „osoba dokonująca zarachowania”). W przepisach podatkowych ustawodawca rutynowo precyzuje, kto jest adresatem obowiązku lub kto ponosi skutek prawny, gdy ta okoliczność ma znaczenie. Brak takiego wskazania w analizowanym przepisie przemawia za tym, że ustawodawca nie zamierzał uzależniać skutku prawnego od tożsamości podmiotu.

Celowość przepisu: Skoncentrowanie na zdarzeniu ekonomicznym (zarachowaniu) zamiast na jego autorze odpowiada celowi fiskalnemu i administracyjnemu przepisu — ujednoliceniu momentu powstawania przychodu niezależnie od relacji między stronami. W świetle wykładni językowej, celowościowej i reguł praktyki legislacyjnej wniosek, że tożsamość podmiotu nie ma znaczenia dla zastosowania wyłączenia, jest zgodny z treścią przepisu. Zasady księgowe i podatkowe dotyczące nabycia wierzytelności mówią, że po cesji (darowiźnie) wierzytelność staje się składnikiem majątku obdarowanego; jej zbycie generuje różnicę między należnością a ceną sprzedaży — jest to realna strata majątkowa.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Cesja wierzytelności została uregulowana w artykułach 509-518 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).

Zgodnie z art. 509 Kodeksu cywilnego:

W myśl natomiast art. 510 § 1 Kodeksu cywilnego:

W świetle powyższych przepisów, przeniesienie wierzytelności polega na tym, że prawa przysługujące zbywcy (dotychczasowemu wierzycielowi) przechodzą na nabywcę wierzytelności. Właściwość zobowiązania, uprawnienia wierzyciela i zobowiązania dłużnika pozostają bez zmian, gdyż w wyniku umowy cesji wierzytelności zmienia się tylko wierzyciel.

W wyniku przeniesienia (przelewu, cesji) wierzytelności wygasa u dotychczasowego wierzyciela (cedenta) stosunek zobowiązaniowy z dłużnikiem, powstają natomiast nowe stosunki zobowiązaniowe w rozumieniu cywilnoprawnym pomiędzy nabywcą wierzytelności (cesjonariuszem), a dłużnikiem oraz pomiędzy zbywcą a nabywcą wierzytelności, jeżeli przeniesienie wierzytelności jest odpłatne.

Treść powyższych przepisów wskazuje zatem, iż wierzytelność jest prawem majątkowym, które może być przedmiotem obrotu gospodarczego.

Istota przeniesienia wierzytelności polega na tym, że prawa przysługujące zbywcy (dotychczasowemu wierzycielowi) przechodzą na nabywcę wierzytelności. Właściwość zobowiązania, uprawnienia wierzyciela i zobowiązania dłużnika pozostają bez zmian, gdyż w wyniku umowy cesji wierzytelności zmienia się tylko wierzyciel. Wierzytelność stanowi zatem prawo majątkowe, będące przedmiotem obrotu gospodarczego.

Z uwagi na dokonaną w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych kategoryzację źródeł przychodu, w szczególności wyodrębnienie w art. 10 ust. 1 pkt 7 tej ustawy przychodów z kapitałów pieniężnych i praw majątkowych, w sytuacji gdy osoba fizyczna – nieprowadząca działalności gospodarczej w zakresie obrotu wierzytelnościami – zawiera umowę cesji wierzytelności w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, przenosząc ją odpłatnie na rzecz innego podmiotu, uzyskane z tego tytułu przychody kwalifikuje się do przychodów z praw majątkowych.

Dochód uzyskany z praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych według skali podatkowej określonej w art. 27 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dochody z praw majątkowych podlegają kumulacji z pozostałymi dochodami, zgodnie z postanowieniami art. 9 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W przedmiotowej sprawie powziął Pan wątpliwość czy uwzględniając art. 23 ust. 1 pkt 34 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, może Pan zaliczyć stratę ze sprzedaży Wierzytelności (tj. różnicę wartości nominalnej względem ceny sprzedaży przypadającej na udział uzyskany na drodze darowizny) jako koszt uzyskania przychodu przy dokonywaniu rozliczenia na zasadach ogólnych według skali podatkowej.

Stosownie do art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

W powołanym przepisie ustawodawca nie wskazuje enumeratywnie, jakie wydatki mogą być uznane za koszty uzyskania przychodu. Możliwość zaliczenia konkretnego wydatku do kategorii kosztów uzyskania przychodów uzależniona została od istnienia związku przyczynowo-skutkowego, tzn. poniesienie wydatku ma lub może mieć wpływ na powstanie lub zwiększenie tego przychodu, bądź funkcjonowanie tego źródła. Kosztami uzyskania przychodów są zarówno koszty bezpośrednio, jak i pośrednio związane z uzyskiwanymi przychodami, pod warunkiem, że podatnik wykaże, iż zostały one w sposób racjonalny poniesione w celu uzyskania przychodów.

A zatem kosztami uzyskania przychodów są wszelkie wydatki, które łącznie spełniają następujące warunki:

• zostały faktycznie i w sposób racjonalny poniesione w celu uzyskania przychodów, tzn. pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z osiąganymi przychodami oraz
• nie zostały wymienione w art. 23 ustawy zawierającym katalog wydatków nie uznawanych za koszty uzyskania przychodów.

Przez „wydatek” należy rozumieć „sumę, która ma być wydana albo sumę wydaną na coś” (zob. Słownik Współczesnego Języka Polskiego pod red. Bogusława Dunaja, Warszawa 1996, s. 1200). Definicja pojęcia „wydatek” wskazuje, że oznacza on faktycznie wydaną sumą pieniędzy, uszczuplenie majątku w celu pozyskania określonego dobra (rzeczy, prawa). „Wydatek” może również dotyczyć sytuacji, gdy uszczuplenie majątku następuje w innej postaci niż środki finansowe, np. rzeczy.

Stosownie do art. 23 ust. 1 pkt 34 ww. ustawy:

Biorąc pod uwagę powyższe wbrew Pana twierdzeniu nie może ująć Pan straty jako kosztu uzyskania przychodów przy dokonywaniu rozliczenia na zasadach ogólnych według skali podatkowej, ponieważ  nie jest to wydatek, który Pan poniósł by uzyskać przychód z tytułu jej zbycia. 

W przypadku wierzytelności otrzymanej w drodze darowizny, jej wartość nominalna nie stanowiła dla Pana (obdarowanego) przychodu należnego w momencie jej nabycia, ani wcześniej. Darowizny co do zasady są neutralne podatkowo w podatku dochodowym od osób fizycznych (podlegają podatkowi od spadków i darowizn, a nie podatkowi dochodowemu od osób fizycznych). W związku z tym, że wierzytelność nie generowała przychodu należnego w dacie jej otrzymania, strata powstała w wyniku jej późniejszej sprzedaży (różnica między wartością nominalną a ceną sprzedaży) nie może zostać uznana za koszt uzyskania przychodu na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych. 

Biorąc pod uwagę powyższe nie może Pan zaliczyć straty ze sprzedaży wierzytelności uzyskanej w drodze darowizny do kosztów uzyskania przychodu przy rozliczeniu na zasadach ogólnych. 

Zatem, Pana stanowisko należało uznać za nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

W odniesieniu do powołanej we wniosku interpretacji informuję, że została ona wydana w indywidualnej sprawie i nie ma zastosowania ani konsekwencji wiążących w odniesieniu do żadnego innego zaistniałego stanu faktycznego czy też zdarzenia przyszłego.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·         Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·         w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·         w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.