Skutki podatkowe otrzymania odszkodowania (wywłaszczenie i obniżenie wartości nieruchomości).
Wnioskodawczyni, osoba fizyczna, jest właścicielem nieruchomości położonej w obszarze ograniczonego użytkowania lotniska, co spowodowało obniżenie jej wartości oraz konieczność poniesienia kosztów rewitalizacji akustycznej budynku. Otrzymała ona odszkodowanie na podstawie wyroku sądu z 2025 roku. Ponadto, część jej nieruchomości została wywłaszczona na rzecz gminy pod drogę, a odszkodowanie za to wywłaszczenie zostało ustalone w postępowaniu administracyjnym i…
Interpretacja indywidualna
– stanowisko nieprawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
28 listopada 2025 r. wpłynął Pani wniosek z 15 października 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani – w odpowiedzi na wezwanie pismem z 14 stycznia 2026 r. (data wpływu 20 stycznia 2025 r.). Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego
Pierwszy opis - stan faktyczny:
A (Wnioskodawczyni) jest właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości …. składającej się z działki gruntu o numerze ewidencyjnym ….i pow. 0,49 ha, objętej księgą wieczystą nr…..
Dnia 25.10.2016 r. Sejmik Województwa …. wprowadził nowy obszar ograniczonego użytkowania dla lotniska …... Działki Wnioskodawczyni w całości znajdują się w obszarze ograniczonego użytkowania, w pod obszarze ….
Zgodnie z treścią art. 129 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska z dnia 27.04.2001 r., w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości jej właściciel może żądać odszkodowania za poniesioną szkodę. Szkoda obejmuje również zmniejszenie wartości nieruchomości.
Wartość należących do Wnioskodawczyni ww. nieruchomości uległa obniżeniu z uwagi na położenie w okolicach lotniska w … i na skutek hałasu związanego z jego funkcjonowaniem. Wnioskodawczyni zmuszona była również do poniesienia kosztów dokonania robót budowlanych w przedmiotowym budynku, w celu zapewnienia właściwego klimatu akustycznego.
Wnioskodawczyni dnia 17.09.2018 r. wystąpiła przeciwko Skarbowi Państwa - Rejonowemu Zarządowi Infrastruktury w …. z pozew o zapłatę.
Dnia 28.03.2025 r. Sąd Rejonowy w ….Wydział Cywilny wydał wyrok zasądzający na rzecz Wnioskodawczyni kwotę 31 600 zł 00 gr. Na powyższą kwotę składa się odszkodowanie za obniżenie wartości nieruchomości w kwocie 17 700 zł 00 gr oraz odszkodowanie tytułem kosztów rewitalizacji akustycznej budynku w kwocie 13 900 zł 00 gr. Odszkodowanie zostało wypłacone Wnioskodawczyni dnia 27.06.2025 r.
Drugi opis zdarzenie - przyszłe:
Starosta … wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia, na podstawie art. 12 ust. 4a, 4f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa przez Gminę … prawa własności części nieruchomości położonej w obrębie …., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr …. o powierzchni 0,0102 ha, objęta decyzją Starosty …. z dnia 02.11.2023 r., znak …. zezwalającą na realizację inwestycji drogowej polegającej na: „…”, budowie drenażu francuskiego, przebudowie sieci wodociągowej, przebudowie sieci elektrycznej, przebudowie sieci telekomunikacyjnej, wycince drzew”.
Właścicielką opisanej części nieruchomości przed dokonaniem jej wywłaszczenia na rzecz Gminy … była Wnioskodawczyni.
W toczącym się aktualnie postępowaniu administracyjnym, znak …., w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania za wywłaszczenie ww. nieruchomości dnia 29 sierpnia 2025 r. został sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego operat szacunkowy, w którym wartość nieruchomości która podlegała wywłaszczeniu została określona na kwotę 30 300 zł. W sprawie nie została jeszcze wydana prawomocna decyzją ustalająca wysokość odszkodowania.
Uzupełnienie opisu stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego
Na moje pytanie o treści:
1) Kiedy miało miejsce nabycie działki nr ... o pow. 0,0102 ha będącej przedmiotem wywłaszczenia? Proszę podać dokładną datę.
odpowiedziała Pani:
Działka w dniu nabycia, tj. w dniu 4 czerwca 2013 r. miała nr ...., następnie nastąpił podział na ..../6 i ..../5, następnie działka ..../5 (teren zarejestrowany w ewidencji gruntów jako „teren mieszkaniowy”) została przejęta przez Gminę …. w całości pod pas drogowy.
Na moje pytanie o treści:
2) Przez kogo i w jakich udziałach została nabyta ww. nieruchomość?
odpowiedziała Pani:
100% przez A.
Na moje pytanie o treści:
3) W jaki sposób nabyła Pani ww. nieruchomość (np. umowa kupna-sprzedaży, spadek, darowizna, inna umowa – jaka?)? Jeśli nabycie nastąpiło w drodze spadku, proszę podać datę śmierci spadkodawcy.
odpowiedziała Pani:
Umowa kupna-sprzedaży, PCC zapłacono.
Na moje pytanie o treści:
4) Kiedy zostało wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe?
odpowiedziała Pani:
Zawiadomienie od Starosty … z dnia 11 września 2023 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego w związku z rozbudową drogi gminnej i przejęciu pod pas drogowy w całości działki nr ..../5.
Na moje pytanie o treści:
5) Czy nabycie ww. nieruchomości nastąpiło w okresie 2 lat przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego?
odpowiedziała Pani:
Nabycie nieruchomości nastąpiło w 2013 roku.
Na moje pytanie o treści:
6) Czy cena nabycia ww. nieruchomości była o co najmniej 50% niższa od wysokości uzyskanego odszkodowania?
odpowiedziała Pani:
Nie, cena nabycia całej nieruchomości była wyższa niż uzyskane odszkodowanie za przejętą przez Gminę część nieruchomości. Cena nabycia 160 000 zł całej działki (...../2, powierzchnia 0,49 ha przed podziałem, z czego 0,11 ha stanowiły tereny mieszkaniowe), odszkodowanie 30 300 zł za działkę ..../5 o wymiarach 0,01 ha, z czego 0,01 stanowiły tereny mieszkaniowe.
Na moje pytanie o treści:
7) Na podstawie jakich przepisów prawa zostało Pani przyznane odszkodowanie?
odpowiedziała Pani:
Na podstawie art. 12 ust. 4a, ust. 4f, art. 18 ust. 1, ust. 3, art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 10.04.2003r. o szczególnych zasadach przegotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 129 ust. 5 pkt 3, art. 130 ust. 2 art. 132 ust. 1a, ust. 2 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Na moje pytanie o treści:
8) Z jaką datą ww. nieruchomość przeszła/przejdzie na własność Gminy ….?
odpowiedziała Pani:
21.12.2023 r.
Na moje pytanie o treści:
9) Czy odszkodowanie za wywłaszczenie ww. nieruchomości zostało już Pani wypłacone? Jeśli tak, to proszę wskazać kiedy?
odpowiedziała Pani:
Data przelewu na konto 3 grudnia 2025 r.
Pytania
1. Czy odszkodowanie za obniżenie wartości nieruchomości oraz tytułem kosztów rewitalizacji akustycznej budynku, wypłacone na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w …Wydział Cywilny z dnia 28 marca 2025 r. przez Skarb Państwa - Rejonowy Zarząd Infrastruktury w …., zgodnie z treścią art. 129 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska z dnia 27.04.2001 r., podlega zwolnieniu od podatku dochodowego, na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?
2. Czy odszkodowanie za wywłaszczenie części nieruchomości pod drogę na rzecz Gminy …, które zostanie przyznane zgodnie z art. 12 ust. 4a, 4f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, podlega zwolnieniu od podatku dochodowego, na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?
Pani stanowisko w sprawie
Co do pierwszego stanu faktycznego:
Zdaniem Wnioskodawcy, odszkodowanie za obniżenie wartości nieruchomości oraz tytułem kosztów rewitalizacji akustycznej budynku, wypłacone na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w … I Wydział Cywilny z dnia 26.10.2023 r., przez Skarb Państwa - Rejonowy Zarząd Infrastruktury w …, zgodnie z treścią art. 129 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska z dnia 27.04.2001 r., podlega zwolnieniu od podatku dochodowego, na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128 z późn. zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21,52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 3 cytowanej ustawy, wolne od podatku są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy z enumeratywnie wymienionymi wyjątkami.
Art. 129 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska stanowi, iż w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości jej właściciel może żądać odszkodowania
za poniesioną szkodę; szkoda obejmuje również zmniejszenie wartości nieruchomości.
Mając na uwadze powyższe przepisy prawa oraz przedstawiony stan faktyczny, zdaniem Wnioskodawczyni, odszkodowanie za obniżenie wartości nieruchomości oraz tytułem kosztów rewitalizacji akustycznej budynku, korzysta ze zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Odszkodowanie to wypłacone bowiem zostało stosownie do przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska oraz nie został spełniony jeden z warunków wyłączających możliwość zastosowania omawianego zwolnienia.
Co do drugiego stanu faktycznego:
Zdaniem Wnioskodawcy, odszkodowanie za wywłaszczenie części nieruchomości pod drogę na rzecz Gminy …., które zostanie przyznane zgodnie z art. 12 ust. 4a, 4f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, podlega zwolnieniu od podatku dochodowego, na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21,52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 3 cytowanej ustawy wolne od podatku są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy z enumeratywnie wymienionymi wyjątkami.
Art. 12 ust. 4a, 4f ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych stanowi, że decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ust. 4a). Odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe (ust. 4f).
Mając na uwadze powyższe przepisy prawa oraz przedstawiony stan faktyczny, zdaniem Wnioskodawczyni, odszkodowanie za wywłaszczenie części nieruchomości pod drogę na rzecz Gminy …., korzysta ze zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Odszkodowanie to wypłacone zostanie bowiem stosownie do przepisów ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz nie został spełniony jeden z warunków wyłączających możliwość zastosowania omawianego zwolnienia.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Przedmiot opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych
W myśl art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Z treści powyższego przepisu wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika, z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych, zawartym w ww. ustawie, bądź od których zaniechano poboru podatku.
Pojęcie przychodu
Ogólne pojęcie przychodu ustawodawca zdefiniował w art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Definicja przychodu zawarta w art. 11, jak również określone w nim zasady ustalania wartości tego przychodu (w tym świadczeń w naturze lub innych nieodpłatnych świadczeń) mają charakter ogólny, a zatem mają zastosowanie wówczas, gdy nie występują regulacje szczegółowe, inaczej normujące danego rodzaju przychód lub zasady jego ustalania.
Stosownie do art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Źródła przychodów – inne źródła
Rodzaje źródeł przychodów zostały określone w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdzie między innymi w pkt 9 wymieniono „inne źródła”.
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są inne źródła.
Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ustawodawca sformułował bowiem tak wskazany przepis, aby stanowił on kategorię otwartą. Zatem, o przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Opis Pani sprawy – stan faktyczny
25 października 2016 r. Sejmik Województwa wprowadził nowy obszar ograniczonego użytkowania dla lotniska .... Pani działki w całości znajdują się w obszarze ograniczonego użytkowania, w pod obszarze A. Wartość należących do Pani ww. nieruchomości uległa obniżeniu z uwagi na położenie w okolicach lotniska na skutek hałasu związanego z jego funkcjonowaniem. Zmuszona była Pani również do poniesienia kosztów dokonania robót budowlanych w przedmiotowym budynku, w celu zapewnienia właściwego klimatu akustycznego. 17 września 2018 r. wystąpiła Pani przeciwko Skarbowi Państwa - Rejonowemu Zarządowi Infrastruktury z pozew o zapłatę. 28 marca 2025 r. Sąd Rejonowy wydał wyrok zasądzający na Pani rzecz odszkodowanie za obniżenie wartości nieruchomości oraz odszkodowanie tytułem kosztów rewitalizacji akustycznej budynku. Odszkodowanie zostało Pani wypłacone dnia 27 czerwca 2025 r.
Zwolnienie przedmiotowe – art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych
Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 1510, 1700 i 2140), z wyjątkiem:
a) określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
b) odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
c) odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,
g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.
Ze zwolnienia przedmiotowego na podstawie wyżej powołanego art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, korzystają jedynie te odszkodowania, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów rangi ustawy lub aktów wykonawczych wydanych na ich podstawie, z wyjątkiem wyłączonych ze zwolnienia wolą ustawodawcy.
Zwolnienie przedmiotowe – art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych
W świetle art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:
a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Przywołany przepis zwalnia od podatku jedynie takie odszkodowania (zadośćuczynienie) przyznane na podstawie wyroku lub ugody sądowej, które jednocześnie nie zostały przyznane w okolicznościach wskazanych w art. 21 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, czyli których wysokość lub zasady ustalania nie wynikają wprost z przepisów prawnych.
Zakres zwolnienia wynikający z art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy, obejmuje tylko odszkodowania za tzw. szkodę rzeczywistą, czyli poniesione straty, a nie dotyczy utraconych korzyści. Specyfika prawa podatkowego nakazuje inaczej traktować odszkodowanie z tytułu poniesionych przez poszkodowanego strat oraz odszkodowanie z tytułu utraconych korzyści. Odszkodowanie z tytułu utraconych korzyści, jakich poszkodowany mógł się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono, podlega bowiem opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w świetle ustawy Prawo ochrony środowiska
W rozpatrywanej sprawie wskazać należy, że stosownie do treści art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 647):
W razie ograniczenia sposobu korzystania ze środowiska w wyniku ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania właściwymi w sprawach spornych dotyczących wysokości odszkodowania lub wykupu nieruchomości są sądy powszechne.
Zgodnie z art. 136 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska:
Obowiązany do wypłaty odszkodowania lub wykupu nieruchomości jest ten, którego działalność spowodowała wprowadzenie ograniczeń w związku z ustanowieniem obszaru ograniczonego użytkowania.
W myśl art. 129 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska:
Jeżeli w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości korzystanie z niej lub z jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe lub istotnie ograniczone, właściciel nieruchomości może żądać wykupienia nieruchomości lub jej części.
Zgodnie z art. 129 ust. 2 ww. ustawy:
W związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości jej właściciel może żądać odszkodowania za poniesioną szkodę; szkoda obejmuje również zmniejszenie wartości nieruchomości.
Natomiast podkreślić należy, że z przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska nie wynikają zasady ustalania, bądź konkretna wysokość odszkodowań.
Szkoda jako uszczerbek o charakterze majątkowym w świetle ustawy Kodeks cywilny
Zgodnie z art. 361 § 1 i § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła.
W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Stosownie do treści art. 363 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:
Naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu.
Jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania, chyba że szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za podstawę cen istniejących w innej chwili.
Szkoda rozpatrywana jest jako uszczerbek o charakterze majątkowym, który może mieć w świetle tego przepisu postać dwojaką. Może obejmować stratę, jakiej doznaje mienie poszkodowanego – wskutek doznania tej straty poszkodowany staje się uboższy, niż był dotychczas, tzw. szkoda rzeczywista, ponadto może obejmować utratę korzyści, jakiej poszkodowany mógłby się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Odszkodowanie natomiast ma przywrócić sytuację majątkową poszkodowanego do takiej, w jakiej znajdowałby się, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Funkcja odszkodowania polega na wyrównaniu, a nie na polepszeniu pozycji majątkowej poszkodowanego.
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawiera definicji odszkodowania, należy jej więc szukać w przepisach prawa cywilnego. Odszkodowanie może mieć formę restytucji (przywrócenie stanu poprzedniego) lub zapłaty określonej kwoty, która skompensuje poszkodowanemu poniesione straty. Szkodą jest ubytek w majątku poszkodowanego spowodowany bezprawnym działaniem lub zaniechaniem sprawcy, a także z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem przez dłużnika zobowiązania.
Wnioski końcowe oraz ocena Pani stanowiska w zakresie pytania nr 1
Biorąc pod uwagę powyższe wyjaśnienia uznaję, że w rozpatrywanej sprawie – prawo do zwolnienia z opodatkowania odszkodowania zasądzonego na Pani rzecz, należy rozpatrywać poprzez spełnienie warunków, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Stwierdzam zatem, że zasądzona na Pani rzecz wyrokiem Sądu kwota odszkodowania, na którą składa się kwota za obniżenie wartości nieruchomości oraz odszkodowanie tytułem kosztów rewitalizacji akustycznej budynku, stanowi przychód w myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przychód ten korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy, a nie – jak Pani wskazała – art. 21 ust. 1 pkt 3 tej ustawy.
Zatem, Pani stanowisko w zakresie pytania nr 1 uznałem za nieprawidłowe.
Opis Pani sprawy – zdarzenie przyszłe
Zawiadomieniem od Starosty z dnia 11 września 2023 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia, na podstawie art. 12 ust. 4a, 4f ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa przez Gminę prawa własności części nieruchomości. Właścicielką opisanej części nieruchomości przed dokonaniem jej wywłaszczenia na rzecz Gminy była Pani. Ww. nieruchomość nabyła Pani w 2013 r. na podstawie umowy kupna w cenie wyższej niż uzyskane odszkodowanie za przejętą przez Gminę część nieruchomości.
Zwolnienie przedmiotowe – art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych
W świetle art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Wolne od podatku dochodowego są przychody uzyskane z tytułu odszkodowania wypłacanego stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami lub z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie oraz z tytułu sprzedaży nieruchomości w związku z realizacją przez nabywcę prawa pierwokupu, stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami; nie dotyczy to przypadków, gdy właściciel nieruchomości, o której mowa w zdaniu pierwszym, nabył jej własność w okresie 2 lat przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego bądź odpłatnym zbyciem nieruchomości za cenę niższą o co najmniej 50% od wysokości uzyskanego odszkodowania lub ceny zbycia nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub w związku z realizacją prawa pierwokupu.
Treść zacytowanego przepisu wskazuje, że podstawowym warunkiem uprawniającym do skorzystania z przedmiotowego zwolnienia jest uzyskanie przychodu między innymi z tytułu odszkodowania wypłacanego stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami.
Warunki przygotowania inwestycji w zakresie dróg publicznych w rozumieniu przepisów ustawy z o drogach publicznych
W przypadku nabywania nieruchomości pod drogi, na zasadach określonych w ustawie z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 311 ze zm.) – zwanej również „specustawą” drogową, prawodawca zdecydował się na całkowite oddzielenie od siebie postępowań o wywłaszczenie i o odszkodowanie. Z chwilą wejścia w życie ww. ustawy, do katalogu zawartego w art. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.) dodany został zapis, że ustawa o gospodarce nieruchomościami nie narusza innych ustaw w zakresie dotyczącym gospodarki nieruchomościami, w tym omawianej ustawy z 10 kwietnia 2003 r.
Przywołany art. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami zawiera ogólne wyłączenie stosowania jej przepisów, ale tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to zasad określonych w wymienionych ustawach. Ustawodawca przyznał zatem pierwszeństwo w stosowaniu regulacjom zawartym w ustawach wymienionych w tym przepisie, przed zasadami wynikającymi z ustawy o gospodarce nieruchomościami. Powyższy przepis ma charakter normy kolizyjnej, co oznacza, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami mają charakter uzupełniający w stosunku do innych ustaw, w zakresie spraw nieuregulowanych w tych ustawach. Tym samym, nabywanie nieruchomości pod drogi, na zasadach określonych w „specustawie” drogowej, ma charakter szczególny wobec wywłaszczenia regulowanego przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami; przepisy ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych stanowią lex specialis w stosunku do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W odniesieniu do dróg krajowych i powiatowych, stosownie do treści art. 11a ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:
Wojewoda w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich albo wykonujący zadania zlecone z zakresu administracji rządowej starosta w odniesieniu do dróg powiatowych i gminnych, wydają decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej na wniosek właściwego zarządcy drogi.
Według art. 11f ust. 1 pkt 6 ustawy:
Decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera w szczególności oznaczenie nieruchomości lub ich części, według katastru nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego.
W myśl natomiast art. 12 ust. 4 ww. ustawy:
Nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, stają się z mocy prawa:
1) własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych,
2) własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych
‒ z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.
Zgodnie z art. 12 ust. 4a ww. ustawy:
Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.
Jak stanowi ust. 4f ww. przepisu ustawy:
Odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe.
Stosownie do treści art. 12 ust. 5 ww. ustawy:
Do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18.
Natomiast treść art. 18 ust. 1 ustawy mówi, że:
Wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4a, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania.
W świetle ust. 1a zacytowanego powyżej artykułu:
Jeżeli na nieruchomościach, o których mowa w art. 12 ust. 4, lub na prawie użytkowania wieczystego tych nieruchomości są ustanowione ograniczone prawa rzeczowe, wysokość odszkodowania przysługującego dotychczasowemu właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu zmniejsza się o kwotę równą wartości tych praw.
A w myśl natomiast art. 22 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:
Koszty nabycia nieruchomości pod drogi, w tym odszkodowania, finansowane są na podstawie przepisów o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego, przepisów o drogach publicznych oraz przepisów o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym.
O relacji wymienionych wyżej aktów prawnych świadczy również kompleksowość regulacji zawartej w „specustawie” drogowej oraz odesłanie zawarte w art. 23 tej ustawy, zgodnie z którym:
W sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami
Zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami:
Celami publicznymi w rozumieniu ustawy jest wydzielanie gruntów pod drogi publiczne, drogi rowerowe i drogi wodne, budowa, utrzymywanie oraz wykonywanie robót budowlanych tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego, a także łączności publicznej i sygnalizacji.
Na podstawie art. 98 ust. 1 ww. ustawy:
Działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe – z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych.
W myśl art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami:
Za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.
Jak wynika z art. 132 ust. 1a ww. ustawy:
W sprawach, w których wydano odrębną decyzję o odszkodowaniu, zapłata odszkodowania następuje jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna.
Wnioski końcowe oraz ocena Pani stanowiska w zakresie pytania nr 2
Opisane we wniosku odszkodowanie zostało przyznane stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Należy mieć jednak na względzie, że zwolnienie przewidziane w przepisie art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie przysługuje, jeżeli łącznie spełnione zostają następujące warunki:
· nabycie nieruchomości nastąpiło w okresie 2 lat przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego lub odpłatnym zbyciem,
· cena jej nabycia była o co najmniej 50% niższa od wysokości odszkodowania lub ceny zbycia.
Zwolnienie nie przysługuje, gdy powyższe warunki dotyczące okresu nabycia oraz ceny nabycia będą spełnione łącznie. W przypadku, gdy spełniony będzie tylko jeden z nich (albo nie będzie spełniony żaden z nich), wówczas zwolnienie będzie podatnikowi przysługiwać.
Z treści wniosku wynika, że:
· nabyła Pani w 2013 r. wywłaszczoną nieruchomość na podstawie umowy kupna,
· postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte zawiadomieniem Starosty z dnia 11 września 2023 r.,
· cena nabycia całej nieruchomości była wyższa niż uzyskane odszkodowanie za przejętą przez Gminę część nieruchomości.
Tak więc nie został spełniony żaden z warunków wyłączających zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – własność wywłaszczonej części nieruchomości nabyła Pani niewątpliwie przed okresem 2 lat przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego oraz nie zaistnieje sytuacja, w której cena nabycia nieruchomości byłaby o co najmniej 50% niższa od wysokości odszkodowania (cena nie stanowi elementu nabycia).
Mając na uwadze przedstawiony opis zdarzenia przyszłego stwierdzam, że odszkodowanie, które otrzymała Pani za przejęcie części nieruchomości pod drogę na rzecz Gminy…., korzysta w całości ze zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a nie – jak Pani wskazała – art. 21 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy.
Zatem, Pani stanowisko w zakresie pytania nr 2 uznałem za nieprawidłowe.
Uwagi końcowe
W związku z powyższym, pomimo, że prawidłowo Pani uznała, że wypłacone odszkodowania podlegają zwolnieniu od podatku dochodowego od osób fizycznych, to Pani stanowisko – z uwagi na jego błędne uzasadnienie (wskazanie nieprawidłowej podstawy prawnej zwolnienia z opodatkowania wypłaconego odszkodowania) – uznałem za nieprawidłowe.
W konsekwencji, w myśl zasady, że wadliwa argumentacja prawna przy prawidłowo wywiedzionym skutku prawnym, winna skutkować uznaniem stanowiska podatnika za nieprawidłowe, Pani stanowisko należało uznać za nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo