Podatniczka jest mężatką, od 2021 roku toczy się sprawa rozwodowa, a od maja 2023 roku nie mieszka z mężem, wyprowadziła się z dziećmi do innej miejscowości i ma przyznaną pieczę nad dziećmi na czas trwania rozwodu. Mąż ma kontakty weekendowe z dziećmi, ale nie wszystkie realizuje; od maja 2023 toczyła się sprawa karna przeciwko niemu, zakończona wyrokiem w styczniu 2026 za znęcanie, z karą pozbawienia wolności w zawieszeniu i zakazem zbliżania się do podatniczki. Podatniczka mieszka z dziećmi sama, pracuje…
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie możliwości rozliczenia się w sposób przewidziany dla osoby samotnie wychowującej dzieci – jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualne
25 marca 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani pismem z 3 kwietnia 2026 r. – w odpowiedzi na wezwanie.
Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Obecnie od 2021 r. toczy się sprawa rozwodowa z Pani powództwa, od maja 2023 r. nie mieszka Pani razem z mężem, wyprowadziła się Pani z dziećmi do innej miejscowości, ma Pani przyznaną pieczę nad dziećmi na czas trwania rozwodu. Dzieci mieszkają z Panią, ma Pani sądową pieczę nad dziećmi i miejscem zamieszkania dzieci jest każdorazowe Pani miejsce zamieszkania. Rozwód jest z orzekaniem o winie męża. Mąż ma kontakty weekendowe z dziećmi ale nie wszystkie realizuje.
Obok rozwodu, od 31 maja 2023 r. toczyła się sprawa karna, w stosunku do Pani męża, która zakończyła się wyrokiem dla Pani męża za znęcanie psychiczne, fizyczne i ekonomiczne - kara pozbawienia wolności w zawieszeniu na 3 lata, zakaz zbliżania się do Pani na 100 m na okres 3 lat. Sprawa karna toczyła się od maja 2023 r. do 12 stycznia 2026 r. (wyrok styczeń 2026 r.).
Mieszka Pani z dziećmi sama i sama prowadzi gospodarstwo domowe. Obecnie pracuje Pani na etacie oraz ma własną działalność, którą rozlicza Pani na zasadach ogólnych.
Na co dzień sama wychowuje Pani dzieci, nikt Pani nie pomaga, nie ma Pani wsparcia przy wychowaniu. Ojciec dzieci ma egzekucję komorniczą i komornik realizuje obowiązek alimentacyjny ojca. Sprawa rozwodowa trwa już 4 lata (od 2021 r.) i nie wiadomo kiedy się zakończy.
Uzupełnienie stanu faktycznego
3 kwietnia 2026 r. udzieliła Pani odpowiedzi na pytania zawarte w wezwaniu:
1) Czy – w okresie, którego dotyczy wniosek:
a) podlegała Pani na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, tj. czy Pani miejsce zamieszkania dla celów podatkowych (tzw. rezydencję podatkową) miała Pani w Polsce?
Odpowiedź: W okresie, którego dotyczy wniosek podlegała Pani na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, miejsce zamieszkania miała i cały czas ma Pani w Polsce.
b) w stosunku do Pani lub Pani dzieci, miały zastosowanie przepisy:
Odpowiedź: W stosunku do Pani nie miały zastosowania przepisy art. 30c - opodatkowanie dochodów z działalności gospodarczej ryczałt, podatek liniowy. Prowadzi Pni działalność gospodarczą i rozlicza się Pani na zasadach ogólnych.
Odpowiedź: Brak.
c) w Pani małżeństwie została orzeczona separacja – jeżeli tak, to prosimy wskazać dokładną datę, w jakim okresie oraz na podstawie jakiej decyzji orzeczono separację oraz kiedy stała się ona prawomocna.
Odpowiedź: Nie posiada Pani z Sądu żadnego prawomocnego dokumentu o separacji czy rozwodzie ponieważ sprawa trwa w Sądach od 2021 r. Zakończyła się sprawa karna wyrokiem z 16 stycznia 2026 r. i kara pozbawienia wolności Pani męża 14 miesięcy w zawieszeniu na 3 lata. Sprawa rozwodowa jest cały czas w toku a termin rozprawy średnio raz w roku.
2) Daty urodzenia Pani dzieci.
Odpowiedź: Syn …- … marca 2017 r., syn … - … stycznia 2013 r.
3) Jeżeli w roku, którego dotyczy wniosek, Pani dzieci są małoletnie to czy wyłącznie Pani samotnie (tj. bez udziału drugiego rodzica, tj. ojca dziecka) i faktycznie wykonywała władzę rodzicielską w stosunku do nich (uczestniczyła w ich wychowaniu, sprawowała nad nimi pieczę/opiekę, ponosiła koszty ich utrzymania, troszczyła się/troszczy się o rozwój fizyczny i duchowy, zabezpieczała potrzeby bytowe, zdrowotne i edukacyjne, ponosiła wydatki związane z wypoczynkiem, pomagała w edukacji szkolnej, brała czynny udział w sprawach dotyczących dzieci związanych z ich kształceniem, dodatkowymi zajęciami itp.)? Należy konkretnie i jednoznacznie określić i opisać jakie czynności i przez jaki okres czasu wykonywane, składały się na wykonywanie władzy rodzicielskiej i wychowywanie dzieci przez Panią.
Odpowiedź: Sama uczestniczy Pani w wychowaniu synów, ma Pani przyznaną przez Sąd pieczę nad synami, ponosi Pani koszty utrzymania dzieci, troszczy się Pani o ich rozwój fizyczny i duchowy, zabezpiecza potrzeby bytowe, zdrowotne i edukacyjne, ponosi Pani wydatki związane z wypoczynkiem, pomaga w edukacji szkolnej, bierze Pani czynny udział w sprawach dotyczących dzieci, zawozi na dodatkowe zajęcia (sama bez pomocy innych osób i ojca dzieci). Od września 2023 r. ma Pani pieczę sądową nad dziećmi i tą władze rodzicielską sprawuje. Pani mąż ma wyznaczone weekendy na spotkania z dziećmi jednak nie wszystkie realizuje. Nie pomaga w wychowaniu dzieci, nie uczestniczy w ich życiu pozaszkolnym czy szkolnym. Nie interesuje się zdrowiem, nauką czy ich wychowaniem. Wszystkie obowiązki wychowawcze pełni Pani sama. Ojciec dzieci ma ustalone alimenty na dzieci, jednak uchyla się od płacenia i z tego tytułu ma zajecie komornicze.
4) Jeżeli w roku, którego dotyczy wniosek, Pani dzieci są pełnoletnie to czy:
a) w roku podatkowym objętym zapytaniem pozostawały na Pani utrzymaniu w ramach wykonywania przez Panią obowiązku alimentacyjnego?
Wyjaśnić należy, że pojęcie obowiązku alimentacyjnego zostało zdefiniowane w dziale III ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm.). Polega on na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania. Z ww. ustawy wynika, że rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie albo wobec osoby niepełnosprawnej może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego. Zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego.
b) Pani dzieci osiągnęły/osiągają jakiekolwiek dochody? Jeżeli tak, prosimy o wskazanie w jakiej wysokości, tj. wskazanie źródła dochodu (np. umowa o pracę, umowa zlecenie, przychody z art. 30b, przychody zwolnione z art. 21 ust. 1 pkt 148 i 152) oraz czy zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały/otrzymują zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną? Jeśli tak, to od kiedy oraz konkretnie, które z ww. świadczeń i na podstawie jakich przepisów?
c) uczą/uczyły się w szkołach, o których mowa w przepisach regulujących system oświaty lub szkolnictwo wyższe, obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej?
d) dochody każdego z Pani dzieci przekroczyły dwunastokrotność kwoty renty socjalnej określonej w ustawie z 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. z 2025 r., poz. 420), w wysokości obowiązującej w grudniu roku podatkowego?
Odpowiedź a) – d): Dzieci nie są pełnoletnie, nie osiągają dochodów, nie pracują - uczą się w szkole podstawowej.
5) Czy każdemu z rodziców (tj. Pani i Pani mężowi) zostało ustalone świadczenie wychowawcze (tj. 500+, 800+) zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r. poz. 421)? Jeśli nie, to proszę wskazać komu z Państwa zostało udzielone owe świadczenie.
Odpowiedź: Świadczenie wychowawcze 800+ pobiera Pani jako matka i Pani jako matce zostało przyznane.
6) Proszę wyjaśnić, czy w 2025 r., ojciec dzieci:
a) interesował się dziećmi, ich zdrowiem, samopoczuciem itd.?
b) uczestniczył w podejmowaniu decyzji dotyczących dzieci, np. związanych ze zdrowiem, szczepieniami, szkołą, dodatkowymi zajęciami, zainteresowaniami itd.?
c) łożył na utrzymanie dzieci, tzn. czy przekazywał pieniądze lub też czy kupował ubrania, zabawki lub też finansował inne niezbędne wydatki, np. prywatne wizyty lekarskie, szczepienia, leki czy też inne wydatki, np. wyjazdy, wycieczki, zajęcia dodatkowe, pozalekcyjne?
Odpowiedź: Ojciec nie interesuje się dziećmi, jak ma kontakty z dziećmi to często dzieci przebywają pod opieką „dziadków” albo w ogóle nie odbywa kontaktów. Nie uczestniczy w podejmowaniu żadnych decyzji związanych z dziećmi (zdrowie, szczepienie, zajęcia dodatkowe, zainteresowania - wszystko podejmuje Pani sama). Mąż ma ustalone alimenty i uchyla się od ich opłacania dlatego ma zajecie komornicze. Komornik przekazuje wyegzekwowane pieniądze ale po terminie. Ojciec sam z siebie nie opłaca żadnych zajęć dzieci, nie kupuje ubrań, leków czy prywatnych wizyt, itd. Tylko komornik przekazuje ustaloną kwotę alimentów na dzieci. Obecnie ojciec dzieci ma wyrok karny w postaci zakazu zbliżania do Pani i kontaktowania się. Nie ingeruje w życie dzieci i Pani decyzje, które podejmuje Pani sama. Sprawa rozwodowa jest w toku a w niej wniosek o ograniczenie praw rodzicielskich. Sama ponosi Pani wszelkie opłaty związane z utrzymaniem dzieci + alimenty, które przekaże komornik.
Uważa Pani, że jest Pani osobą samotnie wychowującą, nie korzysta Pani z żadnej pomocy osób trzecich przy wychowaniu synów, sama jest Pani zaangażowana w ich wychowanie i rozwój, pomaga, opiekuje się. Dzieci mieszkają z Panią, a ojciec kontaktuje się z dziećmi doraźnie i ma obowiązek alimentacyjny. Nie wychowuje Pani dzieci wspólnie z mężem. Status rodzica samotnie wychowującego dziecko ma ten, z którym dziecko zamieszkuje i który na co dzień je wychowuje. Również rozlicza Pani ulgę prorodzinną na dzieci.
Zatem, w obecnej sytuacji dziećmi zajmuje się Pani sama jako rodzic wiodący, mający pieczę nad dziećmi. Nie ma Pani opieki naprzemiennej, a miejsce zamieszkania dzieci ustalone jest jako każdorazowe miejsce zamieszkania matki i faktycznie od maja 2023 r. dzieci mieszkają tylko z Panią. Nie ma Pani żadnych ustaleń, mediacji czy porozumienia. Mąż w wyroku karnym ma zakaz zbliżania do Pani na odległość 100 m na okres 3 lat oraz zakaz kontaktowania się z Panią. Należy też zauważyć stopień zaangażowania matki i ojca w proces wychowawczym dzieci. Zaangażowanie ojca - brak co zostało opisane w uzasadnieniu postanowienia wydane przez Sąd Apelacyjny w….
Pytanie:
Czy może się Pani rozliczyć na PIT-36 za 2025 r. jako osoba samotnie wychowująca dzieci?
Pani stanowisko w sprawie (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku z 3 kwietnia 2026 r.)
Według Pani stanowiska, jest Pani osobą samotnie wychowującą dzieci i przysługuje Pani możliwość rozliczenia preferencyjnego jako rodzic samotnie wychowujący. Jeśli matka i ojciec nie mają ograniczonej władzy rodzicielskiej, to samotnie wychowującym rodzicem jest ten, który w większym stopniu uczestniczy w procesie wychowawczym. Uważa Pani, że w pełni sama uczestniczy w procesie wychowania dzieci.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 6 ust. 4c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Od dochodów jednego rodzica lub opiekuna prawnego, podlegającego obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem, osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci:
1) małoletnie,
2) pełnoletnie, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
3) pełnoletnie do ukończenia 25. roku życia, uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej oraz w innym państwie
Stosownie do art. 6 ust. 4d ww. ustawy:
W przypadku, o którym mowa w ust. 4c, podatek jest określany w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z uwzględnieniem art. 7, przy czym do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w niniejszej ustawie.
Art. 6 ust. 4e cytowanej ustawy stanowi, że:
Przepisu ust. 4c pkt 3 nie stosuje się, jeżeli dziecko, o którym mowa w tym przepisie, uzyskało w roku podatkowym:
1) dochody, z wyjątkiem renty rodzinnej, podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b lub
2) przychody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148 i 152
Na podstawie art. 6 ust. 4f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 4d, nie ma zastosowania do osoby, która wychowuje wspólnie z drugim rodzicem albo opiekunem prawnym co najmniej jedno dziecko, w tym również gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną, w związku z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r. poz. 1576).
W myśl art. 6 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 2 i 4d, nie ma zastosowania, w przypadku gdy chociażby jeden z małżonków, osoba samotnie wychowująca dziecko lub jej dziecko:
1) stosuje przepisy:
a) art. 30c lub
b) ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, z wyjątkiem art. 6 ust. 1a tej ustawy
2) podlega opodatkowaniu na zasadach wynikających z ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
Zgodnie ze stanowiskiem utrwalonym zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie prawa, wszelkie preferencje podatkowe stanowią wyłom od zasady powszechności opodatkowania oraz mają charakter przywileju, z którego podatnik ma prawo, a nie obowiązek korzystania. Muszą one być zatem interpretowane bez dokonywania wykładni rozszerzającej, a także zawężającej danego przepisu prawa podatkowego. Nadto, przy wszelkiej interpretacji przepisów prawa podatkowego i próbach odkodowania zawartych w nich norm prawnych, należy posługiwać się przede wszystkim wykładnią językową.
Tym samym, z preferencyjnego opodatkowania dochodów, na zasadach przewidzianych w art. 6 ust. 4d w powiązaniu z ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, może korzystać rodzic lub opiekun prawny samotnie wychowujący dzieci, będący w roku podatkowym, którego rozliczenie ma dotyczyć – panną, kawalerem. Ustawodawca określił również, że z omawianej preferencji może korzystać osoba, której związek małżeński ustał wskutek śmierci współmałżonka (wdowa, wdowiec) lub został rozwiązany poprzez orzeczenie rozwodu (rozwódka, rozwodnik). Samotnie wychowującą dzieci może być również osoba, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, jak też osoba, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności.
Jednocześnie przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie uzależniają prawa podatnika do preferencyjnego opodatkowania jego dochodów od tego, czy przez cały rok był osobą samotnie wychowującą dzieci. Wystarczające jest zatem, aby taki stan zaistniał w ciągu roku, a nie trwał przez cały rok.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy – nie kwestionując Pani zaangażowania w proces wychowawczy małoletnich dzieci – nie sposób uznać, że w świetle tak przedstawionego opisu sprawy w Pani przypadku spełnione zostały wszystkie warunki wymagane dla rozliczenia się jako osoba samotnie wychowująca dzieci. Fakt, że w okresie, którego dotyczy wniosek, samotnie wychowuje oraz sprawuje Pani opiekę nad dziećmi nie jest wystarczającą przesłanką pozwalającą na skorzystanie z omawianej preferencji. Konieczne jest również bycie jedną z osób, o których mowa w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Pani zaś nie należy do żadnej z kategorii osób wymienionych w tym przepisie, gdyż jak wskazała Pani we wniosku i jego uzupełnieniu, jest Pani mężatką i nie została orzeczona separacja. Toczące się postępowanie w sprawie rozwodu samoistnie nie rozwiązuje małżeństwa. Małżeństwo trwa do daty uprawomocnienia się wyroku rozwodowego.
W konsekwencji, nie przysługuje Pani prawo do skorzystania z preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dzieci w zeznaniu PIT-36 za 2025 r. na zasadach określonych w art. 6 ust. 4c i 4d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ nie spełniła Pani przesłanek wynikających z art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (nie należy Pani do żadnej z kategorii osób wymienionych w tym przepisie).
Zatem, Pani stanowisko uznałem za nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona interpretacja traci swoją aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.).
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo