Interpretacja 0113-KDWPT.4011.138.2026.3.AMO

Interpretacja indywidualna

– stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:

·         w zakresie możliwości skorzystania z zaniechania poboru podatku dochodowego z tytułu umorzenia kredytu w części, w jakiej został on zaciągnięty na refinansowanie nieudokumentowanych kosztów - jest nieprawidłowe;

·         w pozostałym zakresie - jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

31 marca 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 24 marca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani pismami z 3 i 8 kwietnia 2026 r., 8 czerwca 2026 r. oraz pismami z 28 kwietnia 2026 r., 14 maja 2026 r. - w odpowiedzi na wezwania.

Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Prosi Pani o ustalenie czy w związku z zaproponowaną ugodą przez bank zobowiązana będzie Pani do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych.

Ugoda ta jest związana z wydanym wyrokiem (…) 2024 r. w sprawie nieważności umowy o kredyt hipoteczny na cele mieszkaniowe w wysokości (…) złotych indeksowany kursem CHF.

Kredyt został zawarty (…) 2008 r. na cele mieszkaniowe, tj. dokończenie budowy domu.

Zapisy w umowie kredytu są następujące:

-        „spłatę w całości kredytów zaciągniętych w bankach Wnioskodawcy, przeznaczonych na cele mieszkaniowe nieruchomości nr I oraz refinansowanie nieudokumentowanych kosztów. Nadmieniam, że kredyt został zaciągnięty na dokończenie budowy domu. Spłata zadłużenia oznaczała dobranie większej kwoty kredytu, co spowodowało taki zapis w umowie. Dom budowany był systemem gospodarczym i zapis w umowie to „refinansowanie kosztów”.

Przedmiotem kredytowania jest:

-        nieruchomość nr I stanowi dom jednorodzinny położony w (…), działka nr (…).

Dla Nieruchomości opisanej powyżej prowadzona jest księga wieczysta nr (…), przez Sąd Rejonowy (…).

(…) 2024 r. Sąd Okręgowy w (…) wydał wyrok o nieważności zawartej umowy kredytowej.

W związku z tym faktem bank zaproponował ugodę, tj. wypłatę na naszą rzecz (…) złotych tytułem należności głównej oraz dodatkowo (…) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Dodatkowo bank zwalnia kredytobiorców z pozostałego zadłużenia, tj. ok (…) złotych.

Uzupełnienie opisu zdarzenia przyszłego

W piśmie z 28 kwietnia 2026 r. stanowiącym uzupełnienie wniosku udzieliła Pani odpowiedzi na pytania, poprzez wskazanie:

Pytanie 1) Miejsce położenia oraz tytuł prawny jaki przysługuje Pani do nieruchomości sfinansowanej ze środków uzyskanych z kredytu?

Odpowiedź: Miejsce położenia nieruchomości – (…) – nastąpiło nadanie nazw ulicy, działka nr (…), numer prowadzonej księgi wieczystej (…) przez Sąd Rejonowy w (…). Tytuł prawny współwłasność małżeńska – dom jednorodzinny. Jest to wspólność ustawowa majątkowa małżeńska.

Pytanie 2) Czy kredyt, o którym mowa we wniosku został udzielony przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów?

Odpowiedź: Kredyt udzielony został przez (…) z siedzibą w (…) pod numerem KRS (…) o numerze NIP (…), Oddział w (…). Bank podlega nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego

Pytanie 3) Czy była Pani jedynym kredytobiorcą zaciągającym kredyt, o którym mowa we wniosku? W przypadku, jeżeli nie była Pani jedynym kredytobiorcą, proszę żeby Pani podała pozostałych kredytobiorców oraz wyjaśniła, czy zgodnie z zawartą umową o kredyt, wszyscy kredytobiorcy odpowiadają za spłatę kredytu solidarnie, a więc do pełnej wysokości?

Odpowiedź: Kredyt zawarty jest łącznie na małżonków, tj.:

-        (…) PESEL (…)

-        (…) PESEL (…)

Za spłatę kredytu odpowiadają małżonkowie solidarnie, posiada Pani ustawową wspólność małżeńską.

Pytanie 4) Czy kredyt hipoteczny, o którym mowa we wniosku, jest to kredyt mieszkaniowy zaciągnięty na cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.)?

Odpowiedź: Kredyt hipoteczny zaciągnięty został na cele mieszkaniowe.

Pytanie 5) Czy zaciągnięty kredyt w całości został przeznaczony na cele wskazane w umowie kredytowej? W przypadku negatywnej odpowiedzi proszę wskazać na co faktycznie wydatkowała Pani środki pieniężne uzyskane z ww. kredytu.

Odpowiedź: Kredyt został zaciągnięty w celu zwiększenia zadłużenia, ponieważ Pani i Pani mąż potrzebowaliście więcej gotówki na dokończenie budowy. W umowie jest zapis, że: „kredyt przeznaczony jest na spłatę w całości kredytów zaciągniętych w banku wnioskodawcy”.

Faktycznie tak było, gdyż musiała Pani wraz z Pani mężem spłacić poprzednio udzielony kredyt mieszkaniowym (kredyt nr 1) nowym kredytem udzielonym w złotych indeksowanym kursem CHF (kredyt nr 2).

Kredyt nr 1 został spłacony w wysokości (…) złotych, a nowo udzielony (kredyt nr 2) (…) złotych z czego (…) złotych to prowizja banku, która również była kredytowana. Kwota do dyspozycji (…) złotych z przeznaczeniem na refinansowanie kosztów nieudokumentowanych. Bank nie wymagał udokumentowania kosztów, ponieważ Pani i Pani mąż oświadczyliście, że dom będzie budowany systemem gospodarczym.

Środki z kredytu przeznaczone były w całości na budowę domu jednorodzinnego.

Pytanie 6) Czy ww. kredyt został zabezpieczony hipoteką ustanowioną na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie?

Odpowiedź:  Kredyt został zabezpieczany hipoteką ustanowioną na nieruchomości wpisanej w (…).

Pytanie 7) Na jakiej konkretnie nieruchomości (prawie majątkowym) kredyt hipoteczny został zabezpieczony hipoteką – proszę wskazać dokładną datę nabycia, miejsce położenia tej nieruchomości i tytuł prawny przysługujący do niej? W opisie sprawy wskazuje Pani nieruchomość nr I.

Odpowiedź: Kredyt zabezpieczony hipoteką:

-        działka nr (…). Data nabycia działki – (…) 2004 r. Miejsce położenia (…). Tytuł prawny wspólność ustawowa majątkowa małżeńska.

Pytanie 8) Czy celem zaciągniętego kredytu było zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:

·         jednego gospodarstwa domowego albo

·         więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku, gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2024 r. poz. 1837)?

Odpowiedź: Celem zaciągniętego kredytu było zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego.

Pytanie 9) Czy nastąpi umorzenie kredytu czy unieważnienie umowy kredytu bankowego?

Odpowiedź: W projekcie ugody z Bankiem, napisane jest że Bank zwalnia powoda z długu (umarza zadłużenie). Nastąpi umorzenie zadłużenia kredytu bankowego w wysokości (…) złotych.

Pytanie 10) Czy ugoda z bankiem została przez Panią podpisana? Jeśli tak proszę o wskazanie kiedy podpisała Pani ugodę?

Odpowiedź: Ugoda z bankiem nie została podpisana, mamy do wglądu projekt ugody.

Pytanie 11) Kto jest/będzie stroną ww. ugody?

Odpowiedź: Stronami ugody będą:

-        (…),

-        (…) .

Pytanie 12) Czy w ramach ww. ugody z bankiem nastąpi „przewalutowanie kredytu”?

Odpowiedź: W projekcie ugody jest zapis że saldo kredytu pozostałego do spłaty wynosi (…) CHF co oznacza, że po przeliczeniu na walutę polską po kursie średnim NBP z dnia (…) 2006 r. – (…) zadłużenie wynosi (…) zł.

W ramach ugody nastąpi przewalutowanie kredytu pozostałego do spłaty.

Pytanie 13) W przypadku umorzenia (zwolnienia z zadłużenia) części zobowiązania kredytowego należy wskazać kto i kiedy, w związku z porozumieniem zawartym z bankiem, będzie zobowiązany do dokonania spłaty pozostałej części zadłużenia wynikającego z umowy o kredyt. Jeśli ugoda z bankiem będzie dotyczyła umorzenia Pani zobowiązania kredytowego (zwolnienia Pani z długu) proszę wskazać:

·         co składa się/będzie składało się na kwotę objętą ugodą – kwotę, w stosunku do której zostanie Pani jako kredytobiorca/współkredytobiorca zwolniona z długu, tj. czy będzie to kwota kapitału, kwota odsetek skapitalizowanych, kwota tzw. odsetek karnych (odsetek od zadłużenia przeterminowanego) opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorców było niezbędne do zawarcia umowy kredytu, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń? Jeżeli w skład ww. kwoty wchodziła/będzie wchodziła kwota odsetek karnych (odsetek od zadłużenia przeterminowanego), to czy w zawartej umowie kredytu określone zostały/zostaną jednoznacznie, wiążące dla stron umowy, zasady naliczenia takich odsetek?

·         w przypadku umorzenia części zobowiązania kredytowego należy wskazać kto i kiedy, w związku z porozumieniem zawartym z bankiem, będzie zobowiązany do dokonania spłaty pozostałej części zadłużenia wynikającego z umowy o kredyt?

Odpowiedź: Kwota umorzenia zobowiązania , tj. (…) CHF; (…) PLN będzie kapitałem kredytu pozostały do spłaty na podstawie Umowy z bankiem.

Kredyt zostanie umorzony w całości. Na dzień zawarcia ugody na poczet spłaty Umowy na rzecz Banku na poczet rat kapitałowo-odsetkowych wpłacone zostało (…) złotych.

Pytanie 14) Co stanowi kwotę zwrotu wyliczoną przez bank w wysokości (…) zł? Czy jest to kwota zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych oraz innych kosztów poniesionych w związku z umową kredytową – jakim tytułem bank je wypłaci, z czego wynikają te wypłaty, jaki będą miały charakter – w szczególności, czy jest to:

·         zwrot środków, które zostały wpłacone do banku tytułem spłaty rat kredytowo-odsetkowych, a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według kursów waluty przyjętych w ugodzie zostały uznane za nadpłatę kredytu albo

·         zwrot środków wpłaconych wcześniej do banku, które zostały w ugodzie uznane za nienależne bankowi z innych powodów (jakich)?

Odpowiedź: Kwota (…) złotych stanowić będzie zwrot części nadpłaconego kapitału kredytu.

Pytanie 15) Czy zwrot środków pieniężnych będzie:

a)    odszkodowaniem ze strony banku (jeśli tak, za jakie szkody)?

b)    wynagrodzeniem za zaniechanie dochodzenia przez Panią roszczeń wobec banku na drodze sądowej lub odstąpienie od takich roszczeń?

c)    zadośćuczynieniem ze strony banku na Pani rzecz (jeśli tak, z tytułu jakich krzywd)?

d)    świadczeniem z tytułu kredytu mieszkaniowego związanym z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania?

Odpowiedź: Zwrot środków pieniężnych w wysokości (…) złotych będzie zwrotem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu sądowym.

Pytanie 16) Jakie kwoty zwrotu/umorzenia przez Bank przypadają na Panią?

Odpowiedź: Uważa Pani, że kwota umorzenie przez Bank przypada na Panią w ½ umarzanego zadłużenia, ponieważ kredyt zaciągnięty został przez Panią i Pani męża.

Pytanie 17) Czy zwrot określonej kwoty środków pieniężnych, o których mowa we wniosku został Pani wypłacony przez bank, jeżeli tak, to kiedy?

Odpowiedź: Zwrot środków pieniężnych o których mowa we wniosku nie został wypłacony przez bank.

Pytanie 18) Czy w przeszłości korzystała Pani z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej?

Odpowiedź: W przeszłości nie korzystała Pani z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej.

Pytanie 19) Czy zwrot na Pani rzecz kosztów zastępstwa procesowego będzie stanowił zwrot faktycznie poniesionych przez Panią wydatków?

Odpowiedź: Zwrot środków pieniężnych w wysokości (…) złotych będzie zwrotem faktycznie poniesionych kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu sądowym.

Pytanie 20) Jakiego rodzaju świadczenia dotyczy kwota (…) zł wskazana w zadanym pytaniu?

Odpowiedź: Kwota (…) złotych wskazana w pytaniu stanowi sumę (…) złotych, tj. zwrot części nadpłaconego kapitału kredytu i (…) złotych, tj. zwrotu kosztów zastępstwa procesowego

W piśmie z 14 maja 2026 r. udzieliła Pani odpowiedzi poniższe pytania:

a)    Datę zawarcia kredytu nr 2?

b)    Datę zawarcia kredytu nr 1?

c)    Jaki dokładnie cel zaciągnięcia kredytu nr 1 został wskazany w umowie z bankiem; czy w umowie kredytu nr 1, wskazano, że kredyt został zaciągnięty na cele mieszkaniowe, czy też wskazano inny cel (proszę wskazać jaki np. na dowolny cel, cel inny niż mieszkaniowy)?

d)    Czy całość środków uzyskanych z kredytu nr 1 została przeznaczona na cele mieszkaniowe o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.), jeśli nie to prosimy wskazać na jaki cel zostały przeznaczone pozostałe środki pieniężne;

e)    Czy bank, z którym zawarta została umowa kredytu nr 1 jest podmiotem, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawnionym do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów;

f)     Czy kredyt nr 1 został zabezpieczony hipoteką ustanowioną na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie;

g)    Czy była Pani jedynym kredytobiorcą zawierającą umowę o kredyt nr 1? W przypadku, gdy nie była Pani jedynym kredytobiorcą, czy zgodnie z umową kredytu była Pani solidarnie wraz z pozostałymi kredytobiorcami zobowiązana do spłaty tych pożyczek;

h)    Na jaki cel faktycznie wydatkowała Pani kwotę (…) złotych „z przeznaczeniem na refinansowanie kosztów nieudokumentowanych”? Należy to szczegółowo wyjaśnić.

i)     Czy zgodnie z ugodą kwota (…) złotych stanowiąca zwrot części nadpłaconego kapitału oraz kwota (…) złotych dotycząca zwrotu kosztów zastępstwa będzie przyznane tylko Pani, czy łącznie Pani i Pani mężowi?

Odpowiedź: Kredyt został w całości przeznaczony na cele zawarte w umowie kredytowej.

a)    Data zawarcia kredytu nr 2 – (…) 2008 r. 

b)    Data zawarcia kredytu nr 1 – (…) 2006 r.

c)     Jest to mieszkaniowy kredyt budowlano-hipoteczny, w umowie z bankiem Kredyt został zaciągnięty na cele mieszkaniowe.

d)    Całość środków uzyskanych z kredytu nr 1 została przeznaczona na cele mieszkaniowe o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1ustawy z dnia 26 lipca 1991 o podatku dochodowym od osób fizycznych.

e)    Bank, z którym zawarta została umowa kredytu nr 1 jest podmiotem, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawnionym do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady.

f)     Kredyt nr 1 został zabezpieczany hipoteką ustanowioną na nieruchomości wpisaną w (…).

g)    Umowę o kredyt nr 1 ; tj. mieszkaniowy kredyt budowlano – hipoteczny zaciągnięty został wspólnie z małżonkiem. Nie była Pani jedynym kredytobiorcą, zgodnie z umową kredytu była Pani solidarnie wraz z Pani mężem zobowiązana do spłaty kredytu.

h)    Kwotę (…) złotych wydatkowała Pani na cele budowy domu mieszkalnego jednorodzinnego; tj. zapłatę za materiały oraz usługi budowlane w celu wykończenia domu. Nie posiada Pani  faktur dokumentających wydatki, ponieważ minęło już dużo czasu. Jednocześnie oświadcza Pani, że wydatkowała kwotę (…) złotych na wykończenie Pani domu.

i)     Zgodnie z ugodą kwota (…) złotych stanowiącą zwrot części nadpłaconego kapitału oraz kwota (…) złotych dotycząca zwrotu kosztów zastępstwa będzie przyznana łącznie dla Pani i Pani  mężowi.

W uzupełnieniu przesłanym 8 czerwca 2026 r. doprecyzowała Pani:

Kredyt nr 2 z dnia (…) 2008 r. i w wysokości (…) złotych indeksowany kursem CHF został zaciągnięty na okoliczność zwiększenia kredytu nr 1, który został udzielony w wysokości (…) złotych polskich dnia (…) 2006 r.

Na dzień udzielenia kredytu saldo do spłaty w PLN wynosiło (…) złotych i kredyt nr 1 został spłacony kredytem nr 2.

Fakt zaciągnięcia kredytu nr 2 wynikał z konieczności zwiększenia zadłużenia w celu wykończenia domu pod adresem (…). Nie było możliwości aneksowania umowy kredytu nr 1 ponieważ bank uznał, że Pani i Pani mąż nie posiadacie zdolności kredytowej w PLN, zaproponowano nam (Pani i mężowi) kredyt indeksowany kursem CHF. Po otrzymaniu pozytywnej zdolności kredytowej i podpisaniu umowy Pani i Pani mąż spłaciliście kredyt nr 1 , gdzie saldo pozostałe do zapłaty wynosiło (…) złotych, a do dyspozycji pozostało (…) złotych, bo (…) złotych to prowizja bankowa, która została potrącona z salda kredytu.

Kwotę (…) złotych przeznaczyła Pani na budowę domu jednorodzinnego; tj. zapłatę za materiały oraz usługi budowalne w celu wykończenia domu. Bank zawarł klauzule w umowie „refinansowany”, ale nie przedstawiała Pani dokumentów, za które poniosła Pani wcześniej wydatki na budowę domu. Pieniądze te przeznaczyła Pani na wydatki na cele mieszkaniowe, które nastąpiły po udzieleniu kredytu. Bank nie wymagał przedstawienia dokumentów (faktur, umów, rachunków ) na kwotę (…) złotych. Zgodnie z umową kredytową z (…) 2008 r. Bank dokonywał inspekcji prowadzonych robót budowlanych oraz stanu nieruchomości.

Pytania (ostatecznie doprecyzowane w piśmie z 28 kwietnia 2026 r.)

1)    Czy po otrzymaniu informacji PIT - 11 sporządzonej przez Bank w zakresie zwolnienia z części długu (umorzenia) powstaje po Pani stronie przychód do opodatkowania?

2)    Czy zwrot części nadpłaconego kapitału kredytu, tj. (…) zł, jest Pani przychodem?

3)    Czy zwrot kosztów zastępstwa procesowego, tj. (…) zł, jest Pani przychodem?

Przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia jest odpowiedź na pytanie nr 1, natomiast w zakresie pytań nr 2 i 3 zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.

Pani stanowisko w sprawie (ostatecznie doprecyzowane w piśmie z 28 kwietnia 2026 r.)

Przychód z umorzenia nie powinien być opodatkowany zgodnie z regulacjami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 102 ze zm.), ponieważ:

-        zaciągnięty kredyt nr 2 był na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej,

-        nie korzystała Pani z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego,

-        kwoty wierzytelności obejmują kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału),

-        środki z kredytu przeznaczone zostały na jedną inwestycję mieszkaniową, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego.

Ponadto kredyt nr 2:

-        udzielony został przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz

-        zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym, prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz

-        zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592):

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Jak stanowi art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy:

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

•      pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;

•      pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.

Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Źródła przychodów

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

W opisie sprawy wskazała Pani, że (…) 2004 r. nabyła Pani wraz z małżonkiem działkę (…) obręb (…) w ramach wspólności majątkowej małżeńskiej. Zaciągnęła Pani wspólnie z małżonkiem Kredyt nr 1 na budowę (…) 2006 r.  Kredyt nr 2 zaciągnęła Pani (…) 2008 r. (wspólnie z małżonkiem) na cele mieszkaniowe. Kredyt został zaciągnięty w celu zwiększenia zadłużenia, ponieważ potrzebowała Pani więcej gotówki na dokończenie budowy. W umowie jest zapis, że: „kredyt przeznaczony jest na spłatę w całości kredytów zaciągniętych w banku wnioskodawcy”.

Faktycznie tak było, gdyż musiała Pani spłacić poprzednio udzielony kredyt mieszkaniowym (kredyt nr 1) nowym kredytem udzielonym złotych indeksowanym kursem CHF (kredyt nr 2).

Kredyt nr 1 został spłacony w wysokości (…) złotych, a nowo udzielony (kredyt nr 2) (…) zł z czego (…)  zł to prowizja banku, która również była kredytowana. Kwota do dyspozycji (…) złotych z przeznaczeniem na refinansowanie kosztów nieudokumentowanych. Bank nie wymagał udokumentowania kosztów, ponieważ Pani i Pani mąż oświadczyliście, że dom będzie budować systemem gospodarczym.  Środki z kredytu przeznaczone były w całości na budowę domu jednorodzinnego.

Bank podlega nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego. Kredyt został zabezpieczany hipoteką ustanowiona na nieruchomości wpisaną w (…) na nieruchomości.  Celem zaciągniętego kredytu było zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego.

W projekcie ugody z Bankiem, napisane jest, że Bank zwalnia powoda z długu (umarza zadłużenie). Nastąpi umorzenie zadłużenia kredytu bankowego w wysokości (…) złotych. Kwota umorzenia zobowiązania , tj. (…) CHF; (…) PLN będzie kapitałem kredytu pozostałym do spłaty na podstawie Umowy z bankiem. Kredyt zostanie umorzony w całości. Na dzień zawarcia ugody na poczet spłaty Umowy na rzecz Banku na poczet rat kapitałowo-odsetkowych wpłacone zostało (…) złotych. W projekcie ugody jest zapis, że saldo kredytu pozostałego do spłaty wynosi (…) CHF co oznacza, że po przeliczeniu na walutę polską po kursie średnim NBP z dnia (…) 2006 r. – (…) zadłużenie wynosi (…) złotych. W ramach ugody nastąpi przewalutowanie kredytu pozostałego do spłaty.

Umorzenie wierzytelności

Instytucja kredytu została uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.

Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):

Tak więc dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Tym samym stwierdzam, że kwota wierzytelności, która zostanie Pani umorzona przez bank z tytułu zaciągniętego kredytu nr 2, będzie stanowić dla Pani przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zaniechanie poboru podatku

Jednakże zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102) w aktualnie obowiązującym brzmieniu zmienionym Rozporządzeniem Ministra Finansów z 20 grudnia 2024 r. (Dz. U. 2024 poz. 1912):

Z kolei § 4 cytowanego rozporządzenia stanowi, że:

Stosownie do § 4a tego rozporządzenia:

Natomiast w myśl § 3 komentowanego rozporządzenia:

Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Dochody, od których zaniechano poboru podatku nie są wykazywane w zeznaniach rocznych i nie podlegają opodatkowaniu oraz zgłoszeniu do urzędu skarbowego.

Z powyższego wynika zatem, że zaniechanie poboru podatku znajdzie zastosowanie:

-        do umorzonych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r. osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów zaciągniętych na cele mieszkaniowe i zabezpieczonych hipotecznie,

-        do kredytów udzielonych przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw,

-        do kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej,

-        a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego – gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej oraz

-        w przypadku, gdy osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a) inwestycji mieszkaniowej (§ 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) ww. rozporządzenia).

Kwota ww. wierzytelności może przy tym obejmować kapitał, odsetki, a także prowizje oraz poniesione opłaty niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń. Istotne jest, żeby kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Pani skutki podatkowe z tytułu umorzenia wierzytelności

Zgodnie z przedstawionym przez Panią opisem zdarzenia przyszłego, w (…) 2008 r. zawarła Pani w Banku umowę o kredyt hipoteczny na cele mieszkaniowe, tj. dokończenie budowy domu. Zapisy w umowie kredytu były następujące:

-     spłata w całości kredytów zaciągniętych w bankach Wnioskodawcy, przeznaczonych na cele mieszkaniowe nieruchomości I oraz

-     refinansowanie nieudokumentowanych kosztów.

W art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. d) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych została wymieniona m.in. budowa budynku mieszkalnego. Zatem udzielony Pani kredyt w części, która odpowiada wydatkom poniesionym na budowę domu, wypełnia przesłanki do uznania go za kredyt mieszkaniowy, o którym mowa w ww. rozporządzeniu Ministra Finansów.

Odnosząc się natomiast do części kredytu zaciągniętego na refinansowanie nieudokumentowanych kosztów, należy wyjaśnić, że zaciągnięcie kredytu na refinansowanie poniesionych wydatków jest zdarzeniem rozumianym jako operacja pieniężna, polegająca na wykorzystaniu zewnętrznych funduszy pieniężnych w celu zastąpienia środków pierwotnie wydatkowanych na jakiś cel. Pojęcia kredyt refinansowy i kredyt na refinansowanie nie są tożsame.

Pojęcie kredyt refinansowy implikuje konieczność wcześniejszego zaciągnięcia kredytu, aby później możliwym było zaciągnięcie kredytu refinansowego na jego spłatę. Zatem, czynność refinansowania nieudokumentowanych kosztów należy odróżnić od zaciągnięcia kredytu refinansowego. Otóż kredyt refinansowy przeznaczony jest na spłatę wcześniej zaciągniętego kredytu hipotecznego i jest on zabezpieczony na podstawie wartości aktualnie posiadanej nieruchomości.

Natomiast zwrot „refinansowanie” oznacza operację pieniężną polegającą na uzyskaniu zewnętrznych źródeł finansowania w celu zastąpienia środków własnych, które zostały wydatkowane na jakiś cel. W rezultacie, pierwotnie wydatkowane środki pieniężne mogą być niejako „ponownie” wykorzystane na dowolny cel. Środki z kredytu na refinansowanie, poniekąd zastępują środki uprzednio wydatkowane z własnych zasobów.

Z powyższego wynika zatem jednoznacznie, że analizowane zaniechanie może mieć zastosowanie do kredytu mieszkaniowego i kredytu refinansowego w sytuacji, gdy został on zaciągnięty na refinansowanie (zastąpienie) kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Natomiast przepis ten nie odnosi się do kredytów hipotecznych zaciągniętych na refinansowanie wydatków poniesionych ze środków własnych na cele mieszkaniowe. Tego rodzaju wydatek nie został wymieniony w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zatem w Pani sprawie, do kwoty kredytu stanowiącej refinansowanie nieudokumentowanych kosztów poniesionych na cele mieszkaniowe, nie będą miały zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.

Reasumując, stwierdzić należy, że umorzenie przez Bank kwoty kredytu hipotecznego zaciągniętego 22 grudnia 2008 r., będzie stanowić dla Pani przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu nieodpłatnych świadczeń, klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Jednakże, do uzyskanego przez Panią przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego zaciągniętego w 2008 r., do kwoty umorzonej wierzytelności w części, w jakiej kwota kredytu została zaciągnięta na spłatę kredytu zaciągniętego w 2006 r. na dokończenie budowy domu, zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe. Spełnia Pani bowiem wszystkie przesłanki umożliwiające zastosowanie ww. zaniechania w odniesieniu do tej części umorzonego kredytu.

Natomiast, przychodem niekorzystającym z zaniechania na podstawie ww. rozporządzenia Ministra Finansów, od którego powinna Pani zapłacić podatek dochodowy, będzie kwota umorzonej wierzytelności, która będzie odpowiadała części kredytu hipotecznego zaciągniętego w 2008 r., w jakiej został on zaciągnięty na refinansowanie nieudokumentowanych kosztów poniesionych przez Panią na cele mieszkaniowe. Zatem od tej części umorzonej kwoty wierzytelności, która zgodnie z powyższymi wyjaśnieniami będzie stanowić dla Pani przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu nieodpłatnych świadczeń, klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, powinna Pan zapłacić podatek dochodowy.

Dodatkowe informacje

Należy zastrzec, że pytanie przedstawione przez Panią we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wyznacza zakres przedmiotowy tego wniosku. W związku z powyższym wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku, natomiast nie rozstrzyga innych kwestii wynikających z opisu sprawy i własnego stanowiska, które nie były przedmiotem pytania.

Procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Organ wydający interpretację indywidualną w trybie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, opiera się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego podanego we wniosku – nie prowadzi postępowania dowodowego. Należy wskazać, że przy wydawaniu interpretacji organ dokonał wyłącznie analizy okoliczności podanych we wniosku. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest bowiem ustalanie, czy przedstawiony we wniosku stan faktyczny (zdarzenie przyszłe) jest zgodny ze stanem rzeczywistym. Ustalenie stanu rzeczywistego stanowi domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Jeżeli zatem, przedstawiony we wniosku opis zdarzenia przyszłego będzie różnił się od występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie chroniła Pani w zakresie przedstawionego zdarzenia przyszłego.

W trybie wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie prowadzimy postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Organ wydający interpretacje opiera się wyłącznie na opisie zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku – nie prowadzi postępowania dowodowego. Nie analizujemy załączników (dokumentów) załączonych do wniosku.

Ponadto, wskazuję, że z uwagi na to, że interpretacje prawa podatkowego wydawane są w indywidualnej sprawie zainteresowanego, co wynika z art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa – niniejsza interpretacja dotyczy wyłącznie Pani. Nie wywołuje skutków prawnych dla innych osób (np. drugiego współkredytobiorcy – Pani męża).

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·         Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·         w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·         w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.