Skutki podatkowe unieważnienia umowy kredytowej i zawarcia porozumienia z bankiem.
Wnioskodawca wraz z żoną zawarli w 2011 r. umowę kredytu mieszkaniowego indeksowanego do CHF. Umowa została prawomocnie uznana za nieważną przez sądy powszechne. W maju 2026 r. strony zawarły porozumienie kompensacyjne, na mocy którego bank dokonał potrącenia wzajemnych wierzytelności: zwrotu kapitału wypłaconego przez bank (294 000 zł) z roszczeniami kredytobiorców (310 360,81 zł). W wyniku potrącenia bank wypłacił kredytobiorcom 16 360,81 zł tytułem nadpłaconych…
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych:
• w zakresie braku powstania przychodu z tytułu otrzymania odsetek ustawowych – jest nieprawidłowe,
• w pozostałym zakresie – jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
5 czerwca 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem z 7 lipca 2026 r. w odpowiedzi na wezwanie, pismem z 29 lipca 2026 r. w odpowiedzi na wezwanie oraz pismem z 30 lipca 2026 r.
Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego … z … maja 2024 r., w sprawie sygn. …. oraz wyrokiem Sądu Apelacyjnego …. z …. kwietnia 2026 r., w sprawie sygn. akt …., umowa kredytu hipotecznego nr …. z …. marca 2011 r. zawarta pomiędzy Bankiem, a …. i ….., została prawomocnie uznana za nieważną, a Klientom Banku przysługuje wierzytelność o zapłatę kwoty 16 278 zł 94 gr (porozumienie kompensacyjne nr ….), która została wypłacona … maja 2026 r. oraz 2 037 zł 61 gr jako zwrot kosztów procesu wypłacone … kwietnia 2026 r. (sygn. akt …., sygn. akt …..).
Uzupełnienie stanu faktycznego
W piśmie z 7 lipca 2026 r. stanowiącym uzupełnienie wniosku wskazał Pan, że:
1) Czy był Pan jedynym kredytobiorcą zawierającym umowę o kredyt? W przypadku, jeżeli nie był Pan jedynym kredytobiorcą proszę wskazać pozostałych kredytobiorców oraz wskazać, czy zgodnie z zawartą umową o kredyt, wszyscy kredytobiorcy odpowiadali za spłatę kredytu solidarnie, a więc do pełnej wysokości?
2) Jakie ustalenia w sprawie rozliczenia kredytu zawierał wskazany we wniosku wyrok Sądu Apelacyjnego – proszę konkretnie wskazać jakie zobowiązania Stron wynikają z ww. wyroku?
3) Kiedy zawarł Pan z bankiem porozumienie kompensacyjne?
4) Czy wskazana przez Pana kwota – 16 278 zł 94 gr, która została Panu wypłacona przez bank, stanowi zwrot środków, które zostały wpłacone do banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem, a które w wyniku potrącenia wzajemnych roszczeń stały się nienależne bankowi?
5) Czy odsetki ustawowe, które zostały Panu wypłacone przez bank, zostały zasądzone przez Sąd z tytułu nieterminowej wypłaty zasądzonej przez Sąd należności głównej?
6) Czy odsetki ustawowe, które zasądzi Sąd, to odsetki, o których mowa w art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795)?
7) Czy kwota 2 037 zł 61 gr stanowiąca zwrot kosztów procesu, którą bank Panu zwrócił jest równa kwocie poniesionych opłat i nie przewyższa faktycznie poniesionych przez Pana wydatków z tego tytułu?
Odpowiedź na ww. pytania nr 1-7:
…. marca 2011 r., w …., pomiędzy …. Bank …. z siedzibą w ….., a małżonkami …. i …. (Wnioskodawcy, odpowiadali za spłatę kredytu solidarnie, do pełnej wysokości), zawarta została umowa nr …. o kredyt mieszkaniowy …. - kredyt budowlano-hipoteczny przeznaczony na finansowanie inwestycji budowalnej.
… Bank ….. udzielił Wnioskodawcom kredytu w złotych w kwocie 300 000 zł, wskazując, że ostateczna wysokość zobowiązania do spłaty wyrażona w CHF, określona będzie po wypłacie całej kwoty kredytu i przeliczeniach na tę walutę po kursie jej kupna, zgodnie z tabelą Kursów obowiązującą w Banku w dniach i momentach poszczególnych uruchomień środków. Spłata kredytu miała następować w złotych polskich, z zastosowaniem kursu sprzedaży CHF obowiązującego w dniu płatności raty, zgodnie z tabelą kursową Banku: 294 000 zł finansowanie kosztów budowy domu jednorodzinnego oraz na dowolny cel w wysokości 6 000 zł.
Pozwany …. z siedzibą w …. jest następcą prawnym kredytodawcy …. Bank …. z siedzibą w … (okoliczność bezsporna).
Kredyt został zaciągnięty na cele mieszkaniowe, tj. budowę domu metodą gospodarczą. Nieruchomość finansowana kredytem nie była związana z działalnością gospodarczą ani zawodową Wnioskodawców. Wnioskodawcy występowali przy zawarciu i wykonywaniu umowy w charakterze konsumentów. W toku wykonywania umowy Wnioskodawcy spełniali na rzecz banku świadczenia pieniężne zarówno w PLN, jak i w CHF.
Następnie, Wnioskodawcy wystąpili przeciwko Bankowi z powództwem cywilnym, kwestionując ważność umowy kredytu:
1) Zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w …. z … maja 2024 r., w sprawie sygn. akt …. oraz wyrokiem Sądu Apelacyjnego w …. z …. kwietnia 2026 r., w sprawie sygn. akt …., umowa kredytu hipotecznego nr …. (…..) z …. marca 2011 r. zawarta pomiędzy Bankiem, a … i ….., została prawomocnie uznana za nieważną, a Klientowi (…. i ….) przysługuje od Banku wierzytelność o zapłatę kwoty 16 278 zł 94 gr, wskazanej w postanowieniu § 1 ust. 1 Porozumienia Kompensacyjnego nr …. (….), zawartego …. maja 2026 r.
2) Bank wykonał wyrok …. kwietnia 2026 r. w zakresie kosztów procesu: 2 037 zł 61 gr i kwota ta nie przewyższa faktycznie poniesionych przez Wnioskodawców wydatków z tego tytułu.
3) Przed Sądem Okręgowym w …., …., w sprawie sygn. akt …. zawisł spór z powództwa Banku przeciwko Wnioskodawcom o zwrot wypłaconego kapitału. …. czerwca 2026 r., postanowieniem Sądu Okręgowego w …, Sąd umorzył postępowanie (sygn. akt ….).
4) Między Stronami bezspornym jest, iż na skutek stwierdzenia nieważności Umowy:
a) Klientowi przysługują w stosunku do Banku wierzytelności o zapłatę opisane w postanowieniu § 1 ust. 1 niniejszego Porozumienia; Porozumienie Kompensacyjne nr …. (….) z …. maja 2026 r.
b) Bankowi przysługują w stosunku do Klienta wierzytelności o zapłatę opisane w postanowieniu § 1 ust. 2 niniejszego Porozumienia.
5) Roszczenie Banku o zwrot wypłaconego kapitału stało się wymagalne …. kwietnia 2026 r., tj. z dniem, w którym uprawomocnił się wyrok stwierdzający nieważność umowy, tj. wyrok Sądu Apelacyjnego w …. z …. kwietnia 2026 r., wydany w sprawie o sygn. akt …...
6) W związku z przysługującymi Stronom wzajemnymi wierzytelnościami pieniężnymi, w celu ich efektywnego rozliczenia, Bank poinformował Klienta o możliwości zawarcia porozumienia kompensacyjnego mającego za przedmiot umowne potrącenie wzajemnych niespornych wierzytelności Stron, tj. wierzytelności Banku o zwrot wypłaconego kapitału z wierzytelnością Klienta przysługującą mu na skutek stwierdzenia nieważności Umowy, a Klient Banku (Wnioskodawcy) wyraził chęć zawarcia Porozumienia.
7) Zgodnym zamiarem Stron jest określenie niniejszym Porozumieniem sposobu rozliczenia pomiędzy Stronami wszelkich wzajemnie przysługujących im wierzytelności wywodzonych z nieważności Umowy.
8) Klient, mając pełną świadomość i rozumiejąc skutki dokonywanej czynności prawnej (w tym w szczególności finansowe), które zostały mu wyjaśnione, dobrowolnie zgodził się na wzajemne potrącenie wierzytelności Stron w zakresie określonym niniejszym Porozumieniem.
W związku z powyższym, Strony zawierają Porozumienie następującej treści:
Porozumienie zostało podpisane …. maja 2026 r. z Bankiem …..
§ 1
1. Strony potwierdzają, że Klientowi przysługują następujące wierzytelności w stosunku do Banku:
A. w wykonaniu Wyroku - o zapłatę kwoty: 30 829,25 CHF (słownie: trzydzieści tysięcy osiemset dwadzieścia dziewięć 25/100 franków szwajcarskich) tytułem zwrotu świadczenia nienależnego, 11 355,49 CHF (słownie: jedenaście tysięcy trzysta pięćdziesiąt pięć 49/100 franków szwajcarskich) tytułem odsetek wyliczonych na dzień 6 maja 2026 r.- podstawa prawna art. 481 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego - odsetki stanowią kwotę nieterminowej wypłaty zasądzonej przez Sąd wyrokiem;
B. o zapłatę pozostałych należności uiszczonych w wykonaniu Umowy, nieobjętych Wyrokiem, w wysokości: 48 996 zł 59 gr (słownie: czterdzieści osiem tysięcy dziewięćset dziewięćdziesiąt sześć 59/100 złotych) oraz 14 354,56 CHF (słownie: czternaście tysięcy trzysta pięćdziesiąt cztery 56/100 franków szwajcarskich),
tym samym Klientowi przysługują w stosunku do Banku wierzytelności o zapłatę w wysokości 48 996 zł 59 gr (słownie: czterdzieści osiem tysięcy dziewięćset dziewięćdziesiąt sześć 59/100 złotych) i 56 539,30 CHF (słownie: pięćdziesiąt sześć tysięcy pięćset trzydzieści dziewięć 30/100 franków szwajcarskich), a więc łączna wierzytelność o zapłatę w wysokości 310 360 zł 81 gr (słownie: trzysta dziesięć tysięcy trzysta sześćdziesiąt 81/100 złotych) - (kwoty zasądzone wyrokiem w CHF oraz spłaty dokonane w CHF, zostały przeliczone na PLN po średnim kursie CHF ogłoszonym przez Narodowy Bank Polski 6 kwietnia 2026 r., stanowiącym ostatni dzień roboczy sprzed dnia zawarcia niniejszego Porozumienia.
2. Strony potwierdzają, iż w związku ze stwierdzeniem (wyrokiem) nieważności Umowy, Bankowi przysługuje w stosunku do Klienta wierzytelność o zapłatę: 294 000 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt cztery tysiące 00/100 złotych) - tytułem zwrotu wypłaconego przez Bank w wykonaniu Umowy kapitału (dalej jako „zwrot wypłaconego kapitału").
3. Strony niniejszym dokonują potrącenia Roszczenia Klienta w wysokości 310 360 zł 81 gr (słownie: trzysta dziesięć tysięcy trzysta sześćdziesiąt 81/100 złotych) z wierzytelnością Banku o zwrot wypłaconego kapitału, do wysokości niższej z wierzytelności, a więc do wysokości 294 000 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt cztery tysiące 00/100 złotych).
4. Na skutek dokonanego potrącenia, Bank wypłacił na rzecz Klienta pozostałej kwoty przysługującej mu wierzytelności, tj. 16 360 zł 81 gr (słownie: szesnaście tysięcy trzysta sześćdziesiąt 81/100 złotych) - tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem, a które w wyniku potrącenia wzajemnych roszczeń stały się nienależne Bankowi.
W piśmie z 29 lipca 2026 r. stanowiącym uzupełnienie wniosku wskazał Pan, że wierzytelność w stosunku do Banku o zapłatę pozostałych należności uiszczonych w wykonaniu Umowy, nieobjętych Wyrokiem, w wysokości: 48 996 zł 59 gr oraz 14 354,56 CHF - stanowiła zwrot środków, które zostały wpłacone do Banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych); 48 996 zł 59 gr suma rat kapitałowo-odsetkowych zapłaconych w zł od kwietnia 2011 r. do stycznia 2015 r. oraz w poszczególnych miesiącach, tj: czerwiec 2016 r., wrzesień 2016 r., czerwiec 2020 r., wyrażonych i zapłaconych w zł; 14 354, 56 CHF suma rat kapitałowo-odsetkowych zapłaconych we frankach szwajcarskich w okresie od stycznia 2023 do kwietnia 2026 r.
2a) Zgodnie z wyrokiem sądu o zapłatę kwoty 30 829,25 CHF - tytułem zwrotu świadczenia nienależnego oraz 11 355,49 CHF - tytułem odsetek wyliczonych na dzień … maja 2026 r., co daje sumę 42 184,74 CHF;
2b) o zapłatę pozostałych należności uiszczonych w wykonaniu umowy, nieobjętych wyrokiem, w wysokości: 48 996 zł 59 gr oraz 14 354,56 CHF - co daje 42 184,74 CHF + 14 354,56 CHF = 56 539,30 CHF (kwoty zasądzone wyrokiem w CHF oraz spłaty dokonane w CHF, zostały przeliczone na zł po średnim kursie CHF ogłoszonym przez Narodowy Bank Polski 6 kwietnia 2026 r., stanowiącym ostatni dzień roboczy sprzed dnia zawarcia Porozumienia); 48 996 zł 59 gr + 56 539,30 CHF = 310 360 zł 81 gr.
Pana roszczenia w wysokości 310 360 zł 81 gr minus 294 000 zł: kwota wypłaconego kapitału przez Bank = 16 360 zł 81 gr.
Pytania (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku z 29 lipca 2026 r.)
1) Czy zwrot przez Bank na Pana rzecz kwot uprzednio zapłaconych w wykonaniu nieważnej umowy kredytu hipotecznego, dokonany po prawomocnym stwierdzeniu nieważności tej umowy, stanowi dla Pana przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych)?
2) Czy odsetki za opóźnienie należne Panu od Banku w związku ze zwrotem świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy kredytu hipotecznego, zasądzone prawomocnym wyrokiem sądu i rozliczone poprzez zapłatę albo potrącenie, stanowią dla Pana przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych)?
Pana stanowisko w sprawie (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku z 29 lipca 2026 r.)
Ad. 1:
Uważa Pan, że zwrot przez Bank kwot uprzednio spełnionych na podstawie nieważnej umowy kredytu hipotecznego nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych). Świadczenie to ma charakter wyłącznie restytucyjny, tj. prowadzi do zwrotu Pana własnych środków, które wcześniej zostały przekazane Bankowi bez ważnej podstawy prawnej. Po Pana stronie nie dochodzi zatem do definitywnego przysporzenia majątkowego.
Ad. 2:
Uważa Pan, że odsetki za opóźnienie należne od Banku w związku ze zwrotem świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy kredytu hipotecznego nie stanowią przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowymi od osób fizycznych (art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych). Odsetki te mają charakter akcesoryjny wobec należności głównej, tj. wobec zwrotu kwot uprzednio zapłaconych na podstawie nieważnej umowy kredytu. Skoro zaś sama należność główna nie prowadzi do powstania przychodu podatkowego, ponieważ oznacza jedynie restytucję majątkową i zwrot własnych środków, to również odsetki związane z opóźnieniem w jej spełnieniu nie powinny być traktowane jako opodatkowane przysporzenie majątkowe.
Uważa Pan, że nawet gdyby przyjąć, że odsetki za opóźnienie co do zasady mogą być kwalifikowane jako odrębne świadczenie pieniężne, to w realiach niniejszej sprawy korzystają one ze zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowymi od osób fizycznych. Przepis ten obejmuje odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowymi. Skoro zatem, zwrot świadczeń spełnionych przez Pana na podstawie nieważnej umowy kredytu pozostaje neutralny podatkowo, to odsetki należne od Banku z tytułu opóźnienia w spełnieniu tego świadczenia również nie podlegają opodatkowaniu.
W konsekwencji, ich otrzymanie albo rozliczenie w drodze potrącenia nie powoduje po Pana stronie obowiązku zapłaty podatku dochodowego, ani obowiązku wykazania tych kwot w zeznaniu rocznym.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części nieprawidłowe i w części prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Reguły dotyczące opodatkowania
Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ww. ustawy, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji gdy podatnik – czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów – uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.
Stosownie do przepisów tej ustawy odrębnym źródłem przychodów są określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 „inne źródła”.
W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 tej ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Zgodnie z art. 58 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 795):
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.
Natomiast stosownie do treści art. 58 § 2 tej ustawy:
Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
Stwierdzenie nieważności powoduje usunięcie z obrotu prawnego wadliwej czynności prawnej polegającej na zawarciu umowy kredytu hipotecznego. Nieważność umowy kredytu oznacza, że zobowiązania stron umów, banku i klienta, nigdy nie powstały, a strony zobowiązane są zwrócić to, co świadczyły w związku z nieważną umową jako świadczenia nienależne. Kredytodawca winien zatem zwrócić wszystkie świadczenia pobrane od kredytobiorcy, a kredytobiorca winien zwrócić kwotę faktycznie otrzymanego kredytu. W przypadku stwierdzenia nieważności umowy przez sąd skutki prawne na gruncie cywilnym występują ex tunc (wstecz), a więc od momentu zawarcia umowy dotkniętej wadliwością (przesłanką nieważności), co oznacza, że umowa kredytu jako nieważna już od chwili jej zawarcia nie wywołuje skutków prawnych. Mamy do czynienia z sytuacją jakby w ogóle nie doszło do jej zawarcia.
Stosownie natomiast do art. 917 ustawy Kodeks cywilny:
Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, ugoda jest zawierana w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. Poza tym, zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.
Z przytoczonej w niniejszej interpretacji definicji przychodu, zawartej w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wywieść należy, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.
O ile kwota, którą otrzymują kredytobiorcy mieści się w kwocie wpłacanej przez nich podczas spłaty kredytu należy uznać, że nie dochodzi do dodatkowego przysporzenia w majątku kredytobiorców.
W przypadku zwrotu świadczenia klient otrzymuje bowiem z powrotem swój kapitał – zwrot zapłaconych bankowi kwot. Nie ma zatem podstaw, aby zwrócone kwoty uznać za przychód podlegający opodatkowaniu. Dla celów podatkowych zwrot taki jest neutralny podatkowo.
W opisie sprawy wskazał Pan, że … marca 2011 r. zawarta została umowa o kredyt budowlano-hipoteczny przeznaczony na finansowanie inwestycji budowalnej. Bank udzielił Panu i żonie kredytu w złotych w kwocie 300 000 zł, wskazując, że ostateczna wysokość zobowiązania do spłaty wyrażona w CHF. Następnie, wystąpili Pan wraz z żoną przeciwko Bankowi z powództwem cywilnym, kwestionując ważność umowy kredytu: zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego z … maja 2024 r. oraz wyrokiem Sądu Apelacyjnego z …. kwietnia 2026 r., umowa kredytu hipotecznego z … marca 2011 r. zawarta pomiędzy Bankiem, a Panem i żoną, została prawomocnie uznana za nieważną, a Panu i żonie przysługuje od Banku wierzytelność o zapłatę kwoty wskazanej w postanowieniu § 1 ust. 1 Porozumienia Kompensacyjnego, zawartego …. maja 2026 r. Strony potwierdzają, że Panu i żonie przysługują następujące wierzytelności w stosunku do Banku: zgodnie z wyrokiem sądu o zapłatę kwoty 30 829,25 CHF - tytułem zwrotu świadczenia nienależnego oraz 11 355,49 CHF - tytułem odsetek wyliczonych na dzień … maja 2026 r., co daje sumę 42 184,74 CHF; o zapłatę pozostałych należności uiszczonych w wykonaniu umowy, nieobjętych wyrokiem, w wysokości: 48 996 zł 59 gr oraz 14 354,56 CHF - co daje 42 184,74 CHF + 14 354,56 CHF = 56 539,30 CHF (kwoty zasądzone wyrokiem w CHF oraz spłaty dokonane w CHF, zostały przeliczone na zł po średnim kursie CHF ogłoszonym przez Narodowy Bank Polski 6 kwietnia 2026 r., stanowiącym ostatni dzień roboczy sprzed dnia zawarcia Porozumienia); 48 996 zł 59 gr + 56 539,30 CHF = 310 360 zł 81 gr. W związku ze stwierdzeniem nieważności umowy, Bankowi przysługuje w stosunku do Pana i żony wierzytelność o zapłatę: 294 000 zł - tytułem zwrotu wypłaconego przez Bank w wykonaniu umowy kapitału. Na skutek dokonanego potrącenia, Bank wypłacił na rzecz Pana i żony pozostałą kwotę przysługującej wierzytelności, tj. 16 360 zł 81 gr - tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem, a które w wyniku potrącenia wzajemnych roszczeń stały się nienależne Bankowi. Pana roszczenia w wysokości 310 360 zł 81 gr minus 294 000 zł: kwota wypłaconego kapitału przez Bank = 16 360 zł 81 gr.
W Pana przypadku kwota, którą Bank Panu wypłacił jest kwotą, którą wcześniej wpłacił Pan do Banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem, a które w wyniku potrącenia wzajemnych roszczeń stały się nienależne Bankowi. W ramach postępowania sądowego doszło do uznania nieważności umowy kredytowej.
Zatem, nie uzyskał Pan faktycznie korzyści majątkowej, która mogłaby zostać potraktowana jako trwałe przysporzenie w Pana majątku, spełniając w ten sposób definicję przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
W konsekwencji, w związku z wypłatą przez Bank nadpłaconej kwoty kredytu, po Pana stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i w konsekwencji nie wystąpi również obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu. Dla celów podatkowych zwrot taki będzie obojętny podatkowo.
Zatem Pana stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest prawidłowe.
W złożonym wniosku Pana wątpliwości dotyczą również kwestii opodatkowania wypłaconych przez Bank odsetek ustawowych za opóźnienie.
Wskazuję, że różnego rodzaju świadczenia oraz odsetki za zwłokę w wypłacie tychże świadczeń stanowią – co do zasady – przychód w rozumieniu cytowanego wyżej art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie oznacza to jednak, że wszystkie świadczenia z ww. tytułów są opodatkowane. Niektóre z nich, wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych określonym w art. 21 ust. 1 ww. ustawy, korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego.
Instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 i § 2 ustawy Kodeks cywilny:
§ 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
§ 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.
Nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach w odniesieniu do odsetek możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje tylko wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Wprowadzając ww. przepis ustawodawca uregulował jednoznacznie m.in. kwestię opodatkowania odsetek z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Jak wynika z brzmienia tego przepisu zwolnienie to obejmuje tylko takie odsetki, które spełniają równocześnie dwa warunki:
1) są naliczane z tytułu nieterminowej wypłaty należności,
2) świadczenia, od których są naliczane nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, są wolne od podatku dochodowego lub na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano od nich poboru podatku.
Wobec powyższego odsetki ustawowe za opóźnienie, stanowią dla Pana przychód z innych źródeł stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Jednakże w związku z tym, że jak wyżej wskazano kwota, którą Bank Panu wypłacił, w związku z zawarciem porozumienia kompensacyjnego i unieważnieniem umowy kredytowej, nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone Panu odsetki będą korzystać ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ww. ustawy.
Wobec powyższego Pana stanowisko w zakresie pytania nr 2 dotyczącego braku powstania przychodu z tytułu otrzymania odsetek ustawowych jest nieprawidłowe, natomiast w zakresie zastosowania zwolnienia wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy – jest prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Należy zastrzec, że niniejsza interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku w kontekście zadanych pytań, natomiast nie rozstrzyga innych kwestii wynikających z opisu sprawy oraz własnego stanowiska, które nie były przedmiotem tych pytań.
Wskazać należy, że z uwagi na to, że interpretacje prawa podatkowego wydawane są w indywidualnej sprawie zainteresowanego, co wynika z art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa – niniejsza interpretacja dotyczy wyłącznie Pana. Nie wywołuje skutków prawnych dla innych osób, tj. Pana żony.
Procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Organ wydający interpretację indywidualną w trybie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, opiera się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego podanego we wniosku – nie prowadzi postępowania dowodowego. Należy wskazać, że przy wydawaniu interpretacji organ dokonał wyłącznie analizy okoliczności podanych we wniosku. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest bowiem ustalanie, czy przedstawiony we wniosku stan faktyczny (zdarzenie przyszłe) jest zgodny ze stanem rzeczywistym. Ustalenie stanu rzeczywistego stanowi domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Jeżeli zatem, przedstawiony we wniosku opis stanu faktycznego będzie różnił się od występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie chroniła Pana w zakresie przedstawionego stanu faktycznego.
Wyjaśnić również należy, że Organ wydając interpretacje w trybie ww. przepisu, nie odnosi się do kwot i nie dokonuje wyliczeń. Zgodnie bowiem z zasadą samoopodatkowania obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek dokonania oceny własnej sytuacji prawnopodatkowej, a po jej dokonaniu, zachowania się zgodnie z przepisami prawa podatkowego, bowiem prawidłowość takiego wyliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym.
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo