Interpretacja 0113-KDWPT.4011.443.2026.1.AS

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej

7 lipca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 30 czerwca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej.

Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Pani …oraz Pan … (dalej: „Wnioskodawcy"), polscy rezydenci, podlegający nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce byli stroną umowy nr … o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych „…” waloryzowany kursem CHF zawartej .. lutego 2008 r. z … Bank S.A. z siedzibą w … - poprzednikiem prawnym … S.A. z siedzibą w … (dalej: „Umowa”). Kredyt został udzielony na zakup lokalu mieszkalnego położonego w … przy ul. ….

W ocenie Wnioskodawców Umowa zawierała wady skutkujące jej nieważnością. Z racji nieważności czynności zobowiązującej do świadczenia, wpłaty Wnioskodawców na poczet Umowy stanowią nienależne świadczenie w rozumieniu art. 410 § 2 k.c. Dlatego też powinny zostać zwrócone Wnioskodawcom na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.

Wnioskodawcy uczestniczyli w postępowaniu grupowym prowadzonym z powództwa Miejskiego Rzecznika Konsumentów w … przeciwko … S.A. z siedzibą w … o ustalenie, w którym żądali ustalenia przez Sąd nieważności w całości zawartej przez Nich Umowy kredytu. Wyrokiem z … Sąd Okręgowy w … w sprawie prowadzonej pod sygn. akt …, ustalił, że Umowa kredytu jest nieważna w całości. Następnie Sąd Apelacyjny w … wyrokiem z … utrzymał ww. orzeczenie w mocy. Wobec powyższego, Umowa kredytu zawarta pomiędzy Stronami została prawomocnie uznana przez Sąd za nieważną w całości. Jednocześnie Bank w 2021 r. wystąpił z powództwem przeciwko Wnioskodawcom o zwrot kapitału kredytu, a Wnioskodawcy w 2025 r. z pozwem wobec Banku o zwrot nienależnie spełnionego świadczenia - wszystkich wpłat dokonanych na rzecz Banku wraz z odsetkami.

Bank przedstawił Wnioskodawcom propozycję podpisania porozumienia kompensacyjnego (dalej: „Porozumienie”). Porozumienie potwierdza nieważność umowy kredytu i przewiduje rozliczenie wzajemnych roszczeń Stron, tj. po stronie Wnioskodawców - roszczenie o zwrot świadczeń nienależnie spełnionych na rzecz Banku w wykonaniu Umowy oraz roszczenie o odsetki ustawowe za opóźnienie, a po stronie Banku - roszczenie o zwrot wypłaconego kapitału kredytu. W celu efektywnego rozliczenia wzajemnych roszczeń Stron. Porozumienie przewiduje potrącenie wzajemnych, bezspornych roszczeń Stron. Ponadto, Bank zobowiązany będzie do zapłaty kosztów zastępstwa procesowego, które przekazane zostaną bezpośrednio pełnomocnikowi Wnioskodawców tytułem wynagrodzenia za świadczenie usług prawnych.

Zgodnie z treścią Porozumienia, Strony dokonają wzajemnego potrącenia wzajemnych wierzytelności (tj. wierzytelności Wnioskodawców z tytułu zwrotu świadczenia nienależnego i odsetek ustawowych za opóźnienie od roszczenia o zwrot świadczenia nienależnego, a także z tytułu kosztów zastępstwa procesowego z wierzytelnością Banku w zakresie zwrotu kapitału kredytu). Wierzytelność Wnioskodawców wynosi łącznie … zł (w tym jest kwota … zł należna pełnomocnikowi Wnioskodawców), a wierzytelność Banku … zł. W wyniku dokonanego potrącenia, Bank zobowiązany będzie do zapłaty na rzecz Wnioskodawców kwoty … zł na wskazany przez niego rachunek bankowy, z czego kwota … zł zostanie zapłacona bezpośrednio pełnomocnikowi Wnioskodawców.

Wnioskodawcy oświadczają, że:

-     kredyt został zaciągnięty na własne potrzeby mieszkaniowe;

-     kredyt został zabezpieczony hipoteką;

-     umowa kredytu została uznana prawomocnie za nieważną;

-     w treści Porozumienia Strony potwierdzają nieważność Umowy kredytu.

Jeżeli chodzi o kwoty rozliczeń, to:

-     na podstawie Umowy Bank wypłacił Wnioskodawcom kwotę … zł;

-     Wnioskodawcy wykonując Umowę spłacili łączną kwotę … zł;

-     Wnioskodawcom przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie od roszczenia o zwrot świadczenia nienależnego, które na dzień składania niniejszego wniosku wynoszą ponad 100 tys. zł.

Zgodnie z treścią Porozumienia roszczenie Banku wobec Wnioskodawców wynosi … zł tytułem zwrotu kapitału kredytu, a łączne roszczenie Wnioskodawców wobec Banku wynosi … zł na co składa się:

-     kwota … zł tytułem zwrotu świadczenia nienależnego;

-     kwota … zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie od świadczenia nienależnego;

-     kwota … zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego łącznie w sprawie z powództwa Banku przeciwko Wnioskodawcom oraz w sprawie z powództwa Wnioskodawców przeciwko Bankowi.

Porozumienie przewiduje potrącenie wzajemnych roszczeń do wysokości niższego z nich, a więc do kwoty … zł, na skutek czego Bank zobowiązany był do zapłaty na rzecz Wnioskodawców pozostałej kwoty przysługującego mu roszczenia w wysokości … zł, z czego kwota … zł zostanie wypłacona pełnomocnikowi Wnioskodawców. W związku z zawarciem Porozumienia. Wnioskodawcom ma więc zostać wypłacona kwota … zł. Z treści Porozumienia nie wynika czy potrąceniu w pierwszej kolejności podlega wierzytelność z tytułu odsetek za opóźnienie od świadczenia nienależnego czy też wierzytelność z tytułu zwrotu świadczenia nienależnego.

Pytanie

Czy kwota … zł, którą Bank ma wypłacić Wnioskodawcom jako wynik rozliczenia (potrącenia) wzajemnych świadczeń związanych z prawomocnym unieważnieniem umowy kredytu hipotecznego, stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

Państwa stanowisko w sprawie

Stanowisko Wnioskodawców w odniesieniu do przedstawionego powyżej pytania jest takie, że zwracana przez Bank kwota … zł nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Środki te zostały przekazane w ramach rozliczenia wzajemnych świadczeń Stron, które wynikały z nieważnej umowy kredytu hipotecznego.

Uzasadnienie:

Pojęcie przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 w zw. z art. 1 w zw. z art. 9 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wiąże się z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do Jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego.

Część ze zwracanej przez Bank kwoty stanowi zwrot środków pieniężnych, które Wnioskodawcy wcześniej zapłacili Bankowi w trakcie trwania umowy kredytu. W ocenie Wnioskodawców dochodzi wówczas do powrotu w tym zakresie do wcześniej istniejącego stanu posiadania. Wnioskodawcy nie otrzymują niczego, czego wcześniej sami nie posiadali, gdyż odzyskują swoje własne środki, które bank powinien im zwrócić z powodu nieważności umowy. Nie dojdzie zatem do przysporzenia w majątku Wnioskodawców, a zatem nie będzie przychodu po stronie Wnioskodawców. Otrzymanie zwrotów nie stanowi żadnej dodatkowej korzyści, a jedynie prowadzi do stanu rozliczenia, który jest zgodny z prawem, tj. stanowi następstwo pozbawienia Umowy jej abuzywnych postanowień. Kwoty przekazane Wnioskodawcom przez Bank na podstawie Ugody nie spowodowały faktycznego przyrostu majątku Wnioskodawców (Kredytobiorców).

Zgodnie z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

W przedstawionej powyżej sytuacji, po stronie Wnioskodawców nie dojdzie do powstania przysporzenia majątkowego, albowiem w związku z zawarciem Porozumienia Wnioskodawcy otrzymają zwrot własnych środków pieniężnych, które wpłacili na rzecz Banku. Nie jest to przysporzenie majątkowe, lecz zwrot nienależnych świadczeń, co potwierdzają aktualne interpretacje podatkowe Krajowej Informacji Skarbowej, np. interpretacja indywidualna z 30 lipca 2025 r., Nr 0113-KDIPT2-2.4011.442.2025.4.MK, która dotyczy podobnego stanu faktycznego, a w której czytamy m.in.: „Zasady i skutki dokonywania kompensaty (potrącenia) reguluje przepis art. 498 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.). (...) W przypadku zwrotu świadczenia na podstawie nieważnej umowy kredytowej, klient otrzymuje z powrotem swój kapitał - zwrot zapłaconych bankowi kwot. Nie ma zatem podstaw, aby zwrócone kwoty uznać za dochód podlegający opodatkowaniu. Dla celów podatkowych zwrot taki jest obojętny podatkowo. Zatem, po Pana stronie jako kredytobiorcy nie powstał przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. (...) Skoro zatem, zwrot nienależnie pobranych rat kredytu, który Pan otrzymał, nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone od tego odsetki ustawowe za opóźnienie korzystają ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.”.

Wnioskodawcy w całości zgadzają się z powyższą interpretacją.

Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: „Wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku”.

W przypadku zwrotu świadczenia (należności głównej) na podstawie nieważnej umowy kredytowej klient otrzymuje z powrotem swój kapitał - zwrot zapłaconych Bankowi kwot. Nie ma zatem podstaw, aby zwrócone kwoty uznać za dochód podlegający opodatkowaniu. Dla celów podatkowych zwrot taki jest obojętny podatkowo. Zatem, w ocenie Wnioskodawców nie mają oni obowiązku rozliczenia tych środków dla celów podatkowych. Kwota zwrotu z tego tytułu nie powoduje faktycznego przyrostu w Ich majątku, a jedynie „wyrównanie” wcześniejszego zmniejszenia w Ich majątku. Wobec tego, można uznać, że zwrot ten nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów, a więc po stronie Wnioskodawców jako kredytobiorców nie powstał przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Odnosząc się do odsetek ustawowych za opóźnienie, należy wskazać, że jeżeli świadczenie główne (zwrot nienależnie uiszczonych kwot) nie stanowi przychodu podatkowego (tj. nie podlega opodatkowaniu), to odsetki wypłacone z tytułu opóźnienia w jego zwrocie korzystają ze zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Skoro w przedstawionym stanie faktycznym zwrot świadczenia nienależnego nie stanowi dla Wnioskodawców przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, to odsetki ustawowe za opóźnienie wypłacone przez Bank dotyczą nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu. W analizowanej sprawie wynika to z faktu, że odsetki zostały naliczone od roszczeń restytucyjnych Wnioskodawców i następnie rozliczone w Porozumieniu. Odsetki mają zatem charakter świadczenia ubocznego ściśle związanego ze świadczeniem głównym i jako odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu - mieszczą się w dyspozycji art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z utrwaloną linią interpretacyjną organów podatkowych, w sytuacji gdy świadczenie główne nie powoduje powstania przychodu podatkowego, również odsetki ustawowe za opóźnienie korzystają ze zwolnienia podatkowego.

W związku z powyższym, w ocenie Wnioskodawców, kwota wypłacona przez Bank nie powinna być traktowana jako podlegająca opodatkowaniu. Podkreślić należy, że takie też stanowisko zostało przyjęte w interpretacji indywidualnej Krajowej Informacji Skarbowej z 11 września 2024 r., Nr 0113-KDIPT2-2.4011.579.2024.1.ACZ.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest zasada powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.). Zgodnie z jego treścią:

Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:

·      dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz

·      dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).

W myśl art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Ogólne określenie „przychodów” zawiera art. 11 ust. 1 ww. ustawy. Stosownie do tego przepisu:

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

·      pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;

·      pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Źródła przychodów

Źródła przychodów zostały określone przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Katalog źródeł przychodów jest katalogiem zamkniętym. Ustawodawca „zamknął” ten katalog dzięki wprowadzeniu kategorii „innych źródeł”, czyli źródeł przychodów innych niż wymienione w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b. W sytuacji, gdy dane przysporzenie podatnika ma charakter przychodu i nie mieści się w żadnej z kategorii wskazanych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ustawy, jest przypisywane do źródła z art. 10 ust. 1 pkt 9. Rozwiązanie to jest jednym z elementów gwarantujących realizację zasady powszechności opodatkowania.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Z informacji przedstawionych przez Państwa wynika, że:

1.    zawarli Państwo umowę kredytu hipotecznego waloryzowanego kursem CHF;

2.    wnieśli Państwo do sądu pozew przeciwko bankowi dotyczący ważności umowy;

3.    Sąd wydał wyrok stwierdzający nieważność umowy kredytu;

4.    Zdecydowali się Państwo zawrzeć z bankiem Porozumienie, które reguluje kwestię potrącenia wzajemnych wierzytelności wynikających z nieważnej umowy kredytowej i przewiduje zwrot określonej kwoty.

Powzięli Państwo wątpliwość, czy wypłacona na podstawie Porozumienia kwota będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Rozliczenie wzajemnych roszczeń i wypłata określonej kwoty

Ugoda – jako jeden z typów umów – regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795):

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Zasady i skutki dokonywania kompensaty (potrącenia) reguluje art. 498 ustawy Kodeks cywilny. Zgodnie z tym przepisem:

Potrącenie wierzytelności jest jedną z form wygaśnięcia zobowiązania w wyniku wykonania świadczenia przez umorzenie wzajemnych wierzytelności między stronami. Wygaśnięcie zobowiązania przez potrącenie, czyli kompensata wierzytelności, następuje wówczas, jeżeli jedna strona jest w stosunku do drugiej dłużnikiem i jednocześnie wierzycielem, tj. ma zarówno wierzytelność, jak i zobowiązanie względem tej drugiej strony. Potrącenie, mimo że dotyczy świadczeń tego samego rodzaju (z reguły pieniężnych), prowadzi do zaliczenia jednej wierzytelności na poczet drugiej. Dochodzi w ten sposób do zaspokojenia wierzyciela i osiągnięcia tym samym celu zobowiązania. Na skutek potrącenia, wierzytelności obydwu stron umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Instytucja potrącenia jest substytutem świadczenia, dzięki któremu dłużnik płaci swój dług i zwalnia się z zobowiązania. W momencie potrącenia następuje faktyczne spełnienie świadczenia. Potrącenie jest więc formą wykonania zobowiązania, do którego, w myśl art. 503 Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy o zaliczeniu zapłaty.

Wprawdzie przez potrącenie strony nie otrzymują efektywnie należnych im świadczeń, ale wskutek zaliczenia wierzytelności jednej z nich na poczet wierzytelności drugiej każda ze stron zostaje zwolniona ze swego długu, co pozwala uznać ich długi za spłacone. Tym samym potrącenie jako sposób wygaszenia stosunku zobowiązaniowego uznaje się za równoważny spełnieniu świadczenia (zapłacie).

Odnosząc powołane przepisy do Państwa sprawy, w przypadku otrzymania od banku – na podstawie porozumienia kompensacyjnego potwierdzającej nieważność umowy kredytowej – zwrotu wpłaconych środków pieniężnych nie uzyskają Państwo faktycznie korzyści majątkowej, która mogłaby zostać potraktowana jako trwałe przysporzenie w Państwa majątku, spełniając w ten sposób definicję przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Tym samym wypłata przez bank kwoty zwrotu nie stanowi dla Państwa przysporzenia i po Państwa stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji nie wystąpi również obowiązek zapłaty podatku z tego tytułu.

Skutki podatkowe wypłaty odsetek

Odnosząc się do kwestii odsetek ustawowych za opóźnienie należy wskazać, że instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 ustawy Kodeks cywilny, zgodnie z którym:

Na podstawie art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego:

Jak już wcześniej wskazano, z definicji przychodu zawartej w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że za przychody podatkowe mogą być uznane takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

Kwota otrzymanych odsetek stanowi więc przychód, gdyż jest niewątpliwie określonym przyrostem w majątku podatnika.

Zwrócić należy jednak uwagę, że nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.

Ustawą z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105) do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wprowadzono art. 21 ust. 1 pkt 95b, który ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2021 r.

Zgodnie z ww. przepisem:

Przepis art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwalnia z opodatkowania wszelkie odsetki za opóźnienie wypłacone w związku ze świadczeniami, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Skoro z tytułu zwrotu wynikającego z rozliczenia wzajemnych roszczeń nie wystąpi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone z tego tytułu odsetki podlegają zwolnieniu z opodatkowania na mocy art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wobec powyższego, nie macie Państwo obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych od otrzymanych kwot na podstawie zawartego porozumienia kompensacyjnego z bankiem, ani wykazania ww. kwot w zeznaniu podatkowym.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Odnosząc się do powołanych przez Państwa interpretacji indywidualnych wskazuję, że zostały one wydane w indywidualnych sprawach i nie mają zastosowania ani konsekwencji wiążących w odniesieniu do żadnego innego zaistniałego stanu faktycznego bądź zdarzenia przyszłego.

Procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego czy kontrolnego. Przy wydawaniu interpretacji indywidualnych w trybie art. 14b ustawy Ordynacja podatkowa, opieram się wyłącznie na opisie stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego podanym we wniosku - nie prowadzę postępowania dowodowego. Przy wydawaniu niniejszej interpretacji dokonałem więc wyłącznie analizy okoliczności podanych we wniosku.

Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest bowiem ustalanie, czy przedstawione we wniosku stan faktyczny/zdarzenie przyszłe jest zgodny ze stanem rzeczywistym. Ustalenie stanu rzeczywistego stanowi domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne.

Jeżeli zatem przedstawiony we wniosku opis zdarzenia różnić się będzie od występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie Państwa chroniła w zakresie rzeczywiście zaistniałego zdarzenia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.).

Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Pani … (Zainteresowana będąca stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA).

Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.