Prawo Spółki do odliczenia naliczonego podatku VAT od wydatków poniesionych w związku z planowaną Transakcją na obsługę prawną, doradztwo podatkowe i finansowe, a także na badanie due dilligence w sytuacji, gdy Transakcja nie doszła ostatecznie do skutku.
Spółka akcyjna, czynny podatnik VAT, planowała transakcję nabycia udziałów w spółkach i nieruchomości od innej grupy kapitałowej w celu rozwoju działalności, w tym świadczenia usług back-office opodatkowanych VAT oraz wykorzystania nieruchomości w działalności deweloperskiej. W związku z przygotowaniami poniosła wydatki na…
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług (pytanie nr 3) jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
7 stycznia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy prawa Spółki do odliczenia naliczonego podatku VAT od wydatków poniesionych w związku z planowaną Transakcją na obsługę prawną, doradztwo podatkowe i finansowe, a także na badanie due dilligence w sytuacji, gdy Transakcja nie doszła ostatecznie do skutku.
Uzupełnili go Państwo – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 13 lutego 2026 r. (wpływ 18 lutego 2026 r.).
Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Wnioskodawcą jest spółką akcyjną (dalej jako: Spółka lub Wnioskodawca), której przeważającym przedmiotem działalności jest realizacja projektów budowalnych związanych ze wznoszeniem budynków (PKD 41.10.Z). Spółka jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT, a także podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o CIT.
Spółka jest udziałowcem w kilkudziesięciu spółkach handlowych, wraz z którymi tworzy grupę kapitałową w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 120 ze zm.). Spółka pełni w tej grupie zarówno rolę podmiotu holdingowego, jak i podmiotu operacyjnego, którego rolą jest m.in. optymalizacja procesów kontrolnych i zarządczych w obrębie tejże grupy, jak również umożliwienie spółkom celowym koncentracji wysiłków na działalności operacyjnej poprzez przeniesienie obowiązków administracyjnych do jednej, centralnej jednostki.
Taka struktura ma na celu maksymalizację przychodów wchodzących w skład grupy kapitałowej spółek-córek, które mogą skoncentrować swoje wysiłki na działalności operacyjnej, przy okazji unikając konieczności zatrudniania własnego personelu z uwagi na możliwość zapewnienia bardziej efektywnej i kompleksowej obsługi pewnych zakresów bieżącej działalności spółek przez wykwalifikowany personel Spółki.
W ramach swojej struktury Spółka posiada wyspecjalizowane komórki organizacyjne, które tworzy doświadczony personel, wyspecjalizowany w przydzielonych mu zadaniach. Do komórek tych należą działy:
1) przygotowania inwestycji,
2) techniczny,
3) prawny,
4) księgowości,
5) administracyjny,
6) informatyczny,
7) obsługi klienta,
8) sprzedaży,
9) marketingu.
W oparciu o posiadane zasoby (tj. ww. komórki organizacyjne) Spółka świadczy na rzecz wchodzących w skład grupy kapitałowej spółek-córek usługi wsparcia m.in. w zakresie księgowości, IT, sprzedaży, marketingu, wsparcia prawnego (dalej jako: Usługi back-office). Świadczone przez Spółkę Usługi Back-office podlegają opodatkowaniu VAT-em.
W (…) r. Spółka podjęła kroki zmierzające do nabycia udziałów w kolejnych spółkach kapitałowych, a także części mienia innych spółek w postaci nieruchomości (dalej: Transakcja). Podmioty, których udziały zamierzała nabyć Spółka oraz te które były właścicielami nieruchomości nie były powiązane ze Spółką i wchodziły w skład innej grupy kapitałowej (dalej jako: Grupa X), która podobnie jak Spółka, jest przedstawicielem branży deweloperskiej i w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zajmuje się realizacją projektów mieszkaniowych, a także komercyjnych.
Decyzja o dokonaniu Transakcji była podyktowana chęcią dalszego rozwoju oraz zwiększenia przychodów Spółki z prowadzonej działalności gospodarczej, m.in. poprzez rozpoczęcie świadczenia Usług back-office na rzecz spółek, których udziały zamierzała nabyć jak również wykorzystując w swojej działalności mające być przedmiotem Transakcji nieruchomości.
W związku z planowaną Transakcją, Spółka uzyskała zgodę (…) na koncentrację Spółki z Grupą X. Opublikowany został również komunikat prasowy dotyczący chęci realizacji Transakcji. Ostatecznie, z uwagi na nieznane wcześniej Spółce informacje, które ta otrzymała na krótko przed planowaną datą finalizacji Transakcji Spółka zrezygnowała z Transakcji uznając ją za obarczoną zbyt dużym ryzykiem, a w konsekwencji nieopłacalną.
W związku z działaniami podjętymi w toku procesu zmierzającego do realizacji Transakcji, Spółka poniosła wydatki m.in. na obsługę prawną, doradztwo podatkowe i finansowe, a także na badanie due dilligence. Spółka posiada stosowną dokumentację potwierdzającą poniesienie tych wydatków, w tym m.in. raporty z prac prawników i konsultantów, wstępne wersje umowy dot. Transakcji oraz dokumentację z procesu negocjacji.
Uzupełnienie opisu stanu faktycznego
W odpowiedzi na pytania Organu wskazali Państwo, że:
1. Jakie konkretnie wydatki związane z planowaną Transakcją na obsługę prawną, doradztwo finansowe i podatkowe oraz badanie due dilligence Państwo ponieśli w 2025 r. (proszę je wymienić)?
Odpowiedź: W związku z planowaną transakcją Spółka w 2025 r. poniosła następujące wydatki związane z przygotowaniem planowanej transakcji w szczególności:
Wydatki te zostały poniesione na etapie przygotowania Transakcji i miały na celu oszacowanie jej ekonomicznego oraz gospodarczego uzasadnienia.
2. Czy wydatki związane z planowaną Transakcją na obsługę prawną, doradztwo finansowe i podatkowe oraz badanie due dilligence zostały poniesione przez Państwa wyłącznie w związku z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi podatkiem VAT i w czym przejawiał się ten związek (proszę opisać)? Jeśli nie, to z jakimi jeszcze czynnościami wykonywanymi przez Państwa ww. wydatki były związane, tj.:
− niepodlegającymi opodatkowaniu podatkiem VAT,
− zwolnionymi od podatku VAT?
Odpowiedź: Wydatki na doradztwo i badanie due diligence zostały poniesione w celu realizacji strategii biznesowej Spółki, która zakłada generowanie przychodów opodatkowanych VAT w dwóch obszarach:
a) Bezpośrednie świadczenie odpłatnych usług wsparcia (back-office): Intencją Spółki było objęcie nowo nabytych podmiotów centralnym systemem zarządzania, co skutkowałoby regularnym wystawianiem faktur VAT za usługi księgowe, prawne, IT i marketingowe. Koszty przygotowania transakcji były zatem niezbędnym nakładem inwestycyjnym umożliwiającym pozyskanie nowych „klientów” (spółek zależnych) dla działalności usługowej Spółki.
b) Działalność operacyjna na mieniu: Częścią transakcji było nabycie nieruchomości, które miały zostać włączone do cyklu deweloperskiego Spółki (budowa i sprzedaż lokali), co stanowi trzon jej działalności opodatkowanej VAT.
Choć posiadanie udziałów może w przyszłości skutkować otrzymaniem dywidendy, Spółka podkreśla, że z perspektywy ekonomicznej i planistycznej, głównym motorem transakcji było zwiększenie obrotu opodatkowanego z tytułu usług wsparcia oraz transakcji dotyczących nieruchomości. Wydatki te zostały poniesione z intencją ich wykorzystania do szeroko rozumianej działalności gospodarczej Spółki, która w całości podlega opodatkowaniu VAT. Spółka nie planowała wykorzystywać efektów tych prac do wykonywania czynności zwolnionych z VAT ani czynności pozostających poza zakresem tego podatku, innych niż te, które są naturalnym i pobocznym skutkiem posiadania statusu udziałowca.
3. Czy rezygnacja z Transakcji nastąpiła z przyczyn zależnych od Państwa? Proszę uzasadnić odpowiedź na to pytanie.
Odpowiedź: Rezygnacja z Transakcji nastąpiła z przyczyn niezależnych od Spółki. Decyzja o odstąpieniu od jej realizacji była wymuszona obiektywnymi czynnikami zewnętrznymi, które ujawniły się dopiero na końcowym etapie procesu inwestycyjnego (w trakcie końcowych prac nad przygotowaniem umowy finalizującej transakcję). Z perspektywy Spółki, jako profesjonalnego uczestnika obrotu, kontynuowanie transakcji w obliczu zidentyfikowanych ryzyk prawnych i ekonomicznych byłoby działaniem nieracjonalnym i sprzecznym z zasadami dbałości o interesy przedsiębiorstwa. Tym samym, decyzja o rezygnacji była skutkiem wystąpienia zdarzeń niezależnych od woli i procesów decyzyjnych wewnątrz Spółki.
4. Czy rezygnacja z Transakcji nastąpiła z powodów pozostających poza Państwa kontrolą? Proszę uzasadnić odpowiedź na to pytanie.
Odpowiedź: Rezygnacja z transakcji nastąpiła z powodów całkowicie pozostających poza kontrolą Wnioskodawcy. Do kluczowych okoliczności o charakterze zewnętrznym, na które Spółka nie miała wpływu, należały:
a) Zdarzenia o charakterze administracyjnoprawnym: wznowienie postępowań w sprawie pozwoleń na budowę dotyczących projektów objętych transakcją, co wprowadziło stan niepewności co do ich realizacji;
b) Rozbieżności w informacjach o przedmiocie Transakcji: stwierdzenie, że rzeczywisty stopień zaawansowania części inwestycji znacząco odbiegał od danych deklarowanych przez kontrahenta na etapie negocjacji.
Ponieważ powyższe bariery zostały wygenerowane przez czynniki trzecie (organy administracji oraz stan faktyczny projektów u zbywcy), Spółka nie posiadała instrumentów prawnych ani operacyjnych, aby wyeliminować te ryzyka i doprowadzić do sfinalizowania Transakcji na pierwotnie założonych warunkach.
5. Czy na fakt rezygnacji z Transakcji miały wpływ względy biznesowe? Jeżeli tak, to proszę opisać jakie konkretnie okoliczności miały na to wpływ.
Odpowiedź: Na fakt rezygnacji z Transakcji miały wpływ względy biznesowe. Przedsięwzięcie opisane we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej okazało się nieopłacalne z perspektywy ekonomicznej, a sama Transakcja - w następstwie ujawnienia w trakcie końcowych prac nad przygotowaniem umowy finalizującej transakcję okoliczności wcześniej nieznanych Wnioskodawcy - stała się obarczona istotnym ryzykiem.
W szczególności:
Powyższe okoliczności wpłynęły na negatywną zmianę oceny ekonomicznej zasadności Transakcji oraz poziomu ryzyka jej realizacji, co skutkowało podjęciem decyzji o odstąpieniu od Transakcji.
Odstąpienie od Transakcji w świetle ujawnionych ryzyk było decyzją mającą na celu zabezpieczenie źródła przychodów Spółki poprzez uniknięcie zaangażowania kapitału w projekty o wadliwej strukturze prawnej i ekonomicznej.
6. Jakie korzyści dla swojej Spółki zamierzali Państwo odnieść poprzez przeprowadzenie planowanej Transakcji?
Odpowiedź: W ramach planowanej Transakcji, Spółka - działając w ramach grupy kapitałowej do której należy - realizując przyjęty przez grupę plan rozszerzenia udziału grupy w rynku deweloperskim zamierzała celem rozwoju grupy i realizacji tegoż planu dokonać przejęcia podmiotów wchodzących w skład innej grupy kapitałowej oraz nabyć posiadane przez nich mienie (w szczególności nieruchomości), co miało służyć dalszej ekspansji grupy na rynku deweloperskim. Jednocześnie, z perspektywy Spółki (Wnioskodawcy) Transakcja miała na celu rozszerzenie świadczonych przez Spółkę (Wnioskodawcę) usług back-office na rzecz podmiotów, których udziały zamierzała nabyć, co stanowić miało dodatkowe korzyści dla Spółki i pozwoliłoby Spółce na osiągnięcie dodatkowych przychodów.
Pytanie w zakresie podatku od towarów i usług (oznaczone we wniosku nr 3)
Czy w okolicznościach przedstawionego stanu faktycznego, w świetle art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, Spółka ma prawo do odliczenia naliczonego podatku VAT od wydatków poniesionych w związku z planowaną Transakcją na obsługę prawną, doradztwo podatkowe i finansowe, a także na badanie due dilligence w sytuacji, gdy Transakcja nie doszła ostatecznie do skutku?
Państwa stanowisko w sprawie w zakresie podatku od towarów i usług
W ocenie Wnioskodawcy, w okolicznościach przedstawionego stanu faktycznego, w świetle art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, Spółka ma prawo do odliczenia naliczonego podatku VAT od wydatków poniesionych w związku z planowaną Transakcją na obsługę prawną, doradztwo podatkowe i finansowe, a także na badanie due dilligence w sytuacji, gdy Transakcja nie doszła ostatecznie do skutku.
Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
W myśl art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:
a) nabycia towarów i usług,
b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.
W świetle przytoczonych przepisów, prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonania czynności opodatkowanych. Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Decydujące znaczenie będzie miał zamierzony (deklarowany) związek podatku naliczonego z czynnościami opodatkowanymi. Przy czym związek ten może mieć charakter bezpośredni lub pośredni.
O związku bezpośrednim dokonywanych zakupów z działalnością podatnika można mówić wówczas, gdy nabywane towary służą, np. dalszej odsprzedaży (towary handlowe). Natomiast o pośrednim związku nabywanych towarów i usług z działalnością przedsiębiorcy można mówić wówczas, gdy ponoszone wydatki wiążą się z całokształtem funkcjonowania przedsiębiorstwa - mają pośredni związek z działalnością gospodarczą, a tym samym z osiąganym przez podatnika obrotem opodatkowanym.
Przenosząc powyższe na kanwę stanu faktycznego niniejszego wniosku, stwierdzić należy, że poniesione przez Spółkę w związku z zamiarem realizacji Transakcji wydatki na obsługę prawną, doradztwo podatkowe i finansowe, a także na badanie due dilligence miały związek z prowadzeniem działalności gospodarczej przez Spółkę, ponieważ w związku z realizacją Transakcji Spółka zamierzała osiągać dochody ze świadczenia Usług back-office oraz czerpać zyski z nabytego mienia.
W ocenie Spółki, dla prawa do odliczenia VAT od ww. wydatków bez znaczenia jest fakt, że Transakcja nie doszła ostatecznie do skutku. Spółka opiera swoją argumentację na orzeczeniu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej jako: TSUE) z 17 października 2018 r., sygn. C-249/17 w sprawie Ryanair LTD przeciwko The Revenue Commissioners, w którym TSUE wskazał, że:
„Artykuły 4 i 17 szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku należy interpretować w ten sposób, że przyznają one spółce, takiej jak spółka w postępowaniu głównym, która ma zamiar nabyć wszystkie akcje innej spółki w celu prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu na rzecz tej innej spółki usług w zakresie zarządzania opodatkowanych podatkiem od wartości dodanej (VAT), prawo do pełnego odliczenia VAT naliczonego w związku z wydatkami dotyczącymi usług doradczych, poniesionymi w ramach formalnej oferty nabycia, mimo iż okazało się, że ta działalność gospodarcza nie została zrealizowana, pod warunkiem że wyłączną przyczyną poniesienia tych wydatków jest planowana działalność gospodarcza”.
Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w prawomocnym wyroku z 4 grudnia 2020 r., sygn. I SA/GI 905/20 opierając się na orzecznictwie TSUE wskazał, że:
„Z powyższego wynika zatem, że TSUE zarówno w tym wyroku, jak i w powołanym orzecznictwie, wskazuje na możliwość skorzystania z prawa do odliczenia podatku od wartości dodanej w dwóch sytuacjach od siebie niezależnych, tj.
1) jeżeli planowana działalność gospodarcza nie została później zrealizowana, a co za tym idzie, nie zaowocowała transakcjami podlegającymi opodatkowaniu lub
2) podatnik nie mógł wykorzystać towarów lub usług uprawniających do odliczenia w ramach transakcji podlegających opodatkowaniu z uwagi na okoliczności niezależne od jego woli.
Warunkiem jest jednak istnienie bezpośredniego i ścisłego (bądź w pewnych okolicznościach pośredniego) związku pomiędzy konkretną transakcją powodującą naliczenie podatku a jedną lub kilkoma transakcjami objętymi podatkiem należnym, które rodzą prawo do odliczenia”.
Podobne stanowisko zajął Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z 5 czerwca 2023 r., sygn. 0112-KDIL1-1.4012.133.2021.9.EB, w której wskazał m.in., że:
„Na zasadę neutralności podatku od wartości dodanej powoływano się również w sprawach dotyczących przypadków, gdy z powodów niezależnych od podatnika, podatnik nigdy nie wykorzystał nabytych towarów i usług do prowadzenia działalności opodatkowanej, ale nabycie zostało dokonane z zamiarem takiego wykorzystania. Sytuacja tego rodzaju miała miejsce m.in. w przypadku spółki belgijskiej, która dokonała odliczenia podatku VAT związanego z robotami inwestycyjnymi przeprowadzonymi na nabytej przez firmę działce (sprawa Ghent Coal Terminal NV C-37/95). Trybunał Sprawiedliwości UE stwierdził, że w sytuacji kiedy nabycie towarów i usług zostało poczynione z zamiarem wykorzystania ich do działalności opodatkowanej, ale z powodów pozostających poza kontrolą podatnika nie wykorzystał on nabytych towarów i usług w prowadzeniu tej działalności, prawo do odliczenia zostaje zachowane.
Z uwagi na powyższe wyjaśnienia należy stwierdzić, że w analizowanej sprawie na moment ponoszenia przez Wnioskodawcę wydatków związanych realizacją inwestycji, tj. kosztów w postaci opłaty przyłączeniowej łącza gazowego, wykonania projektu budowlanego, wyceny działki, opłaty za przyłącze elektryczne, montażu i przygotowania skrzynki elektrycznej, opłaty za przyłącze kabla oraz przygotowanie studium wykonalności, którą w ramach prowadzenia działalności hotelowej i gastronomicznej, Wnioskodawca zamierzał wykorzystywać do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług, polegających na świadczeniu usług hotelowych obejmujących m.in. wynajem pokoi, sal szkoleniowych, świadczenie usług restauracyjnych, Wnioskodawcy przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego. Występował bowiem wówczas, jak wskazał Wnioskodawca, związek pomiędzy poniesionymi wydatkami z przyszłą sprzedażą opodatkowaną.
W analizowanym przypadku kontynuowanie rozpoczętej inwestycji byłoby nieracjonalne, skoro Wnioskodawca wskazał, że dalsza kontynuacja inwestycji z przyczyn od podatnika niezależnych, nie byłaby poparta względami ekonomicznymi, nadto jej realizacja mogłaby w istotny sposób wpłynąć na pogorszenie się kondycji finansowej Wnioskodawcy, a także byłaby zagrożeniem dla jego bieżącego funkcjonowania.
W konsekwencji, mając na uwadze powołane przepisy prawa, przedstawione okoliczności sprawy, a także orzecznictwo TSUE, należy stwierdzić, że Wnioskodawcy przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego od wydatków poniesionych w związku z inwestycją, a następnie niewykorzystanych do prowadzenia tej działalności z uwagi na podjęcie decyzji o zaniechaniu inwestycji z powodów niezależnych od Wnioskodawcy”.
Jak wskazano w stanie faktycznym niniejszego wniosku, Spółka poniosła wydatki na obsługę prawną, doradztwo podatkowe i finansowe, a także na badanie due dilligence w celu realizacji Transakcji, która miała prowadzić do dalszego rozwoju oraz zwiększenia przychodów Spółki z prowadzonej działalności gospodarczej, m.in. poprzez rozpoczęcie świadczenia Usług back-office na rzecz spółek, których udziały zamierzała nabyć, jak również wykorzystując w swojej działalności mające być przedmiotem Transakcji nieruchomości.
Jak wynika z przytoczonych wyżej orzeczeń i interpretacji, w kontekście prawa do odliczenia VAT, istotna jest intencja nabycia - jeśli dany towar (usługa) ma służyć wykonywaniu czynności opodatkowanych, wówczas - po spełnieniu wymienionych w art. 86 ustawy o VAT wymogów formalnych - odliczenie jest prawnie dozwolone, oczywiście jeżeli nie wyłączają go inne przepisy ustawy lub aktów wykonawczych.
Wystarczającym zatem jest, że z okoliczności towarzyszących nabyciu towaru lub usługi, przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej oraz planowanej przez podatnika działalności gospodarczej wynika, że zakup ten dokonany został w celu jego wykorzystania w ramach działalności opodatkowanej.
Jednocześnie jeśli okaże się, że podatnik nie mógł wykorzystać towarów lub usług uprawniających do odliczenia w ramach transakcji podlegających opodatkowaniu z uwagi na okoliczności niezależne od jego woli nie wyklucza to prawa do odliczenia VAT.
W opisanym stanie faktycznym taką okolicznością był fakt, że dopiero na chwilę przed realizacją Transakcji Spółka otrzymała informacje, które sprawiły, że realizacja Transakcji jest obarczona zbyt dużym ryzykiem, a w konsekwencji nieopłacalna. Okoliczność ta była niezależna od woli Spółki, ponieważ nie wyszła na jaw nawet w toku prowadzonych badań due dilligence. Gdyby wspomniana wyżej informacja trafiła do Spółki na początku prac zmierzających do realizacji Transakcji, ww. wydatki nie zostałyby prawdopodobnie w ogóle poniesione.
Mając na uwadze powyższe, w okolicznościach przedstawionych powyżej, w świetle art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, Spółka ma prawo do odliczenia naliczonego podatku VAT od wydatków poniesionych w celu nabycia Grupy X, w sytuacji, gdy transakcja nie doszła do skutku.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku w zakresie podatku od towarów i usług (pytanie nr 3) jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.) zwanej dalej ustawą:
W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
W myśl art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.
a) nabycia towarów i usług,
b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.
Jak wynika z powołanych przepisów, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług, oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi, tzn. których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).
Przedstawiona wyżej zasada wyklucza możliwość dokonania odliczenia podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do czynności opodatkowanych.
Ponadto, podkreślić należy, że ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno tzw. przesłanek pozytywnych, to jest m.in. tego, że zakupy są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Jedno z takich ograniczeń zostało wskazane w art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy, zgodnie z którym:
Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne, w przypadku, gdy transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.
Oznacza to, że podatnik nie może skorzystać z prawa do odliczenia w odniesieniu do podatku, który jest należny wyłącznie z tego względu, że został wskazany na fakturze w sytuacji, gdy transakcja nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.
Jak stanowi art. 88 ust. 4 ustawy:
Obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się również do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, zgodnie z art. 96, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 86 ust. 2 pkt 7.
Zgodnie z powyższą regulacją z prawa do odliczenia podatku skorzystać mogą wyłącznie podatnicy, którzy są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni.
Zatem, aby podmiot mógł skorzystać z prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony związany z dokonanym nabyciem towarów i usług, w pierwszej kolejności winien spełnić przesłanki umożliwiające uznanie go – dla tej czynności – za podatnika podatku od towarów i usług, działającego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
W świetle postanowień art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Stosownie do treści art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Należy zauważyć, że formułując w art. 86 ust. 1 ustawy warunek związku ze sprzedażą opodatkowaną, ustawodawca nie uzależnia prawa do odliczenia od związku zakupu z obecnie wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Wystarczającym jest, że z okoliczności towarzyszących nabyciu towarów lub usług przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej wynika, że zakupy te dokonane są w celu ich wykorzystania w ramach jego działalności opodatkowanej.
Zatem, w podatku od towarów i usług obowiązuje zasada tzw. „niezwłocznego odliczenia podatku naliczonego”. Zasada ta wyraża się tym, że podatnik, aby skorzystać z prawa do odliczenia, nie musi czekać aż nabyty towar lub usługa zostaną odsprzedane lub efektywnie wykorzystane na potrzeby działalności opodatkowanej.
W każdym przypadku należy dokonać oceny, czy intencją podatnika wykonującego określone czynności, z którymi łączą się skutki podatkowo-prawne, było wykonywanie czynności opodatkowanych.
Zatem w sytuacji, gdy podatnik dokonuje nabycia towarów i usług z zamiarem wykorzystania ich do wykonywania czynności opodatkowanych VAT w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, to – bez względu na to jakie faktycznie będą efekty tej działalności – należy uznać, że w momencie nabycia zakupione towary i usługi miały związek z wykonywaniem czynności opodatkowanych.
Z opisu sprawy wynika, że:
‒ Spółka jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT, której przeważającym przedmiotem działalności jest realizacja projektów budowalnych związanych ze wznoszeniem budynków (PKD 41.10.Z),
‒ Spółka jest udziałowcem w kilkudziesięciu spółkach handlowych, wraz z którymi tworzy grupę kapitałową, w której pełni rolę podmiotu holdingowego, jak i podmiotu operacyjnego, którego rolą jest m.in. optymalizacja procesów kontrolnych i zarządczych w obrębie tejże grupy, jak również umożliwienie spółkom celowym koncentracji wysiłków na działalności operacyjnej poprzez przeniesienie obowiązków administracyjnych do jednej, centralnej jednostki,
‒ w oparciu o posiadane zasoby (komórki organizacyjne) Spółka świadczy na rzecz wchodzących w skład grupy kapitałowej spółek-córek usługi wsparcia m.in. w zakresie księgowości, IT, sprzedaży, marketingu, wsparcia prawnego (Usługi back-office), które to usługi podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT,
‒ w 2025 r. Spółka podjęła kroki zmierzające do przeprowadzenia Transakcji, tj. nabycia udziałów w kolejnych spółkach kapitałowych, a także części mienia innych spółek w postaci nieruchomości, przy czym podmioty, których udziały zamierzała nabyć Spółka oraz te które były właścicielami nieruchomości nie były powiązane ze Spółką i wchodziły w skład innej grupy kapitałowej (Grupa X),
‒ decyzja o dokonaniu Transakcji była podyktowana chęcią dalszego rozwoju oraz zwiększenia przychodów Spółki z prowadzonej działalności gospodarczej, m.in. poprzez rozpoczęcie świadczenia Usług back-office na rzecz spółek, których udziały zamierzała nabyć jak również wykorzystując w swojej działalności mające być przedmiotem Transakcji nieruchomości.
‒ Spółka poniosła w 2025 r. wydatki m.in. na obsługę prawną, doradztwo podatkowe i finansowe, a także na badanie due dilligence, związane z działaniami podjętymi w toku procesu zmierzającego do realizacji Transakcji, wydatki te zostały poniesione na etapie przygotowania Transakcji i miały na celu oszacowanie jej ekonomicznego oraz gospodarczego uzasadnienia,
‒ wydatki na doradztwo i badanie due diligence zostały poniesione w celu realizacji strategii biznesowej Spółki, która zakłada generowanie przychodów opodatkowanych VAT w dwóch obszarach:
a) bezpośrednie świadczenie odpłatnych usług wsparcia (back-office): intencją Spółki było objęcie nowo nabytych podmiotów centralnym systemem zarządzania, co skutkowałoby regularnym wystawianiem faktur VAT za usługi księgowe, prawne, IT i marketingowe. Koszty przygotowania transakcji były zatem niezbędnym nakładem inwestycyjnym umożliwiającym pozyskanie nowych „klientów” (spółek zależnych) dla działalności usługowej Spółki;
b) działalność operacyjna na mieniu: częścią transakcji było nabycie nieruchomości, które miały zostać włączone do cyklu deweloperskiego Spółki (budowa i sprzedaż lokali), co stanowi trzon jej działalności opodatkowanej VAT.
‒ w ramach planowanej Transakcji, Spółka - działając w ramach grupy kapitałowej do której należy - realizując przyjęty przez grupę plan rozszerzenia udziału grupy w rynku deweloperskim zamierzała celem rozwoju grupy i realizacji tegoż planu dokonać przejęcia podmiotów wchodzących w skład innej grupy kapitałowej oraz nabyć posiadane przez nich mienie (w szczególności nieruchomości), co miało służyć dalszej ekspansji grupy na rynku deweloperskim,
‒ z perspektywy Spółki Transakcja miała na celu rozszerzenie świadczonych przez Spółkę Usług back-office na rzecz podmiotów, których udziały zamierzała nabyć, co stanowić miało dodatkowe korzyści dla Spółki i pozwoliłoby Spółce na osiągnięcie dodatkowych przychodów,
‒ z perspektywy ekonomicznej i planistycznej, głównym motorem Transakcji było zwiększenie obrotu opodatkowanego z tytułu usług wsparcia oraz transakcji dotyczących nieruchomości, wydatki zostały poniesione z intencją ich wykorzystania do szeroko rozumianej działalności gospodarczej Spółki, która w całości podlega opodatkowaniu VAT,
‒ Spółka nie planowała wykorzystywać efektów prac do wykonywania czynności zwolnionych z VAT ani czynności pozostających poza zakresem tego podatku, innych niż te, które są naturalnym i pobocznym skutkiem posiadania statusu udziałowca,
‒ ostatecznie, z uwagi na nieznane wcześniej Spółce informacje, które ta otrzymała na krótko przed planowaną datą finalizacji Transakcji, Spółka zrezygnowała z Transakcji uznając ją za obarczoną zbyt dużym ryzykiem, a w konsekwencji nieopłacalną.
Państwa wątpliwości w zakresie podatku od towarów i usług (pytanie nr 3) dotyczą kwestii uznania, czy przysługuje Państwu prawo do odliczenia naliczonego podatku VAT od wydatków poniesionych w związku z planowaną Transakcją na obsługę prawną, doradztwo podatkowe i finansowe, a także na badanie due dilligence w sytuacji, gdy Transakcja nie doszła ostatecznie do skutku.
W odniesieniu do wątpliwości w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego od wydatków związanych z planowaną Transakcją , tj. poniesionych przez Państwa kosztów przeprowadzenia badania due diligence w obszarze prawnym, finansowym oraz podatkowym w zakresie spółek oraz gruntów objętych transakcją, ze wskazaniem oraz oceną ryzyk w tych obszarach, kosztów doradztwa finansowego obejmujące analizy ekonomiczne, kosztów doradztwa podatkowego w zakresie analizy skutków podatkowych planowanej Transakcji, kosztów obsługi prawnej dotyczącej analizy struktury planowanej Transakcji, kosztów obsługi prawnej w zakresie wsparcia w negocjacjach, czy kosztów obsługi prawnej i doradztwa finansowego w zakresie przygotowania oraz analizy projektów dokumentów transakcyjnych, poniesionych przed podjęciem decyzji o tym, że Transakcja nie dojdzie jednak do skutku, wskazać należy, że dla określenia, czy podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku niezwykle istotny jest charakter związku występującego między zakupami, a prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą. Istotna jest intencja nabycia – jeśli dany towar lub usługa ma służyć wykonywaniu czynności opodatkowanych wówczas – po spełnieniu wymienionych w art. 86 ustawy wymogów formalnych – odliczenie jest prawnie dozwolone, oczywiście jeżeli nie wyłączają go inne przepisy ustawy lub aktów wykonawczych. Przy czym związek dokonywanych zakupów z działalnością podatnika może mieć charakter bezpośredni lub pośredni.
O bezpośrednim związku dokonywanych zakupów z działalnością gospodarczą można mówić wówczas, gdy nabywane towary służą np. dalszej odsprzedaży – towary handlowe lub też nabywane towary i usługi są niezbędne do wytworzenia towarów lub usług, będących przedmiotem dostawy; bezpośrednio więc wiążą się z czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi przez podatnika.
O pośrednim związku dokonanych zakupów z działalnością podatnika można mówić wówczas, gdy zakup towarów i usług nie przyczynia się bezpośrednio do uzyskania przychodu przez podatnika, np. poprzez ich odsprzedaż, lecz poprzez wpływ na ogólne funkcjonowanie przedsiębiorstwa jako całości, przyczynia się do generowania przez dany podmiot obrotów. Aby jednak można było wskazać, że określone zakupy mają chociażby pośredni związek z działalnością, istnieć musi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy dokonanymi zakupami towarów i usług, a powstaniem obrotu.
W każdym więc przypadku należy dokonać oceny, czy intencją określonej czynności, z którą łączą się skutki podatkowo-prawne było wykonywanie czynności opodatkowanych. Z ogólnie przyjętej definicji „zamiaru” wynika, że jest to projekt, plan czy intencja zrealizowania czegoś. Istotą zamiaru są intencje jakie przyświecają dokonywanym czynnościom, jak i cel, który dany podmiot ma osiągnąć dokonując tych czynności.
W tym miejscu należy podkreślić, że Trybunał Sprawiedliwości UE wielokrotnie stwierdzał, iż prawo do odliczenia zostało wprowadzone, aby całkowicie uwolnić przedsiębiorcę od kosztów VAT zapłaconego lub podlegającego zapłacie w toku jego działalności gospodarczej. Wspólny system podatku od wartości dodanej konsekwentnie zapewnia, że każda działalność gospodarcza, niezależnie od jej celu i efektu, pod warunkiem że sama podlega VAT, jest opodatkowana w sposób całkowicie neutralny.
Potwierdzeniem powyżej przedstawionej linii orzecznictwa jest m. in. wyrok TSUE w sprawie C-268/83 D. A. Rompelman i E. A. Rompelman-Van, z którego to wynika, że regulacja dotycząca odliczenia ma za cel całkowicie odciążyć podmiot podlegający opodatkowaniu VAT od podatku od wartości dodanej, który jest winien zapłacić w związku ze swoją działalnością gospodarczą. Wspólny system wartości dodanej zapewnia, że obciążenie podatkiem VAT jest całkowicie neutralne wobec każdego przedsiębiorstwa, niezależnie od celów i wyników przedsiębiorstwa, pod warunkiem, że takie przedsiębiorstwo samo w sobie podlega opodatkowaniu VAT.
Na zasadę neutralności podatku od wartości dodanej powoływano się również w sprawach dotyczących przypadków, gdy z powodów niezależnych od podatnika, podatnik nigdy nie wykorzystał nabytych towarów i usług do prowadzenia działalności opodatkowanej, ale nabycie zostało dokonane z zamiarem takiego wykorzystania. Sytuacja tego rodzaju miała miejsce m.in. w przypadku spółki belgijskiej, która dokonała odliczenia podatku VAT związanego z robotami inwestycyjnymi przeprowadzonymi na nabytej przez firmę działce (sprawa Ghent Coal Terminal NV C-37/95). Trybunał Sprawiedliwości UE stwierdził, że w sytuacji kiedy nabycie towarów i usług zostało poczynione z zamiarem wykorzystania ich do działalności opodatkowanej, ale z powodów pozostających poza kontrolą podatnika nie wykorzystał on nabytych towarów i usług w prowadzeniu tej działalności, prawo do odliczenia zostaje zachowane.
Zatem podatnik jest uprawniony do odliczenia VAT naliczonego z tytułu towarów i usług nabytych w związku z pracami inwestycyjnymi wykonywanymi z przeznaczeniem ich na planowaną działalność gospodarczą podlegającą opodatkowaniu, a nabyte prawo do odliczenia pozostaje w mocy, jeśli w wyniku niezależnych od niego okoliczności podatnik nigdy nie wykorzystał nabytych towarów lub usług do transakcji podlegających opodatkowaniu. Zawsze jednak należy brać pod uwagę okoliczności towarzyszące temu zachowaniu, a w szczególności, czy były one konsekwencją zdarzeń od podatnika niezależnych, czy też – podejmowanych świadomie decyzji gospodarczych.
Powyższe potwierdzają również wyroki TSUE: z 17 października 2018 r. w sprawie C-249/17, w którym Trybunał stwierdził, że:
„(…) Powstałe już prawo do odliczenia trwa, nawet jeżeli planowana działalność gospodarcza nie została później zrealizowana, a co za tym idzie, nie zaowocowała transakcjami podlegającymi opodatkowaniu (wyrok z dnia 29 lutego 1996 r., INZO, C 110/94, EU:C:1996:67, pkt 20) lub podatnik nie mógł wykorzystać towarów lub usług uprawniających do odliczenia w ramach transakcji podlegających opodatkowaniu z uwagi na okoliczności niezależne od jego woli (wyroki: z dnia 8 czerwca 2000 r., Midland Bank, C 98/98, EU:C:2000:300, pkt 22; z dnia 15 stycznia 1998 r., Ghent Coal Terminal, C 37/95, EU:C:1998:1, pkt 20). Inna wykładnia byłaby sprzeczna z zasadą neutralności VAT w odniesieniu do obciążenia podatkowego przedsiębiorstwa. Przy traktowaniu pod względem podatkowym tej samej działalności inwestycyjnej mogłaby ona stworzyć nieuzasadnione różnice między przedsiębiorstwami już dokonującymi transakcji podlegających opodatkowaniu i innymi, które poprzez inwestycje zamierzają rozpocząć działalność będącą źródłem transakcji podlegających opodatkowaniu. (…)”
oraz z 6 października 2022 r. w sprawie C-293/21, w którym Trybunał wskazał:
„(…) Należy przypomnieć, że nabycie towaru lub usługi przez podatnika działającego w takim charakterze determinuje stosowanie systemu VAT i w konsekwencji mechanizmu odliczenia. Faktyczne lub zamierzone wykorzystanie towarów i usług wyznacza jedynie zakres wstępnego odliczenia, do którego podatnik jest uprawniony na mocy art. 168 dyrektywy VAT, oraz zakres ewentualnych korekt w późniejszych okresach, nie ma on jednak wpływu na powstanie prawa do odliczenia (wyrok z dnia 12 listopada 2020 r., ITH Comercial Timișoara, C-734/19, EU:C:2020:919, pkt 33 i przytoczone tam orzecznictwo). Trybunał orzekał również wielokrotnie, że powstałe już prawo do odliczenia co do zasady pozostaje nabyte, nawet jeśli planowana działalność gospodarcza nie została później zrealizowana, a co za tym idzie – nie doprowadziła do dokonania transakcji podlegających opodatkowaniu (wyroki: z dnia 29 lutego 1996 r., INZO, C-110/94, EU:C:1996:67, pkt 20; z dnia 17 października 2018 r., Ryanair, C-249/17, EU:C:2018:834, pkt 25), lub jeśli ze względu na okoliczności niezależne od jego woli podatnik nie mógł wykorzystać towarów i usług, które prowadziły do odliczenia w ramach transakcji podlegających opodatkowaniu (wyroki: z dnia 15 stycznia 1998 r., Ghent Coal Terminal, C-37/95, EU:C:1998:1, pkt 20; z dnia 17 października 2018 r., Ryanair, C-249/17, EU:C:2018:834, pkt 25; a także z dnia 12 listopada 2020 r., ITH Comercial Timişoara, C-734/19, EU:C:2020:919, pkt 34 i przytoczone tam orzecznictwo). (…)”.
Tym samym w sytuacji kiedy nabycie towarów i usług zostało poczynione z zamiarem wykorzystania ich do działalności opodatkowanej, ale z powodów pozostających poza kontrolą podatnika nie wykorzystał on nabytych towarów i usług w prowadzeniu tej działalności, prawo do odliczenia zostaje zachowane.
Zatem, warunkiem zachowania prawa do odliczenia podatku naliczonego będzie założenie, że:
‒ nabycie towarów i usług ma związek z działalnością opodatkowaną,
‒ zaniechanie inwestycji nastąpiło z przyczyn pozostających poza kontrolą podatnika.
Należy przy tym zaznaczyć, że zachowanie prawa do odliczenia podatku naliczonego ze względu na zaniechanie inwestycji, jako sytuacja wyjątkowa, wymaga każdorazowo wnikliwej analizy przedstawionego przez podatnika opisu sprawy, w szczególności w zakresie spełnienia ww. przesłanek warunkujących zachowanie tego prawa.
W analizowanej sprawie ponieśli Państwo wymienione we wniosku wydatki (koszty) związane z planowaną Transakcją, z intencją ich wykorzystania do szeroko rozumianej działalności gospodarczej Spółki, która w całości podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Głównym założeniem Transakcji było zwiększenie obrotu opodatkowanego Spółki z tytułu świadczenia usług wsparcia na rzecz spółek, których udziały planowali Państwo nabyć oraz wykorzystania w swojej działalności nieruchomości mających być przedmiotem Transakcji. Wydatki na doradztwo i badanie due diligence zostały poniesione w celu realizacji strategii biznesowej Spółki, która zakłada generowanie przychodów opodatkowanych VAT w dwóch obszarach: a) bezpośrednie świadczenie odpłatnych usług wsparcia (back-office), tj. objęcie nowo nabytych podmiotów centralnym systemem zarządzania, co skutkowałoby regularnym wystawianiem faktur VAT za usługi księgowe, prawne, IT i marketingowe i pozyskanie nowych „klientów” (nabytych spółek zależnych) dla działalności usługowej Spółki oraz b) działalność operacyjna na mieniu, bowiem częścią Transakcji miało być nabycie nieruchomości w celu włączenia ich do cyklu deweloperskiego Spółki (budowa i sprzedaż lokali), co stanowi trzon jej działalności opodatkowanej VAT.
Rezygnacja z Transakcji nastąpiła z przyczyn niezależnych od Spółki, a decyzja o odstąpieniu od jej realizacji była wymuszona obiektywnymi czynnikami zewnętrznymi, które ujawniły się dopiero na końcowym etapie procesu inwestycyjnego (w trakcie końcowych prac nad przygotowaniem umowy finalizującej Transakcję ). Z perspektywy Spółki, jako profesjonalnego uczestnika obrotu, kontynuowanie Transakcji w obliczu zidentyfikowanych ryzyk prawnych i ekonomicznych byłoby działaniem nieracjonalnym i sprzecznym z zasadami dbałości o interesy przedsiębiorstwa. Decyzja o rezygnacji była skutkiem wystąpienia zdarzeń niezależnych od woli i procesów decyzyjnych wewnątrz Spółki. Na fakt rezygnacji z Transakcji miały wpływ również względy biznesowe, ponieważ przedsięwzięcie opisane we wniosku okazało się nieopłacalne z perspektywy ekonomicznej, a sama Transakcja - w następstwie ujawnienia w trakcie końcowych prac nad przygotowaniem umowy finalizującej Transakcję okoliczności wcześniej Państwu nieznanych - stała się obarczona istotnym ryzykiem. Opisane okoliczności wpłynęły na negatywną zmianę oceny ekonomicznej zasadności Transakcji oraz poziomu ryzyka jej realizacji, co skutkowało podjęciem decyzji o odstąpieniu od Transakcji. Podjęcie takiej decyzji miało na celu zabezpieczenie źródła przychodów Spółki poprzez uniknięcie zaangażowania kapitału w projekty o wadliwej strukturze prawnej i ekonomicznej.
Powyższe okoliczności wskazują, że decyzję o braku finalizacji Transakcji podjęli Państwo na podstawie okoliczności niezależnych od Spółki i w momencie ponoszenia opisanych wydatków/kosztów Spółce nieznanych. W analizowanym przypadku finalizacja Transakcji byłaby nieracjonalna, skoro Spółka wskazała, że kontynuowanie Transakcji w obliczu zidentyfikowanych ryzyk prawnych i ekonomicznych byłoby działaniem sprzecznym z zasadami dbałości o interesy przedsiębiorstwa i nie byłoby poparte względami ekonomicznymi.
Podatnik jest uprawniony do odliczenia VAT naliczonego na towary i usługi nabyte w związku z pracami inwestycyjnymi wykonywanymi z przeznaczeniem ich na planowaną działalność gospodarczą podlegającą opodatkowaniu. Nabyte prawo do odliczenia pozostaje w mocy, nawet jeśli w wyniku niezależnych od niego okoliczności podatnik nigdy nie wykorzystał i nie wykorzysta nabytych towarów lub usług do transakcji podlegających opodatkowaniu. Zawsze jednak należy brać pod uwagę okoliczności towarzyszące temu zachowaniu, szczególnie to, czy było one konsekwencją zdarzeń od podatnika niezależnych, czy też - podejmowanych świadomie decyzji gospodarczych. Gdy podatnik nabył towary i usługi z zamiarem wykorzystania ich do działalności opodatkowanej, ale nie wykorzystał ich w prowadzeniu działalności z powodów pozostających poza jego kontrolą, prawo do odliczenia zostaje zachowane.
Zatem, mając na uwadze powołane przepisy prawa, przedstawione okoliczności sprawy, a także orzecznictwo TSUE, należy stwierdzić, że pomimo iż planowana Transakcja nie doszła ostatecznie do skutku – Spółka ma prawo – w świetle art. 86 ust. 1 ustawy - do odliczenia podatku naliczonego od wydatków poniesionych w związku z planowaną Transakcją na obsługę prawną, doradztwo podatkowe i finansowe, a także na badanie due dilligence. Powyższe wynika z faktu, że planowana Transakcja polegająca na nabyciu udziałów w kolejnych spółkach kapitałowych (z Grupy X), a także części mienia innych spółek z Grupy X w postaci nieruchomości, zdaniem Organu jest pośrednio związana z prowadzoną przez Państwa działalnością gospodarczą opodatkowaną podatkiem od towarów i usług. Na moment ponoszenia wydatków bowiem sam przedmiot Transakcji miał służyć czynnościom opodatkowanym, bowiem jak wskazała Spółka - wydatki na doradztwo i badanie due diligence zostały poniesione w celu realizacji strategii biznesowej Spółki, która zakłada generowanie przychodów opodatkowanych podatkiem VAT, z intencją ich wykorzystania do szeroko rozumianej działalności gospodarczej Spółki, która w całości podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, a decyzja o odstąpieniu od realizacji Transakcji nastąpiła z przyczyn niezależnych i nieznanych Spółce w chwili ponoszenia ww. wydatków.
Wobec powyższego Państwa stanowisko w zakresie podatku od towarów i usług (pytanie nr 3) uznaję za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Niniejsza interpretacja rozstrzyga wyłącznie w zakresie podatku od towarów i usług, którego dotyczy pytanie nr 3 we wniosku. W zakresie pytania nr 1 i 2 w podatku dochodowym od osób prawnych zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.
Zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem zdarzenia przyszłego. Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu sprawy. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty opis sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem sprawy podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, wydana interpretacja traci swą aktualność.
Jednocześnie podkreślam, że niniejsza interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu sprawy co oznacza, że w przypadku gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo