Interpretacja 0114-KDIP1-1.4012.326.2025.4.MKA

Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest:

• nieprawidłowe - w zakresie prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego od wydatków z tytułu zapłaty czynszu za lokal mieszkalny wykorzystywany zarówno na cele prywatne, jak i do działalności gospodarczej,
• prawidłowe - w zakresie prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktur dokumentujących nabycie energii, wody i internetu wykorzystywanych zarówno na cele prywatne, jak i do działalności gospodarczej prowadzonej w mieszkaniu.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

20 kwietnia 2025 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z tytułu wydatków poniesionych na utrzymanie i korzystanie z lokalu mieszkalnego wykorzystywanego zarówno na cele prywatne, jak i do działalności gospodarczej.

Uzupełnił go Pan pismem z 8 czerwca 2025 r. – w odpowiedzi na wezwanie.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawca jest wpisany na listę radców prawnych i prowadzi działalność gospodarczą w zakresie świadczenia pomocy prawnej, jednocześnie nie wykluczając szerszego spektrum prowadzenia działalności gospodarczej pozostającym z poszanowaniem dla przepisów powszechnie obowiązującego prawa oraz aktów podejmowanych przez samorząd radców prawnych - w szczególności przepisów ustawy o radcach prawnych, kodeksu etyki radcy prawnego oraz regulaminu wykonywania zawodu radcy prawnego.

Dochody uzyskane z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej są opodatkowane wg skali podatkowej zgodnie z art. 27 ust. 1 Ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: Ustawa o PIT).

Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą w lokalu mieszkalnym stanowiącym jego własność, w którym obecnie zamieszkuje. Lokal jest sfinansowany kredytem hipotecznym, który Wnioskodawca otrzymał przed rozpoczęciem prowadzenia działalności gospodarczej. Pomieszczenia, w których będzie prowadzona działalność gospodarcza, nie będą przeznaczone wyłącznie na wykorzystanie na cele działalności gospodarczej, stąd niemożliwe jest ustalenie dokładnej proporcji wykorzystania mieszkania na cele działalności gospodarczej w stosunku do powierzchni mieszkania (dalej: Proporcja).

Wnioskodawca zakłada, że szacunkowo Proporcja będzie wynosiła 50%. Pomieszczenia wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej to:

1) pomieszczenie, gdzie będzie znajdował się sprzęt biurowy wraz z aneksem kuchennym,

2) toaleta.

Pomieszczenia te stanowią 100 % powierzchni całego mieszkania. Biorąc pod uwagę, że ww. pomieszczenia nie mają wydzielonej części wyłącznie do prowadzenia działalności ani wyposażenia, które może być wykorzystywane wyłącznie na jej cele, oraz uwzględniając ich mieszany charakter wykorzystywania na cele prywatne, jak i cele działalności gospodarczej, w ocenie Wnioskodawcy, racjonalne jest ustalenie Proporcji na poziomie 50%.

Uzupełnienie opisu zdarzenia przyszłego

W odpowiedzi na pytania Organu wskazał Pan:

1) Czy w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej jest Pan/będzie zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku VAT (kiedy dokonał Pan/planuje dokonać ewentualnej rejestracji jako podatnik VAT czynny – proszę wskazać datę)?

Odpowiedź: W zakresie prowadzonej działalności gospodarczej jest Pan zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku VAT. Rejestracji dokonał Pan 3 czerwca 2024 r.

2) Czy z tytułu zapłaty czynszu otrzymuje Pan fakturę, a jeśli tak kto widnieje jako nabywca - Pan jako osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej (faktura bez NIP), czy Pan jako firma (faktura z danymi i z numerem NIP działalności gospodarczej).

Odpowiedź: Z tytułu zapłaty czynszu nie otrzymuje Pan faktury. Czynsz jest opłacany na podstawie zaliczkowych opłat miesięcznych.

3) Czy w momencie otrzymania ewentualnych faktur za czynsz i media będzie Pan podatnikiem podatku VAT niekorzystającym ze zwolnienia od podatku VAT?

Odpowiedź: Tak, usług prawniczych nie obejmuje zwolnienie podmiotowe, jaki i przedmiotowe.

4) Do jakich czynności w ramach prowadzonej działalności gospodarczej będzie Pan wykorzystywał mieszkanie?

• opodatkowanych podatkiem od towarów i usług,
• zwolnionych z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Odpowiedź: Opodatkowanych podatkiem od towarów i usług

5) Czy jest Pan w stanie obiektywnie określić, w jakim zakresie nabyte poszczególne media i czynsz są/będą wykorzystywane do celów prowadzonej działalności gospodarczej opodatkowanej podatkiem VAT – jak będzie Pan to wyliczał i na podstawie jakich kryteriów będzie Pan przyporządkowywał poniesione koszty mediów czy koszty czynszu do działalności gospodarczej?

Odpowiedź: Nie jest Pan w stanie, dlatego też w wniosku wskazał Pan, że wydatki na utrzymanie i korzystanie z lokalu mieszkalnego będą podlegały odliczeniu VAT, po przeliczeniu zgodnie z Proporcją.

6) Czy zarejestrował Pan siedzibę działalności gospodarczej w tym lokalu mieszkalnym?

Odpowiedź: Tak.

7) Czy otrzymał Pan/otrzymuje faktury od dostawców poszczególnych mediów m.in. energii, wody, „innych mediów” (jakich), a jeśli tak, to kto widnieje na nich jako nabywca – Pan jako osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej (faktura bez NIP), czy Pan jako firma (faktura z danymi i z numerem NIP działalności gospodarczej)?

Odpowiedź: Na fakturach od dostawców widnieje jako nabywca ja jako osoba fizyczna (faktura bez NIP).

8) Czy w mieszkaniu przyjmuje/będzie Pan przyjmował potencjalnych klientów zainteresowanych Pana usługami w zakresie świadczenia pomocy prawnej?

Odpowiedź: Tak, w ramach spotkań online za pomocą komunikatorów internetowych.

9) W jakich sytuacjach i w jakim zakresie mieszkanie jest/będzie przez Pana wykorzystywane na cele niezwiązane z prowadzoną działalnością gospodarczą/cele prywatne (osobiste)?

Odpowiedź: Lokal jest wykorzystywany do celów mieszkalnych, odpoczynku, spożywania posiłków, spania.

10) Skonkretyzował Pan przedmiot wniosku tj. wskazał jakich „innych mediów” dotyczy Pana zapytanie, należy je konkretnie wymienić i jednocześnie w odniesieniu do tych mediów wskazać analogicznie informacje zawarte w pkt 9 wezwania.

Odpowiedź: Opłaty za Internet. Na fakturach od dostawy widnieje jako nabywca Pan jako osoba fizyczna (faktura bez NIP).

Pytanie w zakresie podatku od towarów i usług

Czy poniesione wydatki na utrzymanie i korzystanie z lokalu mieszkalnego (m.in. czynsz, energia, woda, inne media) przeliczone zgodnie z Proporcją będą podlegały odliczeniu VAT w ramach prowadzonej działalności gospodarczej?

Pana stanowisko w sprawie podatku od towarów i usług

W ocenie Wnioskodawcy wydatki na utrzymanie i korzystanie z lokalu mieszkalnego (m.in. czynsz, energia, woda, inne media) przeliczone zgodnie z Proporcją będą podlegały odliczeniu VAT w ramach prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej: Ustawa o VAT) przedsiębiorca ma prawo obniżyć kwotę podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej. To oznacza, że skoro Wnioskodawca wykorzystuje lokal mieszkalny zarówno w celach prywatnych, jak i firmowych, to musi określić udział procentowy, w jakim nieruchomość jest wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej. Zgodnie z ustaloną Proporcją, Wnioskodawcy przysługuje prawo do odliczenia:

• podatku naliczonego od wydatków inwestycyjnych dotyczących tej nieruchomości,
• czynszu,
• mediów wykorzystywanych w tym lokalu (woda, energia elektryczna).

Wnioskodawca może więc przemnożyć podatek VAT wynikający ze wskazanych wyżej wydatków przez wartość Proporcji. Wynik tego działania pozwoli na ustalenie w jakiej wysokości przysługuje Wnioskodawcy prawo do odliczenia podatku VAT w związku z ponoszonymi wydatkami na utrzymanie lokalu mieszkalnego.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest:

• nieprawidłowe - w zakresie prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego od wydatków z tytułu zapłaty czynszu za lokal mieszkalny wykorzystywany zarówno na cele prywatne, jak i do działalności gospodarczej,
• prawidłowe - w zakresie prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktur dokumentujących nabycie energii, wody i internetu wykorzystywanych zarówno na cele prywatne, jak i do działalności gospodarczej prowadzonej w mieszkaniu.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

W myśl art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:

Z treści cytowanych wyżej przepisów wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi.

Przedstawiona powyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z usługami i towarami, które nie są wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.

Należy zauważyć, że formułując w art. 86 ust. 1 ustawy warunek związku ze sprzedażą opodatkowaną, ustawodawca nie uzależnia prawa do odliczenia od związku zakupu z obecnie wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Wystarczającym jest, że z okoliczności towarzyszących nabyciu towarów lub usług przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej wynika, że zakupy te dokonane są w celu ich wykorzystania w ramach jego działalności opodatkowanej.

Zaznaczyć jednak należy, że ustawodawca nie zobowiązuje w żaden sposób podatnika, któremu przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego do jego odliczenia. Jest to elementarne prawo podatnika i od niego samego zależy, czy z niego skorzysta, czy też nie.

Na zakres prawa do odliczenia w sposób bezpośredni wpływa również pojmowanie statusu danego podmiotu jako podatnika podatku od towarów i usług, wykonującego czynności opodatkowane. Tylko podatnik, w rozumieniu art. 15 ustawy, ma prawo do odliczenia podatku naliczonego. Co do zasady status podatnika związany jest z prowadzeniem przez dany podmiot działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy.

Stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy:

Według art. 15 ust. 2 ustawy:

Wobec tego należy stwierdzić, że za podatnika VAT będzie uznany tylko taki podmiot, który dokonuje czynności zmierzających do wykorzystania nabytych towarów i usług do celów opodatkowanej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.

Ponadto, ustawodawca stworzył podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy:

W myśl art. 88 ust. 4 ustawy:

Zgodnie z powyższą regulacją, z prawa do odliczenia podatku skorzystać mogą wyłącznie podatnicy, którzy są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni.

Wyrażoną w cytowanym powyżej art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług generalną zasadę uprawniającą do odliczenia podatku naliczonego, uzupełniają regulacje zawarte w art. 90 ustawy.

Zgodnie z art. 90 ust. 1 ustawy:

Odliczyć można w całości podatek naliczony, który jest związany z transakcjami opodatkowanymi podatnika. Wskazana zasada wyłącza tym samym możliwość dokonywania odliczeń podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są w ogóle wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku oraz niepodlegających temu podatkowi. Jednocześnie z zasady tej wynika, że odliczenie podatku naliczonego może być częściowe, tzn. w tej części, w jakiej dane towary lub usługi, z którymi związany jest podatek naliczony, są wykorzystywane do realizacji czynności opodatkowanych, z pominięciem tej części podatku od tych towarów i usług, w jakiej towary te (usługi) są wykorzystywane do wykonywania czynności zwolnionych od podatku lub niepodlegających temu podatkowi.

Ustawa o podatku od towarów i usług ustanawia zasadę tzw. niezwłocznego odliczenia podatku naliczonego. Zasada ta wyraża się tym, że podatnik, aby skorzystać z prawa do odliczenia podatku naliczonego nie musi czekać aż nabyty towar lub usługa zostaną odsprzedane lub efektywnie wykorzystane na potrzeby działalności opodatkowanej.

Istotna jest intencja nabycia – jeśli dany towar (usługa) ma służyć wykonywaniu czynności opodatkowanych wówczas, po spełnieniu wymienionych w art. 86 ww. ustawy wymogów formalnych, odliczenie jest prawnie dozwolone, oczywiście jeżeli nie wyłączają go inne przepisy ustawy lub aktów wykonawczych.

Z opisu sprawy wynika, że:

• prowadzi Pan działalność gospodarczą w zakresie świadczenia pomocy prawnej we własnym lokalu mieszkalnym, w którym obecnie Pan zamieszkuje;
• w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej od 3 czerwca 2024 r. jest Pan zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku VAT;
• w ramach prowadzonej działalności gospodarczej mieszkanie jest wykorzystywane do czynności opodatkowanych;
• pomieszczenia, w których będzie prowadzona działalność gospodarcza, nie będą przeznaczone wyłącznie na wykorzystanie na cele działalności gospodarczej. Wskazał Pan, że niemożliwe jest ustalenie dokładnej proporcji wykorzystania mieszkania na cele działalności gospodarczej w stosunku do powierzchni mieszkania. Zakłada Pan, że szacunkowo Proporcja będzie wynosiła 50%;
• w mieszkaniu w ramach spotkań online za pomocą komunikatorów internetowych będzie przyjmował Pan potencjalnych klientów;

W rozpatrywanej sprawie wątpliwości Pana dotyczą prawa do odliczenia podatku naliczonego z tytułu poniesionych wydatków na utrzymanie i korzystanie z lokalu mieszkalnego (m.in. czynsz, energia, woda, internet) wykorzystywanego na cele prywatne i na cele działalności gospodarczej.

Aby podatnik mógł dokonać chociażby częściowego odliczenia podatku VAT powinien posiadać fakturę zakupu, z której jasno będzie wynikało, że to właśnie on jest nabywcą towaru lub usługi. W przypadku gdy podatnik prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą na fakturze powinno znaleźć się jego imię i nazwisko, adres oraz numer NIP. Ponadto dokument powinien zawierać wszystkie niezbędne dane wymagane ustawą.

Na podstawie art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy:

Jak stanowi art. 106e ust. 1 ustawy, faktura powinna zawierać:

Z ww. uregulowań wynika, że podatnik dokonujący sprzedaży na rzecz innego podatnika lub też otrzymujący od innego podatnika zaliczki na poczet przyszłej sprzedaży – ma obowiązek wystawienia faktury dokumentującej tę sprzedaż. Wystawiona faktura powinna m.in. jednoznacznie określać imiona i nazwiska lub nazwy podatnika (sprzedawcy) i podatnika (nabywcy), ich adresy oraz numery NIP. Faktura powinna zawierać dane nabywcy towaru lub usługi i tym samym dokumentować rzeczywiste zdarzenia gospodarcze, a jako wystawca i nabywca powinni widnieć faktyczni uczestnicy transakcji. Każdorazowo należy ustalić więc nabywcę towaru lub usługi, który powinien wynikać z zawartej umowy. Wskazania wymaga, że to nabywca podaje swoje dane sprzedawcy aktualne dla danej transakcji.

Faktury są dokumentem o charakterze sformalizowanym. Zatem, co do zasady, faktury muszą być wystawione zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Prawidłowość materialnoprawna faktury zachodzi, jeżeli odzwierciedla ona prawdziwe zdarzenie gospodarcze. Oznacza to, że nie można uznać za prawidłową fakturę, gdy sprzecznie z jej treścią wskazuje ona zdarzenie gospodarcze, które w ogóle nie zaistniało bądź zaistniało w innych rozmiarach albo między innymi podmiotami. Faktura potwierdza zaistniałe zdarzenia gospodarcze, a jej elementy formalne wymagane przez art. 106e ust. 1 ustawy mają wyłącznie znaczenie dowodowe. Jedynie braki merytoryczne faktury mogą wywołać skutek materialny w postaci zmian w przedmiocie lub podstawie opodatkowania, a także doprowadzić do niewłaściwego określenia wysokości podatku.

Podkreślenia wymaga, że celem faktury jest przede wszystkim udokumentowanie rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych, zarówno pod względem przedmiotu transakcji, jak i podmiotów biorących w niej udział. Zatem to na stronach transakcji spoczywa odpowiedzialność za podanie prawidłowych danych kontrahentowi. Dane te posiadają szczególne znaczenie w przypadku nabywania przez podatnika VAT towarów i usług dla celów działalności gospodarczej, która wymaga konieczności wykazania związku z czynnościami opodatkowanymi. Zatem to podatnik zobowiązany jest udowodnić (posiadać wystarczający dowód) na występowanie związku nabytych towarów i usług z działalnością gospodarczą.

Z powyższego wynika, że o prawidłowości faktur wystawianych i otrzymywanych przez podatników powinny decydować przede wszystkim ustalenia, czy dokumenty te potwierdzają rzeczywiste transakcje handlowe. A zatem jeżeli w fakturach dokumentujących transakcje występują, tzw. wadliwości mniejszej wagi, należy uznać, że nie ma podstawy do kwestionowania faktur, w tym prawa do odliczenia podatku naliczonego, wyłącznie z powodu braków mających charakter tzw. wadliwości mniejszej wagi. Są to tego rodzaju wadliwości, które, co prawda, powodują, że faktura nie odpowiada wymogom określonym w przepisach, jednakże same w sobie nie wpływają na przedmiot i podstawę opodatkowania.

Zauważenia wymaga, że chociaż faktura powinna zawierać dane dotyczące nabywcy wymienione w art. 106e ustawy, to jednak niewskazanie niektórych z tych informacji nie wyklucza możliwości jego identyfikacji na podstawie pozostałych danych zawartych na fakturze. Brak NIP-u nabywcy przy jednoczesnym prawidłowym wskazaniu pozostałych danych podmiotu będącego nabywcą jest wadą techniczną, niewyłączającą możliwości zweryfikowania dokonania zdarzenia gospodarczego i prawidłowego określenia nabywcy towaru, a jednocześnie pozostającą bez znaczenia dla wysokości zobowiązania podatkowego.

Jak wskazano na wstępie, odliczyć można podatek naliczony, który jest związany z transakcjami opodatkowanymi podatnika. Odliczenie podatku naliczonego może być też częściowe, tzn. w tej części, w jakiej dane towary lub usługi, z którymi związany jest podatek naliczony są wykorzystywane do realizacji czynności opodatkowanych, z pominięciem tej części podatku od towarów i usług, w jakiej towary te (usługi) są wykorzystywane do czynności zwolnionych od podatku lub niepodlegających temu podatkowi.

Z uwagi na treść cytowanych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług należy zauważyć, że obowiązkiem podatnika jest przypisanie konkretnych wydatków do określonego rodzaju czynności, z którymi wydatki te są związane. Podatnik ma zatem obowiązek odrębnego określenia, z jakim rodzajem działalności będzie związany podatek wynikający z otrzymanych faktur zakupu, czyli dokonania tzw. alokacji podatku do czynności opodatkowanych i czynności niegenerujących podatku należnego.

Zgodnie z treścią art. 178 lit. a) dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 z 11 grudnia 2006 r. s. 1 ze zm.), zwanej dalej „dyrektywą 2006/112/WE”:

Zatem, na gruncie podatku od towarów i usług istotne jest posiadanie faktur dokumentujących nabycie towarów i usług. Faktury te są bowiem dokumentami źródłowymi potwierdzającymi rzeczywiste transakcje gospodarcze, na podstawie których podatnik podatku VAT odlicza podatek naliczony.

Jednocześnie trzeba mieć na względzie, że obowiązujące przepisy prawa nie dopuszczają możliwości zastąpienia faktury innym dokumentem. Krajowe przepisy ustawy o VAT nie wskazują bowiem na inny dokument, który mógłby pełnić rolę faktury.

Trzeba również mieć na uwadze, że faktura dokumentująca dokonanie dostawy towarów/świadczenia usług pełni funkcję kontrolną (umożliwia bowiem administracji podatkowej realizację czynności kontrolnych i weryfikację poprawności zadeklarowanej przez podatnika sprzedaży), ale z perspektywy podatnika najistotniejszą funkcją faktury jest zapewnienie neutralności opodatkowania poprzez umożliwienie odliczenia podatku naliczonego na poprzednim etapie obrotu od podatku należnego. Faktura jest niejako „nośnikiem” podatku naliczonego, w związku z czym zasadniczo realizacja prawa do odliczenia podatku naliczonego nie może obyć się bez faktury. Wynika to wprost z treści cyt. wyżej art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy.

W konsekwencji podatnik może dokonać odliczenia podatku naliczonego w oparciu o posiadane faktury. Prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony związane jest z otrzymaniem przez podatnika faktury, w której określana jest kwota podatku naliczonego. Podatnik jest zobowiązany posiadać fakturę jako warunek niezbędny do realizacji przysługującego prawa do odliczenia podatku naliczonego. O ile bowiem prawo to powstaje w związku z dokonaniem określonych czynności wywołujących skutek w zakresie podatku od towarów i usług, to realizacja tego prawa następuje tylko w wyniku dysponowania przez podatnika fakturą potwierdzającą zakup przez niego towarów lub usług.

Na uwarunkowanie prawa do odliczenia podatku naliczonego od posiadania faktury wskazuje w orzeczeniach Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W wyroku z 14 lipca 1988 r. w sprawach połączonych C-123/87 i C-330/87 TSUE stwierdził, że aby być uprawnionym do odliczenia podatku od wartości dodanej podatnik musi posiadać fakturę sporządzoną zgodnie z art. 22(3) VI Dyrektywy. Zgodnie z tym przepisem faktura musi wyraźnie określać kwotę bez VAT oraz odpowiadający jej podatek VAT w podziale na poszczególne stawki, a także wszelkie zwolnienia, zaś Państwa Członkowskie ustalą kryteria ustalenia, czy dany dokument stanowi fakturę. Podobnie w wyroku z 13 grudnia 1989 r. w sprawie C-342/87 Trybunał uznał, że w celu skorzystania z prawa do odliczeń podatnik musi posiadać fakturę. Wskazanie kwoty podatku od towarów i usług jest elementem faktury, od którego zależy skorzystanie z prawa do odliczenia.

Zatem podstawę do dokonania odliczenia podatku naliczonego może stanowić wyłącznie faktura odzwierciedlająca faktyczne zdarzenie gospodarcze w aspekcie podmiotowym, przedmiotowym oraz ilościowym. Tym samym faktura musi potwierdzać, że w rzeczywistości doszło do dostawy towarów lub świadczenia usług pomiędzy konkretnymi podmiotami, w zakresie ściśle określonego towaru lub usługi oraz w zakresie ilości danego towaru lub usługi. Niezgodność któregokolwiek z tych aspektów eliminuje możliwość odliczenia podatku naliczonego, zawartego w fakturze, która nie odzwierciedla rzeczywistego zdarzenia gospodarczego.

W opisie sprawy wskazał Pan, że:

• z tytułu zapłaty czynszu nie otrzymuje Pan faktur, czynsz jest opłacany na podstawie zaliczkowych opłat miesięcznych;
• na fakturach od dostawców widnieje Pan jako osoba fizyczna (faktura bez NIP), jako nabywca;
• wskazał Pan, że nie jest w stanie określić w jakim zakresie nabyte poszczególne media i czynsz są/będą wykorzystywane do celów prowadzonej działalności gospodarczej opodatkowanej podatkiem VAT i jak będzie Pan to wyliczał. Zakłada Pan, że wydatki na utrzymanie i korzystanie z lokalu mieszkalnego będą podlegały odliczeniu VAT, po przeliczeniu zgodnie z Proporcją, która szacunkowo będzie wynosiła 50%.

Analiza przedstawionego opisu sprawy oraz treści powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że z tytułu zapłaty czynszu za lokal mieszkalny wykorzystywany zarówno na cele prywatne, jak i w prowadzonej działalności należy stwierdzić, że nie będzie Panu w ogóle przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego, bowiem jak sam Pan wskazał, czynsz nie jest dokumentowany fakturami.

Zatem, pomimo, że lokal mieszkalny będzie przez Pana wykorzystywany zarówno do czynności opodatkowanych, jak i niezwiązanych z działalnością nie zostanie spełniony jeden z wymogów umożliwiających odliczenie podatku naliczonego. Nie będzie Pan bowiem w posiadaniu faktur, które dokumentują zapłatę czynszu.

Tym samym pomimo tego, że jest Pan podatnikiem podatku VAT i prowadzi Pan opodatkowaną tym podatkiem działalność gospodarczą, to z okoliczności sprawy wynika, że nie będzie Pan w posiadaniu faktur za czynsz. Jak wyżej wskazałem, faktura stanowi dla nabywcy towaru i usługi podstawę do odliczenia podatku naliczonego, zgodnie z art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy, ponieważ podatkiem naliczonym jest kwota podatku wynikająca z tej faktury.

Pana stanowisko w tej części uznaję za nieprawidłowe.

Natomiast, będzie Panu przysługiwało prawo do odliczenia części podatku naliczonego z faktur dokumentujących nabycie energii, wody i zakup internetu według wskazanej proporcji.

Jak wskazano na wstępie, odliczyć można podatek naliczony, który jest związany z transakcjami opodatkowanymi podatnika. Wskazana zasada wyłącza tym samym możliwość dokonywania odliczeń podatku naliczonego związanego z towarami i usługami wykorzystywanymi do czynności zwolnionych od podatku oraz niepodlegających temu podatkowi. Jednocześnie z zasady tej wynika, że odliczenie podatku naliczonego może być częściowe, tzn. w tej części, w jakiej dane towary lub usługi, z którymi związany jest podatek naliczony są wykorzystywane do realizacji czynności opodatkowanych, z pominięciem tej części podatku od towarów i usług, w jakiej towary te (usługi) są wykorzystywane do czynności zwolnionych od podatku lub niepodlegających temu podatkowi.

Z uwagi na treść cytowanych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług należy zauważyć, że obowiązkiem podatnika jest przypisanie konkretnych wydatków do określonego rodzaju czynności, z którymi wydatki te są związane. Podatnik ma zatem obowiązek odrębnego określenia, z jakim rodzajem działalności będzie związany podatek wynikający z otrzymanych faktur zakupu, czyli dokonania tzw. alokacji podatku do czynności opodatkowanych i czynności niegenerujących podatku należnego.

Analiza przedstawionego opisu sprawy oraz treści powołanych przepisów prowadzi do stwierdzenia, że przysługuje Panu prawo do odliczenia części podatku naliczonego z faktur dokumentujących zakup energii, wody i internetu. Prawo to przysługuje ponieważ jest Pan zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług niekorzystającym ze zwolnienia od podatku VAT i będzie Pan w posiadaniu faktur wystawionych na Pana jako osobę fizyczną potwierdzających nabycie tych świadczeń. Ponadto wskazał Pan, że wydatki na utrzymanie i korzystanie z lokalu mieszkalnego, który wykorzystywany jest w części dla celów działalności gospodarczej podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług będą ustalane na podstawie proporcji.

Jednocześnie należy podkreślić, że przysługuje Panu prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących zakup ww. świadczeń (energii, wody i internetu) wyłącznie w tej części w jakiej towary i usługi te są wykorzystywane przez Pana do prowadzenia działalności gospodarczej opodatkowanej podatkiem VAT. Ponadto prawo to przysługuje pod warunkiem niezaistnienia przesłanek negatywnych wymienionych w art. 88 ustawy. Natomiast w tej części w jakiej wykorzystuje Pan energię, wodę i internet do celów prywatnych - prawo do odliczenia podatku naliczonego nie przysługuje.

Końcowo należy podkreślić, że to Wnioskodawca zobowiązany jest do wyodrębnienia takiej części podatku naliczonego, którą można przypisać realizowanym w ramach działalności gospodarczej czynnościom opodatkowanym. W związku z tym, że ani przepisy ustawy, ani przepisy wykonawcze do ustawy nie zawierają zapisu dotyczącego sposobu podziału podatku naliczonego można przyjąć różne kryteria. Warto nadmienić, że zastosowane przez Wnioskodawcę metody czy też sposoby, na podstawie których dokona on wydzielenia odpowiedniej kwoty podatku naliczonego, muszą odpowiadać wartościom faktycznym i rzeczywistym. Ciężar rzetelnego rozdziału wydatków dotyczących wykorzystania nabytych towarów i usług dla potrzeb działalności gospodarczej (tu w zakresie pomocy prawnej) i części wykorzystanej do celów prywatnych (mieszkalnych) spoczywa zawsze na podatniku.

Ocena prawidłowości Pana postępowania w kwestii zastosowania odpowiedniego klucza podziału może być dokonana wyłącznie przez właściwy organ podatkowy w toku kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej. Postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej, opiera się jedynie na przedstawionym we wniosku opisie, a nie na zebranym w sprawie materiale dowodowym. Organ wydający interpretację nie przeprowadza postępowania dowodowego i nie ma kompetencji do wskazania odpowiedniego klucza alokacji.

Tym samym Pana stanowisko w tej części jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Jednocześnie wskazuję, że interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze zdarzeniem przyszłym podanym przez Pana w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.