Spółka A. sp. z o.o., będąca czynnym podatnikiem VAT, nabyła w lutym 2023 roku nieruchomość od osoby fizycznej, która nie podlegała VAT. Nieruchomość była zabudowana budynkiem mieszkalnym i gospodarczym, a w momencie zakupu nie była zasiedlona. Spółka poniosła znaczne wydatki inwestycyjne na remont, przekraczające 30% wartości początkowej budynku mieszkalnego, i w trakcie tych prac odliczała VAT od tych wydatków, ponieważ nie było jeszcze przesądzonego sposobu wykorzystania nieruchomości.…
Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług w zakresie:
‒ prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego od wydatków inwestycyjnych poniesionych na nieruchomość w okresie od lutego 2023 r. do sierpnia 2024 r. – jest prawidłowe,
‒ obowiązku dokonania korekty podatku VAT naliczonego w związku ze zmianą przeznaczenia nieruchomości na czynności zwolnione od podatku VAT – jest prawidłowe,
‒ uznania, że dostawa budynku mieszkalnego nie korzysta ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy oraz art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy – jest prawidłowe,
‒ uznania, że dostawa budynku gospodarczego nie korzysta ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy – jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
21 stycznia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 20 stycznia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy:
‒ prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego od wydatków inwestycyjnych poniesionych na nieruchomość w okresie od lutego 2023 r. do sierpnia 2024 r.,
‒ obowiązku dokonania korekty podatku VAT naliczonego w związku ze zmianą przeznaczenia nieruchomości na czynności zwolnione od podatku VAT,
‒ ustalenia, czy dostawa nieruchomości korzysta ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy lub art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy,
‒ ustalenia stawek podatku VAT dla dostawy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, budynku gospodarczego oraz gruntu, na którym posadowione są budynki.
Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego
Spółka A. sp. z o.o. („Wnioskodawca”, „Spółka”) jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Od dnia 1 stycznia 2024 r. Spółka jest opodatkowana ryczałtem od dochodów spółek (tzw. estoński CIT).
28 lutego 2023 r. Spółka nabyła od osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej nieruchomość gruntową o powierzchni 1.728 m², położoną w miejscowości A. przy ul. A1, zabudowaną dwukondygnacyjnym budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym o powierzchni użytkowej 321,08 m² (w tym garaż o powierzchni 40,98 m²) oraz budynkiem gospodarczym (niemieszkalnym). Transakcja nabycia nie podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT (sprzedawca nie był podatnikiem VAT), w związku z czym Spółce nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT od ceny nabycia; Spółka uiściła podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC). Cena nabycia nieruchomości wyniosła 2.430.000 zł. W momencie nabycia nieruchomość nie była zasiedlona ani użytkowana.
Po nabyciu nieruchomości Spółka przystąpiła do realizacji prac remontowo-adaptacyjnych, ponosząc wydatki inwestycyjne zwiększające wartość początkową budynku w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym. W 2023 r. wartość nakładów inwestycyjnych wyniosła 243.363,06 zł, natomiast w 2024 r. – 734.475,33 zł. Łączna wartość nakładów poniesionych w latach 2023-2024 wyniosła 977.838,39 zł, co przekroczyło 30% wartości początkowej budynku mieszkalnego.
W okresie ponoszenia nakładów inwestycyjnych, tj. od lutego 2023 r. do sierpnia 2024 r., nie został ostatecznie ani formalnie przesądzony sposób wykorzystania nieruchomości po zakończeniu prac inwestycyjnych. W szczególności w tym okresie nie była zawarta żadna umowa najmu ani inna umowa określająca docelowe przeznaczenie nieruchomości. Spółka analizowała różne możliwe scenariusze jej komercyjnego wykorzystania, w tym ewentualne odpłatne zbycie nieruchomości lub inne formy jej wykorzystania w ramach działalności opodatkowanej podatkiem VAT. Na etapie przygotowywania nieruchomości rozważano również możliwość wynajęcia jedynie części nieruchomości na cele mieszkaniowe, przy jednoczesnym innym sposobie zagospodarowania pozostałej części.
W związku z powyższą niepewnością co do docelowego przeznaczenia nieruchomości oraz przyjmując, że ponoszone wydatki inwestycyjne mogą pozostawać w związku z działalnością opodatkowaną podatkiem VAT, Spółka w okresie od lutego 2023 r. do sierpnia 2024 r. dokonywała odliczeń podatku VAT naliczonego od faktur dokumentujących nakłady inwestycyjne dotyczące tej nieruchomości. Łączna kwota podatku VAT odliczonego w tym okresie wyniosła 171.858,31 zł. Zawarcie 2 września 2024 r. umowy najmu nieruchomości na cele mieszkaniowe jednoznacznie przesądziło o jej faktycznym i wyłącznym przeznaczeniu do wykonywania czynności zwolnionych z podatku VAT, tj. usług najmu nieruchomości o charakterze mieszkalnym na cele mieszkaniowe w rozumieniu art. 43 ust. 1 pkt 36 u.p.t.u. Od tego momentu nieruchomość jest wykorzystywana wyłącznie do działalności zwolnionej z VAT. Po dniu 2 września 2024 r. Spółka ponosiła również wydatki związane z bieżącym funkcjonowaniem oraz wyposażeniem budynku (m.in. zakup klimatyzatorów). W stosunku do tych wydatków Spółka nie dokonywała odliczenia podatku VAT.
Najemcą nieruchomości jest Pan A.A., będący głównym udziałowcem oraz Prezesem Zarządu Spółki. Z treści umowy wynika, że nieruchomość została oddana wyłącznie do celów mieszkaniowych, a ewentualna zmiana jej przeznaczenia wymaga uprzedniej zgody Spółki. Wysokość czynszu została ustalona na warunkach rynkowych, co zostało potwierdzone w opinii rzeczoznawcy majątkowego z dnia 14 października 2024 r.
Oddanie nieruchomości do używania najemcy na podstawie umowy najmu z 2 września 2024 r. stanowiło pierwsze oddanie budynku do używania po poniesieniu nakładów inwestycyjnych przekraczających 30% wartości początkowej. Po zawarciu umowy najmu Spółka zaprzestała dokonywania odliczeń podatku VAT od wydatków związanych z nieruchomością, uznając je za związane wyłącznie z działalnością zwolnioną z VAT.
Po dokonaniu powyższej kwalifikacji Spółka powzięła wątpliwość co do prawidłowości dokonanych uprzednio odliczeń podatku VAT naliczonego od nakładów inwestycyjnych poniesionych w okresie od lutego 2023 r. do sierpnia 2024 r., w zakresie w jakim – w świetle ostatecznego sposobu wykorzystania nieruchomości – wydatki te dotyczą czynności zwolnionych z VAT. W konsekwencji Spółka rozważa dokonanie korekty rozliczeń podatku VAT w odniesieniu do podatku naliczonego odliczonego w tym okresie, celem doprowadzenia rozliczeń do stanu zgodnego z przepisami u.p.t.u., w szczególności z uwzględnieniem mechanizmu korekty przewidzianego w art. 91 u.p.t.u.
Spółka planuje sprzedać przedmiotową nieruchomość dotychczasowemu najemcy, tj. Panu A.A. za cenę 3.738.000 zł, odpowiadającą wartości rynkowej określonej w operacie szacunkowym z 9 października 2024 r. Pan A.A. oraz jego małżonka B.B. uzyskali w listopadzie 2025 r. wymaganą zgodę Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (nr (…)) na nabycie nieruchomości.
Pytania w zakresie podatku od towarów i usług
1. Czy prawidłowe jest stanowisko Wnioskodawcy, że w okresie ponoszenia nakładów inwestycyjnych na nieruchomość, tj. w okresie od lutego 2023 r. do sierpnia 2024 r., Wnioskodawcy przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego od wydatków inwestycyjnych, o których mowa w stanie faktycznym, na podstawie art. 86 ust. 1 u.p.t.u., z uwagi na brak ostatecznie i formalnie przesądzonego sposobu wykorzystania nieruchomości oraz istnienie realnej możliwości jej wykorzystania do czynności opodatkowanych podatkiem VAT?
2. Czy prawidłowe jest stanowisko Wnioskodawcy, że w związku ze zmianą przeznaczenia nieruchomości na czynności zwolnione od podatku VAT, o której mowa w art. 43 ust. 1 pkt 36 u.p.t.u., na skutek zawarcia umowy najmu nieruchomości na cele mieszkaniowe w dniu 2 września 2024 r., korekta podatku VAT naliczonego odliczonego w okresie od lutego 2023 r. do sierpnia 2024 r. powinna zostać dokonana na podstawie art. 91 u.p.t.u., a w przypadku dokonania sprzedaży nieruchomości w okresie korekty – jednorazowo, w deklaracji podatkowej za okres rozliczeniowy, w którym nastąpi sprzedaż, zgodnie z art. 91 ust. 4-6 u.p.t.u., bez obowiązku dokonywania korekt rozliczeń za okresy historyczne w trybie korekty błędu?
3. Czy prawidłowe jest stanowisko Wnioskodawcy, że pierwsze zasiedlenie budynku nastąpiło w związku z oddaniem nieruchomości do używania najemcy na podstawie umowy najmu z 2 września 2024 r., a w konsekwencji, w przypadku gdy dostawa nieruchomości nastąpi przed upływem dwóch lat od tej daty, dostawa ta nie korzysta ze zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 10 u.p.t.u.?
4. Czy prawidłowe jest stanowisko Wnioskodawcy, że w okolicznościach opisanych w stanie faktycznym, przy założeniu, że Wnioskodawcy przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego od nakładów inwestycyjnych w okresie od lutego 2023 r. do sierpnia 2024 r., planowana sprzedaż nieruchomości nie może korzystać ze zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 10a u.p.t.u., niezależnie od dokonania korekty podatku naliczonego na podstawie art. 91 u.p.t.u.?
5. Czy prawidłowe jest stanowisko Wnioskodawcy, że jeżeli planowana sprzedaż nieruchomości podlega opodatkowaniu podatkiem VAT:
‒ dostawa budynku mieszkalnego jednorodzinnego o powierzchni użytkowej 321,08 m² powinna zostać opodatkowana z zastosowaniem stawki 8% VAT w części odpowiadającej 300 m² powierzchni użytkowej oraz stawki 23% VAT w części odpowiadającej nadwyżce ponad 300 m², zgodnie z art. 41 ust. 12b-12c u.p.t.u.,
‒ dostawa budynku gospodarczego (niemieszkalnego) powinna zostać opodatkowana stawką podstawową 23% VAT,
‒ grunt, na którym posadowione są budynki, dzieli los podatkowy budynków zgodnie z art. 29a ust. 8 u.p.t.u. i nie podlega odrębnemu opodatkowaniu według innej stawki?
Państwa stanowisko w sprawie
Ad 1. Zdaniem Wnioskodawcy w okresie ponoszenia nakładów inwestycyjnych, tj. od lutego 2023 r. do sierpnia 2024 r., Wnioskodawcy przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego na podstawie art. 86 ust. 1 u.p.t.u., ponieważ w tym okresie nie został ostatecznie i formalnie przesądzony sposób wykorzystania nieruchomości, a istniała realna i obiektywna możliwość jej wykorzystania do czynności opodatkowanych podatkiem VAT.
Ad 2. Zdaniem Wnioskodawcy zawarcie umowy najmu nieruchomości na cele mieszkaniowe 2 września 2024 r. skutkowało zmianą przeznaczenia nieruchomości na cele czynności zwolnionych od podatku VAT, o której mowa w art. 91 u.p.t.u. W konsekwencji korekta podatku VAT naliczonego odliczonego w okresie od lutego 2023 r. do sierpnia 2024 r. powinna zostać dokonana na zasadach określonych w art. 91 u.p.t.u., a nie poprzez korektę rozliczeń za okresy historyczne w trybie korekty błędu. Jednocześnie, w przypadku dokonania sprzedaży nieruchomości w okresie korekty, o którym mowa w art. 91 ust. 2 u.p.t.u., korekta podatku VAT naliczonego powinna zostać dokonana jednorazowo, w deklaracji podatkowej za okres rozliczeniowy, w którym nastąpi sprzedaż nieruchomości, w odniesieniu do pozostałych lat okresu korekty, zgodnie z art. 91 ust. 4-6 u.p.t.u., przy uwzględnieniu charakteru tej dostawy (opodatkowanej albo zwolnionej).
Ad 3. Zdaniem Wnioskodawcy, w świetle przedstawionego stanu faktycznego, pierwsze zasiedlenie budynku należy wiązać z oddaniem nieruchomości do używania najemcy na podstawie umowy najmu z 2 września 2024 r., a w konsekwencji, w przypadku gdy dostawa nieruchomości nastąpi przed upływem dwóch lat od tej daty, dostawa ta nie korzysta ze zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 10 u.p.t.u.
Ad 4. Zdaniem Wnioskodawcy w okolicznościach opisanych w stanie faktycznym, przy założeniu, że Wnioskodawcy przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego od nakładów inwestycyjnych w okresie od lutego 2023 r. do sierpnia 2024 r., planowana sprzedaż nieruchomości nie może korzystać ze zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 10a u.p.t.u., niezależnie od dokonania korekty podatku naliczonego na podstawie art. 91 u.p.t.u.
Ad 5. Zdaniem Wnioskodawcy planowana sprzedaż nieruchomości podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. W konsekwencji dostawa budynku mieszkalnego jednorodzinnego o powierzchni użytkowej 321,08 m² powinna zostać opodatkowana stawką 8% VAT w części odpowiadającej 300 m² powierzchni użytkowej oraz stawką 23% VAT w części odpowiadającej nadwyżce ponad 300 m², zgodnie z art. 41 ust. 12b-12c u.p.t.u. Dostawa budynku gospodarczego (niemieszkalnego) powinna zostać opodatkowana stawką podstawową 23% VAT. Natomiast grunt, na którym posadowione są budynki, dzieli los podatkowy budynków zgodnie z art. 29a ust. 8 u.p.t.u. i nie podlega odrębnemu opodatkowaniu według innej stawki.
Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy:
Ad 1.
Zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.t.u. prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Na gruncie u.p.t.u., zgodnie z zasadą neutralności VAT, kluczowe jest, aby nabycie towarów lub usług następowało w ramach działalności gospodarczej podatnika oraz aby istniał związek (choćby pośredni) z działalnością opodatkowaną.
W orzecznictwie TSUE utrwalone jest stanowisko, że prawo do odliczenia może powstać już na etapie czynności przygotowawczych, jeżeli podatnik działa jako podatnik VAT i ma zamiar wykonywać czynności opodatkowane, a zamiar ten znajduje potwierdzenie w obiektywnych okolicznościach. Trybunał w sprawie C-268/83 Rompelman wskazał, że czynności przygotowawcze (w tym ponoszenie wydatków inwestycyjnych) stanowią działalność gospodarczą i mogą dawać prawo do odliczenia, nawet zanim dojdzie do pierwszych czynności opodatkowanych. Jednocześnie TSUE podkreśla, że podatnik nie traci prawa do odliczenia automatycznie tylko dlatego, że ostatecznie działalność opodatkowana nie zostanie podjęta lub podatnik zmieni koncepcję wykorzystania inwestycji – o ile pierwotny zamiar był rzeczywisty, a nie pozorny, i nie zachodzi nadużycie. W sprawie C-110/94 INZO Trybunał zaakcentował, że prawo do odliczenia utrzymuje się co do zasady także w razie zaniechania planowanej działalności, o ile brak jest przesłanek nadużycia lub oszustwa.
W kontekście wykazywania zamiaru TSUE akcentuje znaczenie obiektywnych elementów (okoliczności faktycznych) potwierdzających przeznaczenie nabyć do działalności opodatkowanej. W praktyce organów podatkowych przywołuje się również linię TSUE wynikającą m.in. ze sprawy C-126/14 Sveda, gdzie Trybunał dopuścił odliczenie podatku naliczonego od wydatków inwestycyjnych ponoszonych przed rozpoczęciem czynności opodatkowanych, o ile istnieje związek (choćby pośredni) z przyszłą działalnością opodatkowaną; organy wskazują przy tym, że ocena prawa do odliczenia wymaga analizy okoliczności sprawy i przeznaczenia nabyć.
Na tym tle organy podatkowe w interpretacjach indywidualnych potwierdzają, że o prawie do odliczenia VAT w przypadku inwestycji decyduje w szczególności intencja podatnika na moment ponoszenia wydatków, o ile jest ona obiektywnie weryfikowalna. Przykładowo Dyrektor KIS odwołując się do TSUE (w tym do sprawy INZO) wskazuje, że podatnik zachowuje prawo do odliczenia VAT naliczonego, jeśli ponosił wydatki z zamiarem wykonywania czynności opodatkowanych, a zamiar ten nie był pozorny. Również w interpretacji Dyrektora KIS z 12 czerwca 2023 r. (sygn. 0114-KDIP4-3.4012.121.2023.1.IG) organ odwołuje się do orzecznictwa TSUE (m.in. Sveda) przy analizie warunków odliczenia podatku naliczonego.
W przedstawionym stanie faktycznym Wnioskodawca wskazuje, że w okresie od lutego 2023 r. do sierpnia 2024 r. (i) nie była zawarta żadna umowa najmu, (ii) Spółka analizowała różne scenariusze komercyjnego wykorzystania nieruchomości, w tym ewentualne odpłatne zbycie, oraz (iii) rozważano wynajem części nieruchomości przy innym zagospodarowaniu pozostałej części. Oznacza to, że w dacie ponoszenia nakładów inwestycyjnych istniała realna możliwość wykorzystania nieruchomości (lub jej części) w ramach czynności opodatkowanych, a jej przeznaczenie nie było przesądzone, co – przy zastosowaniu art. 86 ust. 1 u.p.t.u. w zgodzie z linią TSUE (Rompelman, INZO, Sveda) – przemawia za uznaniem prawa do odliczenia VAT naliczonego od wydatków inwestycyjnych poniesionych na etapie przygotowawczym.
Ad 2.
W judykaturze unijnej system korekt podatku naliczonego (adjustment) jest postrzegany jako immanentny element konstrukcji podatku od wartości dodanej, służący zapewnieniu zgodności odliczenia z rzeczywistym, końcowym wykorzystaniem inwestycji oraz realizacji zasady neutralności VAT. W wyroku z 15 grudnia 2005 r. w sprawie C-184/04 Uudenkaupungin kaupunki Trybunał Sprawiedliwości UE podkreślił, że mechanizm korekty ma na celu zagwarantowanie, aby wysokość odliczenia odpowiadała faktycznemu wykorzystaniu towarów i usług w działalności opodatkowanej lub zwolnionej. Podobnie w wyroku z 28 lutego 2018 r. w sprawie C-672/16 Imofloresmira – Investimentos Imobiliários SA TSUE wskazał, że korekty są niezbędnym instrumentem pozwalającym zachować neutralność podatku, gdy w okresie użytkowania nieruchomości zmienia się jej przeznaczenie.
Na gruncie prawa krajowego mechanizm ten został uregulowany w art. 91 u.p.t.u., który stanowi ustawowe narzędzie dostosowania zakresu odliczenia podatku naliczonego do ostatecznego sposobu wykorzystania towarów i usług, w szczególności środków trwałych oraz nieruchomości, w sytuacji gdy po dokonaniu odliczenia następuje zmiana prawa do odliczenia. Zgodnie z art. 91 ust. 7 u.p.t.u. przepisy art. 91 ust. 1-6 stosuje się odpowiednio, jeżeli podatnik miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego i z tego prawa skorzystał, a następnie nastąpiła zmiana prawa do odliczenia, w szczególności w wyniku przejścia z zamiaru wykonywania czynności opodatkowanych do faktycznego wykonywania czynności zwolnionych od podatku.
W odniesieniu do nieruchomości ustawodawca przewidział dziesięcioletni okres korekty, liczony od roku oddania nieruchomości do użytkowania (art. 91 ust. 2 u.p.t.u.). Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego potwierdza, że art. 91 u.p.t.u. znajduje zastosowanie również w sytuacji, gdy podatnik pierwotnie wykonywał wyłącznie czynności opodatkowane (a zatem odliczał VAT w pełnym zakresie), a następnie nabyty składnik majątku zaczyna służyć czynnościom zwolnionym. W wyroku z 10 czerwca 2008 r., sygn. I FSK 706/07, NSA wskazał, że błędne jest zawężanie stosowania art. 91 u.p.t.u. wyłącznie do podatników wykonujących jednocześnie czynności opodatkowane i zwolnione; przepis ten obejmuje również przypadki, w których towar lub usługa nabyta przy pełnym odliczeniu zaczyna być wykorzystywana do czynności zwolnionych. Powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostaje w pełni zgodne z unijnym rozumieniem funkcji korekt VAT, wypracowanym w orzecznictwie TSUE.
W realiach niniejszej sprawy zmiana prawa do odliczenia nastąpiła wraz z zawarciem 2 września 2024 r. umowy najmu nieruchomości na cele mieszkaniowe, skutkującej jej faktycznym i wyłącznym wykorzystaniem do czynności zwolnionych od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 36 u.p.t.u. Oznacza to klasyczną sytuację zmiany przeznaczenia nieruchomości w okresie korekty, o której mowa w art. 91 u.p.t.u., i przesądza o konieczności dokonania korekty podatku naliczonego w trybie tego przepisu, a nie poprzez korektę rozliczeń za okresy historyczne traktowaną jako korekta błędu. Tego rodzaju korekta „wsteczna” (korekta JPK_V7 wraz z odsetkami) byłaby bowiem właściwa wyłącznie w sytuacjach, w których odliczenie od początku było nienależne, tj. gdy już w momencie ponoszenia wydatków brak było obiektywnych przesłanek zamiaru wykorzystania ich do czynności opodatkowanych.
Jednocześnie art. 91 ust. 4-6 u.p.t.u. wprowadza szczególną regułę korekty w przypadku sprzedaży nieruchomości w trakcie trwania okresu korekty. Jeżeli w okresie korekty nastąpi sprzedaż nieruchomości, ustawodawca nakazuje przyjąć fikcję dalszego jej wykorzystania aż do końca okresu korekty, a następnie dokonać korekty jednorazowej w odniesieniu do całego pozostałego okresu korekty w deklaracji podatkowej za okres rozliczeniowy, w którym nastąpi sprzedaż. Jednocześnie art. 91 ust. 6 u.p.t.u. rozstrzyga, że przy korekcie tej należy przyjąć charakter sprzedaży: w przypadku sprzedaży opodatkowanej – dalsze wykorzystanie do czynności opodatkowanych, a w przypadku sprzedaży zwolnionej lub niepodlegającej opodatkowaniu – dalsze wykorzystanie wyłącznie do czynności zwolnionych lub niepodlegających opodatkowaniu.
Takie rozumienie mechanizmu korekty zostało potwierdzone również w orzecznictwie NSA. W wyroku z 28 maja 2014 r., sygn. I FSK 127/14, Sąd wskazał, że sprzedaż nieruchomości w okresie korekty, w tym sprzedaż zwolniona z VAT, powoduje obowiązek dokonania korekty podatku naliczonego na zasadach określonych w art. 91 u.p.t.u., z uwzględnieniem reguł wynikających z ust. 4-6 tego przepisu.
Powyższe stanowisko jest konsekwentnie prezentowane także w interpretacjach indywidualnych Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Przykładowo w interpretacji z 3 listopada 2025 r., sygn. 0112-KDIL1-3.4012.691.2025.2.ŁW, organ wskazał, że w przypadku zmiany okoliczności wpływających na prawo do odliczenia podatku naliczonego od nieruchomości, korekta powinna być dokonywana na zasadach art. 91 u.p.t.u., a w razie sprzedaży nieruchomości w okresie korekty – jednorazowo w okresie sprzedaży. Analogiczne stanowisko zajęto m.in. w interpretacji z 8 listopada 2024 r., sygn. 0114-KDIP4-1.4012.447.2024.2.MK, a także w interpretacji z 20 lutego 2023 r., sygn. 0113-KDIPT1-3.4012.659.2022.5.OS, w której Dyrektor KIS wyraźnie wskazał, że przeznaczenie nieruchomości na wynajem wyłącznie na cele mieszkaniowe (zwolnione z VAT) stanowi zmianę przeznaczenia powodującą obowiązek korekty podatku naliczonego zgodnie z art. 91 u.p.t.u.
Skoro zatem – jak wykazano w Ad 1 – w okresie od lutego 2023 r. do sierpnia 2024 r. Wnioskodawcy przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego na podstawie art. 86 ust. 1 u.p.t.u., to późniejsze przesądzenie o przeznaczeniu nieruchomości na cele czynności zwolnionych, a następnie ewentualna sprzedaż nieruchomości w okresie korekty, powinny skutkować korektą podatku naliczonego w trybie art. 91 u.p.t.u., dokonywaną – w razie sprzedaży – jednorazowo w deklaracji za okres sprzedaży, bez obowiązku korygowania rozliczeń za okresy przeszłe traktowane jako korekta błędu.
Ad 3.
Zwolnienie przewidziane w art. 43 ust. 1 pkt 10 u.p.t.u. obejmuje dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem przypadków, gdy dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim, albo gdy pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą upłynął okres krótszy niż dwa lata. O zastosowaniu zwolnienia decydują zatem dwa elementy: moment pierwszego zasiedlenia oraz upływ co najmniej dwuletniego okresu pomiędzy tym zdarzeniem a dostawą. Zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 2 pkt 14 u.p.t.u., przez pierwsze zasiedlenie rozumie się m.in. oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi (w tym w najem) po wybudowaniu albo po ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie przekroczyły 30% wartości początkowej. W praktyce interpretacyjnej podkreśla się, że oddanie budynku w najem po wybudowaniu lub istotnym ulepszeniu stanowi pierwsze zasiedlenie, niezależnie od tego, czy czynność ta jest opodatkowana czy zwolniona z VAT.
Rozumienie pojęcia „pierwszego zasiedlenia” zostało jednoznacznie wyjaśnione na gruncie prawa unijnego w wyroku TSUE z 16 listopada 2017 r. w sprawie C-308/16 Kozuba Premium Selection sp. z o.o. Trybunał wskazał, że pojęcie to należy interpretować szeroko jako pierwsze faktyczne użycie budynku przez właściciela lub najemcę, a państwa członkowskie nie są uprawnione do zawężania tego pojęcia wyłącznie do sytuacji, w których pierwsze użycie następuje w ramach czynności opodatkowanej. Wyrok ten przesądził, że dla pierwszego zasiedlenia istotny jest moment faktycznego korzystania z obiektu, a nie charakter podatkowy tej czynności.
Stanowisko to zostało zaimplementowane do krajowej wykładni art. 2 pkt 14 u.p.t.u. i znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przykładowo w wyroku NSA z 14 maja 2015 r., sygn. I FSK 382/14, Sąd wskazał, że oddanie budynku w najem po jego wybudowaniu lub ulepszeniu stanowi pierwsze zasiedlenie w rozumieniu u.p.t.u. Również Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacjach indywidualnych przyjmuje, że pierwsze zasiedlenie następuje w momencie pierwszego faktycznego używania obiektu, niezależnie od tego, czy czynność ta jest opodatkowana czy zwolniona z VAT (np. interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 31 października 2019 r., sygn. 0112 KDIL1 2.4012.450.2019.2.MR).
W realiach niniejszej sprawy poniesione nakłady inwestycyjne przekroczyły 30% wartości początkowej budynku mieszkalnego. Pierwszym oddaniem budynku do używania po tych nakładach było oddanie go w najem od 2 września 2024 r. W konsekwencji, w przypadku gdy dostawa nieruchomości nastąpi przed upływem dwóch lat liczonych od 2 września 2024 r., nie zostanie spełniony warunek zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 10 u.p.t.u., a sprzedaż ta będzie podlegała opodatkowaniu VAT.
Ad 4.
Zwolnienie przewidziane w art. 43 ust. 1 pkt 10a u.p.t.u. ma charakter szczególny i wyjątkowy. Znajduje ono zastosowanie wówczas, gdy nie można skorzystać ze zwolnienia z pkt 10, pod warunkiem łącznego spełnienia przesłanek wskazanych w lit. a i b tego przepisu, tj. gdy:
1. w stosunku do danego obiektu podatnikowi nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT przy jego nabyciu lub wytworzeniu, oraz
2. podatnik nie ponosił wydatków na ulepszenie z prawem do odliczenia VAT, a jeżeli ponosił – były one niższe niż 30% wartości początkowej.
W niniejszej sprawie – zgodnie z przyjętym i uzasadnionym stanowiskiem Wnioskodawcy (Ad 1) – w okresie od lutego 2023 r. do sierpnia 2024 r. Wnioskodawcy przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego od nakładów inwestycyjnych, a prawo to zostało zrealizowane (odliczenie VAT naliczonego w łącznej kwocie 171.858,31 zł). Jednocześnie poniesione nakłady inwestycyjne przekroczyły 30% wartości początkowej budynku mieszkalnego. Oznacza to, że przesłanki zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 10a u.p.t.u. nie są spełnione.
Istotne jest przy tym rozróżnienie pomiędzy:
‒ sytuacją, w której prawo do odliczenia od początku nie przysługiwało (wówczas korekta ma charakter korekty błędu i może prowadzić do oceny spełnienia przesłanek art. 43 ust. 1 pkt 10a u.p.t.u.), oraz
‒ sytuacją, w której prawo do odliczenia przysługiwało w momencie ponoszenia wydatków, a dopiero później nastąpiła zmiana przeznaczenia – wówczas stosuje się mechanizm korekty z art. 91 u.p.t.u.
Korekta dokonywana na podstawie art. 91 u.p.t.u. ma charakter techniczny i rozliczeniowy – służy dostosowaniu wysokości odliczenia do zmienionego sposobu wykorzystania inwestycji, ale nie „przepisuje” historii w tym sensie, że nie eliminuje faktu, iż podatnikowi w przeszłości przysługiwało prawo do odliczenia VAT. W konsekwencji zastosowanie korekty z art. 91 u.p.t.u. nie powoduje automatycznego spełnienia warunku „braku prawa do odliczenia” wymaganego dla zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 10a u.p.t.u.
W konsekwencji, w realiach niniejszej sprawy planowana sprzedaż nieruchomości – niezależnie od zastosowania mechanizmu korekty z art. 91 u.p.t.u. – nie może korzystać ze zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 10a u.p.t.u.
Dla porządku należy jeszcze odnieść się do art. 43 ust. 1 pkt 2 u.p.t.u., choć w przypadku nieruchomości zabudowanych przepisy szczególne (pkt 10 i 10a) zwykle wyczerpują możliwości zwolnienia. Art. 43 ust. 1 pkt 2 zwalnia od podatku dostawę towarów wykorzystywanych wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku, jeśli z tytułu nabycia lub wytworzenia tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Przepis ten jest ogólną normą, znajdującą zastosowanie m.in. do sprzedaży składników majątku, które były używane wyłącznie do działalności zwolnionej z VAT, gdy podatnikowi nie przysługiwało prawo do odliczenia VAT w związku z nabyciem. W niniejszym stanie faktycznym nieruchomość była rzeczywiście wykorzystywana wyłącznie do czynności zwolnionej (wynajem mieszkalny jest zwolniony z VAT), lecz – jak wskazano wyżej – przy jej nabyciu Wnioskodawca miał prawo do odliczenia. W przypadku budynków spełniających kryteria zawarte w pkt 10a przyjmuje się, że to właśnie ten przepis jest właściwą podstawą zwolnienia szczególnego, zaś pkt 2 ma charakter subsydiarny (dotyczy w szczególności towarów innych niż budynki albo sytuacji, gdy budynek nie podlega zwolnieniu z pkt 10 lub 10a, zob. pismo Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 5 stycznia 2023 r., nr 0114-KDIP4-3.4012.609.2022.3.MP). W tym przypadku żadne ze wskazanych zwolnień nie znajdzie zastosowania.
Ad 5.
Wnioskodawca wskazuje, że w sytuacji braku zastosowania zwolnień, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 oraz pkt 10a, a także pkt 2 u.p.t.u. (por. Ad 3-4), planowana dostawa nieruchomości podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. W takim przypadku sposób opodatkowania poszczególnych elementów nieruchomości należy ustalić w oparciu o przepisy art. 41 oraz art. 29a u.p.t.u., z uwzględnieniem ich wykładni prezentowanej w orzecznictwie oraz praktyce interpretacyjnej organów podatkowych.
Zgodnie z art. 41 ust. 12 u.p.t.u. w zw. z art. 41 ust. 12b-12c u.p.t.u., do dostawy obiektów budownictwa mieszkaniowego objętych społecznym programem mieszkaniowym stosuje się obniżoną stawkę VAT w wysokości 8%. W przypadku budynków mieszkalnych jednorodzinnych ustawodawca wprowadził jednak limit powierzchni użytkowej wynoszący 300 m². Jeżeli powierzchnia ta zostanie przekroczona, stawka obniżona ma zastosowanie wyłącznie do tej części podstawy opodatkowania, która odpowiada powierzchni do 300 m², natomiast do pozostałej części stosuje się stawkę podstawową 23%.
W przedstawionym stanie faktycznym budynek mieszkalny jednorodzinny ma powierzchnię użytkową 321,08 m², co oznacza przekroczenie ustawowego limitu. W konsekwencji – zgodnie z art. 41 ust. 12c u.p.t.u. – konieczne jest proporcjonalne zastosowanie stawek, tj. stawki 8% do części podstawy opodatkowania odpowiadającej 300 m² oraz stawki 23% do części odpowiadającej nadwyżce ponad ten limit.
Budynek gospodarczy (niemieszkalny) nie spełnia przesłanek uznania go za obiekt budownictwa mieszkaniowego objęty społecznym programem mieszkaniowym. W konsekwencji brak jest podstaw do zastosowania stawki obniżonej, a jego dostawa podlega opodatkowaniu stawką podstawową 23% VAT, zgodnie z art. 41 ust. 1 u.p.t.u.
Zgodnie z art. 29a ust. 8 u.p.t.u., w przypadku dostawy budynków lub budowli trwale związanych z gruntem z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu. Oznacza to, że grunt „dzieli los podatkowy” budynku lub budowli na nim posadowionej, zarówno w zakresie stawki VAT, jak i ewentualnego zwolnienia.
W konsekwencji, w przypadku dostawy nieruchomości obejmującej budynek mieszkalny jednorodzinny o powierzchni przekraczającej 300 m² oraz budynek gospodarczy, opodatkowanie VAT powinno nastąpić w sposób odpowiadający opodatkowaniu poszczególnych budynków, przy czym dla potrzeb praktycznych (ustalenia podstawy opodatkowania i stawek) dopuszczalne i uzasadnione jest ekonomiczne przyporządkowanie części ceny sprzedaży do poszczególnych składników, w szczególności gdy podlegają one różnym stawkom VAT. Zastosowanie proporcji powierzchniowej następuje na potrzeby określenia podstawy opodatkowania przypadającej na poszczególne stawki.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku w zakresie:
‒ prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego od wydatków inwestycyjnych poniesionych na nieruchomość w okresie od lutego 2023 r. do sierpnia 2024 r. – jest prawidłowe,
‒ obowiązku dokonania korekty podatku VAT naliczonego w związku ze zmianą przeznaczenia nieruchomości na czynności zwolnione od podatku VAT – jest prawidłowe,
‒ uznania, że dostawa budynku mieszkalnego nie korzysta ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy oraz art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy – jest prawidłowe,
‒ uznania, że dostawa budynku gospodarczego nie korzysta ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy – jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”.
W myśl art. 86 ust. 1 ustawy:
W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
Stosownie do art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy:
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.
Stosownie do ww. przepisów, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje zarejestrowany, czynny podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi.
Przedstawiona wyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które są wykorzystywane do wykonywania czynności zwolnionych od podatku oraz niepodlegających opodatkowaniu.
Ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno tzw. przesłanek pozytywnych, to jest m.in. tego, że zakupy są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy.
Zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy:
Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku, gdy transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.
Oznacza to, że podatnik nie może skorzystać z prawa do odliczenia w odniesieniu do podatku, który jest należny wyłącznie z tego względu, że został wykazany na fakturze w sytuacji, gdy transakcja nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.
Na mocy art. 88 ust. 4 ustawy:
Obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się również do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, zgodnie z art. 96, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 86 ust. 2 pkt 7.
Zgodnie z ww. regulacją, z prawa do odliczenia podatku skorzystać mogą wyłącznie podatnicy, którzy są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni.
Ponadto, aby podmiot mógł skorzystać z prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z dokonanym nabyciem towarów i usług, w pierwszej kolejności powinien spełnić przesłanki umożliwiające uznanie go – dla tej czynności – za podatnika podatku od towarów i usług, działającego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
Na mocy art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Należy zauważyć, że formułując w art. 86 ust. 1 ustawy warunek związku ze sprzedażą opodatkowaną, ustawodawca nie uzależnia prawa do odliczenia od związku zakupu z obecnie wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Wystarczającym jest, że z okoliczności towarzyszących nabyciu towarów lub usług przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej wynika, że zakupy te dokonane są w celu ich wykorzystania w ramach jego działalności opodatkowanej.
Zatem, w podatku od towarów i usług obowiązuje zasada tzw. „niezwłocznego odliczenia podatku naliczonego”. Zasada ta wyraża się tym, że podatnik, aby skorzystać z prawa do odliczenia, nie musi czekać aż nabyty towar lub usługa zostaną odsprzedane lub efektywnie wykorzystane na potrzeby działalności opodatkowanej.
W każdym przypadku należy dokonać oceny, czy intencją podatnika wykonującego określone czynności, z którymi łączą się skutki podatkowo-prawne, było wykonywanie czynności opodatkowanych.
Zatem w sytuacji, gdy podatnik dokonuje nabycia towarów i usług z zamiarem wykorzystania ich do wykonywania czynności opodatkowanych VAT w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, to – bez względu na to, jakie faktycznie będą efekty tej działalności – należy uznać, że w momencie nabycia zakupione towary i usługi miały związek z wykonywaniem czynności opodatkowanych podatkiem VAT.
Z opisu sprawy wynika, że są Państwo czynnym podatnikiem podatku VAT. 28 lutego 2023 r. nabyli Państwo od osoby fizycznej nieruchomość gruntową zabudowaną budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym i budynkiem gospodarczym. Transakcja nabycia nie podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT. W momencie nabycia nieruchomość nie była zasiedlona ani użytkowana.
Po nabyciu nieruchomości przystąpili Państwo do realizacji prac remontowo-adaptacyjnych, ponosząc wydatki inwestycyjne zwiększające wartość początkową budynku w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym. Łączna wartość nakładów poniesionych w latach 2023-2024 wyniosła 977.838,39 zł, co przekroczyło 30% wartości początkowej budynku mieszkalnego.
W okresie ponoszenia nakładów inwestycyjnych, tj. od lutego 2023 r. do sierpnia 2024 r., nie został ostatecznie ani formalnie przesądzony sposób wykorzystania nieruchomości po zakończeniu prac inwestycyjnych. W związku z powyższą niepewnością co do docelowego przeznaczenia nieruchomości oraz przyjmując, że ponoszone wydatki inwestycyjne mogą pozostawać w związku z działalnością opodatkowaną podatkiem VAT, w okresie od lutego 2023 r. do sierpnia 2024 r. dokonywali Państwo odliczeń podatku VAT naliczonego od faktur dokumentujących nakłady inwestycyjne dotyczące nieruchomości.
2 września 2024 r. zawarli Państwo umowę najmu nieruchomości na cele mieszkaniowe, co przesądziło o faktycznym i wyłącznym jej przeznaczeniu do wykonywania czynności zwolnionych od podatku VAT. Od tego momentu nieruchomość jest wykorzystywana wyłącznie do działalności zwolnionej od podatku VAT.
Państwa wątpliwości w pierwszej kolejności dotyczą ustalenia, czy w okresie ponoszenia nakładów inwestycyjnych na nieruchomość przysługiwało Państwu prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego, z uwagi na brak ostatecznie i formalnie przesądzonego sposobu wykorzystania nieruchomości oraz istnienie realnej możliwości jej wykorzystania do czynności opodatkowanych podatkiem VAT.
W odniesieniu do Państwa wątpliwości stwierdzić należy, że dla określenia, czy podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku niezwykle istotny jest charakter związku występującego między zakupami a prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą. Jak już wcześniej wskazano, istotna jest intencja nabycia – jeśli dany towar lub usługa ma służyć wykonywaniu czynności opodatkowanych, wówczas – po spełnieniu wymienionych w art. 86 ustawy wymogów formalnych – odliczenie jest prawnie dozwolone, oczywiście jeżeli nie wyłączają go inne przepisy ustawy lub aktów wykonawczych.
W każdym więc przypadku należy dokonać oceny, czy intencją określonej czynności, z którą łączą się skutki podatkowo-prawne było wykonywanie czynności opodatkowanych. Z ogólnie przyjętej definicji „zamiaru” wynika, że jest to projekt, plan czy intencja zrealizowania czegoś. Istotą zamiaru są intencje, jakie przyświecają dokonywanym czynnościom, jak i cel, który dana osoba ma osiągnąć dokonując tych czynności.
W tym miejscu należy podkreślić, że Trybunał Sprawiedliwości UE wielokrotnie stwierdzał, że prawo do odliczenia zostało wprowadzone, aby całkowicie uwolnić przedsiębiorcę od kosztów VAT zapłaconego lub podlegającego zapłacie w toku jego działalności gospodarczej. Wspólny system podatku od wartości dodanej konsekwentnie zapewnia, że każda działalność gospodarcza, niezależnie od jej celu i efektu, pod warunkiem że sama podlega VAT, jest opodatkowana w sposób całkowicie neutralny.
Potwierdzeniem powyżej przedstawionej linii orzecznictwa jest m.in. wyrok TSUE w sprawie C-268/83 D. A. Rompelman i E. A. Rompelman-Van, z którego to wynika, że regulacja dotycząca odliczenia ma za cel całkowicie odciążyć podmiot podlegający opodatkowaniu VAT od podatku od wartości dodanej, który jest winien zapłacić w związku ze swoją działalnością gospodarczą. Wspólny system wartości dodanej zapewnia, że obciążenie podatkiem VAT jest całkowicie neutralne wobec każdego przedsiębiorstwa, niezależnie od celów i wyników przedsiębiorstwa, pod warunkiem, że takie przedsiębiorstwo samo w sobie podlega opodatkowaniu VAT.
Na zasadę neutralności podatku od wartości dodanej powoływano się również w sprawach dotyczących przypadków, gdy z powodów niezależnych od podatnika, podatnik nigdy nie wykorzystał nabytych towarów i usług do prowadzenia działalności opodatkowanej, ale nabycie zostało dokonane z zamiarem takiego wykorzystania. Sytuacja tego rodzaju miała miejsce m.in. w przypadku spółki belgijskiej, która dokonała odliczenia podatku VAT związanego z robotami inwestycyjnymi przeprowadzonymi na nabytej przez firmę działce (sprawa Ghent Coal Terminal NV C-37/95). Trybunał Sprawiedliwości UE stwierdził, że w sytuacji kiedy nabycie towarów i usług zostało poczynione z zamiarem wykorzystania ich do działalności opodatkowanej, ale z powodów pozostających poza kontrolą podatnika nie wykorzystał on nabytych towarów i usług w prowadzeniu tej działalności, prawo do odliczenia zostaje zachowane.
Wystarczającym zatem jest, że z okoliczności towarzyszących nabyciu towaru lub usługi, przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej oraz planowanej przez podatnika działalności gospodarczej wynika, że zakup ten dokonany został w celu jego wykorzystania w ramach działalności opodatkowanej. Ta warunkowość realizacji określonego w art. 86 ust. 1 ustawy prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony powoduje, że nieziszczenie się warunku pozytywnego, jakim jest wykorzystanie towaru lub usługi do realizacji czynności opodatkowanej podatnika, np. gdy okaże się, że zmieniono przeznaczenie towaru (usługi) i został on ostatecznie wykorzystany do czynności zwolnionych od VAT lub niepodlegających VAT – spowoduje konieczność weryfikacji uprzedniego odliczenia podatku naliczonego.
Należy zauważyć, że w analizowanej sprawie na moment ponoszenia przez Państwa wydatków inwestycyjnych na nieruchomość rozważali Państwo jej wykorzystanie w ramach działalności opodatkowanej podatkiem VAT. W konsekwencji przysługiwało Państwu prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących poniesione nakłady. Występował bowiem wówczas związek pomiędzy poniesionymi wydatkami a przyszłą działalnością opodatkowaną podatkiem VAT. Istniała bowiem wtedy realna możliwość wykorzystywania nieruchomości do działalności opodatkowanej podatkiem VAT.
Podsumowując, wydatki inwestycyjne na nieruchomość ponoszone przez Państwa w okresie od lutego 2023 r. do sierpnia 2024 r. udokumentowane fakturami uprawniały Państwa do dokonania odliczenia podatku VAT naliczonego z tych faktur w tamtym okresie, zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy.
Tym samym, Państwa stanowisko do pytania nr 1 jest prawidłowe.
Państwa wątpliwości dotyczą następnie kwestii korekty podatku VAT naliczonego odliczonego w okresie od lutego 2023 r. do sierpnia 2024 r. w związku ze zmianą przeznaczenia nieruchomości na czynności zwolnione od podatku VAT.
Zasady dotyczące sposobu i terminu dokonywania korekty podatku naliczonego zostały określone w art. 91 ustawy.
Zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy:
Po zakończeniu roku, w którym podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, o którym mowa w art. 86 ust. 1, jest on obowiązany dokonać korekty kwoty podatku odliczonego zgodnie z art. 90 ust. 2-10a lub 10c-10g, z uwzględnieniem proporcji obliczonej w sposób określony w art. 90 ust. 2-6, 10, 10a lub 10c-10g lub przepisach wydanych na podstawie art. 90 ust. 11 i 12, dla zakończonego roku podatkowego.
W myśl art. 91 ust. 2 ustawy:
W przypadku towarów i usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, a także gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli zostały zaliczone do środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych nabywcy, z wyłączeniem tych, których wartość początkowa nie przekracza 15 000 zł, korekty, o której mowa w ust. 1, podatnik dokonuje w ciągu 5 kolejnych lat, a w przypadku nieruchomości i praw wieczystego użytkowania gruntów - w ciągu 10 lat, licząc od roku, w którym zostały oddane do użytkowania. Roczna korekta w przypadku, o którym mowa w zdaniu pierwszym, dotyczy jednej piątej, a w przypadku nieruchomości i praw wieczystego użytkowania gruntów - jednej dziesiątej kwoty podatku naliczonego przy ich nabyciu lub wytworzeniu. W przypadku środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, których wartość początkowa nie przekracza 15 000 zł, przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio, z tym że korekty dokonuje się po zakończeniu roku, w którym zostały oddane do użytkowania.
Stosownie do art. 91 ust. 3 ustawy:
Korekty, o której mowa w ust. 1 i 2, dokonuje się w deklaracji podatkowej składanej za pierwszy okres rozliczeniowy roku następującego po roku podatkowym, za który dokonuje się korekty, a w przypadku zakończenia działalności gospodarczej - w deklaracji podatkowej za ostatni okres rozliczeniowy.
W świetle art. 91 ust. 4 ustawy:
W przypadku gdy w okresie korekty, o której mowa w ust. 2, nastąpi sprzedaż towarów lub usług, o których mowa w ust. 2, lub towary te zostaną opodatkowane zgodnie z art. 14, uważa się, że te towary lub usługi są nadal wykorzystywane na potrzeby czynności podlegających opodatkowaniu u tego podatnika, aż do końca okresu korekty.
Zgodnie z art. 91 ust. 5 ustawy:
W przypadku, o którym mowa w ust. 4, korekta powinna być dokonana jednorazowo w odniesieniu do całego pozostałego okresu korekty. Korekty dokonuje się w deklaracji podatkowej za okres rozliczeniowy, w którym nastąpiła sprzedaż, a w przypadku opodatkowania towarów zgodnie z art. 14 - w deklaracji podatkowej za okres rozliczeniowy, w którym w stosunku do tych towarów powstał obowiązek podatkowy.
W myśl art. 91 ust. 6 ustawy:
W przypadku gdy towary lub usługi, o których mowa w ust. 4, zostaną:
1) opodatkowane - w celu dokonania korekty przyjmuje się, że dalsze wykorzystanie tego towaru lub usługi jest związane z czynnościami opodatkowanymi;
2) zwolnione od podatku lub nie podlegały opodatkowaniu - w celu dokonania korekty przyjmuje się, że dalsze wykorzystanie tego towaru lub usługi jest związane wyłącznie z czynnościami zwolnionymi od podatku lub niepodlegającymi opodatkowaniu.
Na podstawie art. 91 ust. 7 ustawy:
Przepisy ust. 1-6 stosuje się odpowiednio w przypadku, gdy podatnik miał prawo do obniżenia kwot podatku należnego o całą kwotę podatku naliczonego od wykorzystywanego przez siebie towaru lub usługi i dokonał takiego obniżenia, albo nie miał takiego prawa, a następnie zmieniło się prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tego towaru lub usługi.
Stosownie do art. 91 ust. 7a ustawy:
W przypadku towarów i usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, a także gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli zostały zaliczone do środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych nabywcy, z wyłączeniem tych, których wartość początkowa nie przekracza 15 000 zł, korekty, o której mowa w ust. 7, dokonuje się na zasadach określonych w ust. 2 zdanie pierwsze i drugie oraz ust. 3. Korekty tej dokonuje się przy każdej kolejnej zmianie prawa do odliczeń, jeżeli zmiana ta następuje w okresie korekty.
W świetle art. 91 ust. 7b ustawy:
W przypadku towarów i usług innych niż wymienione w ust. 7a, wykorzystywanych przez podatnika do działalności gospodarczej, korekty, o której mowa w ust. 7, dokonuje się na zasadach określonych w ust. 1, ust. 2 zdanie trzecie i ust. 3, z zastrzeżeniem ust. 7c.
Jak wynika z art. 91 ust. 7c ustawy:
Jeżeli zmiana prawa do obniżenia podatku należnego wynika z przeznaczenia towarów lub usług, o których mowa w ust. 7b, wyłącznie do wykonywania czynności, w stosunku do których nie przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego, lub wyłącznie do czynności, w stosunku do których takie prawo przysługuje - korekty, o której mowa w ust. 7, dokonuje się w deklaracji podatkowej składanej za okres rozliczeniowy, w którym wystąpiła ta zmiana. Korekty tej nie dokonuje się, jeżeli od końca okresu rozliczeniowego, w którym wydano towary lub usługi do użytkowania, upłynęło 12 miesięcy.
W myśl art. 91 ust. 7d ustawy:
W przypadku zmiany prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony od towarów i usług, innych niż wymienione w ust. 7a i 7b, w szczególności towarów handlowych lub surowców i materiałów, nabytych z zamiarem wykorzystania ich do czynności, w stosunku do których przysługuje pełne prawo do obniżenia podatku należnego lub do czynności, w stosunku do których prawo do obniżenia podatku należnego nie przysługuje, i niewykorzystanych zgodnie z takim zamiarem do dnia tej zmiany, korekty podatku naliczonego dokonuje się w deklaracji podatkowej składanej za okresy rozliczeniowe, w których wystąpiła ta zmiana.
Na podstawie art. 91 ust. 8 ustawy:
Korekty, o której mowa w ust. 5-7, dokonuje się również, jeżeli towary i usługi nabyte do wytworzenia towaru, o którym mowa w ust. 2, zostały zbyte lub zmieniono ich przeznaczenie przed oddaniem tego towaru do użytkowania.
Przepisy art. 91 wprowadzają konstrukcję korekty podatku naliczonego dokonywaną z uwagi na zmianę struktury sprzedaży albo na zmianę pierwotnego przeznaczenia towaru lub usługi (z którą związany jest podatek naliczony). Wprowadzenie procedury korekty związane jest z tym, że w systemie VAT obowiązuje zasada odliczenia niezwłocznego, tzn. w momencie nabycia. W tym momencie związek towaru z danym rodzajem czynności (opodatkowane, zwolnione, mieszane) ma zazwyczaj charakter planowany.
Do czasu faktycznego wykorzystania nabytego towaru lub usługi faktyczny związek z danym rodzajem czynności może się zmienić, przekreślając prawo do odliczenia albo uzasadniając dokonanie odliczenia.
Jeśli zatem podatnik nabył towary lub usługi z zamiarem ich wykorzystania do określonych czynności (opodatkowanych lub niepodlegających opodatkowaniu lub zwolnionych od podatku) i nie wykorzystał ich zgodnie z takim zamiarem (zmiana przeznaczenia), wówczas jest obowiązany dokonać korekty podatku. Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy podatnik miał prawo do obniżenia kwot podatku należnego o całą kwotę podatku naliczonego od wykorzystywanego przez siebie towaru lub usługi i dokonał takiego obniżenia, jak również sytuacji, gdy nie miał takiego prawa, a następnie zmieniło się prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tego towaru lub usługi.
Przepisy art. 91 ust. 7a-7d stanowią doprecyzowanie zasad dokonywania korekty, o której mowa w ust. 7, zatem odnoszą się one do korekty dokonywanej wyłącznie w sytuacjach, gdy podatnik miał prawo do obniżenia kwot podatku należnego o całą kwotę podatku naliczonego od wykorzystywanego przez siebie towaru lub usługi i dokonał takiego obniżenia, albo nie miał takiego prawa, a następnie zmianie uległo prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tego towaru lub usługi.
Z powołanych przepisów wynika, że podatnik jest zobowiązany do rozpoznania prawa do odliczenia podatku naliczonego w momencie nabycia towarów i usług oraz dokonania ewentualnej korekty tego odliczonego bądź nieodliczonego podatku w przypadku późniejszej zmiany przeznaczenia nabytych towarów i usług lub zmiany sposobu wykorzystania.
Z opisu sprawy wynika, że odliczyli Państwo podatek VAT naliczony od wydatków inwestycyjnych poniesionych na nieruchomość w okresie od lutego 2023 r. do sierpnia 2024 r. z uwagi na fakt, że istniała wtedy realna możliwość jej wykorzystania do czynności opodatkowanych podatkiem VAT. 2 września 2024 r. została zawarta umowa najmu nieruchomości na cele mieszkaniowe, co przesądziło o faktycznym wykorzystaniu nieruchomości wyłącznie do działalności zwolnionej od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy.
Odnosząc się do kwestii korekty podatku naliczonego, należy wskazać, że w sytuacji, gdy przeznaczyli Państwo budynek na wynajem na cele mieszkaniowe (zwolnione od opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy), to nastąpiła zmiana przeznaczenia w wykorzystaniu ww. nieruchomości, co powoduje zmianę w zakresie prawa do odliczenia i w konsekwencji nakłada na Państwa obowiązek skorygowania odliczonego podatku z odpowiednim zastosowaniem przepisów art. 91 ustawy.
Z cytowanego powyżej art. 91 ust. 7 ustawy wynika, że w sytuacji gdy podatnik miał prawo do obniżenia kwot podatku należnego o całą kwotę podatku naliczonego od wykorzystywanego przez siebie towaru lub usługi i dokonał takiego obniżenia, a następnie zmieniło się prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tego towaru lub usługi zastosowanie znajdą przepisy art. 91 ust. 1-6 ustawy.
Powołany wyżej przepis art. 91 ust. 2 ustawy wprowadza szczególny tryb korekty do wybranych składników majątku. Z uwagi na zazwyczaj wieloletni okres wykorzystania składników majątku zaliczanych do środków trwałych oraz nieruchomości ustawa przyjmuje zasadę dokonywania cząstkowej i równomiernej korekty w dłuższym czasie (dla nieruchomości przez 10 lat, a dla pozostałych składników majątku, których wartość początkowa przekracza 15.000 zł, przez 5 lat). Regulacje te mają na celu urealnienie odliczenia podatku naliczonego. Ustawa zakłada bowiem, że środki trwałe (jako dobra o charakterze trwałym) zużywają się w określonym czasie, a nie jednorazowo. W tym też czasie stopniowo konsumowane jest prawo do odliczenia i należy je oceniać w dłuższej perspektywie czasu, a nie jednorazowo.
Ponadto wskazania wymaga, że wydatki poniesione przez podatnika na ulepszenie budynku, które wynosiły co najmniej 15.000 zł stanowią towary i usługi, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji i podlegają 10-letniemu okresowi korekty. 10-letni okres korekty rozpoczyna swój bieg od roku, w którym środki trwałe (ulepszenia) o wartości wynoszącej co najmniej 15.000 zł zostały oddane do użytkowania, a roczna korekta dotyczy jednej dziesiątej kwoty podatku naliczonego przy ich nabyciu lub wytworzeniu.
Poniesione nakłady, których wartość początkowa przekracza 15.000 zł, należy traktować jak wydatki na zakup odrębnego środka trwałego. Każde ulepszenie przekraczające 15.000 zł podlega zatem rocznym korektom podatku naliczonego w zależności od tego, w jakim stopniu jest wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.
W związku z powyższym, obowiązek dokonania korekty podatku naliczonego związanego z ww. nakładami powinien być rozpatrywany z uwzględnieniem 10-letniego okresu, licząc od roku, w którym nakłady (traktowane jako odrębny środek trwały) zostały oddane do użytkowania. W tym przypadku korekta dotyczy tej części odliczonego podatku naliczonego (bądź części odliczonego podatku naliczonego), która przypada na lata pozostałe do końca okresu korekty.
W zakresie kwalifikacji prawnej dla celów korekty VAT nakładów na ulepszenie nieruchomości jak na samą nieruchomość, zasadnym jest odwoływanie się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 12 września 2024 r. w sprawie C-243/23 Belgische Staat/Federale Overheidsdienst Financië przeciwko L BV. W wyroku TSUE przyjął, że okres korekty remontów (robót budowlanych) wynosi tyle samo lat, co samej nieruchomości. Przedmiotem rozstrzygnięcia TSUE było określenie czy dla robót budowlanych dotyczących nieruchomości powinien znaleźć zastosowanie okres korekty przewidziany dla nieruchomości (w sprawie 15-letni), czy też okres korekty przewidziany dla pozostałych dóbr inwestycyjnych (w sprawie 5-letni). TSUE wskazał, że przepisy artykułu 190 dyrektywy Rady 2006/112/WE w związku z art. 187 tej dyrektywy i w świetle zasady neutralności podatkowej należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on uregulowaniu krajowemu dotyczącemu korekty odliczeń podatku od wartości dodanej (VAT), zgodnie z którymi wydłużony okres korekty ustalony na podstawie wspomnianego art. 187 dla nieruchomości nabytych jako dobra inwestycyjne nie ma zastosowania do robot budowlanych opodatkowanych VAT jako świadczenie usług w rozumieniu tej dyrektywy, które wiążą się ze znaczną rozbudową lub gruntowną renowacją nieruchomości, w których zostały przeprowadzone, i dla których okres gospodarczej użyteczności ich skutków odpowiada okresowi użytkowania nowego budynku.
Tym samym ww. nakłady inwestycyjne, które Państwo ponieśli na nieruchomość, należy traktować jak wydatki na zakup odrębnego środka trwałego. W tej sytuacji korekta dotyczy zatem nieruchomości.
W związku z powyższym, w przypadku nakładów dotyczących nieruchomości zastosowanie ma 10-letni okres korekty, licząc od roku, w którym nakłady (traktowane jako odrębny środek trwały) zostały oddane do użytkowania.
W analizowanej sprawie istnieje obowiązek dokonania korekty odliczonego podatku naliczonego, o której mowa w art. 91 ust. 1 i ust. 2 ustawy, od wydatków inwestycyjnych na nieruchomość w związku ze zmianą jej przeznaczenia do działalności zwolnionej. Zmiana przeznaczenia i obowiązek korekty podatku odliczonego wynika z regulacji art. 91 ust. 7 i ust. 7a ustawy. Korekta ta powinna być korektą wieloletnią, przeprowadzoną na zasadach określonych w art. 91 ust. 2 ustawy, tj. 10 kolejnych lat licząc od roku, w którym nakłady zostały oddane do użytkowania.
Ponadto, przepis art. 91 ust. 5 ustawy wprowadza szczególny przypadek dokonywania korekt w sytuacji, gdy podatnik w okresie trwania korekty cząstkowej - tj. w okresie 10 lat w przypadku nieruchomości i praw wieczystego użytkowania gruntów - zbywa dany środek trwały.
W przypadku zbycia środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych, przyjmuje się, że zbyte składniki majątku służą nadal działalności opodatkowanej lub nadal działalności zwolnionej, aż do końca okresu korekty. Jednakże w okresie rozliczeniowym, w którym nastąpiła sprzedaż, dokonuje się od razu korekty za wszystkie pozostałe okresy. Oznacza to, że w przypadku sprzedaży nieruchomości w okresie korekty, powinni Państwo dokonać korekty jednorazowo w deklaracji składanej za okres rozliczeniowy, w którym nastąpi sprzedaż nieruchomości.
Tym samym, Państwa stanowisko do pytania nr 2 jest prawidłowe.
Państwa wątpliwości dotyczą następnie ustalenia, czy dostawa nieruchomości będzie korzystała ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 lub art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy.
Dla sprzedaży nieruchomości zabudowanych budynkami, budowlami lub ich częściami ustawodawca przewidział możliwość zwolnienia od podatku w oparciu o przepis art. 43 ust. 1 pkt 10 i art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy.
Stosownie do treści art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy:
Zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem gdy:
a) dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim,
b) pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.
Jak wynika z powyższych uregulowań, zwolnienie wynikające z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy stosuje się w odniesieniu do dostawy całości lub części budynków i budowli, jeżeli w stosunku do nich powstało pierwsze zasiedlenie, przy czym okres pomiędzy pierwszym zasiedleniem, a dostawą nie jest krótszy niż 2 lata.
Wykluczenie z tego zwolnienia następuje w sytuacjach, gdy dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim oraz w sytuacji, gdy od momentu pierwszego zasiedlenia do chwili sprzedaży nie minęły co najmniej 2 lata.
Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o pierwszym zasiedleniu – rozumie się przez to oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne budynków, budowli lub ich części, po ich:
a) wybudowaniu lub
b) ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej.
Z powyższego przepisu wynika, że pierwszym zasiedleniem jest pierwsze zajęcie nieruchomości do używania. „Pierwsze zasiedlenie” budynku, budowli lub ich części ma więc miejsce zarówno w sytuacji, w której po wybudowaniu budynku budowli lub ich części oddano go w najem, jak i w przypadku wykorzystywania budynku, budowli lub ich części na potrzeby własnej działalności gospodarczej podatnika – bowiem w obydwu przypadkach doszło do korzystania z budynku, budowli lub ich części.
W tym miejscu należy zauważyć, że w przypadku nieruchomości niespełniających przesłanek do zwolnienia od podatku na podstawie powołanego wyżej przepisu art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, ustawodawca umożliwia podatnikom – po spełnieniu określonych warunków – skorzystanie ze zwolnienia wskazanego w pkt 10a tego przepisu.
W myśl art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy:
Zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części nieobjętą zwolnieniem, o którym mowa w pkt 10, pod warunkiem, że:
a) w stosunku do tych obiektów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego,
b) dokonujący ich dostawy nie ponosił wydatków na ich ulepszenie, w stosunku do których miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a jeżeli ponosił takie wydatki, to były one niższe niż 30% wartości początkowej tych obiektów.
Z powołanych wyżej przepisów wynika, że jeżeli dostawa budynków, budowli lub ich części będzie mogła korzystać ze zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, wówczas badanie przesłanek wynikających z przepisu art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy stanie się bezzasadne.
W tym miejscu należy nadmienić, że dla dostawy nieruchomości, które nie spełniają przesłanek do objęcia ich zwolnieniem od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 lub 10a ustawy ustawodawca przewidział możliwość zastosowania zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy.
Stosownie do art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy:
Zwalnia się od podatku dostawę towarów wykorzystywanych wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku, jeżeli z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Kwestię opodatkowania dostawy gruntu, na którym posadowione zostały budynki lub budowle rozstrzyga art. 29a ust. 8 ustawy, w myśl którego:
W przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu.
Co do zasady zatem, grunt będący przedmiotem sprzedaży podlega opodatkowaniu według takiej stawki podatku od towarów i usług, jaką opodatkowane są budynki/budowle na nim posadowione. Oznacza to, że w sytuacji, gdy budynki, budowle lub ich części korzystają ze zwolnienia od podatku VAT, również sprzedaż gruntu korzysta ze zwolnienia od podatku.
Zgodnie z Państwa wskazaniem, planują Państwo sprzedać przedmiotową nieruchomość dotychczasowemu najemcy. Nieruchomość jest zabudowana dwukondygnacyjnym budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym i budynkiem gospodarczym. Nieruchomość nabyli Państwo 28 lutego 2023 r. W momencie nabycia nieruchomość nie była zasiedlona ani użytkowana. W okresie od lutego 2023 r. do sierpnia 2024 r. ponosili Państwo wydatki inwestycyjne na nieruchomość, których wartość przekroczyła 30% wartości początkowej budynku mieszkalnego. 2 września 2024 r. oddali Państwo nieruchomość w najem na rzecz Prezesa Zarządu Państwa Spółki.
Mając na uwadze konstrukcję zwolnień z podatku VAT, w celu wskazania prawidłowego sposobu opodatkowania dostawy nieruchomości kluczowe jest określenie, czy i kiedy po wybudowaniu lub ulepszeniu budynków znajdujących się na nieruchomości doszło do ich pierwszego zasiedlenia. Pozwoli to określić, czy dostawa będzie podlegała zwolnieniu z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.
W analizowanym przypadku – zgodnie z Państwa wskazaniem – w 2023 r. nabyli Państwo nieruchomość, która nie była zasiedlona ani użytkowana. Tym samym, dostawa na Państwa rzecz budynków znajdujących się na nieruchomości miała miejsce w ramach pierwszego zasiedlenia.
W okresie luty 2023 r. – sierpień 2024 r., ponosili Państwo wydatki inwestycyjne zwiększające wartość początkową budynku, których wartość przekroczyła 30% wartości początkowej budynku mieszkalnego. Po poniesieniu tych nakładów, 2 września 2024 r. nieruchomość została oddana w najem na cele mieszkaniowe.
Z powyższego wynika, że pierwsze zasiedlenie budynku gospodarczego znajdującego się na nieruchomości miało miejsce w momencie nabycia nieruchomości, tj. 28 lutego 2023 r. Po nabyciu nieruchomości ponosili Państwo co prawda wydatki inwestycyjne zwiększającego wartość nieruchomości, przy czym w stosunku do budynku gospodarczego nie przekroczyły one 30% wartości początkowej tego budynku. Tym samym, sprzedaż ww. budynku gospodarczego nie zostanie dokonana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim oraz pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą ww. budynku gospodarczego upłyną co najmniej dwa lata.
Biorąc pod uwagę powyższe oraz obowiązujące w tym zakresie przepisy należy stwierdzić, że spełnione zostaną przesłanki warunkujące zastosowanie zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy do sprzedaży ww. budynku gospodarczego, ponieważ planowana sprzedaż nie będzie dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia oraz od daty pierwszego zasiedlenia budynku gospodarczego minął okres przekraczający dwa lata.
W związku z tym, że planowana transakcja sprzedaży budynku gospodarczego będzie korzystała ze zwolnienia od podatku VAT, zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, dalsza analiza zwolnień ww. czynności – wynikająca z przepisów art. 43 ust. 1 pkt 10a lub pkt 2 ustawy – jest bezzasadna.
Jak wskazano powyżej, grunt będący przedmiotem dostawy podlega opodatkowaniu według tych samych regulacji jak budynki i budowle na nim posadowione. W konsekwencji – na podstawie art. 29a ust. 8 ustawy – również zbycie w ramach transakcji gruntu w części, na której ww. budynek jest posadowiony, będzie zwolnione od podatku VAT w oparciu o przepis art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.
Z kolei w odniesieniu do budynku mieszkalnego znajdującego się na nieruchomości, należy zauważyć, że ponosili Państwo na ten budynek wydatki inwestycyjne w latach 2023-2024 przekraczające 30% jego wartości początkowej.
Po dokonaniu ww. ulepszeń rozpoczęli Państwo najem na cele mieszkalne ww. budynku. Do ponownego pierwszego zasiedlenia budynku mieszkalnego doszło więc 2 września 2024 r. – w momencie oddania w najem tego budynku ulepszonego w wyniku dokonania wydatków przekraczających 30% jego wartości początkowej.
Stąd też, z uwagi na fakt, że dostawa nieruchomości nastąpi przed upływem dwóch lat od 2 września 2024 r., a więc pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku mieszkalnego upłynie okres krótszy niż dwa lata, dostawa ww. budynku mieszkalnego nie będzie korzystać ze zwolnienia od opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.
Tym samym, Państwa stanowisko do pytania nr 3 jest:
‒ prawidłowe w części dotyczącej braku zastosowania zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy do dostawy budynku mieszkalnego znajdującego się na nieruchomości,
‒ nieprawidłowe w części dotyczącej braku zastosowania zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy do dostawy budynku gospodarczego znajdującego się na nieruchomości.
Skoro dostawa budynku mieszkalnego nie będzie korzystała ze zwolnienia wskazanego w przepisie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, należy przeanalizować możliwość skorzystania ze zwolnienia na mocy art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy.
Jak już wspomniano z przytoczonego wyżej przepisu wynika, że aby dostawa budynków, budowli lub ich części mogła korzystać ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy, muszą zostać spełnione dwa warunki, tj. brak prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu budynków, budowli lub ich części oraz brak wydatków na ulepszenie, w stosunku do których sprzedający miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a w przypadku ponoszenia takich wydatków, muszą być one niższe niż 30% wartości początkowej tych obiektów.
Przy czym, aby dostawa budynku, budowli lub ich części mogła korzystać ze zwolnienia z ww. przepisu oba warunki wskazane w tym przepisie muszą być spełnione łącznie.
Jak wynika z opisu sprawy, zakupili Państwo nieruchomość od osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, która w momencie sprzedaży nie była podatnikiem VAT. Z tytułu nabycia nieruchomości nie przysługiwało Państwu prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, bowiem transakcja nabycia nie podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT. Ponieśli Państwo wydatki związane z pracami remontowo-adaptacyjnymi budynku mieszkalnego, które stanowiły nakłady na ulepszenie budynku w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym i były wyższe niż 30% wartości początkowej tego budynku. W stosunku do wydatków na ulepszenie, jak stwierdzono powyżej, przysługiwało Państwu prawo do dokonania odliczenia podatku VAT naliczonego z faktur dokumentujących ich poniesienie. W konsekwencji powyższego, do planowanej dostawy budynku mieszkalnego, znajdującego się na nieruchomości, nie znajdzie również zastosowania zwolnienie od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy, z uwagi na niespełnienie jednego z warunków, o których mowa w ww. przepisie.
Dostawa ww. budynku mieszkalnego nie będzie korzystała również ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy, gdyż nie jest spełniony jeden z warunków określonych w tym przepisie, niezbędny do zastosowania tego zwolnienia. Wskazali Państwo bowiem, że transakcja nabycia nieruchomości zabudowanej m.in. budynkiem mieszkalnym od osoby fizycznej nie podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT. W takiej sytuacji nie można zatem mówić, że przysługiwało Państwu prawo do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu nieruchomości lub że takie prawo Państwu nie przysługiwało, bowiem nie było podatku, który mogliby Państwo odliczyć.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że dostawa budynku mieszkalnego nie będzie korzystała również ze zwolnienia od opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10a i pkt 2 ustawy.
Odpowiednio zwolnieniami tymi nie będzie również objęta dostawa części gruntu, na której posadowiony jest budynek mieszkalny, zgodnie z art. 29a ust. 8 ustawy.
Podsumowując, dostawa budynku mieszkalnego będzie opodatkowana podatkiem VAT według właściwej stawki podatku VAT. Przy czym, dostawa gruntu, na którym ten budynek jest posadowiony, będzie również opodatkowana podatkiem VAT według tych samych zasad co ww. budynek mieszkalny.
Zatem Państwa stanowisko do pytania nr 4 jest prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy:
‒ stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia,
‒ zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Należy wskazać, że kwestia ustalenia wysokości stawki podatku od towarów i usług dla dostawy towarów lub świadczenia usług od dnia 1 lipca 2020 r. może być określona wyłącznie w ramach wydania wiążącej informacji stawkowej, o której mowa w art. 42a ustawy o VAT.
Interpretacja rozstrzyga wyłącznie w zakresie pytań oznaczonych we wniosku nr 1-4 dotyczących podatku od towarów i usług. W zakresie pytania nr 5 dotyczącego stawki podatku VAT oraz w zakresie pytań nr 6-7 dotyczących podatku dochodowego od osób prawnych zostaną wydane odrębne rozstrzygnięcia.
Jednocześnie wskazuję, że interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy stan faktyczny/zdarzenie przyszłe sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywać się będzie ze stanem faktycznym/zdarzeniem przyszłym podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo