Brak obowiązku podatkowego z tytułu usług najmu lokali za okresy po wydaniu przez Sąd Postanowienia powierzającego Powodowi prawo do korzystania i pobierania pożytków z lokali.
Fundacja A otrzymała w darowiźnie w lutym 2015 r. 22 lokale mieszkalne i 2 lokale użytkowe, które następnie wynajmowała. W sierpniu 2015 r. darczyńca wniósł pozew o unieważnienie darowizny. W październiku 2023 r. sąd wydał postanowienie zabezpieczające, powierzając powodowi zarząd nad lokalami, w tym prawo pobierania…
Interpretacja indywidualna po wyroku sądu - stanowisko prawidłowe
Szanowni Państwo,
1. ponownie rozpatruję sprawę Państwa wniosku z 12 września 2024 r. (data wpływu 16 września 2024 r.) o wydanie interpretacji indywidualnej - uwzględniam przy tym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 czerwca 2025 r. sygn. akt III SA/Wa 524/25 (data wpływu prawomocnego wyroku wraz ze zwrotem akt 8 czerwca 2026 r.) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lutego 2026 r. sygn. akt I FSK 1581/25 (data wpływu 6 maja 2026 r.); i
2. stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
16 września 2024 r. wpłynął Państwa wniosek z 12 września 2024 r. o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług z tytułu świadczenia usług najmu Lokali za okresy po dniu wydania Postanowienia.
Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego
Wnioskodawca - A. z siedzibą w (...) (dalej również „Fundacja” lub „Podatnik”) w lutym 2015 r. zawarł w formie aktu notarialnego umowę darowizny, zgodnie z treścią której darczyńca przeniósł na Podatnika własność 22 lokali mieszkalnych oraz 2 lokali użytkowych, będących przedmiotem odrębnej własności, położonych w (...), dla których prowadzone są księgi wieczyste o numerach: (…) (łącznie zwanych dalej „Lokalami”).
Następnie Fundacja zawarła, jako wynajmujący, umowy najmu wskazanych Lokali. W sierpniu 2015 r. podmiot wskazany w ww. umowie darowizny jako darczyńca wniósł przeciwko Fundacji pozew, w którym wnioskował o ustalenie, że wskazana umowa darowizny jest nieważna, oraz o nakazanie Fundacji przeniesienia na Powoda własności wskazanych powyżej Lokali.
Postępowanie cywilne toczące się w sprawie z powyższego pozwu nie zostało do tej pory zakończone.
Natomiast w październiku 2023 r. Sąd, przed którym toczy się postępowanie, wydał postanowienie (dalej „Postanowienie”), w którym udzielił Powodowi zabezpieczenia powództwa do czasu prawomocnego zakończenia procesu w ten sposób, że powierzył Powodowi zarząd względem wszystkich Lokali, uprawniając Powoda do korzystania z powyżej opisanych nieruchomości, pobierania wszelkich pożytków, w tym czynszu najmu lub dzierżawy oraz wykonywania praw związanych z przynależnością do wspólnoty mieszkaniowej, zobowiązując pozwaną Fundację do złożenia, w terminie 30 dni od dnia wydania postanowienia sprawozdania z dotychczasowego zarządu nieruchomością.
Jednocześnie jest kwestią bezsporną, że z chwilą wydania Postanowienia powyższych uprawnień została pozbawiona Fundacja.
W uzasadnieniu Postanowienia wskazano m.in., że:
„Z uwagi na to, że przedmiotem postępowania nie jest roszczenie pieniężne zastosowanie miał również art. 755 § 1 k.p.c., uprawniający Sąd do udzielenia zabezpieczenia w taki sposób, jaki stosownie do okoliczności uzna za odpowiedni, nie wyłączając sposobów przewidzianych dla zabezpieczenia roszczeń pieniężnych.
Jak stanowi art. 731 k.p.c., zabezpieczenie nie może zmierzać do zaspokojenia roszczenia, chyba że ustawa stanowi inaczej. Ustawodawca przewidział wyjątki od powyższej reguły, dopuszczając w zakresie roszczeń niepieniężnych możliwość zabezpieczenia o charakterze nowacyjnym. Konsekwencją tego rodzaju zabezpieczenia jest stworzenie nowej, prowizorycznej sytuacji, trwającej aż do rozstrzygnięcia sprawy. Charakter taki ma z pewnością przewidziane w art. 755 § 1 pkt 1 k.p.c. unormowanie praw i obowiązków stron na czas postępowania. W takiej sytuacji zabezpieczenie polega częstokroć na tymczasowym udzieleniu wierzycielowi ochrony prawnej, o treści tożsamej z ochroną, jaką ma zapewnić mu przyszłe orzeczenie rozpoznawane w postępowaniu głównym (zabezpieczenie antycypacyjne). W takim przypadku udzielenie zabezpieczenia tymczasowo zatem zaspokaja roszczenie podlegające zabezpieczeniu.
Przy czym nowacyjne zabezpieczenie roszczeń może nie różnić się od treści rozstrzygnięcia sprawy (antycypacja przyszłego rozstrzygnięcia), o ile uprawniony wykaże, że bez takiego zabezpieczenia narażony będzie na szkodę albo inne niekorzystne skutki. Interes prawny wyraża się zatem w takiej sytuacji potrzebą uzyskania natychmiastowej ochrony prawnej w celu uchronienia uprawnionego przed szkodą lub innymi negatywnymi następstwami, które dotknęłyby go pomimo ostatecznego wygrania sprawy.
W rozpoznawanej sprawie przesłanka uprawdopodobnienia roszczenia została spełniona co wynika wprost z faktu, że roszczenie powoda zostało już zabezpieczone, a od momentu udzielenia zabezpieczenia nie zaszły żadne nowe okoliczności mogące być podstawą kwestionowania tego, że roszczenie zostało przez stronę powodową uprawdopodobnione.”
Dodać należy, że zarówno Powód, jak i pozwany zwrócili się do Sądu o wykładnię ww. Postanowienia, jednakże wnioski te zostały oddalone.
Na Postanowienie w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia powództwa zostało wniesione zażalenie, które do tej pory nie zostało rozpoznane. Niemniej jednak postanowienie o zabezpieczeniu jest wykonalne od chwili jego wydania.
Po wydaniu Postanowienia Lokale nadal były i są użytkowane przez ich najemców.
Pytanie
Czy na Fundacji ciąży obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług z tytułu świadczenia usług najmu Lokali za okresy po dniu wydania Postanowienia?
Państwa stanowisko w sprawie
Zdaniem Wnioskodawcy, na Fundacji nie ciąży obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług z tytułu świadczenia usług najmu Lokali za okresy po dniu wydania Postanowienia.
Uzasadnienie
Na wstępie należy podkreślić, że po wydaniu przywołanego Postanowienia w przedmiocie udzielenia powództwa najemcy Lokali nadal z nich korzystali, pozostając zobowiązanymi do uiszczania z tego tytułu wynagrodzenia.
Zatem miało i nadal ma miejsce odpłatne świadczenie usług, podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.
Natomiast kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest wskazanie, który podmiot - Fundacja czy powód, na rzecz którego udzielono zabezpieczenia („Powód”) - jest podmiotem świadczącym te usługi, czyli podatnikiem podatku VAT na którym ciąży obowiązek podatkowy VAT z tytułu świadczenia powyższych usług i związane z tym, przewidziane w ustawie o VAT obowiązki w zakresie rozliczenia podatku należnego oraz udokumentowania świadczenia tych usług (w szczególności wystawienia faktur z tego tytułu).
W ocenie Wnioskodawcy, w okresie od momentu wydania Postanowienia w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia powództwa status podatnika z tytułu świadczenia usług najmu przysługuje Powodowi, a nie Fundacji.
Jak wspomniano, w Postanowieniu Sąd powierzył Powodowi zarząd względem wszystkich Lokali, uprawniając go do:
Jednocześnie poza sporem pozostaje, że z chwilą wydania postanowienia powyższych uprawnień została pozbawiona Fundacja.
Efektem Postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia jest więc pozbawienie Fundacji posiadania Lokali i nabycie ich posiadania przez Powoda. Przy czym jest to posiadanie samoistne - Powód włada Lokalami jak właściciel, jednakże bez nabycia prawa własności nieruchomości (czyli bez możliwości rozporządzania tym prawem) - jako że istnienie tytułu prawnego do Lokali nie może być rozstrzygnięte w postanowieniu w sprawie zabezpieczenia, lecz dopiero w wyroku kończącym postępowanie główne.
Wniosek ten potwierdza przywołana treść uzasadnienia Postanowienia, w którym wskazano, że podstawę jego wydania stanowi art. 755 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym udzielając zabezpieczenia powództwa, sąd może unormowanie praw i obowiązków stron na czas postępowania. Postanowienie to stworzyło nową, prowizoryczną sytuację prawną, trwającą do czas rozstrzygnięcia sprawy, polegającą - co jednoznacznie stwierdzono w uzasadnieniu Postanowienia - na tymczasowym udzieleniu wierzycielowi ochrony prawnej, o treści tożsamej z ochroną, jaką ma zapewnić mu przyszłe orzeczenie rozpoznawane w postępowaniu głównym. W analizowanym przypadku jest to ochrona prawna tożsama z ochroną przysługującą właścicielowi Lokali - jako że powództwo Powoda zmierza właśnie do potwierdzenia, iż to jemu, a nie Fundacji, przysługuje ich własność.
Reasumując, zakres uprawnień uzyskanych przez Powoda na podstawie postanowienia (podlegającego wykonaniu od dnia jego wydania) w stosunku do Lokali jest równoznaczny z uprawnieniami, które przysługują właścicielowi Lokali (oczywiście poza samym nabyciem prawa własności, i co za tym idzie, możliwości rozporządzania tym prawem).
Oznacza to, że Powód - z wyłączeniem Fundacji - jest uprawniony w szczególności do:
W ramach uprawnień przyznanych w Postanowieniu Powód jest również uprawniony do nawiązywania, zmiany i rozwiązywania stosunków najmu. Mieści się to w zakresie prawa do korzystania z rzeczy, a przy tym należy mieć na względzie, że zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego nie jest uwarunkowane posiadaniem tytułu własności wynajmowanej rzeczy (nie jest to niezbędne do skutecznego zawarcia umowy najmu).
W wyniku Postanowienia Powód uzyskał zatem na czas postępowania cywilnego wszystkie uprawnienia przysługujące wynajmującemu - co przemawia za wnioskiem, że również z punktu widzenia ustawy o VAT to Powód powinien być identyfikowany jako podmiot świadczący usługi najmu Lokali.
Przy czym do wykonywania wszelkich uprawnień związanych z wynajmem Lokali Powód jest uprawniony samodzielnie, bez konieczności jakiegokolwiek współdziałania ze strony Fundacji. Jednocześnie nie jest zobowiązany do przekazywania Fundacji żadnej części pożytków (czynszu) uzyskanych z tytułu najmu Lokali.
Z kolei Fundacja została w wyniku Postanowienia pozbawiona nie tylko prawa do czynszu najmu Lokali, ale również jakichkolwiek kompetencji decyzyjnych związanych z ich najmem. Skutkiem postanowienia jest pozbawienie Fundacji posiadania Lokali (obejmującego w szczególności prawo do korzystania z nich i czerpania pożytków). Z uwagi na brak jakiegokolwiek wpływu na stosunki najmu Lokali począwszy od dnia wydania postanowienia o zabezpieczeniu Fundacja nie może być zatem uznana za podmiot świadczący usługi w tym zakresie.
Całokształt przedstawionych okoliczności świadczy o tym, iż to na Powodzie, a nie Fundacji ciąży obowiązek podatkowy z tytułu świadczenia usług najmu Lokali w okresie od dnia wydania Postanowienia.
Końcowo należy dodać, że odmienny wniosek byłby sprzeczny z wykładnią celowościową: niemożliwa do pogodzenia z nią byłaby sytuacja, w której Powód uzyskuje całość pożytków, tj. przychodów z tytułu najmu Lokali, natomiast nie jest zobowiązany do rozliczenia podatku VAT należnego z tego tytułu - a Fundacja jest zobowiązana do rozliczenia tego podatku, podczas gdy nie przysługują jej w żadnej części przychody uzyskane z tytułu najmu Lokali.
Przemawia to za uznaniem za prawidłowe stanowiska Wnioskodawcy, że na Fundacji nie ciąży obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług z tytułu świadczenia usług najmu Lokali za okresy po dniu wydania Postanowienia.
Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania
Rozpatrzyłem Państwa wniosek - 29 października 2024 r. wydałem postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania znak 0114-KDIP1-1.4012.642.2024.1.AKA.
Postanowienie zostało skutecznie doręczone 5 listopada 2024 r.
12 listopada 2024 r. (wpływ 14 listopada 2024 r.) wnieśli Państwo zażalenie na to postanowienie.
Po rozpatrzeniu ww. zażalenia, postanowieniem z 20 grudnia 2024 r. znak 0114-KDIP1-1.4012.642.2024.2.AKA/RM utrzymałem w mocy zaskarżone postanowienie.
Postanowienie doręczono Państwu 27 grudnia 2024 r.
Skarga na postanowienie
27 stycznia 2025 r. (wpływ 31 stycznia 2025 r.) wnieśli Państwo skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wnieśli Państwo o:
1) uchylenie skarżonego postanowienia Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej,
2) zasądzenie od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej kosztów postępowania według norm przepisanych.
Postępowanie przed sądami administracyjnymi
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 czerwca 2025 r. sygn. III SA/Wa 524/25 uchylił zaskarżone postanowienie z 20 grudnia 2024 r. znak 0114-KDIP1-1.4012.642.2024.2.AKA/RM oraz poprzedzające je postanowienie z 29 października 2024 r. znak 0114-KDIP1-1.4012.642.2024.1.AKA.
Wniosłem skargę kasacyjną od tego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny - wyrokiem z 18 lutego 2026 r. sygn. akt I FSK 1581/25 oddalił skargę kasacyjną.
Wyrok WSA, który uchylił skarżone postanowienia stał się prawomocny od 18 lutego 2026 r., natomiast wpłynął wraz ze zwrotem akt 8 czerwca 2026 r.
Ponowne rozpatrzenie wniosku - wykonanie wyroku
Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.):
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Wykonuję obowiązek, który wynika z tego przepisu, tj.:
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają: odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Według art. 2 pkt 6 ustawy:
Towarami są rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
W myśl art. 2 pkt 22 ustawy:
Przez sprzedaż rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
Interpretując zawarty w tym artykule zwrot „przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel” należy podkreślić, że jest to czynność, która daje otrzymującemu towar prawo do postępowania z nim jak właściciel. Należy przy tym uznać, że chodzi tutaj przede wszystkim o możliwość faktycznego dysponowania rzeczą, a nie rozporządzania nią w sensie prawnym. Istotą dostawy towarów nie jest bowiem przeniesienie prawa własności. Zwrotu „prawo do rozporządzania jak właściciel” nie można interpretować jako „prawo własności”.
Istotny jest przede wszystkim aspekt ekonomiczny, a nie prawny transakcji, w ramach której podatnik przenosi na nabywcę prawo do rozporządzania towarami jak właściciel. Akcent sformułowanej definicji położony został głównie na podkreślenie przeniesienia ekonomicznego władztwa nad rzeczą w taki sposób, aby nabywca mógł nią dysponować podobnie jak właściciel.
Na mocy art. 8 ust. 1 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…).
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania podlegają wszelkie transakcje, których przedmiotem jest dostawa towarów lub świadczenie usług, pod warunkiem, że są one realizowane przez „podatników” w rozumieniu ustawy i wykonywane w ramach działalności gospodarczej.
Zakres opodatkowania podatkiem od towarów i usług wyznacza nie tylko czynnik przedmiotowy - opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów lub odpłatne świadczenie usług, ale także czynnik podmiotowy - czynności muszą być wykonywane przez podatnika.
Stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy:
Pod pojęciem działalności gospodarczej rozumie się wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Warunkiem opodatkowania danej czynności podatkiem od towarów i usług - w świetle powyższych przepisów - jest łączne spełnienie dwóch przesłanek:
Stosownie do przepisu art. 755 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1550 ze zm.), dalej: „k.p.c.”:
Jeżeli przedmiotem zabezpieczenia nie jest roszczenie pieniężne, sąd udziela zabezpieczenia w taki sposób, jaki stosownie do okoliczności uzna za odpowiedni, nie wyłączając sposobów przewidzianych dla zabezpieczenia roszczeń pieniężnych. W szczególności sąd może:
1) unormować prawa i obowiązki stron lub uczestników postępowania na czas trwania postępowania;
2) ustanowić zakaz zbywania przedmiotów lub praw objętych postępowaniem;
3) zawiesić postępowanie egzekucyjne lub inne postępowanie zmierzające do wykonania orzeczenia;
4) uregulować sposób roztoczenia pieczy nad małoletnimi dziećmi i kontaktów z dzieckiem;
5) nakazać wpisanie stosownego ostrzeżenia w księdze wieczystej lub we właściwym rejestrze.
Z opisu sprawy wynika, że w lutym 2015 r. zawarli Państwo umowę darowizny, na mocy której Darczyńca przeniósł na Państwa własność 22 lokali mieszkalnych i 2 lokali użytkowych. Następnie zawarli Państwo, jako wynajmujący, umowy najmu Lokali.
W sierpniu 2015 r. Darczyńca wniósł przeciwko Państwu pozew, w którym wnioskował o ustalenie, że ww. umowa darowizny jest nieważna, oraz o nakazanie Państwu przeniesienia na niego własności Lokali.
W październiku 2023 r. Sąd wydał Postanowienie, w którym udzielił Powodowi (Darczyńcy) zabezpieczenia powództwa do czasu prawomocnego zakończenia procesu w taki sposób, że powierzył Powodowi zarząd względem wszystkich Lokali, uprawniając Powoda do korzystania z Lokali, pobierania wszelkich pożytków, w tym czynszu najmu, oraz wykonywania prac związanych z przynależnością do wspólnoty mieszkaniowej. Z chwilą wydania Postanowienia zostali Państwo pozbawieni powyższych uprawnień. Postanowienie jest wykonalne od chwili jego wydania.
Po wydaniu Postanowienia Lokale nadal były i są użytkowane przez ich najemców.
Państwa wątpliwości w sprawie dotyczą ustalenia, czy ciąży na Państwu obowiązek podatkowy w podatku VAT z tytułu świadczenia usług najmu za okresy po dniu wydania Postanowienia.
Należy w tym miejscu wskazać, że zgodnie z przywołanym wcześniej art. 7 ust. 1 ustawy, przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do dysponowania towarem jak właściciel.
W orzecznictwie i doktrynie podkreśla się przy tym, że z punktu widzenia opodatkowania czynności podatkiem VAT istotne jest nie tyle przeniesienie prawa własności, lecz przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel. Zatem, chodzi tutaj przede wszystkim o możliwość faktycznego dysponowania rzeczą, a nie rozporządzania nią w sensie prawnym.
Dostawa towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy, rozumiana jest przez ustawodawcę, jako przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. W określeniu „jak właściciel” zawiera się możliwość uznania za dostawę faktycznego przeniesienia władztwa nad rzeczą. W rozumieniu ustawy, „dostawa” oznacza wszelkiego rodzaju rozporządzanie towarem (sprzedaż, zamianę, darowiznę, oraz każdą inną czynność, która w aspekcie ekonomicznym będzie prowadziła do podobnego rezultatu). Przepis art. 7 ust. 1 ustawy, definiujący pojęcie „dostawa towarów” nie odwołuje się do cywilistycznych pojęć sprzedaży, czy też przeniesienia prawa własności, stąd też nie można utożsamiać dostawy towarów w rozumieniu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług z przeniesieniem prawa własności na gruncie prawa cywilnego. W konsekwencji pojęcie „dostawa towarów” oraz ekonomiczne aspekty transakcji, nie muszą wiązać się ze skutkami powstającymi na gruncie cywilistycznego prawa własności. Pozwala to na uznanie danej czynności za dostawę towarów, nawet w przypadkach nałożenia na nabywcę pewnych ograniczeń we władaniu towarem.
Pojęcie „przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel” - zawarte w art. 7 ust. 1 ustawy - dotyczy tego rodzaju czynności, która daje otrzymującemu towar prawo do postępowania z nim jak właściciel. Należy przy tym uznać, że chodzi tutaj przede wszystkim o możliwość faktycznego dysponowania rzeczą, a nie rozporządzania nią w sensie prawnym. Ponieważ istotą dostawy towarów nie jest przeniesienie prawa własności, zatem zwrotu „prawo do rozporządzania jak właściciel” nie można interpretować jako „prawa własności”. Co więcej, czynności przejścia własności ekonomicznej nie musi towarzyszyć przejście własności w sensie prawnym, ponieważ „dostawa towarów” nie ogranicza się wyłącznie do zbycia prawa własności rzeczy.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, definiując wyrażenie „dostawa towarów” akcentuje „własność ekonomiczną” funkcjonującą w oderwaniu od krajowych przepisów prawa cywilnego, regulujących przeniesienie prawa własności. W orzeczeniu w sprawie C-320/88 Staatssecretaris van Financiën v. Shipping and Forwarding Safe B.V. TSUE wyraził pogląd, że:
„wyrażenie „dostawa towarów” w rozumieniu artykułu 5(1) VI Dyrektywy oznacza także przeniesienie prawa do dysponowania rzeczą jak właściciel, nawet jeżeli nie dochodzi do przeniesienia własności rzeczy w sensie prawnym” (pkt 1), jednak jednocześnie zastrzegł, że „zadaniem sądu krajowego jest określenie w każdym przypadku, na podstawie stanu rzeczy czy przeniesienie prawa do dysponowania rzeczą jak właściciel, w rozumieniu artykułu 5(1) VI Dyrektywy, miało miejsce” (pkt 2).
W orzecznictwie krajowym również przyjmuje się, że dla zakwalifikowania transakcji jako dostawy towaru znaczenie ma przede wszystkim ekonomiczna strona transakcji, a więc przeniesienie, lub jego brak, ekonomicznego władztwa nad rzeczą. Taki pogląd został wyrażony m.in. w wyrokach NSA z 23 listopada 2015 r., sygn. akt I FSK 883/14; z 15 grudnia 2017 r., sygn. akt I FSK 417/16; z 21 grudnia 2022 r., sygn. akt I FSK 888/19; czy z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt I FSK 2180/18.
W wyroku z 28 maja 2010 r., sygn. akt I FSK 963/09, NSA zauważył, że:
„(…) przez dostawę towarów w VAT rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Gdy sytuacja nabywcy jest porównywalna z pozycją właściciela, to nie jest istotne czy jego prawo zostało nabyte według norm prawa cywilnego. Podsumowując, „dysponowanie jak właściciel” należy rozumieć w ten sposób, że z dostawą towarów mamy do czynienia, gdy podatnik przeniesie faktyczne lub ekonomiczne władztwo nad rzeczą na inny podmiot, a nabywca towaru będzie miał swobodę w dysponowaniu (rozporządzaniu) rzeczą, tak jakby był jej właścicielem. Na gruncie rozpatrywanej sprawy kluczowe jest zatem faktyczne dysponowanie towarem przez dany podmiot, a nie tytuł prawny do niego. Wobec powyższego nie sposób zaprzeczyć, że podmiot, do którego w rzeczywistości trafił towar, ujęty w fakturach, faktycznie mógł nim dysponować na terenie zagranicznym, władając nim jak właściciel. Bez znaczenia dla zaistnienia samej dostawy jest, że wolą strony w chwili wywozu nie było wydanie towaru niezidentyfikowanemu podmiotowi”.
W tym miejscu należy również zaznaczyć, że na podstawie art. 659 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.):
Przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nie oznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz.
Stosownie do treści powyższego przepisu, oddanie rzeczy innej osobie do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony na podstawie umowy najmu związane jest z wzajemnym świadczeniem najemcy polegającym na zapłacie umówionego czynszu. Z powyższego wynika, że umówiony między stronami czynsz jest wynagrodzeniem za możliwość korzystania z cudzej własności i stanowi świadczenie wzajemne należne za używanie rzeczy przez jego najemcę.
Tak więc najem jest umową dwustronnie obowiązującą i wzajemną; odpowiednikiem świadczenia wynajmującego, polegającego na oddaniu rzeczy do używania, jest świadczenie najemcy, polegające na płaceniu umówionego czynszu.
Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi w rozumieniu cyt. art. 8 ustawy należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy.
Zauważyć jednak należy, że aby zaistniała możliwość uznania określonego świadczenia za usługę, w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, muszą wystąpić następujące przesłanki:
Nie ulega wątpliwości, że najem jest umową, w ramach której wynajmujący świadczy usługę na rzecz najemcy, w zamian za co otrzymuje stosowne wynagrodzenie. W konsekwencji najem nieruchomości stanowi odpłatne świadczenie usług, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy i podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na mocy art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Uwzględniając przywołaną regulację art. 8 ust. 1 ustawy, stwierdzić należy, iż do rozliczenia podatku od towarów i usług zobowiązany jest podmiot świadczący usługę.
W przedmiotowej sprawie w lutym 2015 r. nabyli Państwo na podstawie umowy darowizny Lokale (22 lokale mieszkalne i 2 lokale użytkowe). Następnie świadczyli Państwo usługi najmu tych Lokali.
Natomiast w październiku 2023 r. Sąd wydał Postanowienie, na mocy którego zostali Państwo pozbawieni prawa do korzystania z Lokali i pobierania z nich wszelkich pożytków. Powyższe uprawnienia zostały przyznane Powodowi. Ponadto, zarząd względem wszystkich Lokali został powierzony Powodowi. Postanowienie jest wykonalne od chwili jego wydania. Jednocześnie, zgodnie z Państwa wskazaniem, po wydaniu Postanowienia Lokale nadal były i są użytkowane przez ich najemców.
Skoro z chwilą wydania Postanowienia utracili Państwo prawo do korzystania z Lokali i pobierania wszelkich pożytków to nie można uznać, że w okresie po dniu wydania Postanowienia doszło do świadczenia przez Państwa usług najmu Lokali na rzecz najemców. Na mocy Postanowienia Sądu to Powód jako zarządca Lokali przejął władztwo ekonomiczne nad Lokalami i ma prawo pobierać z nich wszelkie pożytki. Wraz z wydaniem Postanowienia, zostali Państwo pozbawieni prawa do pobierania jakichkolwiek pożytków z Lokali, w tym czynszu najmu, a więc nie mogą osiągać Państwo żadnego obrotu ani korzyści majątkowych z tytułu usług najmu Lokali. W związku z tym nie można uznać Państwa za podatnika z tytułu usług najmu Lokali świadczonych w okresie po dniu wydania Postanowienia.
Należy również w tym miejscu zauważyć, że chociaż umowy najmu Lokali zostały zawarte przez Państwa, to po wydaniu przez Sąd Postanowienia to Powód stał się zarządcą Lokali i to jemu zostało przydzielone wyłączne prawo do korzystania z Lokali i pobierania z nich pożytków. Tym samym Powód stał się podatnikiem podatku VAT z tytułu najmu Lokali i na nim spoczywa obowiązek podatkowy z tytułu tej czynności.
W konsekwencji, nie ciąży na Państwu obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług z tytułu świadczenia usług najmu Lokali za okresy po dniu wydania Postanowienia.
Zatem Państwa stanowisko jest prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy:
Informuję ponadto, że interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy stan faktyczny/zdarzenie przyszłe sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywa się z opisem stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo