Wnioskodawca, prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą i będący zarejestrowanym podatnikiem VAT, planuje nieodpłatnie przekazać w darowiźnie kilka nieruchomości swoim wnukom. Nieruchomości te, zarówno zabudowane budynkami i budowlami, jak i niezabudowane, są wykorzystywane w jego działalności gospodarczej polegającej na najmie, i znajdują się w ewidencji środków trwałych. Darowizna ma charakter nieodpłatny, a…
Interpretacja indywidualna
- stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług w zakresie:
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
6 października 2025 r. wpłynął Pana wniosek z 1 października 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy zastosowania zwolnienia od podatku VAT dla darowizny zabudowanych nieruchomości na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10, zastosowania zwolnienia od podatku VAT dla darowizny niezabudowanych nieruchomości na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10a i obowiązku dokonania korekty podatku VAT naliczonego w związku z darowizną prawa użytkowania wieczystego działki nr 4/16.
Uzupełnił go Pan - w odpowiedzi na wezwanie - pismem z 6 listopada 2025 r., które wpłynęło do Organu 12 listopada 2025 r.
Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Stan faktyczny
Wnioskodawca prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą pod nazwą A. Wnioskodawca prowadzi pełną księgowość. Działalność opodatkowana jest podatkiem liniowym.
Wnioskodawca jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Sprzedaż firmy jest w całości opodatkowana podatkiem VAT.
Głównym i jedynym źródłem przychodów przedsiębiorstwa jest najem nieruchomości innym podmiotom gospodarczym na cele prowadzenia działalności biznesowej.
Wszystkie wynajmowane nieruchomości są obecnie własnością A. Znajdują się one w ewidencji środków trwałych wartości niematerialnych i prawnych.
Stan przyszły
Wnioskodawca zamierza wybrane nieruchomości przekazać w formie darowizny swoim zstępnym (wnukom) do ich majątku prywatnego.
Beneficjenci darowizn (wnuczka, wnuk) nie prowadzą działalności gospodarczej. Przychody z najmu będą rozliczali jako najem prywatny. Po otrzymaniu darowizny zarejestrują się jako czynni podatnicy VAT (nieruchomości nadal będą przedmiotem najmu dla podmiotów gospodarczych na cele prowadzenia działalności biznesowej).
Nieruchomości, które zostaną przekazane w ramach darowizny wnukom, oraz te, które pozostaną w zasobach A. będą mogły funkcjonować niezależnie.
W szczególności darowiźnie będą podlegały nieruchomości:
Działki położone w (...):
Działki położone w (...):
Uzupełnienie opisu zdarzenia przyszłego
Wnioskodawca działalność gospodarczą założył 5 stycznia 1989 r. pod nazwą A. jako osoba fizyczna.
Po 27 latach prowadzonej działalności i po przejściu na emeryturę wraz z żoną w 2016 r. Wnioskodawca założył spółkę z o.o. A. Aportem zostały wniesione do spółki: cześć aktywów trwałych, aktywa obrotowe, kapitał, zobowiązania oraz przeniesieni pracownicy. W starej firmie Wnioskodawcy - A. pozostały grunty, budynki i budowle, które od tej pory Wnioskodawca wynajmuje spółce.
Obecnie Wnioskodawca jest (...) letnim schorowanym emerytem i większą część majątku, w tym gruntu, budynki i budowle, które obecnie służą Wnioskodawcy w działalności gospodarczej, Wnioskodawca chce przekazać w darowiźnie swoim wnukom, gdyż jest mu już ciężko z tym sobie radzić.
Wnioskodawca sobie zostawi 20% majątku, który dalej w ramach działalności będzie wynajmować spółce A., jako wsparcie finansowe do emerytury.
Geodezyjnie zostało to tak podzielone, że może to funkcjonować w sposób niezależny i samodzielny od pozostawionej części Wnioskodawcy.
Wnioskodawca od 5 lipca 1993 r. jest czynnym podatnikiem podatku VAT.
Wszystkie działki (nr 1/5, 3/5, 2, 3/2, 5/2, 3/4, 4/15 i 4/16) mające być przedmiotem darowizny są wykorzystywane w działalności Wnioskodawcy w zakresie najmu opodatkowanego podatkiem od towarów i usług.
Przekazując opisane we wniosku nieruchomości na rzecz wnuków w ramach darowizny Wnioskodawca nie otrzyma nic w zamian.
Na działce nr 1/5 znajduje się północna część hali produkcyjno-magazynowej nr (...) (reszta hali znajduje się na sąsiednie działce nr 3/5). Natomiast działka nr 2 jest niezabudowana.
Na działce nr 1/5 znajduje się północna część budynku hali produkcyjno-magazynowej nr (...) (reszta budynku znajduje się na sąsiedniej działce nr 3/5) wybudowana przez Wnioskodawcę w 2009 r., część budowli - utwardzenie terenu pobudowane przez Wnioskodawcę w 2008 r., część budowli - droga bitumiczna wybudowana przez Wnioskodawcę w 2001 r. oraz część ogrodzenia wybudowanego przez Wnioskodawcę w 2001 r.
Działka nr 2 jest niezabudowana. Budowlą jest ogrodzenie wybudowane przez Wnioskodawcę w 2009 r.
Wnioskodawcy przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w związku z wydatkami na wybudowanie budynku lub budowli. Od momentu rozpoczęcia użytkowania (wykorzystywania) budynku lub budowli do momentu darowizny minie okres 2 lat. W ostatnich 2 latach przed planowaną darowizną, Wnioskodawca nie ponosił wydatków na ulepszenie budynku lub budowli, stanowiące co najmniej 30 % ich wartości początkowej.
Działka nr 2 jest gruntem niezabudowanym i zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przeznaczona jest pod teren zabudowy produkcyjnej, składy, magazyny i usługi.
Działka nr 5/2 zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przeznaczona jest pod teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z usługami. Wnioskodawca dokonał nabycia działki w 1989 r. Wnioskodawcy nie przysługiwało prawo do odliczenia od nabycia tej działki.
Działka nr 3/5:
budynki wybudowane przez Wnioskodawcę:
budowle wybudowane przez Wnioskodawcę:
Wnioskodawcy przysługiwało prawo do odliczenia VAT w przypadku wybudowania przez niego budynków i budowli.
Działka nr 3/2:
Wnioskodawcy przysługiwało prawo do odliczenia VAT od nabycia 1/2 części działki wraz z budynkiem biurowo-socjalnym( garażowym).
Działka nr 3/4:
Zakup działki nr 3/4 wraz z budynkiem był zwolniony z podatku VAT.
Działka nr 4/15:
Działka nr 4/16 obecnie niezabudowana. Według miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego teren ten przeznaczony jest pod zabudowę produkcyjną i usługową.
budowle:
Pozostałe budowle: sieć kablowa elektryczna, sieć wodna, przyłącze sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, sieć zewnętrzna CO, kanalizacja zewnętrzna i deszczowa, znajdujące się na działkach 4/15 i 4/16 były już na działce nr 4/11 w momencie ich nabycia przez Wnioskodawcę (akt notarialny z 2004 r.).
W 2008 r. nastąpił podział działki 4/11 na działki nr 4/15 i 4/16, w związku z czym trudno określić jaka cześć tych sieci przesyłowych znajduje się na konkretnej działce.
Działka nr 4/15 i 4/16 zakup działek wraz z budynkami i budowlami był zwolniony z podatku VAT. Wnioskodawca odliczył VAT od wybudowanej budowli - wjazd do firmy.
Od momentu rozpoczęcia użytkowania (wykorzystywania ) budynku lub budowli do momentu darowizny minie okres 2 lat.
W ostatnich 2 latach przed planowaną darowizną Wnioskodawca nie ponosił Pan wydatków na ulepszenie budynku lub budowli, stanowiące co najmniej 30% ich wartości początkowej.
Pytania
1) Czy darowizna nieruchomości zabudowanych opisanych powyżej będzie zwolniona z opodatkowania podatkiem VAT? - Chodzi o zwolnienie na mocy art. 43 ust. 1 pkt 10 Ustawy VAT?
2) Czy darowizna nieruchomości niezabudowanych opisanych powyżej będzie zwolniona z opodatkowania podatkiem VAT? - Chodzi o zwolnienie na mocy art. 43 ust. 1 pkt 10a Ustawy VAT?
3) Czy darowizna nieruchomości działki nr 4/16 położonej w (...) wiąże się z obowiązkiem korekty VAT naliczonego przy nabyciu w odpowiedniej proporcji? - Chodzi o zwolnienie na mocy art. 43 ust 1 pkt 10 Ustawy VAT oraz wysokość korekty VAT zgodnie z art. 91 ust. 2 Ustawy VAT.
Pana stanowisko w sprawie
Stanowisko Wnioskodawcy odnośnie Pytania 1
Darowizna nieruchomości opisanych powyżej będzie zwolniona z opodatkowania VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 Ustawy VAT.
Obie przesłanki do skorzystania ze zwolnienia przedmiotowego w tym zakresie zostaną spełnione:
a) Darowizna nieruchomości nie nastąpi w ramach pierwszego zasiedlenia;
b) Pomiędzy pierwszym zasiedleniem a darowizną nieruchomości upłynął okres dłuższy niż 2 lata.
Dla nieruchomości opisanej nie nastąpi obowiązek korekty VAT naliczonego przy nabyciu z uwagi na upływ 10-letniego okresu od momentu nabycia.
Stanowisko Wnioskodawcy odnośnie Pytania 2
Darowizna nieruchomości niezabudowanych opisanych powyżej będzie zwolniona z opodatkowania VAT na podstawie art. 43 ust 1 pkt 10 a Ustawy VAT ze względu na fakt że:
a) w stosunku do tych obiektów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego;
b) dokonujący ich dostawy nie ponosił wydatków na ich ulepszenie, w stosunku do których miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a jeżeli ponosił takie wydatki, to były one niższe niż 30% wartości początkowej tych obiektów.
Stanowisko Wnioskodawcy odnośnie Pytania 3
Dla działki nr 4/16 położonej w (...), z uwagi na fakt dokonania odliczenia podatku VAT przez A. w 2020 r. w związku z poczynioną inwestycją (wjazd na teren firmy), powstanie obowiązek korekty podatku naliczonego w odpowiedniej proporcji 5/10, z uwagi na upływ 5 letniego okresu między nabyciem, a planowaną darowizną Nieruchomości.
Wysokość rocznej korekty VAT zostanie wyliczona zgodnie z art. 91 ust. 2 Ustawy VAT, czyli w wysokości 1/10 kwoty podatku naliczonego przy ich nabyciu lub wytworzeniu.
Wstępna kalkulacja korekty:
Wartość netto zakupu budowli: (…) zł
VAT naliczony (23%): (…) zł
Korekta VAT naliczonego (proporcja 5/10): (…) zł
Korekta VAT zostanie dokonana za miesiąc, w którym nastąpi planowana darowizna nieruchomości.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku w zakresie:
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.) - zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
W myśl art. 7 ust. 1 pkt 6 i 7 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również:
6) oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste;
7) zbycie praw, o których mowa w pkt 5 i 6.
Na podstawie art. 2 pkt 6 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach - rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii
Zgodnie z art. 2 pkt 22 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
W świetle przedstawionych powyżej przepisów, nieruchomość zarówno gruntowa, jak i zabudowana spełnia definicję towaru wynikającą z art. 2 pkt 6 ustawy, a jej sprzedaż, jak również oddanie gruntu w użytkowanie oraz zbycie prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowi dostawę towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy.
W wyniku ustanowienia prawa użytkowania wieczystego dochodzi do ekonomicznego przeniesienia władztwa nad gruntem (towarem w rozumieniu ww. przepisu) na rzecz użytkownika wieczystego, co sprawia, że może on rozporządzać nim jak właściciel.
Na mocy art. 8 ust. 1 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…).
Z treści powołanego wyżej przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług co do zasady podlegają opodatkowaniu VAT jedynie wówczas, gdy czynności te są wykonywane odpłatnie.
Ustawodawca jednakże przewidział od powyższej reguły wyjątki, które zostały zawarte - w przypadku dostawy towarów - w art. 7 ust. 2 ustawy.
Stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się również przekazanie nieodpłatnie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa, w szczególności:
1) przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia,
2) wszelkie inne darowizny
- jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych.
Jak wynika z powyższych uregulowań, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega generalnie każde nieodpłatne przekazanie towaru należącego do przedsiębiorstwa, w tym także wszelkie inne darowizny, z którym wiąże się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, o ile podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu, imporcie lub wytworzeniu tych towarów lub ich części składowych.
Zatem, aby nieodpłatne przekazanie towarów - w świetle powołanego art. 7 ust. 2 ustawy - podlegało opodatkowaniu VAT, konieczne jest łączne spełnienie następujących warunków:
Jeżeli natomiast podatnik nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego, to nieodpłatne przekazanie (w tym także darowizna) tych towarów pozostaje poza zakresem opodatkowania (podatnik nie musi dokonać ich opodatkowania), bez względu na cel, na który zostały one przekazane (darowane).
Analizując treść art. 7 ust. 2 ustawy, warto odwołać się do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który wielokrotnie wypowiadał się w kwestii opodatkowania nieodpłatnych świadczeń. W wyroku z 27 czerwca 1989 r. w sprawie C-50/88 (Heinz Küchne) Trybunał stwierdził, że:
Ze wspólnym systemem podatku od wartości dodanej spójne jest nieopodatkowanie amortyzacji aktywów przedsiębiorstwa w odniesieniu do ich prywatnego użytku w przypadku, gdy VAT od tych towarów nie podlegał odliczeniu, przy jednoczesnym opodatkowaniu wydatków ponoszonych na utrzymanie i używanie towarów, w odniesieniu do których podatnik jest uprawniony do odliczenia podatku. Rozwiązanie to pozwala zarówno uniknąć podwójnego opodatkowania samych towarów, jak i braku opodatkowania ostatecznej konsumpcji.
Również w orzeczeniu z 25 maja 1993 r. w sprawie C-193/91 (Gerhard Mohsche) oraz w orzeczeniu z 17 maja 2001 r. w połączonych sprawach C-322/99 (Hans- Georg Fisher) i C-323/99 (Klaus Brandenstein) Trybunał wskazał, że nieodpłatne świadczenia mogą być opodatkowane wyłącznie w takim zakresie, w jakim podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia podatku naliczonego.
Należy wskazać, że nie każda czynność stanowiąca dostawę towarów, w rozumieniu art. 7 ustawy o VAT podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.
Na mocy art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
W myśl art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że każdy kto dokonuje czynności dla celów działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, powinien być uznany, co do zasady, za podatnika podatku od towarów i usług.
Zgodnie z art. 888 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071) - zwanej dalej: „Kodeks cywilny”:
Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.
Z powołanego powyżej przepisu prawa cywilnego wynika zatem, że umowa darowizny należy do umów cywilnoprawnych przenoszących prawo własności na nabywcę określonych towarów (rzeczy).
Umowa darowizny jest czynnością prawną, na mocy której darczyńca zobowiązuje się do jednostronnego bezpłatnego świadczenia kosztem swojego majątku na rzecz obdarowanego, przy równoczesnym braku nałożenia na niego obowiązku świadczenia w zamian za uczynioną darowiznę. Korzyść osiągana przez jedną stronę umowy nie znajduje odpowiednika po drugiej stronie.
Z opisu sprawy wynika, że:
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że oddanie w najem nieruchomości wskazuje na wykorzystanie przez Pana posiadanych nieruchomości w sposób ciągły do celów zarobkowych (uzyskiwane przez Pana korzyści z tytułu świadczonej usługi najmu mają charakter stały). Wykorzystanie nieruchomości do świadczenia usługi najmu wypełnia zatem określoną w art. 15 ust. 2 ustawy definicję działalności gospodarczej, a Pan w związku z tą czynnością działa jak podatnik w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy.
Jak wskazano wyżej, nieodpłatne przekazanie towarów (np. darowiznę) uznaje się za odpłatną dostawę towarów, jeżeli podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego w związku z nabyciem lub wytworzeniem tych towarów lub ich części składowych. Niespełnienie powyższego warunku jest podstawą do traktowania darowizny - w świetle brzmienia art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy - jako czynności wyłączonej spod zakresu działania ustawy o podatku od towarów i usług, bez względu na cel, na który zostały one przekazane (darowane).
Z okoliczności przedstawionych we wniosku wynika, że nabycie części działki nr 3/2 zabudowanej budynkiem, działki nr 3/4 zabudowanej budynkiem, prawa użytkowania wieczystego działki nr 4/15 zabudowanej budynkami i budowlami nie było objęte podatkiem, tym samym nie wystąpił podatek, który mógłby podlegać odliczeniu. Ponadto nie przysługiwało Panu prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia od nabycia działki nr 5/2.
Analiza okoliczności sprawy i obowiązujących przepisów prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy przy nabyciu nieruchomości (części działki nr 3/2 zabudowanej budynkiem, niezabudowanej działki nr 5/2, działki nr 3/4 zabudowanej budynkiem, prawa użytkowania wieczystego działki nr 4/15 zabudowanej budynkami i budowlami) nie przysługiwało Panu prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, to darowizna ww. nieruchomości/części nieruchomości na rzecz wnuków nie spełnia przesłanek wynikających z art. 7 ust. 2 ustawy i nie stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Mając na uwadze powyższe, Pana stanowisko w części dotyczącej zastosowania od podatku VAT dla darowizny zabudowanych nieruchomości (części działki nr 3/2 co do której w związku z nabyciem nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT, działki nr 3/4, prawa użytkowania wieczystego działki nr 4/15) na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 uznaję za nieprawidłowe.
Natomiast jak wskazał Pan we wniosku, przysługiwało Panu prawo do odliczenia VAT od nabycia części działki nr 3/2 wraz z budynkiem biurowo-socjalnym (garażowym), przysługiwało Panu prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w związku z wydatkami na wybudowanie budynku i budowli na działce nr 1/5 i wydatkami na wybudowanie budowli na działce nr 2, od zakupów materiałów i usług zużytych do budowy budynków i budowli na działce nr 3/5 oraz w związku z inwestycją w budowlę (wjazdu na teren firmy) wybudowaną na działce nr 4/16 dokonał Pan odliczenia podatku VAT.
W związku z powyższym, przekazanie przez Pana nieruchomości w formie darowizny (części działki nr 3/2 zabudowanej budynkiem, działki nr 1/5 zabudowanej częścią budynku, działki nr 3/5 zabudowanej budynkami i budowlami, działki nr 2 zabudowanej budowlą oraz prawa użytkowania wieczystego działki nr 4/16 zabudowanej budowlami) na rzecz wnuków, będzie stanowiło czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako odpłatna dostawa towarów na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 2 ustawy, a Pan będzie działał jako podatnik podatku VAT w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy prowadzący działalność gospodarczą zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy.
Należy zauważyć, że wykonywana czynność, która podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, może korzystać ze zwolnienia od tego podatku albo może być opodatkowana tym podatkiem.
Zakres i zasady zwolnienia od podatku od towarów i usług dostawy towarów lub świadczenia usług zostały określone między innymi w art. 43 ustawy.
W myśl art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy:
Zwalnia się od podatku dostawę terenów niezabudowanych innych niż tereny budowlane.
Przez tereny budowlane - w świetle art. 2 pkt 33 ustawy - rozumie się:
Grunty przeznaczone pod zabudowę zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku takiego planu - zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, o których mowa w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Opodatkowane są zatem dostawy, których przedmiotem są nieruchomości gruntowe niezabudowane, będące terenami budowlanymi w rozumieniu ww. art. 2 pkt 33 ustawy, pozostałe natomiast dostawy gruntów niezabudowanych, innych niż tereny budowlane - są zwolnione od podatku.
Według art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1130 ze zm.):
Kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie gminnych aktów planowania przestrzennego, z wyjątkiem morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej oraz terenów zamkniętych ustalonych przez organ inny niż minister właściwy do spraw transportu, należy do zadań własnych gminy.
Jak stanowi art. 4 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym:
Ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym:
W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przy czym:
1) lokalizację inwestycji celu publicznego ustala się w drodze decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego;
2) sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla innych inwestycji ustala się w drodze decyzji o warunkach zabudowy.
O przeznaczeniu nieruchomości stanowią zatem akty prawa miejscowego. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego - jako źródło prawa miejscowego, a w przypadku jego braku decyzja o warunkach zabudowy - jako akt indywidualny prawa administracyjnego.
Stosownie do treści wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 28 marca 1996 r. w sprawie C-468/93 Gemeente Emmen - „teren budowlany” oznacza każdy nieuzbrojony lub uzbrojony teren uznany przez państwa członkowskie za teren z przeznaczeniem pod zabudowę.
W konsekwencji, generalnie opodatkowane podatkiem VAT są dostawy, których przedmiotem są nieruchomości gruntowe zabudowane i niezabudowane, przy czym w przypadku tych ostatnich opodatkowane są wyłącznie te, których przedmiotem są tereny budowlane, czyli tereny przeznaczone pod zabudowę zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku takiego planu - zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, o których mowa w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Pozostałe natomiast dostawy gruntów niezabudowanych, dla których nie obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego oraz nie wydano decyzji o warunkach zabudowy - są zwolnione od podatku VAT. Ustawa o podatku od towarów i usług w kontekście zastosowania właściwej stawki podatku VAT przy sprzedaży gruntu nakazuje oceniać przeznaczenie tego gruntu wyłącznie na podstawie istniejącego planu zagospodarowania przestrzennego oraz wydanych decyzji o warunkach zabudowy.
Odnosząc się do kwestii sposobu opodatkowania gruntów zabudowanych należy wskazać, że dla sprzedaży nieruchomości zabudowanych budynkami, budowlami lub ich częściami ustawodawca przewidział możliwość zwolnienia od podatku w oparciu o przepis art. 43 ust. 1 pkt 10, art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy.
Stosownie do treści art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy:
Zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem gdy:
a) dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim,
b) pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.
Jak wynika z powyższych uregulowań, zwolnienie wynikające z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy stosuje się w odniesieniu do dostawy całości lub części budynków i budowli, jeżeli w stosunku do nich powstało pierwsze zasiedlenie, przy czym okres pomiędzy pierwszym zasiedleniem, a dostawą nie jest krótszy niż 2 lata.
Wykluczenie z tego zwolnienia następuje w sytuacjach, gdy dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim oraz w sytuacji, gdy od momentu pierwszego zasiedlenia do chwili sprzedaży nie minęły co najmniej 2 lata.
Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o pierwszym zasiedleniu - rozumie się przez to oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne budynków, budowli lub ich części, po ich:
a) wybudowaniu lub
b) ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej.
Z powyższego przepisu wynika, że pierwszym zasiedleniem jest pierwsze zajęcie nieruchomości do używania. „Pierwsze zasiedlenie” budynku, budowli lub ich części ma więc miejsce zarówno w sytuacji, w której po wybudowaniu budynku budowli lub ich części oddano go w najem, jak i w przypadku wykorzystywania budynku, budowli lub ich części na potrzeby własnej działalności gospodarczej podatnika - bowiem w obydwu przypadkach doszło do korzystania z budynku, budowli lub ich części.
W tym miejscu należy zauważyć, że w przypadku nieruchomości niespełniających przesłanek do zwolnienia od podatku na podstawie powołanego wyżej przepisu art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, ustawodawca umożliwia podatnikom - po spełnieniu określonych warunków - skorzystanie ze zwolnienia wskazanego w pkt 10a tego przepisu.
W myśl art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy:
Zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części nieobjętą zwolnieniem, o którym mowa w pkt 10, pod warunkiem, że:
a) w stosunku do tych obiektów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego,
b) dokonujący ich dostawy nie ponosił wydatków na ich ulepszenie, w stosunku do których miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a jeżeli ponosił takie wydatki, to były one niższe niż 30% wartości początkowej tych obiektów.
Z powołanych wyżej przepisów wynika, że jeżeli dostawa budynków, budowli lub ich części będzie mogła korzystać ze zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, wówczas badanie przesłanek wynikających z przepisu art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy stanie się bezzasadne.
Kwestię opodatkowania dostawy gruntu, na którym posadowione zostały budynki lub budowle rozstrzyga art. 29a ust. 8 ustawy, w myśl którego:
W przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu.
Co do zasady zatem, grunt będący przedmiotem sprzedaży podlega opodatkowaniu według takiej stawki podatku od towarów i usług, jaką opodatkowane są budynki/budowle na nim posadowione. Oznacza to, że w sytuacji, gdy budynki, budowle lub ich części korzystają ze zwolnienia od podatku VAT, również sprzedaż gruntu korzysta ze zwolnienia od podatku.
Analiza przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, regulujących wyżej wskazane prawo do zwolnienia od podatku prowadzi do wniosku, że w odniesieniu do towarów może wystąpić jedna z ww. podstaw do zastosowania zwolnienia od tego podatku. Istotne jest wobec tego każdorazowe kompleksowe zbadanie okoliczności towarzyszących danej dostawie. Zauważyć bowiem należy, że stosowanie zwolnień od podatku ma charakter wyjątkowy i nie podlega ani wykładni rozszerzającej, ani zawężającej, natomiast możliwość wychodzenia poza wykładnię literalną jest niedopuszczalna. W efekcie, podatnik uprawniony jest do zastosowania ww. preferencji, gdy charakter dokonywanych przez niego czynności, w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, wyczerpuje znamiona ujęte w treści przepisu statuującego jego prawo do zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług.
W celu ustalenia, czy w analizowanej sprawie dla darowizny zabudowanych nieruchomości (części działki nr 3/2 co do której w związku z nabyciem przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT, działek nr 1/5, 3/5, 2 i prawa użytkowania wieczystego działki nr 4/16) zastosowanie znajdzie zwolnienie z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, należy w pierwszej kolejności rozstrzygnąć, czy i kiedy w odniesieniu do budynków i budowli posadowionych na ww. działkach miało miejsce pierwsze zasiedlenie.
Przedstawione we wniosku okoliczności wskazują, że darowizna budynków i budowli posadowionych na części działki nr 3/2 co do której w związku z nabyciem przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT i na działkach nr 1/5, 3/5, 2 i 4/16 nie zostanie dokonana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim oraz pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą naniesień upłynie okres dłuższy niż 2 lata.
Jak bowiem wskazał Pan we wniosku, na działce nr 1/5 znajduje się północna część hali produkcyjno-magazynowej nr (...) (reszta hali znajduje się na sąsiednie działce nr 3/5) wybudowanego przez Pana w 2009 r., część budowli - utwardzenie terenu pobudowane przez Pana w 2008 r., część budowli - droga bitumiczna wybudowana przez Pana w 2001 r. oraz część ogrodzenia wybudowanego przez Pana w 2001 r. Na działce nr 3/5 wybudował Pan: budynek produkcyjno-magazynowy nr (...) w 2009 r. , halę (...) w 2005 r., halę produkcyjno-magazynową nr (...) w 2003 r., (...) w 2012 r., konstrukcję łukową hali nr (...) w 2001 r., budowle: drogę bitumiczną w 2001 r., ogrodzenie w 2001 r., utwardzenie nawierzchni w 2007 r. Na działce nr 2 znajduje się budowla, którą jest ogrodzenie wybudowane przez Pana w 2009 r. Działka nr 3/2 zabudowana budynkiem garażowym została zakupiona w 2006 r. - budynek biurowo-socjalny (garażowy) nr (...) był na działce. Na działce nr 4/16 znajdują się budowle: wjazd do firmy wybudowany przez Pana w 2020 r., część drogi utwardzonej (była na działce, zakup w 2004 r.), część ogrodzenia (była na działce, zakup w 2004 r.). Pozostałe budowle: sieć kablowa elektryczna, sieć wodna, przyłącze sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, sieć zewnętrzna CO, kanalizacja zewnętrzna i deszczowa, znajdujące się na działkach 4/15 i 4/16 były już na działce nr 4/11 w momencie ich nabycia przez Pana w 2004 r. W 2008 r. nastąpił podział działki 4/11 na działki nr 4/15 i 4/16, w związku z czym trudno określić jaka cześć tych sieci przesyłowych znajduje się na konkretnej działce. Działki mające być przedmiotem darowizny są wykorzystywane w Pana działalności w zakresie najmu opodatkowanego podatkiem od towarów i usług. Wynajmowane nieruchomości znajdują się w ewidencji środków trwałych wartości niematerialnych i prawnych. Od momentu rozpoczęcia użytkowania (wykorzystania) budynku lub budowli do momentu darowizny minie okres 2 lat. Z okoliczności sprawy wynika, że w ostatnich 2 latach przed planowaną darowizną nie ponosił Pan wydatków na ulepszenie budynku lub budowli, stanowiące co najmniej 30% ich wartości początkowej.
Mając na uwadze przedstawione okoliczności sprawy oraz obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa należy stwierdzić, że w odniesieniu do budynków i budowli posadowionych na części działki nr 3/2 co do której w związku z nabyciem przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT i na działkach nr 1/5, 3/5, 2 i 4/16 zostaną spełnione przesłanki do zastosowania zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, ponieważ pomiędzy pierwszym zasiedleniem w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy a dostawą ww. budynków i budowli, upłynie okres dłuższy niż 2 lata.
Jak wskazano powyżej, grunt będący przedmiotem dostawy podlega opodatkowaniu według tych samych regulacji jak budynki i budowle na nim posadowione. W konsekwencji - na podstawie art. 29a ust. 8 ustawy - również darowizna gruntów (części działki nr 3/2 co do której w związku z nabyciem przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT, działki nr 1/5, nr 3/5, nr 2) i prawa użytkowania wieczystego działki gruntu nr 4/16, na których posadowione są budynki i budowle, będzie zwolnione od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.
Pana stanowisko w części dotyczącej zastosowania zwolnienia od podatku VAT dla darowizny zabudowanych nieruchomości (części działki nr 3/2 co do której w związku z nabyciem przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT, działek nr 1/5, 3/5, 2 i prawa użytkowania wieczystego działki nr 4/16) na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 uznaję za prawidłowe.
Pana wątpliwości w dalszej kolejności dotyczą zastosowania zwolnienia od podatku VAT dla darowizny niezabudowanych nieruchomości na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10a.
Zwolnienie od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10a dotyczy zbycia nieruchomości zabudowanych budynkami, budowlami lub ich częściami.
Z okoliczności sprawy wynika, że wśród nieruchomości, które zostaną przekazane w ramach darowizny wnukom, wyłącznie działka nr 5/2 jest niezabudowana.
Należy zauważyć, że jedynie czynność, która podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, może korzystać ze zwolnienia od tego podatku albo może być opodatkowana tym podatkiem z zastosowaniem właściwej dla przedmiotu dostawy stawki podatku VAT.
Jak rozstrzygnąłem wyżej, darowizna działki nr 5/2 nie spełnia przesłanek wynikających z art. 7 ust. 2 ustawy i nie stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
W związku z powyższym, Pana stanowisko w zakresie pytania nr 2 dotyczącego zastosowania zwolnienia od podatku VAT dla darowizny niezabudowanych nieruchomości na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10a uznaję za nieprawidłowe.
Pana kolejne wątpliwości dotyczą kwestii, czy w związku z darowizną prawa użytkowania wieczystego działki nr 4/16 będzie Pan zobowiązany do korekty odliczonego podatku VAT od wydatków związanych z nakładami poniesionymi na wybudowanie budowli (wjazdu do firmy).
W tym miejscu należy przywołać art. 86 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym:
W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
Z przepisu tego wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje zarejestrowany, czynny podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi.
Przedstawiona powyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z usługami i towarami, które nie są w ogóle wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.
Z prawem do odliczenia podatku naliczonego, o którym mowa w cyt. art. 86 ust. 1 ustawy, związane jest zagadnienie korekty. Zasady dotyczące sposobu i terminu dokonywania korekt podatku naliczonego oraz podmiotu zobowiązanego do ich dokonania zostały określone w art. 91 ustawy o VAT.
W myśl art. 91 ust. 1 ustawy:
Po zakończeniu roku, w którym podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, o którym mowa w art. 86 ust. 1, jest on obowiązany dokonać korekty kwoty podatku odliczonego zgodnie z art. 90 ust. 2-10a lub 10c-10g, z uwzględnieniem proporcji obliczonej w sposób określony w art. 90 ust. 2-6, 10, 10a lub 10c-10g lub przepisach wydanych na podstawie art. 90 ust. 11 i 12, dla zakończonego roku podatkowego.
W świetle art. 91 ust. 2 ustawy:
W przypadku towarów i usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, a także gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli zostały zaliczone do środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych nabywcy, z wyłączeniem tych, których wartość początkowa nie przekracza 15 000 zł, korekty, o której mowa w ust. 1, podatnik dokonuje w ciągu 5 kolejnych lat, a w przypadku nieruchomości i praw wieczystego użytkowania gruntów - w ciągu 10 lat, licząc od roku, w którym zostały oddane do użytkowania. Roczna korekta w przypadku, o którym mowa w zdaniu pierwszym, dotyczy jednej piątej, a w przypadku nieruchomości i praw wieczystego użytkowania gruntów - jednej dziesiątej kwoty podatku naliczonego przy ich nabyciu lub wytworzeniu. W przypadku środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, których wartość początkowa nie przekracza 15 000 zł, przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio, z tym że korekty dokonuje się po zakończeniu roku, w którym zostały oddane do użytkowania.
Jak stanowi art. 91 ust. 3 ustawy:
Korekty, o której mowa w ust. 1 i 2, dokonuje się w deklaracji podatkowej składanej za pierwszy okres rozliczeniowy roku następującego po roku podatkowym, za który dokonuje się korekty, a w przypadku zakończenia działalności gospodarczej - w deklaracji podatkowej za ostatni okres rozliczeniowy.
Stosownie do art. 91 ust. 4 ustawy:
W przypadku gdy w okresie korekty, o której mowa w ust. 2, nastąpi sprzedaż towarów lub usług, o których mowa w ust. 2, lub towary te zostaną opodatkowane zgodnie z art. 14, uważa się, że te towary lub usługi są nadal wykorzystywane na potrzeby czynności podlegających opodatkowaniu u tego podatnika, aż do końca okresu korekty.
Zgodnie z art. 91 ust. 5 ustawy:
W przypadku, o którym mowa w ust. 4, korekta powinna być dokonana jednorazowo w odniesieniu do całego pozostałego okresu korekty. Korekty dokonuje się w deklaracji podatkowej za okres rozliczeniowy, w którym nastąpiła sprzedaż, a w przypadku opodatkowania towarów zgodnie z art. 14 - w deklaracji podatkowej za okres rozliczeniowy, w którym w stosunku do tych towarów powstał obowiązek podatkowy.
W myśl art. 91 ust. 6 ustawy:
W przypadku gdy towary lub usługi, o których mowa w ust. 4, zostaną:
1) opodatkowane - w celu dokonania korekty przyjmuje się, że dalsze wykorzystanie tego towaru lub usługi jest związane z czynnościami opodatkowanymi;
2) zwolnione od podatku lub nie podlegały opodatkowaniu - w celu dokonania korekty przyjmuje się, że dalsze wykorzystanie tego towaru lub usługi jest związane wyłącznie z czynnościami zwolnionymi od podatku lub niepodlegającymi opodatkowaniu.
Jak stanowi art. 91 ust. 7 ustawy:
Przepisy ust. 1-6 stosuje się odpowiednio w przypadku, gdy podatnik miał prawo do obniżenia kwot podatku należnego o całą kwotę podatku naliczonego od wykorzystywanego przez siebie towaru lub usługi i dokonał takiego obniżenia, albo nie miał takiego prawa, a następnie zmieniło się prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tego towaru lub usługi.
Zgodnie natomiast z art. 91 ust. 7a ustawy:
W przypadku towarów i usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, a także gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli zostały zaliczone do środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych nabywcy, z wyłączeniem tych, których wartość początkowa nie przekracza 15 000 zł, korekty, o której mowa w ust. 7, dokonuje się na zasadach określonych w ust. 2 zdanie pierwsze i drugie oraz ust. 3. Korekty tej dokonuje się przy każdej kolejnej zmianie prawa do odliczeń, jeżeli zmiana ta następuje w okresie korekty.
Jak stanowi ust. 7b powołanego artykułu:
W przypadku towarów i usług innych niż wymienione w ust. 7a, wykorzystywanych przez podatnika do działalności gospodarczej, korekty, o której mowa w ust. 7, dokonuje się na zasadach określonych w ust. 1, ust. 2 zdanie trzecie i ust. 3, z zastrzeżeniem ust. 7c.
Z kolei stosownie do art. 91 ust. 7c ustawy:
Jeżeli zmiana prawa do obniżenia podatku należnego wynika z przeznaczenia towarów lub usług, o których mowa w ust. 7b, wyłącznie do wykonywania czynności, w stosunku do których nie przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego, lub wyłącznie do czynności, w stosunku do których takie prawo przysługuje - korekty, o której mowa w ust. 7, dokonuje się w deklaracji podatkowej składanej za okres rozliczeniowy, w którym wystąpiła ta zmiana. Korekty tej nie dokonuje się, jeżeli od końca okresu rozliczeniowego, w którym wydano towary lub usługi do użytkowania, upłynęło 12 miesięcy.
Podatnik jest zobowiązany do rozpoznania prawa do odliczenia podatku naliczonego w momencie nabycia towarów i usług oraz dokonania ewentualnej korekty tego odliczonego bądź nieodliczonego podatku w przypadku późniejszej zmiany przeznaczenia nabytych towarów i usług lub zmiany sposobu wykorzystania.
Przepisy art. 91 ustawy wprowadzają konstrukcję korekty podatku naliczonego dokonywaną z uwagi na zmianę struktury sprzedaży albo na zmianę pierwotnego przeznaczenia towaru lub usługi (z którą związany jest podatek naliczony). Wprowadzenie procedury korekty związane jest z tym, że w systemie VAT obowiązuje zasada odliczenia niezwłocznego, tzn. w momencie nabycia. W tym momencie związek towaru z danym rodzajem czynności (opodatkowane, zwolnione, mieszane) ma zazwyczaj charakter planowany. Do czasu faktycznego wykorzystania nabytego towaru lub usługi faktyczny związek z danym rodzajem czynności może się zmienić, przekreślając prawo do odliczenia albo uzasadniając dokonanie odliczenia.
Jeśli zatem podatnik nabył towary lub usługi z zamiarem ich wykorzystania do określonych czynności (opodatkowanych lub niepodlegających opodatkowaniu lub zwolnionych od podatku) i nie wykorzystał ich zgodnie z takim zamiarem (zmiana przeznaczenia), wówczas konieczne jest dokonanie korekty podatku. Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy podatnik miał prawo do obniżenia kwot podatku należnego o całą kwotę podatku naliczonego od wykorzystywanego przez siebie towaru lub usługi i dokonał takiego obniżenia, jak również w sytuacji, gdy nie miał takiego prawa, a następnie zmieniło się prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tego towaru lub usługi.
Ponadto, przepis art. 91 ust. 5 ustawy, wprowadza szczególny przypadek dokonywania korekt w sytuacji, gdy podatnik w okresie trwania korekty cząstkowej - tj. w okresie 10 lat w przypadku nieruchomości - zbywa dany środek trwały.
W takich sytuacjach - np. zbycia właśnie środków trwałych - przyjmuje się fikcję prawną, że zbyte składniki majątku służą nadal działalności opodatkowanej lub nadal działalności zwolnionej, aż do końca okresu korekty. Korekty za wszystkie pozostałe okresy dokonuje się w deklaracji za okres rozliczeniowy, w którym dokonano zbycia.
Jeśli transakcja zbycia środka trwałego została opodatkowana, wówczas przyjmuje się, że przez cały pozostały do korekty okres ten środek trwały służy w całości transakcjom dającym prawo do odliczenia. Natomiast jeśli sprzedaż była zwolniona od podatku lub nie podlegała opodatkowaniu, wówczas przyjmuje się, że zbywany środek trwały służy czynnościom niedającym prawa do odliczenia.
Z przedstawionego opisu sprawy wynika, że zakup przez Pana w 2004 r. prawa użytkowania wieczystego działki z posadowionym budowlami był zwolniony z podatku VAT. W 2020 r. wybudował Pan na działce 4/16 budowlę - wjazd do firmy. Odliczał Pan VAT naliczony od wydatków związanych z budową wjazdu. Działka nr 4/16 znajduje się w ewidencji środków trwałych wartości niematerialnych i prawnych Pana firmy i jest wykorzystywana w Pana działalności w zakresie najmu opodatkowanego podatkiem od towarów i usług.
Jak wykazałem wyżej, planowana dostawa (darowizna) z Pana działalności gospodarczej prawa użytkowania wieczystego działki nr 4/16 zabudowanej budowlami będzie stanowiła czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, korzystającą ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 29a ust. 8 ustawy. W związku z tym, dojdzie do zmiany przeznaczenia ww. nieruchomości.
Z cytowanego powyżej art. 91 ust. 7 ustawy wynika, że w sytuacji gdy podatnik miał prawo do obniżenia kwot podatku należnego o całą kwotę podatku naliczonego od wykorzystywanego przez siebie towaru lub usługi i dokonał takiego obniżenia, a następnie zmieniło się prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tego towaru lub usługi zastosowanie znajdą przepisy art. 91 ust. 1-6 ustawy.
Powołany wyżej przepis art. 91 ust. 2 ustawy wprowadza szczególny tryb korekty do wybranych składników majątku. Z uwagi na zazwyczaj wieloletni okres wykorzystania składników majątku zaliczanych do środków trwałych oraz nieruchomości ustawa przyjmuje zasadę dokonywania cząstkowej i równomiernej korekty w dłuższym czasie (dla nieruchomości przez 10 lat, a dla pozostałych składników majątku, których wartość początkowa przekracza 15.000 zł, przez 5 lat). Regulacje te mają na celu urealnienie odliczenia podatku naliczonego. Ustawa zakłada bowiem, że środki trwałe (jako dobra o charakterze trwałym) zużywają się w określonym czasie, a nie jednorazowo. W tym też czasie stopniowo konsumowane jest prawo do odliczenia i należy je oceniać w dłuższej perspektywie czasu, a nie jednorazowo.
Biorąc pod uwagę opis sprawy i obowiązujące w tym zakresie przepisy należy stwierdzić, w związku z planowaną darowizną nieruchomości (prawa użytkowania wieczystego zabudowanej działki nr 4/16), powstanie obowiązek 10-letniej korekty podatku VAT odliczonego w 2020 r. w związku z budową budowli - wjazdu na teren firmy, na podstawie art. 91 ust. 2 ustawy o VAT. Do zmiany przeznaczenia nieruchomości w opisanej sytuacji dojdzie w momencie przekazania w drodze darowizny wnukom prawa użytkowania wieczystego zabudowanej działki nr 4/16 - wtedy zmieni się jej przeznaczenie z wykorzystywanej do czynności opodatkowanych podatkiem VAT na zwolnione od podatku. Korekty należy dokonać jednorazowo w rozliczeniu za okres, w którym nastąpi darowizna. Korekcie będzie podlegała odpowiednia część podatku w zależności od tego, w którym roku w okresie korekty nastąpi darowizna w oparciu o art. 91 ust. 4 i ust. 5 ustawy.
W konsekwencji, Pana stanowisko w zakresie pytania nr 3 dotyczącego obowiązku dokonania korekty podatku VAT naliczonego w związku z darowizną prawa użytkowania wieczystego działki nr 4/16 uznaję za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (pytania). Inne kwestie przedstawione w opisie sprawy oraz we własnym stanowisku, które nie zostały objęte pytaniem nie mogą być - zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej - rozpatrzone. Dotyczy to w szczególności kwestii braku obowiązku dokonania korekty podatku VAT naliczonego w związku z darowizną pozostałych nieruchomości czy kalkulacji kwoty korekty podatku naliczonego.
Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej:
Składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.
Jestem ściśle związany z przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Ponosi Pan ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego). Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) podanym przez Pana w złożonym wniosku. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie zdarzenia przyszłego. W przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo