A. Sp. z o.o., będąca użytkownikiem wieczystym nieruchomości, otrzymała odszkodowanie od Spółki B. na podstawie decyzji wojewody z 2024 roku. Decyzja administracyjna ustaliła kwotę 54 362 zł jako rekompensatę za ograniczenie sposobu korzystania z części nieruchomości w związku z realizacją inwestycji.…
Interpretacja indywidualna - stanowisko nieprawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych zaistniałego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
6 października 2025 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy wskazania, czy odszkodowanie otrzymane przez Spółkę na podstawie decyzji Wojewody podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Wnioskodawca - A. Sp. z o.o. - jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości położonych w (…) (działki ewidencyjne nr 1 i 2).
Na podstawie decyzji Wojewody (…) z dnia (…) 2024, znak (…), wydanej w oparciu o art. 30 ust. 4 w związku z art. 30 ust. 1 i art. 34 ustawy z dnia 22 lutego 2019 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w sektorze (…) oraz przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, zostało ustalone odszkodowanie w kwocie 54 362 zł za szkody powstałe z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości w związku z realizacją inwestycji pn. „(…)”.
Decyzja zobowiązała Spółkę B. do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.
Wnioskodawca nie zawierał z Spółką B. żadnej umowy cywilnoprawnej dotyczącej świadczenia usług, udostępniania gruntu lub tolerowania infrastruktury. Kwota została przyznana jednostronną decyzją administracyjną i ma charakter rekompensaty za ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości. Na żądanie Spółki B. Wnioskodawca wystawił fakturę dokumentującą otrzymanie odszkodowania, oznaczając transakcję jako niepodlegającą opodatkowaniu VAT.
Pytanie
Czy odszkodowanie otrzymane przez Spółkę A. od Spółki B. na podstawie decyzji Wojewody (…) z dnia (…) 2024, znak (…), podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (VAT)?
Państwa stanowisko w sprawie
Zdaniem Wnioskodawcy, opisane odszkodowanie nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, ponieważ nie stanowi odpłatnej dostawy towarów ani odpłatnego świadczenia usług w rozumieniu art. 5 ust. 1, art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy o VAT.
1. Brak odpłatnego świadczenia usług
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podlega odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Warunkiem uznania czynności za usługę jest istnienie bezpośredniego związku pomiędzy świadczeniem a otrzymanym wynagrodzeniem
2. W omawianym przypadku kwota wypłacona Wnioskodawcy stanowi odszkodowanie ustalone decyzją administracyjną, które nie jest wynagrodzeniem za świadczenie usług, lecz ma charakter rekompensaty za przymusowe ograniczenie praw wynikające z decyzji organu władzy publicznej.
3. Charakter odszkodowawczy, nieekwiwalentny
Otrzymane środki nie są efektem woli stron, lecz wynikają z decyzji organu, wydanej na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami i o inwestycjach w sektorze (…). Wnioskodawca nie wykonuje żadnego świadczenia na rzecz Spółki B., nie zobowiązuje się do żadnego działania ani zaniechania - odszkodowanie nie ma charakteru ekwiwalentnego, a więc nie może być uznane za wynagrodzenie w rozumieniu przepisów o VAT.
4. Brak podstaw do zastosowania art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT
Przepis ten obejmuje m.in. świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej. W analizowanej sytuacji nie dochodzi do świadczenia na rzecz innego podmiotu, lecz do wykonania decyzji o charakterze odszkodowawczym. Nie występuje tu „świadczenie” po stronie Wnioskodawcy, a jedynie bierne znoszenie skutków decyzji, co nie stanowi usługi w rozumieniu ustawy o VAT (por. interpretacja Dyrektora KIS z 2 czerwca 2023 r., nr 0114-KDIP4-1.4012.191.2023.1.RMA).
5. Praktyka organów podatkowych
W analogicznych sprawach Dyrektor KIS potwierdzał, że odszkodowania przyznane na podstawie decyzji organu administracji nie podlegają VAT, np.: interpretacja 0114-KDIP4-1.4012.191.2023.1.RMA z 2 czerwca 2023 r., 0112-KDIL1-3.4012.212.2021.1.TK z 19 maja 2021 r., 0114-KDIP4-3.4012.396.2020.2.MP z 25 listopada 2020 r.
Odszkodowanie wypłacone Spółce A. przez Spółkę B. na podstawie decyzji Wojewody (…) z dnia (…) 2024 r. nie stanowi wynagrodzenia za usługę ani dostawę towarów, w związku z czym nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (VAT).
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Definicja „świadczenia usług” ma charakter dopełniający definicję „dostawy towarów” i jest wyrazem realizacji zasady powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji wykonywanych przez podatników w ramach ich działalności gospodarczej. Z treści art. 8 ust. 1 ustawy wynika, że przez usługę należy rozumieć każde świadczenie na rzecz danego podmiotu. Słownik języka polskiego definiuje czasownik „świadczyć” jako „wykonywać coś na czyjąś rzecz”, „świadczenie” zaś to obowiązek wykonywania, przekazania czegoś.
Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie się na rzecz innej osoby. Na zachowanie to składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy).
Z pojęcia usługi będzie natomiast wyłączone takie świadczenie, którego treścią jest przeniesienie na inny podmiot prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Stanowi ono bowiem dostawę towarów. Przy ocenie charakteru świadczenia, jako usługi, należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do usług każde świadczenie niebędące dostawą towarów. Jeśli tylko mamy do czynienia ze świadczeniem, to na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług stanowi ono albo usługę, albo dostawę towarów.
Ponadto, z treści powołanego art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług co do zasady podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie. Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Pod pojęciem odpłatności dostawy towarów lub odpłatności świadczenia usług rozumieć należy prawo podmiotu dokonującego dostawy towarów lub świadczącego usługę do żądania od nabywcy towaru, odbiorcy usługi lub osoby trzeciej zapłaty ceny lub ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia wzajemnego). W konsekwencji, usługa podlega opodatkowaniu podatkiem VAT wówczas, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą a otrzymanym świadczeniem wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią wynagrodzenie za wyodrębnioną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych.
Nie każda jednak czynność stanowiąca dostawę towarów, o której mowa w art. 7 lub świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Analizując bowiem powyższe przepisy stwierdzić należy, że dostawa towarów lub świadczenie usług podlegać będą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wyłącznie wówczas, gdy dokonywane będą przez podmiot mający status podatnika, a dodatkowo działającego w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Przepis art. 15 ust. 2 ustawy stanowi, że:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Z opisu sprawy wynika, że są Państwo użytkownikiem wieczystym nieruchomości położonych w (…) (działki ewidencyjne nr 1 i 2). Na podstawie decyzji Wojewody (…) z (...) 2024 r. zostało ustalone odszkodowanie w kwocie 54 362 zł za szkody powstałe z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości w związku z realizacją inwestycji pn. „(…)”. Decyzja zobowiązała Spółkę B. do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Kwota została przyznana jednostronną decyzją administracyjną i ma charakter rekompensaty za ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości. Na żądanie Spółki B. wystawili Państwo fakturę dokumentującą otrzymanie odszkodowania, oznaczając transakcję jako niepodlegającą opodatkowaniu VAT. Ponadto nie zawieraliście Państwo z Spółką B. żadnej umowy cywilnoprawnej dotyczącej świadczenia usług, udostępniania gruntu lub tolerowania infrastruktury.
Państwa wątpliwości dotyczą uznania, czy odszkodowanie otrzymane od Spółki B. na podstawie decyzji Wojewody podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Wyjaśnić należy, że przepisy podatkowe nie zawierają definicji odszkodowania. W tym zakresie należy posiłkować się przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071), zwanej dalej Kodeksem cywilnym.
Na gruncie prawa cywilnego, odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą obowiązek naprawienia szkody. Ponadto między zdarzeniem a zaistniałą w jego wyniku szkodą musi istnieć związek przyczynowy.
Kodeks cywilny rozróżnia dwa podstawowe rodzaje odpowiedzialności:
Zgodnie z treścią art. 471 Kodeksu cywilnego:
Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
W świetle wyżej przytoczonych przepisów, na gruncie stosunków cywilnoprawnych szkoda polega na nienależytym wykonaniu bądź niewykonaniu zobowiązania przez dłużnika, przy czym musi zaistnieć adekwatny związek przyczynowy pomiędzy działaniem lub zaniechaniem, a szkodą. Brak tych przesłanek powoduje, że nie mamy do czynienia ze szkodą, za powstanie której dłużnik zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania.
Istotą odszkodowań nie jest zatem płatność za świadczenie lecz rekompensata za szkodę. W takim przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną - świadczenie w zamian za wynagrodzenie, co oznacza, że otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata ta nie jest też związana ze zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji.
Zatem jeżeli płatność o charakterze odszkodowawczym nie ma bezpośredniego związku z czynnością mającą charakter świadczenia, wówczas kwota wypłaconych odszkodowań nie mieści się w katalogu czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, i jako taka nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem. Tym samym ustalanie statusu wypłacanej rekompensaty, jako podlegającej bądź niepodlegającej opodatkowaniu VAT należy oceniać w kontekście związku z konkretnym świadczeniem.
Przenosząc powołane przepisy na grunt niniejszej sprawy uznać należy, że należność nazywana przez Państwa odszkodowaniem, wypłacona z tytułu szkód powstałych w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości w wyniku realizacji inwestycji pn.: „(…)”, nie posiada cech odszkodowania za poniesioną szkodę, lecz pełni funkcję wynagrodzenia za usługę, świadczoną zgodnie z nakazem organu władzy publicznej, co wpisuje się w normę art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy, czyniąc tego rodzaju usługę faktycznie odpłatną.
Otrzymane od Spółki B. odszkodowanie stanowi w rzeczywistości wynagrodzenie za świadczoną przez Państwa usługę, dającą wypłacającemu je wyraźne i bezpośrednie korzyści w postaci możliwości korzystania z nieruchomości w trakcie realizacji inwestycji. Niezależnie od użytej nazwy otrzymane odszkodowanie jest w rzeczywistości wynagrodzeniem za świadczoną usługę.
Zatem wykonując usługi z nakazu organu władzy publicznej - Wojewody - tj. pozwalając Spółce B. na korzystanie z części gruntu (tolerując taką sytuację), jako podatnik zdefiniowany w art. 15 ust. 1 ustawy w ramach działalności, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy, świadczą Państwo usługi, które ze względu na ich odpłatny charakter podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako odpłatne świadczenie usług w myśl art. 5 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy.
Podsumowując stwierdzam, że otrzymana przez Państwa należność nazwana przez Spółkę „odszkodowaniem” za szkody powstałe z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości stanowiących Państwa własność w związku z realizacją inwestycji pn.: „(…)” podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
W związku z powyższym Państwa stanowisko uznaję za nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili we wniosku i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Zwrócić należy uwagę, że wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (zapytania). Inne kwestie wynikające z opisu sprawy, które nie zostały objęte pytaniem, nie mogą być - zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej - w wydanej interpretacji rozpatrzone.
Odnosząc się do powołanych przez Państwa na potwierdzenie swojej argumentacji interpretacji indywidualnych zauważam, że interpretacja z 2 czerwca 2023 r., nr 0114-KDIP4-1.4012.191.2023.1.RMA - wbrew Państwa opinii - potwierdza, iż „odszkodowanie” wypłacone Wnioskodawcy na podstawie decyzji Wojewody za poniesioną szkodę powstałą w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z Działek podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. W przypadku natomiast dwóch pozostałych interpretacji podali Państwo błędne sygnatury i błędne daty ich wydania, co uniemożliwia Organowi odniesienie się do tez w nich zawartych.
Jednocześnie wskazujemy, że interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze stanem faktycznym podanym przez Państwo w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo