Interpretacja 0114-KDIP1-1.4012.987.2025.2.MM

Interpretacja indywidualna
- stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług w zakresie:

• uznania, że Kary Umowne nakładane na Państwa w związku z naruszeniem przewidzianego w Umowie zakazu podejmowania działań mających na celu pozyskiwanie i zatrudnienie personelu Usługodawcy nie podlegają opodatkowaniu VAT, w konsekwencji nie przysługuje Państwu prawo do odliczenia podatku naliczonego VAT z otrzymanej od Usługodawcy faktury dokumentującej Karę Umowną - jest nieprawidłowe;
• uznania, że Rekompensaty za przejęcie przez Państwa pracowników Usługodawcy na podstawie zawartych Porozumień należy uznać za wynagrodzenie za świadczenie usług, podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, w konsekwencji przysługuje Państwu prawo do odliczenia podatku naliczonego VAT z otrzymanej od Usługodawcy faktury dokumentującej Rekompensatę - jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

3 grudnia 2025 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy ustalenia czy opisane we wniosku Kary Umowne oraz Rekompensaty podlegają/będą podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT oraz czy przysługuje/będzie przysługiwać Państwu prawo do odliczenia podatku naliczonego z otrzymanych od Usługodawcy faktur dokumentujących Kary Umowne i Rekompensaty.

Uzupełnili go Państwo - w odpowiedzi na wezwanie - pismem z 16 stycznia 2026 r.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego

Wnioskodawca jest polską spółką prawa handlowego, zarejestrowaną jako czynny podatnik VAT w Polsce.

Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą (…).

Wyroby (…) są sprzedawane przez Spółkę w ramach odpłatnych dostaw towarów na terytorium kraju, wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów oraz eksportu towarów, które podlegają opodatkowaniu VAT zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o VAT.

W ramach swojej działalności produkcyjnej Spółka zawiera z podmiotami zewnętrznymi (dalej: „Usługodawcy”) umowy, których przedmiotem jest świadczenie usług (…) (dalej: „Umowy”). Usługi będące ich przedmiotem obejmują (…).

Spółka korzysta z usług Usługodawców, ponieważ pozwala jej to elastycznie zapewnić zasoby niezbędne do realizacji aktualnych potrzeb produkcyjnych, zwłaszcza w okresach wzmożonego zapotrzebowania, (…). Współpraca z Usługodawcami umożliwia szybkie uzupełnianie realizacji procesów produkcyjnych zewnętrznymi zasobami, dzięki czemu pozwala minimalizować ryzyko przestojów produkcyjnych.

Usługodawcy, na podstawie zawartych Umów, odpowiedzialni są za świadczenie usług z wykorzystaniem personelu, który posiada wszelkie wymagane kwalifikacje i uprawnienia do wykonywania prac (…). Ponadto, Usługodawcy są odpowiedzialni za przestrzeganie standardów (…) określonych w Umowach oraz za zapewnienie, że wszystkie działania są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa oraz regulacjami ustanowionymi przez Wnioskodawcę. Oddelegowany do wykonywania usług personel pozostaje pod kontrolą i nadzorem Usługodawców podczas całego czasu trwania świadczonych usług.

Umowy przewidują zakaz konkurencji, zgodnie z którym strony zobowiązują się do niepodejmowania działań, które mają na celu pozyskiwanie i zatrudnianie członków personelu drugiej strony na podstawie umowy o pracę lub umów cywilnoprawnych przez okres trwania danej Umowy oraz określony czas po jej zakończenia bez pisemnej zgody drugiej strony. W przypadku naruszenia tego zobowiązania, strona dopuszczająca się naruszenia zobowiązana jest do zapłaty drugiej stronie Kary Umownej w wysokości określonej w umowie.

W sytuacji, gdy Spółka naruszyła powyższy zakaz konkurencji w przeszłości, była zazwyczaj obciążana przez Usługodawców Karą Umowną, dokumentowaną notą obciążeniową niewykazującą podatku VAT.

Zdarza się, że Spółka zawiera z Usługodawcami dodatkowe porozumienia, których przedmiotem jest wysokość rozliczenia finansowego pomiędzy Spółką a Usługodawcą z tytułu zatrudnienia przez Spółkę pracowników Usługodawcy (dalej: „Porozumienia”).

Każde Porozumienie precyzuje dane pracowników, którzy mają zostać zatrudnieni przez Spółkę.

Dodatkowo, w Porozumieniu Usługodawca oświadcza, że zawarte Porozumienie w pełni wyczerpuje wszelkie roszczenia wobec Spółki związane z zatrudnieniem wskazanych członków jego personelu, o których mowa w Umowie (Usługodawca i Spółka postanawiają, że zawarcie Porozumienia wyklucza naliczanie Kary Umownej przewidzianej w Umowie).

Porozumienia przewidują zobowiązanie Spółki do dokonania na rzecz Usługodawcy jednorazowej płatności, określanej w Porozumieniu np. jako Rekompensata. Płatność ta ma na celu m.in. zwrot Usługodawcy kosztów poniesionych na rekrutację osoby przejmowanej oraz obsługę kadrową tych pracowników.

Z perspektywy Spółki, zatrudnienie pracowników po zawarciu Porozumienia z Usługodawcą, w odróżnieniu do sytuacji, gdyby Spółka zatrudniła tych samych pracowników z naruszeniem Umowy i bez zawarcia Porozumienia, przedstawia korzyść w zakresie płynności procesu przejęcia pracowników (Spółka może liczyć na wsparcie organizacyjne Usługodawcy, przekazanie niezbędnych informacji pracownikom itp.). Dodatkowo, ponieważ w Porozumieniu Usługodawca zrzeka się jakichkolwiek roszczeń z tytułu naruszenia przewidzianego w Umowie zakazu konkurencji w odniesieniu do tych pracowników, Spółka zaoszczędza potencjalne koszty i zaangażowanie w przypadku sporu z Usługodawcą na tle naruszenia zakazu konkurencji w odniesieniu do tych pracowników, wynikającego z Umowy.

Dodatkową korzyścią dla Usługodawcy jest oszczędność potencjalnych nakładów administracyjnych i kosztów związanych z dochodzeniem roszczeń z tytułu naruszenia zakazu konkurencji wynikającego z Umowy (które mogłyby być istotne, na przykład w przypadku sporu ze Spółką w tym zakresie).

Uzupełnienie opisu stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego

W nadesłanym uzupełnieniu do wniosku w odpowiedzi na pytania Organu wskazali Państwo:

1.  Jaką konkretnie szkodę ma/będzie miał Usługodawca w związku z naruszeniem przez Państwa postanowień umownych w zakresie zakazu podejmowania działań mających na celu pozyskiwanie i zatrudnienie personelu Usługodawcy?

Odp. Naruszenie przez Spółkę postanowień umownych dotyczących zakazu podejmowania działań mających na celu pozyskiwanie i zatrudnianie personelu Usługodawcy, może skutkować powstaniem szkody po stronie Usługodawcy, polegającej na konieczności poniesienia kosztów związanych z rekrutacją nowych pracowników w celu zastąpienia utraconych zasobów ludzkich. Utrata pracownika również uniemożliwia Usługodawcy realizację usług na rzecz innych podmiotów, co może sprowadzić się do zmniejszenia oczekiwanych przychodów.

Dodatkowo, w sytuacji gdy Spółka w większym zakresie jest w stanie samodzielnie realizować określone procesy produkcyjne przy wykorzystaniu własnego personelu (przejętego od Usługodawcy i zatrudnionego bezpośrednio przez siebie), jej zapotrzebowanie na powierzenie wykonania tych procesów Usługodawcy ulega zmniejszeniu.

2.  Czy należna Usługodawcy od Państwa kwota Kary Umownej ma/będzie miała na celu pokrycie /zrekompensowanie Usługodawcy poniesionej szkody, utraconych korzyści w związku z naruszeniem przewidzianego w Umowie zakazu podejmowania działań mających na celu pozyskiwanie i zatrudnienie personelu Usługodawcy?

Odp. Kwota Kary Umownej jest kwotą ryczałtową i co do zasady nie jest skalkulowana w oparciu o wysokość potencjalnie poniesionej przez Usługodawcy szkody, utraconych korzyści w związku z naruszeniem przewidzianego w Umowie zakazu podejmowania działań mających na celu pozyskiwanie i zatrudnienie personelu Usługodawcy.

Tym niemniej, w opinii Spółki, Kara Umowna należna od Spółki dla Usługodawcy w wypadku naruszenia przez Spółkę zakazu podejmowania działań mających na celu pozyskiwanie i zatrudnienie personelu Usługodawcy ma na celu pokrycie/zrekompensowanie Usługodawcy poniesionej szkody/utraconych korzyści, które Wnioskodawca wskazał w odpowiedzi na pytanie nr 1.

W opinii Spółki, zawieranie w umowach postanowień dotyczących zakazu podejmowania działań mających na celu pozyskiwanie i zatrudnianie personelu drugiej strony stanowi standardowy instrument stosowany w obrocie gospodarczym. Jego celem jest zarówno zniechęcenie stron umowy do podejmowania takich działań, jak i pokrycie lub zrekompensowanie poszkodowanej stronie szkody lub utraconych korzyści, które mogą potencjalnie wystąpić w przypadku naruszenia tego zakazu.

3.  Czy kwota Kary Umownej ustalona w Umowie stanowi równowartość kosztów (zwrot kosztów), jakie poniósł/poniesie Usługodawca w związku z rekrutacją przejmowanego pracownika oraz obsługą kadrową tego pracownika?

Odp. Sposób kalkulacji oraz wysokość Kary Umownej w umowach zawieranych z Usługodawcami mogą się różnić w zależności od ustaleń pomiędzy stronami danej Umowy. Zasadniczo jednak należy wskazać, że wysokość Kary Umownej może być z góry określona w umowie na wypadek hipotetycznego naruszenia i nie odzwierciedla rzeczywistych kosztów rekrutacji ani dotychczasowej obsługi kadrowej poniesionych przez Usługodawcę w odniesieniu do konkretnych pracowników (ma charakter ryczałtowy). Na etapie zawierania Umowy nie jest możliwe przewidzenie, czy oraz w stosunku do których konkretnie pracowników Usługodawcy zakaz zostanie naruszony. W związku z tym, w praktyce, na etapie zawierania Umowy nie jest wiadome, jaki będzie koszt rekrutacji i obsługi kadrowej pracownika, którego ewentualne przejęcie przez Spółkę spowoduje naruszenie umowy i będzie podstawą do nałożenia na Spółkę Kary Umownej.

4.  Czy kwota Rekompensaty wynikająca z zawartego Porozumienia stanowi równowartość kosztów (zwrot kosztów), jakie poniósł/ poniesie Usługodawca w związku z rekrutacją przejmowanego pracownika oraz obsługą kadrową tego pracownika?

Odp. Sposób kalkulacji oraz wysokość Rekompensaty w Porozumieniach zawieranych z Usługodawcami mogą się różnić w zależności od ustaleń pomiędzy stronami danego Porozumienia. Bazując na dotychczasowych rozwiązaniach stosowanych w Porozumieniach należy podkreślić, iż w ramach jednego Porozumienia mogą być uzgodnione różne kwoty Rekompensaty w zależności od danego pracownika lub jedna kwota na pracownika niezależnie od jego doświadczenia i kwalifikacji.

W procesie negocjacji warunków Porozumienia strony mogą dostosować wysokość Rekompensaty, tak aby odzwierciedlała ona całokształt uwarunkowań, związanych z przejęciem przez Spółkę konkretnych pracowników Usługodawcy, a także dotychczasową oraz oczekiwaną współpracę biznesową pomiędzy stronami.

Spółka zakłada, że Usługodawca będzie w procesie negocjacyjnym brał pod uwagę takie okoliczności, jak nakład kosztów na rekrutację i dotychczasową obsługę kadrową konkretnych pracowników ze strony Usługodawcy oraz szacowane koszty zastąpienia tych konkretnych pracowników. Należy jednak zauważyć, że w praktyce informacje dotyczące faktycznych kosztów rekrutacji i obsługi kadrowej pracowników stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa Usługodawcy, w związku z czym należy liczyć się z tym, że Usługodawca nie będzie skłonny ujawniać takich danych Spółce.

Z perspektywy Spółki natomiast istotnym czynnikiem przy ustalaniu wysokości Rekompensaty będzie wartość pozyskania konkretnych pracowników.

5.  Według jakich kryteriów, w jaki sposób (np. kwotowo, procentowo) jest/będzie określona w zawieranych z Usługodawcami Umowach wysokość Kary Umownej? Czy jest to np. stała kwota mnożona przez ilość przejmowanych przez Państwa pracowników?

Odp. Spółka nie stosuje jednolitych kryteriów przy ustalaniu wysokości Kar Umownych w umowach zawieranych z Usługodawcami. Najczęściej stosowanym rozwiązaniem jest zastosowanie przelicznika, zgodnie z którym wartość Kary Umownej stanowi stała kwota pomnożona przez liczbę pracowników Usługodawcy, którym Spółka zamierza zaoferować zatrudnienie.

6.  Według jakich kryteriów, w jaki sposób (np. kwotowo, procentowo) jest/będzie określona w zawieranych z Usługodawcami Porozumieniach wysokość Rekompensaty? Czy jest to np. stała kwota mnożona przez ilość przejmowanych przez Państwa pracowników?

Odp. Spółka nie stosuje jednolitych kryteriów przy ustalaniu wysokości Rekompensaty w Porozumieniach zawieranych z Usługodawcami. Najczęściej w Porozumieniu określana jest jednorazowa kwota Rekompensaty należnej za przejęcie przez Spółkę konkretnych pracowników. Zdarza się również, że Porozumienie zawiera zróżnicowane kwoty Rekompensaty należnej z tytułu przejęcia poszczególnych pracowników. Również w przyszłości kwoty Rekompensaty przewidzianej w Porozumieniu za przejęcie poszczególnych pracowników mogą być zróżnicowane. Zależy to bowiem od woli stron i indywidualnych okoliczności z konkretnym Usługodawcą, jak również od bieżącej sytuacji Spółki (…).

7.  W jaki sposób dowiadują się Państwo, że Usługodawca posiada wiedzę, że dopuściliście się Państwo przewidzianego w Umowie naruszenia zakazu podejmowania działań mających na celu pozyskiwanie i zatrudnienie personelu Usługodawcy?

Odp. Spółka dowiaduje się, że Usługodawca posiada wiedzę o naruszeniu przez nią przewidzianego w Umowie naruszenia zakazu podejmowania działań mających na celu pozyskiwanie i zatrudnienie personelu Usługodawcy, na skutek otrzymania od Usługodawcy stosowanej informacji. Informacja taka może być przekazana w różnej formie, tj. e-mailowo, listownie, telefonicznie. Może się również zdarzyć, że Spółka otrzyma od Usługodawcy notę obciążeniową, wzywającą do zapłaty Kary Umownej. Niemniej jednak, zwykle strony działają transparentnie, tj. Spółka informuje Usługodawcę, iż zamierza zaoferować pracę jego pracownikom.

8.  Na jakim etapie (w którym momencie) zawierane jest Porozumienie z Usługodawcą dotyczące zatrudnienia przez Państwa pracowników Usługodawcy (przed/w trakcie/po naruszeniu przez Państwa postanowień umownych w zakresie zakazu podejmowania działań mających na celu pozyskiwanie i zatrudnienie personelu Usługodawcy)?

Odp. Co do zasady Spółka dąży do przejmowania pracowników w oparciu o Porozumienie zawierane przed zaoferowaniem przez Spółkę pracy pracownikom Usługodawcy, tak aby Usługodawca nie odczytywał praktyki Spółki jako wrogiego działania. Nie można jednak wykluczyć sytuacji, w której do zawarcia Porozumienia doszłoby już po naruszeniu przez Spółkę postanowień umownych w zakresie zakazu podejmowania działań mających na celu pozyskiwanie i zatrudnienie personelu Usługodawcy.

9.  Czy zawarcie przez Strony Porozumienia jest równoznacznie z wyrażeniem przez Usługodawcę zgody na zatrudnienie przez Państwa przejmowanego pracownika?

Odp. Porozumienie jest wyrażeniem przez Usługodawcę akceptacji na zatrudnienie jego pracownika przez Spółkę. Podpisanie Porozumienia wyczerpuje w całości wszelkie roszczenia wobec Spółki związane z zatrudnieniem przejmowanego pracownika, w tym także roszczenia z tytułu Kary Umownej, przewidzianej w Umowie w związku z naruszeniem zakazu podejmowania działań mających na celu pozyskiwanie i zatrudnienie personelu Usługodawcy.

10.  Czy Kary umowne/Rekompensaty dotyczą/będą dotyczyć realizowanych na rzecz kontrahentów transakcji dostawy towarów, które to transakcje są/będą opodatkowane podatkiem od towarów i usług z zastosowaniem właściwej stawki podatku?

Odp. Istnieje ścisły związek pomiędzy ponoszeniem przez Spółkę płatności w postaci Kar Umownych oraz zapłatą Rekompensat na podstawie Porozumień, a realizowanymi przez Spółkę transakcjami opodatkowanej dostawy towarów.

Jak wskazano we Wniosku, działalność Spółki polega na produkcji (…), która wymaga wsparcia profesjonalnego personelu obsługującego maszyny i narzędzia (…), w tym konkretną wydzieloną fazę / obszar procesu produkcyjnego. Korzystanie z usług Usługodawcy w zakresie świadczenia usług (…) na podstawie Umowy umożliwia elastyczne uzupełnianie zasobów produkcyjnych oraz zapewnienie ciągłości działalności produkcyjnej.

Zdarza się jednak, że korzystanie ze wsparcia Usługodawcy na zasadach określonych w Umowie nie jest dla Spółki optymalne. Usługodawca świadczy bowiem określoną usługę w konkretnym (…) na konkretnym wydzielonym obszarze, a pracownicy Spółki mogą być elastycznie kierowani do obszarów czy lokalizacji wedle potrzeb na ich kwalifikacje. W celu bardziej efektywnego zarządzania grafikami pracy i budowania większego zaangażowania oraz pozyskiwania na dłuży okres pracowników z określonymi kwalifikacjami, Spółka podejmuje decyzję o przejęciu pracowników Usługodawcy do bezpośredniego zatrudnienia.

Co do zasady, wiąże się to z koniecznością zapłaty przez Spółkę Kary Umownej przewidzianej w Umowie w związku z naruszeniem zakazu podejmowania działań mających na celu pozyskiwanie i zatrudnianie personelu Usługodawcy.

Zdarza się również, że Spółka zawiera z Usługodawcą Porozumienie, w którym wyraża on zgodę na przejęcie konkretnych pracowników i zrzeka się wszelkich roszczeń wobec Spółki, związanych z zatrudnieniem przejmowanego pracownika, w tym także roszczenia z tytułu Kary Umownej, przewidzianej w Umowie w zamian za Rekompensatę. Z perspektywy Spółki, zatrudnienie pracowników po zawarciu Porozumienia z Usługodawcą, w przeciwieństwie do sytuacji, gdyby Spółka zatrudniła tych samych pracowników z naruszeniem Umowy i bez zawarcia Porozumienia, zapewnia płynność procesu przejęcia pracowników oraz pozwala uniknąć potencjalnych kosztów i zaangażowania związanych z ewentualnym sporem z Usługodawcą. 

Podsumowując, Spółka korzysta zarówno z usług (…) świadczonych przez Usługodawcę na podstawie Umowy, jak i zawiera Porozumienia umożliwiające bezpośrednie zatrudnienie pracowników Usługodawcy w zamian za zapłatę Rekompensaty, aby zapewnić sobie możliwość prowadzenia produkcji na oczekiwanym poziomie. W ramach tej działalności Spółka wytwarza wyroby (…), które następnie sprzedaje swoim kontrahentom w ramach sprzedaży opodatkowanej VAT.

Pytania

1)  Czy prawidłowe jest stanowisko Spółki, zgodnie z którym w opisanym we Wniosku stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym Kary Umowne nakładane na Wnioskodawcę w związku z naruszeniem przewidzianego w Umowie zakazu podejmowania działań mających na celu pozyskiwanie i zatrudnienie personelu Usługodawcy nie podlegają opodatkowaniu VAT, w związku z czym Wnioskodawcy nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego VAT, nawet jeśli otrzyma od Usługodawcy fakturę, z wykazanym podatkiem VAT, dokumentującą taką Karę Umowną?

2)  Czy prawidłowe jest stanowisko Spółki, zgodnie z którym w opisanym we Wniosku stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym Rekompensaty za przejęcie przez Wnioskodawcę pracowników Usługodawcy na podstawie zawartych Porozumień należy uznać za wynagrodzenie za świadczenie usług, podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, w związku z czym Wnioskodawcy będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia takich usług, jeśli otrzyma od Usługodawcy fakturę z wykazanym podatkiem VAT?

Państwa stanowisko w sprawie

Stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1

Zdaniem Wnioskodawcy, w przedstawionych okolicznościach należy uznać, że nakładane na Wnioskodawcę przez Usługodawcę Kary Umowne w związku z naruszeniem przewidzianego w Umowie zakazu podejmowania działań mających na celu pozyskiwanie i zatrudnienie personelu Usługodawcy nie podlegają pod opodatkowanie VAT. W związku z tym, Wnioskodawcy nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego VAT, nawet jeśli otrzyma od Usługodawcy fakturę z wykazanym podatkiem VAT, dokumentującą taką Karę Umowną.

Stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 2

Zdaniem Wnioskodawcy, w przedstawionych okolicznościach należy uznać, że Rekompensaty za przejęcie przez Wnioskodawcę pracowników Usługodawcy na podstawie zawartych Porozumień stanowią wynagrodzenie za świadczenie usług, podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. W związku z tym Wnioskodawcy będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia takich usług, jeżeli Usługodawca wystawi na Spółkę fakturę z wykazanym podatkiem VAT.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy

Uzasadnienie wspólne do stanowiska Wnioskodawcy w odniesieniu do pytania nr 1 i 2 - definicja „usługi” na gruncie VAT

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

W myśl art. 8 ust. 1 ustawy o VAT przez świadczenie usług o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy VAT, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w tym również:

• przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
• zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
• świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Z brzmienia art. 8 ust. 1 ustawy o VAT wynika, że ustawodawca ustanowił ogólną regułę, zgodnie z którą, za usługę uznaje się każde odpłatne świadczenie, które nie stanowi dostawy towarów.

Jednocześnie, z treści powołanego wyżej przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, jednoznacznie wynika, że świadczenie usług, co do zasady podlega opodatkowaniu VAT wówczas, gdy czynności te są wykonywane odpłatnie. Wyjątek od tego stanowi art. 8 ust. 2 ustawy o VAT, który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Pomimo szerokiego ujęcia definicji „świadczenie usług” (która dopełnia definicję "dostawy towarów" i jest wyrazem realizacji zasady powszechności opodatkowania), nie każda sytuacja zapłaty jest dla celów VAT kwalifikowana jako wynagrodzenie za dostawę towarów lub świadczenie usług. Istnieją bowiem przypadki, w których przepływ środków pieniężnych pozostaje neutralny z perspektywy VAT.

Zgodnie ze wskazówkami przedstawionymi przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: „TSUE” lub „Trybunał”) w pkt 14 orzeczenia w sprawie C-16/93 z 3 marca 1994 r., aby można było mówić o świadczeniu usług musi pomiędzy usługobiorcą, a usługodawcą istnieć związek prawny:

Kwestia istnienia związku prawnego pomiędzy usługodawcą a usługobiorcą została również poruszona przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej m.in. w interpretacji indywidualnej z 23 lipca 2025 r., sygn. 0114-KDIP1-1.4012.382.2025.2.AKA, w której wskazano, że:

Jak podkreślił TSUE w wyroku w sprawie C-520/10 z 3 maja 2012 r. (jak również w innych orzeczeniach, takich jak wyrok w sprawie C-37/08 z 3 września 2009 r. oraz wyrok w sprawie C-246/08 z 29 października 2009 r.) kolejnym elementem niezbędnym do zasinienia odpłatnej usługi opodatkowanej VAT jest „bezpośredni związek między wyświadczoną usługą a otrzymanym wynagrodzeniem”. Oznacza to, że „świadczenie otrzymywane przez usługodawcę stanowi rzeczywiste odzwierciedlenie wartości usługi świadczonej usługobiorcy. Jest zatem konieczny”.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 31 lipca 2020 r. sygn. akt I FSK 1799/17 „by można mówić o świadczeniu usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 u.p.t.u. winien istnieć bezpośredni konsument, beneficjent świadczenia, odnoszący wymierną korzyść. Związek pomiędzy otrzymywaną odpłatnością, a świadczeniem musi być bezpośredni i na tyle wyraźny aby można stwierdzić, że płatność następuje w zamian za to świadczenie”.

Co więcej, jak wskazał Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 28 kwietnia 2021 r. sygn. 2461-IBPP2.4512.735.2016.14.KO (powołując się na wyrok Trybunału m.in. w sprawie C-102/86 z 8 marca 1988 r.) „Bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług, a otrzymanym wynagrodzeniem istnieje wówczas, gdy jest możliwe zidentyfikowanie bezpośredniej i jasno zindywidualizowanej korzyści na rzecz dostawcy towaru lub świadczącego usługę ”.

Zatem, należy uznać, że za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT uważane mogą być jedynie takie sytuacje, w których korzyść uzyskuje nie tylko strona dokonująca zapłaty, ale także strona, na rzecz której dane świadczenie pieniężne jest dokonywane.

Podsumowując, kierując się powyższym orzecznictwem oraz interpretacjami, można sformułować ogólne stanowisko, że za świadczenie usług za wynagrodzeniem, a więc czynność podlegającą opodatkowaniu VAT, uznane mogą być relacje, w ramach których:

• istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne;
• odpłatność za otrzymane świadczenie (usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem;
• wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę jest ekwiwalentem za tą konkretną usługę, tj. stanowi wartość przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy;
• istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie usługodawcy.

Uzasadnienie do stanowiska Wnioskodawcy w odniesieniu do pytania nr 1

1)  Charakter Kary Umownej w świetle kryteriów uznania danego świadczenia za usługę na gruncie VAT

Przepisy prawa podatkowego nie definiują pojęcia kary umownej, z tego względu sięgnąć należy do zapisów zawartych w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t. j.: Dz. U. z 2025 r. poz. 1071).

Przepisy art. 483 § 1 Kodeksu cywilnego wskazują, że strony mogą zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna).

W przypadku nałożenia przez Usługodawcę na Spółkę Kary Umownej w związku z naruszeniem przewidzianego w Umowie zakazu podejmowania działań mających na celu pozyskiwanie i zatrudnienie personelu Usługodawcy nie istnieje stosunek prawny, w ramach którego spełniane są świadczenia wzajemne.

To Spółka dokonuje w tym przypadku działania mające na celu pozyskiwanie i zatrudnienie personelu Usługodawcy, natomiast Usługodawca nie uczestniczy w tych działaniach w sposób aktywny, ani nawet nie wyraża na nie zgody - przeciwnie, działania te są podejmowane i skuteczne, pomimo braku zgody Usługodawcy, wyrażonej w formie zakazu konkurencji, przewidzianego w Umowie.

Usługodawca nie ma żadnej roli w tym, czy i kiedy Spółka podejmie działania w celu przejęcia jego personelu. Usługodawca nie ma żadnego wpływu na to które konkretnie osoby i w jakim terminie zdecyduje się zatrudnić Spółka. Jedynie już po stwierdzeniu takiego naruszenia Umowy, może obciążyć Spółkę karą umowną, która ma charakter sankcyjny. Zarówno działania Spółki, jak i późniejsze jej obciążenie karą umowną przez Usługodawcę mają charakter czynności jednostronnych (cały proces przejęcia pracownika odbywa się z pominięciem Usługodawcy).

Zatem, płatność należna Usługodawcy nie jest związana z jakimkolwiek działaniem, przyzwoleniem lub zaniechaniem z jego strony.

Z drugiej strony, brak jest również świadczenia wzajemnego (ekwiwalentnego) na rzecz Usługodawcy. Kary Umownej nie można utożsamiać z wynagrodzeniem, które stanowi uzgodniony przez strony ekwiwalent za określoną usługę i zaplanowaną korzyść usługodawcy. Wysokość Kary Umownej jest z góry ustalona w Umowie dla hipotetycznej sytuacji jej naruszenia i nie odzwierciedla kosztów rekrutacji i dotychczasowej obsługi kadrowej, poniesionych przez Usługodawcę w odniesieniu do konkretnych pracowników.

W analizowanym stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym, Kara Umowna ma na celu zniechęcenie strony do podejmowania działań naruszających uzgodniony zakaz konkurencji w zakresie podejmowania działań, mających na celu pozyskiwanie i zatrudnianie personelu drugiej strony. Potencjalne podejmowanie takich działań przez Spółkę w praktyce uniemożliwia Usługodawcy dalsze świadczenie usług (…), przy wykorzystaniu utraconych zasobów ludzkich. W takich okolicznościach po stronie Usługodawcy nie powstaje żadna korzyść majątkowa - przeciwnie, ponosi ona stratę finansową. Kara Umowna stanowi płatność o charakterze odszkodowawczym, mającą na celu naprawienie szkody poniesionej przez Usługodawcę w wyniku naruszenia przez Spółkę zakazu konkurencji przewidzianego w Umowie.

Podsumowując, w ocenie Wnioskodawcy Kara Umowna nakładana przez Usługodawcę na Spółkę w związku z naruszeniem przewidzianego w Umowie zakazu podejmowania działań mających na celu pozyskiwanie i zatrudnienie personelu Usługodawcy, nie spełnia wyżej wymienionych przesłanek wymaganych do uznania jej za wynagrodzenie z tytułu świadczenia jakiejkolwiek usługi przez Usługodawcę na rzecz Spółki, ponieważ:

• zarówno naruszenie zakazu konkurencji na gruncie Umowy przez Spółkę, jak i nałożenie przez Usługodawcę Kary Umownej są ich czynnościami jednostronnymi. Pomiędzy Usługodawcą a Spółką nie istnieje relacja jak pomiędzy usługodawcą i usługobiorcą, w ramach której następuje świadczenie wzajemne;
• Kara Umowna otrzymana przez Usługodawcę nie pozostaje w bezpośrednim związku z jakąkolwiek czynnością, przyzwoleniem ani zaniechaniem, które mogłoby stanowić przedmiot usługi opodatkowanej VAT;
• wysokość Kary Umownej nie jest ekwiwalentna w stosunku do jakiegokolwiek usługi;
• Usługodawca nie uzyskuje bezpośredniej i jasno zindywidualizowanej korzyści z tytułu naruszenia zakazu konkurencji przez Spółkę. Przeciwnie, w praktyce, pozyskanie i przejęcie personelu Usługodawcy przez Spółkę prowadzi do ubytku finansowego po stronie Usługodawcy, który tym samym nie ma możliwości kontynuowania świadczenia usług na rzecz Spółki przy wykorzystaniu tych zasobów personalnych.

2)  Praktyka organów skarbowych i sądów administracyjnych

Wnioskodawca pragnie podkreślić, że prezentowane przez niego stanowisko w odniesieniu do braku opodatkowania VAT kar umownych znajduje silne poparcie w bieżącej praktyce organów podatkowych, sądów administracyjnych i TSUE.

Przykładowo, jak wskazał TSUE w wyroku z 18 lipca 2007 r. w sprawie C-277/05 „kwoty zapłacone tytułem zadatku w ramach umów dotyczących świadczenia usług hotelarskich podlegających podatkowi VAT, w przypadku, gdy klient skorzysta z uprawnienia do odwołania rezerwacji, a kwoty te są zatrzymywane przez przedsiębiorstwo hotelarskie, należy uznać za odszkodowanie ryczałtowe płacone w celu naprawienia szkody poniesionej w następstwie niewykonania umowy przez klienta, bez bezpośredniego związku z jakąkolwiek odpłatnie świadczoną usługą, które jako takie nie podlega opodatkowaniu”. Tym samym, TSUE stanął na stanowisku, że zatrzymanie zadatku przez jedną stronę umowy na skutek naruszenia zobowiązania przez drugą stronę pełni funkcję odszkodowawczą i dlatego taka czynność nie powinna podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT.

Jak wskazał Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 27 stycznia 2025 r. sygn. 0114-KDIP4-3.4012.724.2024.1.APR:

Powyższe tezy można znaleźć również w interpretacji indywidualnej z 19 grudnia 2024 r., sygn. 0111-KDIB3-1.4012.89.2019.9.AB:

W interpretacji indywidualnej z 23 września 2019 r. sygn. 0114-KDIP1-1.4012.384.2019.2.IZ Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał za prawidłowe stanowisko podatnika o braku korzyści dla usługodawcy z tytułu ziszczenia się zdarzenia, powodującego wypłatę na jego rzecz kary umownej:

Problematyka opodatkowania kar umownych została również podjęta przez sądy administracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 11 czerwca 2024 r. sygn. I SA/Po 184/24 wskazał, że:

Mając powyższe na uwadze, Wnioskodawca jest zdania, że nakładane na niego przez Usługodawcę Kary Umowne w związku z naruszeniem przewidzianego w Umowie zakazu podejmowania działań mających na celu pozyskiwanie i zatrudnienie personelu Usługodawcy nie podlegają pod opodatkowanie VAT.

3)  Brak prawa do odliczenia VAT z faktury dokumentującej nałożenie na Spółkę Kary Umownej

Zgodnie z art. 86 ust. 1 Ustawy VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Jednocześnie, zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 2 Ustawy VAT, nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku, gdy transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.

Powyższe oznacza, że w sytuacji, gdy dana transakcja nie podlega opodatkowaniu VAT lub jest z niego zwolniona, prawo do odliczenia VAT nie przysługuje, nawet jeśli została wystawiona faktura z wykazanym podatkiem VAT, a dany wydatek został dokonany w związku z prowadzaniem działalności opodatkowanej VAT.

Przekładając zatem powyższe na sytuację Spółki, Kary Umowne, płacone na rzecz Usługodawcy na podstawie Umowy w związku z naruszeniem przewidzianego w Umowie zakazu podejmowania działań mających na celu pozyskiwanie i zatrudnienie personelu Usługodawcy nie podlegają opodatkowaniu VAT (nie stanowią wynagrodzenia za jakiekolwiek czynności opodatkowane VAT na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT).

W konsekwencji, należy uznać, że Spółka nie będzie miała prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktur, dokumentujących zapłatę takich Kar Umownych (nawet w przypadku, gdyby Usługodawca wystawił z tego tytułu na rzecz Spółki fakturę z wykazanym podatkiem VAT).

Uzasadnienie do stanowiska Wnioskodawcy w odniesieniu do pytania nr 2

1)  Charakter Rekompensaty w świetle kryteriów uznania danego świadczenia za usługę na gruncie VAT

Sytuację, w której Spółka i Usługodawca zawarli Porozumienie dotyczące przejęcia personelu Usługodawcy przez Spółkę, należy ocenić odmiennie niż przypadek nałożenia na Spółkę Kary Umownej na podstawie Umowy.

Porozumienie tworzy stosunek prawny pomiędzy stronami, w ramach którego spełniane są świadczenia wzajemne - Usługodawca wyraża zgodę na zatrudnienie przez Spółkę określonych pracowników Usługodawcy w ustalonym terminie oraz zrzeka się wszelkich roszczeń z tytułu naruszenia zakazu konkurencji w odniesieniu do tych pracowników, przewidzianego w Umowie (Kary Umownej). W zamian za to Spółka zobowiązuje się do zapłaty Usługodawcy uzgodnionej Rekompensaty za przejęcie zindywidualizowanych co do tożsamości pracowników. Zapłata Rekompensaty na podstawie Porozumienia nie ma charakteru sankcyjnego. Zawarcie Porozumienia świadczy o intencji stron, by ustalić akceptowalne dla każdej ze stron Porozumienia wynagrodzenie i jednocześnie zrezygnować z sankcyjnego mechanizmu polegającego na jednostronnym obciążeniu Karą Umowną.

W procesie negocjacji warunków Porozumienia strony mogą dostosować wysokość Rekompensaty, tak aby odzwierciedlała ona nakład kosztów na rekrutację i dotychczasową obsługę kadrową konkretnych pracowników ze strony Usługodawcy oraz wartość pozyskania konkretnych pracowników z perspektywy Spółki.

Płatność należna Usługodawcy jest zatem związana z przyzwoleniem na konkretne działanie Spółki i zaniechaniem dochodzenia określonych roszczeń względem Spółki wynikających z Umowy i stanowi satysfakcjonujący obie strony ekwiwalent za te konkretne usługi.

Z perspektywy Spółki, zatrudnienie pracowników po zawarciu Porozumienia z Usługodawcą, w odróżnieniu do sytuacji, gdyby Spółka zatrudniła tych samych pracowników z naruszeniem Umowy i bez zawarcia Porozumienia, przedstawia korzyść w zakresie płynności procesu przejęcia pracowników (Spółka może liczyć na wsparcie organizacyjne Usługodawcy, przekazanie niezbędnych informacji pracownikom itp.). Dodatkowo, ponieważ w Porozumieniu Usługodawca zrzeka się jakichkolwiek roszczeń z tytułu naruszenia przewidzianego w Umowie zakazu konkurencji w odniesieniu do tych pracowników, Spółka zaoszczędza potencjalne koszty i zaangażowanie w przypadku sporu z Usługodawcą na tle naruszenia zakazu konkurencji w odniesieniu do tych pracowników, wynikającego z Umowy.

Jednocześnie, z perspektywy Usługodawcy otrzymanie Rekompensaty stanowi dla niego korzyść finansową w postaci zwrotu kosztów związanych z rekrutacją i dotychczasową obsługą kadrową konkretnych pracowników, którzy - za jego zgodą - zostają następnie zatrudnieni bezpośrednio przez Spółkę. Dodatkową korzyścią dla Usługodawcy jest oszczędność potencjalnych nakładów administracyjnych i kosztów związanych z dochodzeniem roszczeń z tytułu naruszenia zakazu konkurencji wynikającego z Umowy (które mogłyby być istotne, na przykład w przypadku sporu ze Spółką w tym zakresie).

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Spółki należy uznać, że w przypadku zapłaty Rekompensaty na podstawie Porozumienia spełnione są wszystkie przesłanki uznania tej płatności za wynagrodzenie z tytułu świadczenia usługi przez Usługodawcę na rzecz Spółki, zgodnie z definicją „usługi opodatkowanej” przedstawioną we wstępnej części uzasadnienia:

• na gruncie Porozumienia pomiędzy Usługodawcą a Spółką istnieje związek prawny, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne;
• przedmiotem usługi świadczonej przez Usługodawcę jest wyrażenie zgody na zatrudnienie przez Spółkę określonych pracowników w uzgodnionym przez strony terminie oraz zobowiązanie się do zaniechania dochodzenia wobec Spółki określonych roszczeń wynikających z Umowy;
• w zamian za tą usługę Usługodawca otrzymuje Rekompensatę, której wysokość jest przez strony uzgodniona, tak aby co do zasady odzwierciedlać koszty rekrutacji i dotychczasowej obsługi kadrowej, poniesione przez Usługodawcę w odniesieniu do tych konkretnych pracowników oraz wartość zatrudnienia tych pracowników z perspektywy Spółki;
• zatem, otrzymana przez Usługodawcę Rekompensata stanowi dla niego bezpośrednią i jasno zindywidualizowaną korzyść majątkową, uzyskiwaną w związku z realizacją zobowiązań, wynikających z Porozumienia.

2)  Praktyka organów skarbowych i sądów administracyjnych

Prawidłowość takiego podejście potwierdzają również wyroki sądów administracyjnych i interpretacje indywidualne prawa podatkowego, dotyczące podobnych płatności.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, że pojęcie świadczenia usług należy definiować szeroko. Zgodnie z wydanymi wyrokami w sprawach o tej tematyce, wskazuje się, że za świadczenie usług można uznać każde zachowanie się podmiotu w wykonaniu stosunku zobowiązaniowego. Nie jest przy tym wymagane, aby polegały one na wykonaniu określonych czynności czy też na podejmowaniu aktywnych działań.

Jednocześnie, nazwa nadana płatności w umowie (np. „rekompensata”, „opłata”, „wynagrodzenie”, „kara umowna”) nie ma decydującego znaczenia dla jej kwalifikacji podatkowej jako wynagrodzenia za usługę. Kluczowe znaczenie ma rzeczywisty charakter i cel tej płatności oraz okoliczności jej dokonania.

W interpretacji indywidualnej o sygn. 0113-KDIPT1-3.4012.15.2021.2.MK z 22 marca 2021 r. organ podatkowy analizował charakter płatności, dokonywanej w związku ze zgodą na przejęcie pracowników:

Podobne stanowisko zaprezentowano w interpretacji indywidualnej o sygn. 0112-KDIL1-2.4012.16.2021.2.NF z 24 marca 2021 r., w której organ stwierdził, że:

Dodatkowo, organy podatkowe konsekwentnie uznają, że płatność otrzymana w zamian za wyrażenie zgody na wcześniejsze rozwiązanie umowy - jeżeli następuje na podstawie porozumienia stron podlega opodatkowaniu VAT jako odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. Tytułem przykładu można odnieść się do interpretacji indywidualnej z 5 czerwca 2024 r. o sygn. 0114-KDIP1-1.4012.497.2022.9.MŻ, w której Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdził:

Zatem, na zasadzie analogii, można uznać, że skoro „wyrażenie zgody” na rozwiązanie umowy stanowi usługę opodatkowaną VAT, to również „wyrażenie zgody” na zmianę zasad współpracy określonych w umowie z Usługodawcą (w zakresie zakazu konkurencji) stanowi usługę podlegającą opodatkowaniu VAT.

3)  Prawo do odliczenia VAT z faktury dokumentującej Rekompensatę na gruncie Porozumienia

Na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy o VAT bowiem, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Stosownie zaś do treści art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy, kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:

1.  nabycia towarów i usług,

2.  dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.

W kontekście powyższego należy wskazać, że z punktu widzenia oceny uprawnienia danego podmiotu do odliczenia VAT naliczonego z tytułu danego nabycia, kluczowe jest ustalenie związku pomiędzy nabytymi towarami / usługami a czynnościami opodatkowanymi realizowanymi przez nabywcę;

Związek z czynnościami opodatkowanymi, w odniesieniu do których przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego, może mieć przy tym zarówno charakter bezpośredni, gdzie możliwe jest jednoznaczne wskazanie, że zakupione przez podatnika VAT towary lub usługi zostały wykorzystane do wykonania określonej (konkretnej) transakcji, jak i pośredni, gdzie zakupów nie można wprawdzie przyporządkować do określonych transakcji, jednak służą one działalności gospodarczej podatnika.

Powyższe rozróżnienie znajduje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych i praktyce organów podatkowych, m.in. w interpretacji indywidualnej wydanej przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 18 stycznia 2021 r., znak 0114-KDIP1-2.4012.416.2020.2.RST, w której organ zgodził się z następującym stanowiskiem wnioskodawcy:

Jak wskazano w opisie stanu faktycznego, działalność Wnioskodawcy polega na produkcji (…), która wymaga wsparcia profesjonalnego personelu obsługującego maszyny i narzędzia (…) Spółki.

Korzystanie z usług Usługodawcy w zakresie świadczenia usług na podstawie Umowy umożliwia elastyczne uzupełnianie zasobów produkcyjnych i zapewnienie ciągłości działalności produkcyjnej, zwłaszcza w okresach wzmożonego zapotrzebowania, takich jak święta czy realizacja większych zamówień.

Zdarza się jednak, że korzystanie ze wsparcia Usługodawcy na zasadach, określonych w Umowie nie jest dla Spółki optymalne. W przypadku stałych niedoborów kadrowych w (…) Spółka może potrzebować wzmocnienia swojego zespołu poprzez bezpośrednie zatrudnienie dodatkowych pracowników na podstawie umowy o pracę nie zaś usługowego zapewnienia określonych procesów produkcji. Bezpośrednie zatrudnienie pozwala na bardziej efektywne zarządzanie grafikami pracy, a także sprzyja budowaniu większego zaangażowania, lojalności i stabilności kadrowej, co ma szczególne znaczenie w branży charakteryzującej się wysoką rotacją pracowników.

Pracownicy Usługodawcy, którzy są już sprawdzeni w praktyce, znają specyfikę (…) i przeszli okres wdrożenia, stanowią dla Spółki cennych kandydatów do zatrudnienia.

W wielu przypadkach korzyści płynące z posiadania stałych, zaangażowanych pracowników uzasadniają podjęcie przez Spółkę działań w celu pozyskania i zatrudnienia pracowników Usługodawcy bezpośrednio przez siebie na podstawie umowy o pracę.

Celem zawieranych Porozumień jest uregulowanie zasad, na jakich takie przejęcie się odbędzie, uzyskanie zgody Usługodawcy na przejęcie konkretnych pracowników w celu zapewnienia płynności przejścia pracowników oraz możliwości dalszej współpracy z Usługodawcą w przyszłości.

Bez zakupu usług Usługodawcy - zarówno w zakresie usług (…) na podstawie Umowy, jak i wyrażenia zgody na zatrudnienie pracowników Usługodawcy bezpośrednio przez Spółkę na podstawie Porozumienia - Wnioskodawca nie mógłby prowadzić produkcji swoich towarów w oczekiwanym rozmiarze, a tym samym sprzedaż opodatkowana VAT byłaby mniejsza.

W konsekwencji, usługi świadczone przez Usługodawcę (zarówno usługi (…) na podstawie Umowy, jak i zgoda na zatrudnienie personelu Usługodawcy bezpośrednio przez Spółkę na podstawie Porozumienia) służą dokonywaniu przez Wnioskodawcę odpłatnych dostaw towarów na terytorium kraju, wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów oraz eksportu towarów, które - zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o VAT - podlegają opodatkowaniu VAT.

Jako że usługi te pozostają w bezpośrednim związku z czynnościami Wnioskodawcy opodatkowanymi VAT, spełnione zostaną przesłanki określone w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, warunkujące nabycie prawa do odliczenia VAT naliczonego z tytułu nabycia usług od Usługodawcy.

Jednocześnie, zdaniem Wnioskodawcy nie występują po jego stronie jakiekolwiek inne ograniczenia w prawie do odliczenia podatku naliczonego na podstawie szczególnych przepisów ustawy o VAT (wskazane w szczególności w art. 88 ustawy o VAT).

Biorąc pod uwagę powyższe, Wnioskodawcy będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur, dokumentujących Rekompensatę za przejęcie przez Wnioskodawcę pracowników Usługodawcy na podstawie zawartych Porozumień na podstawie przepisu art. 86 ust. 1 ustawy o VAT (zakładając oczywiście, że po stronie Spółki nie wystąpią jakiekolwiek inne przewidziane w ustawie o VAT ograniczenia w prawie do odliczenia VAT naliczonego, wskazane w szczególności w art. 88 ustawy o VAT).

Prawidłowość takiego stanowiska potwierdza cytowana już w niniejszym wniosku interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej o sygn. 0112-KDIL1-2.4012.16.2021.2.NF z 24 marca 2021 r., w której organ stwierdził:

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku w zakresie:

• uznania, że Kary Umowne nakładane na Państwa w związku z naruszeniem przewidzianego w Umowie zakazu podejmowania działań mających na celu pozyskiwanie i zatrudnienie personelu Usługodawcy nie podlegają opodatkowaniu VAT, w konsekwencji nie przysługuje Państwu prawo do odliczenia podatku naliczonego VAT z otrzymanej od Usługodawcy faktury dokumentującej Karę Umowną - jest nieprawidłowe;
• uznania, że Rekompensaty za przejęcie przez Państwa pracowników Usługodawcy na podstawie zawartych Porozumień należy uznać za wynagrodzenie za świadczenie usług, podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, w konsekwencji przysługuje Państwu prawo do odliczenia podatku naliczonego VAT z otrzymanej od Usługodawcy faktury dokumentującej Rekompensatę - jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej ustawą:

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

Przepis art. 2 pkt 6 ustawy stanowi, że:

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT:

Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie niebędące dostawą towarów świadczone na rzecz innego podmiotu. Powołane przepisy wskazują, że pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji. Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy zwrócić uwagę na to, że usługą jest tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący z niego korzyść.

W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Każde świadczenie niebędące dostawą towarów polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi zatem co do zasady usługę w rozumieniu ustawy o VAT, niemniej jednak muszą być przy tym spełnione następujące warunki:

• w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, nabywca jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia;
• świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie).

Należy podkreślić, że oba ww. warunki powinny być spełnione łącznie, aby świadczenie, jako usługa, podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT. Przy czym z treści art. 5 ust. 1 pkt 1 jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług co do zasady podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie
(z wyjątkiem przypadków ściśle określonych w art. 7 ust. 2 oraz w art. 8 ust. 2 ustawy).

Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Przy czym przepisy ustawy nie określają postaci wynagrodzenia.

W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (np. wyrok TSUE z 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council przeciwko Commissioners of Customs and Excise), przyjmuje się, że:

Należy podkreślić, że na gruncie przepisów ustawy o VAT bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego.

W wyroku z 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93 pomiędzy R. J. Tolsma v. Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden, TSUE zauważył, że:

Natomiast w wyroku z 20 stycznia 2022 r. w sprawie C-90/20 Apcoa Parking Danmark, Trybunał wskazał, że aby świadczenie usług można było uznać za odpłatne, i wobec tego opodatkowane podatkiem VAT, to pomiędzy usługodawcą a usługobiorcą musi istnieć stosunek prawny, w ramach którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych - usługi i wynagrodzenia, między którymi istnieje bezpośredni związek.

W opinii Rzecznika generalnego w sprawie C-295/17 w pkt 34 wskazano:

Tym samym, opodatkowaniu podatkiem VAT będzie podlegało tylko to świadczenie (usługa),
w przypadku, którego istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. Dopóki nie istnieje podmiot, który odnosiłby lub powinien odnosić konkretne korzyści o charakterze majątkowym związanym z danym świadczeniem, dopóki świadczenie to nie będzie usługą podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.

Opodatkowaniu podlegają tylko takie transakcje, w ramach których występuje możliwy do zidentyfikowania konsument towarów lub usług. W związku z powyższym zaniechanie działania lub tolerowanie czynności lub sytuacji podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywane jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta usługi.

Z treści wniosku wynika, że:

• Wnioskodawca jest polską spółką prawa handlowego, zarejestrowaną jako czynny podatnik VAT w Polsce;
• w ramach swojej działalności produkcyjnej Spółka zawiera z podmiotami zewnętrznymi („Usługodawcy”) umowy, których przedmiotem jest świadczenie usług (…) („Umowy”);
• Usługodawcy, na podstawie zawartych Umów, odpowiedzialni są za świadczenie usług z wykorzystaniem personelu, który posiada wszelkie wymagane kwalifikacje i uprawnienia do wykonywania prac (…);
• Umowy przewidują zakaz konkurencji zgodnie z którym, strony zobowiązują się do niepodejmowania działań, które mają na celu pozyskiwanie i zatrudnianie członków personelu drugiej strony na podstawie umowy o pracę lub umów cywilnoprawnych przez okres trwania danej Umowy oraz określony czas po jej zakończenia bez pisemnej zgody drugiej strony;
• w przypadku naruszenia tego zobowiązania, strona dopuszczająca się naruszenia zobowiązana jest do zapłaty drugiej stronie Kary Umownej w wysokości określonej w umowie;
• kwota Kary Umownej jest kwotą ryczałtową i co do zasady nie jest skalkulowana w oparciu o wysokość potencjalnie poniesionej przez Usługodawcy szkody, utraconych korzyści w związku z naruszeniem przewidzianego w Umowie zakazu podejmowania działań mających na celu pozyskiwanie i zatrudnienie personelu Usługodawcy;
• Spółka nie stosuje jednolitych kryteriów przy ustalaniu wysokości Kar Umownych w umowach zawieranych z Usługodawcami. Najczęściej stosowanym rozwiązaniem jest zastosowanie przelicznika, zgodnie z którym wartość Kary Umownej stanowi stała kwota pomnożona przez liczbę pracowników Usługodawcy, którym Spółka zamierza zaoferować zatrudnienie;
• sposób kalkulacji oraz wysokość Kary Umownej w umowach zawieranych z Usługodawcami mogą się różnić w zależności od ustaleń pomiędzy stronami danej Umowy. Wysokość Kary Umownej może być z góry określona w umowie na wypadek hipotetycznego naruszenia i nie odzwierciedla rzeczywistych kosztów rekrutacji ani dotychczasowej obsługi kadrowej poniesionych przez Usługodawcę w odniesieniu do konkretnych pracowników (ma charakter ryczałtowy). Na etapie zawierania Umowy nie jest możliwe przewidzenie, czy oraz w stosunku do których konkretnie pracowników Usługodawcy zakaz zostanie naruszony;
• Spółka zawiera z Usługodawcami dodatkowe porozumienia, których przedmiotem jest wysokość rozliczenia finansowego pomiędzy Spółką a Usługodawcą z tytułu zatrudnienia przez Spółkę pracowników Usługodawcy („Porozumienia”);
• Porozumienia przewidują zobowiązanie Spółki do dokonania na rzecz Usługodawcy jednorazowej płatności, określanej w Porozumieniu np. jako Rekompensata. Płatność ta ma na celu m.in. zwrot Usługodawcy kosztów poniesionych na rekrutację osoby przejmowanej oraz obsługę kadrową tych pracowników;
• sposób kalkulacji oraz wysokość Rekompensaty w Porozumieniach zawieranych z Usługodawcami mogą się różnić w zależności od ustaleń pomiędzy stronami danego Porozumienia (w ramach jednego Porozumienia mogą być uzgodnione różne kwoty Rekompensaty w zależności od danego pracownika lub jedna kwota na pracownika niezależnie od jego doświadczenia i kwalifikacji); każde Porozumienie precyzuje dane pracowników, którzy mają zostać zatrudnieni przez Spółkę;
• Spółka dowiaduje się, że Usługodawca posiada wiedzę o naruszeniu przez nią przewidzianego w Umowie naruszenia zakazu podejmowania działań mających na celu pozyskiwanie i zatrudnienie personelu Usługodawcy na skutek otrzymania od Usługodawcy stosowanej informacji. Informacja taka może być przekazana w różnej formie, tj. e-mailowo, listownie, telefonicznie. Zwykle strony działają transparentnie, tj. Spółka informuje Usługodawcę, iż zamierza zaoferować pracę jego pracownikom;
• Porozumienie jest wyrażeniem przez Usługodawcę akceptacji na zatrudnienie jego pracownika przez Spółkę. Podpisanie Porozumienia wyczerpuje w całości wszelkie roszczenia wobec Spółki związane z zatrudnieniem przejmowanego pracownika, w tym także roszczenia z tytułu Kary Umownej, przewidzianej w Umowie w związku z naruszeniem zakazu podejmowania działań mających na celu pozyskiwanie i zatrudnienie personelu Usługodawcy.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 353 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej Kodeksem cywilnym:

Przez świadczenie należy zatem rozumieć każde zachowanie się na rzecz innego podmiotu, polegające na działaniu (dokonanie czynności na rzecz innego podmiotu) albo na zaniechaniu (zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji). Na świadczenie mogą się również składać jednocześnie zachowania polegające na działaniu oraz na zaniechaniu.

Należy wskazać, że przepisy podatkowe nie definiują pojęcia „odszkodowania”. W związku z tym, należy posiłkować się regulacjami zawartymi w Kodeksie cywilnym.

Art. 361 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego:

Na gruncie prawa cywilnego odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą obowiązek naprawienia szkody. Ponadto między zdarzeniem a zaistniałą w jego wyniku szkodą musi istnieć związek przyczynowy.

Art. 471 Kodeksu cywilnego:

Na gruncie stosunków cywilnoprawnych szkoda polega na nienależytym wykonaniu bądź niewykonaniu zobowiązania przez dłużnika, istnienia adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy działaniem lub zaniechaniem a szkodą. Brak tych przesłanek powoduje, że nie mamy do czynienia ze szkodą, za powstanie której dłużnik zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania. Istotą odszkodowań nie jest zatem płatność za świadczenie, lecz rekompensata za szkodę.  W takim przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną - świadczenie w zamian za wynagrodzenie - co oznacza, że otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata ta nie jest też związana z zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji.

Ustalanie statusu wypłacanej rekompensaty jako podlegającej bądź niepodlegającej opodatkowaniu VAT, należy więc oceniać w kontekście związku z konkretnym świadczeniem.

TSUE w sprawie o sygnaturze C-277/05 Societe Thermale D`Eugenie-les-Bains stwierdził, że:

Zagadnienie dotyczące kar umownych regulują przepisy Działu II „Skutki niewykonania zobowiązań” Kodeksu cywilnego.

Art. 483 § 1 Kodeksu cywilnego:

Przepis art. 483 Kodeksu cywilnego jest bezwzględnie obowiązującym przepisem prawa, tzn. kary umowne mogą być wyłącznie sankcją za niewykonanie lub niewłaściwe wykonanie zobowiązań niepieniężnych. Odstąpienie od umowy stanowi realizację uprawnień związanych z określonymi wypadkami niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązań z umów wzajemnych i skuteczne odstąpienie od umowy stanowi w pewnym sensie potwierdzenie, że istotnie miał miejsce przypadek niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przez drugą stronę.

Z cyt. wyżej art. 483 § 1 Kodeksu cywilnego wynika, że kara umowna jest dodatkowym zastrzeżeniem umownym, wprowadzanym do umowy w ramach swobody kontraktowania, mającym na celu wzmocnienie skuteczności więzi powstałej między stronami w wyniku zawartej przez nie umowy i służy realnemu wykonaniu zobowiązań. Przewidziany umową obowiązek zapłaty kary umownej ma w stosunku do zasadniczego obowiązku dłużnika wynikającego z tej umowy charakter uboczny (akcesoryjny).

Mając na uwadze powyższe regulacje prawne należy wskazać, że kary umowne mogą być wyłącznie sankcją za niewykonanie lub niewłaściwe wykonanie zobowiązań. Zastrzeżenie kary umownej można zatem traktować jako formę uproszczenia redakcji warunków umowy, która pozwala na przyjęcie przez strony, że wypadki niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, stanowią jednocześnie podstawę do domagania się zapłaty kary umownej.

Należy zaznaczyć, że dla ustalenia statusu otrzymywanych (czy wypłacanych) środków pieniężnych bez znaczenia pozostaje to jak strony nazywają daną płatność. Istotnym jest natomiast, czy stanowi ona zapłatę za konkretne świadczenie, czy też jest odszkodowaniem w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. Jeżeli płatności o charakterze odszkodowawczym nie będą miały bezpośredniego związku z żadną czynnością mającą charakter świadczenia ze strony podmiotu zobowiązanego, wówczas kwota otrzymanych odszkodowań nie będzie mieściła się w katalogu czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy i jako taka nie będzie podlegała opodatkowaniu tym podatkiem.

Odwołując się zatem do art. 361 i art. 471 Kodeksu cywilnego należy stwierdzić, że istotą odszkodowań nie jest płatność za świadczenie, lecz rekompensata za szkodę. W takim przypadku nie występuje świadczenie w zamian za wynagrodzenie, a zatem otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata ta nie jest też związana z zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji.

Także w przypadku, gdy odszkodowanie wynika z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, jego istota sprowadza się do naprawienia wyrządzonej w związku z tym szkody. Innymi słowy, przesłanką odszkodowania przewidzianego w art. 471 Kodeksu cywilnego jest nie samo niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, a spowodowanie tym szkody w rozumieniu art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego.

W pierwszej kolejności Państwa wątpliwości dotyczą kwestii, czy Kary Umowne nakładane na Państwa w związku z naruszeniem przewidzianego w Umowie zakazu podejmowania działań mających na celu pozyskiwanie i zatrudnienie personelu Usługodawcy należy uznać za wynagrodzenie za świadczenie usług, podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, w konsekwencji nie przysługuje Państwu prawo do odliczenia podatku naliczonego VAT z otrzymanej od Usługodawcy faktury dokumentującej Karę Umowną.

Z wniosku wynika, że nakładane na Państwa Kary Umowne wynikają wprost z zawartych z Usługodawcami Umów. Zawierając Umowy o świadczenie usług (…) znają Państwo warunki Umowy, która zobowiązuje Strony do niepodejmowania działań, które mają na celu pozyskanie i zatrudnianie członków personelu, a także konsekwencje naruszenia zakazu konkurencji oraz mają Państwo świadomość, że w przypadku naruszenia tego zobowiązania będą Państwo zobowiązani do zapłaty Kary Umownej w wysokości określonej w Umowie. Zgodnie z Państwa wskazaniem, najczęściej stosowanym rozwiązaniem jest zastosowanie przelicznika, zgodnie z którym wartość Kary Umownej stanowi stałą kwotę pomnożoną przez liczbę pracowników Usługodawcy, którym Spółka zamierza zaoferować zatrudnienie. W sytuacji, gdy dojdzie do naruszenia przez Spółkę postanowień Umowy dotyczących zakazu podejmowania działań mających na celu pozyskiwanie i zatrudnianie personelu Usługodawcy, Usługodawca obciąży Państwa kwotą Kary Umownej stanowiącą płatność za świadczenie wynikające z konieczności tolerowania naruszenia zakazu konkurencji i podjęcia czynności związanych z rekrutacją nowych pracowników w celu zastąpienia utraconych zasobów ludzkich posiadających wymagane kwalifikacje i uprawnienia.

Mając na uwadze przedstawiony powyżej zakres opodatkowania podatkiem od towarów i usług oraz przepisy regulujące kwestię odszkodowań stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie nakładane na Państwa Kary Umowne w konsekwencji naruszenia przewidzianego w Umowie zakazu podejmowania działań mających na celu pozyskiwanie i zatrudnienie personelu Usługodawcy, nie spełniają charakteru odszkodowawczego.

Jak wskazano powyżej, aby dane wynagrodzenie mogło być uznane za odszkodowanie, muszą być spełnione przesłanki wynikające z cytowanych powyżej przepisów Kodeksu cywilnego - musi wystąpić szkoda, którą wyrządzający szkodę zobowiązany jest naprawić - co w analizowanej sprawie nie ma miejsca. W opisanej sytuacji możliwość obciążenia Państwa dodatkowymi opłatami w przypadku zaistnienia określonych okoliczności, tj. w związku z niepodejmowaniem działań, które mają na celu pozyskiwanie i zatrudnianie członków personelu drugiej strony na podstawie umowy o pracę lub umów cywilnoprawnych przez okres trwania danej Umowy oraz określony czas po jej zakończenia bez pisemnej zgody drugiej strony - wynika wprost z warunków umowy pomiędzy Państwem a Usługodawcami, jest jednym z elementów zawartej Umowy. Zatem sposób zachowania Stron w przypadku ziszczenia się określonych przesłanek i wysokość płatności z tego tytułu wynika z Umowy, a nie z przepisów Kodeksu cywilnego. Aby mówić o odszkodowaniu nie wystarczy, że wystąpi nienależyte wykonanie zobowiązania, to nienależyte wykonanie musi wiązać się z powstałą faktyczną szkodą, a sam obowiązek zapłaty odszkodowania, choćby w postaci kary umownej czy innej opłaty, tej szkody nie rodzi.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt analizowanej sprawy, należy wskazać, że w analizowanym przypadku nakładane na Państwa przez Usługodawcę zobowiązania pieniężne (określone we wniosku jako Kary umowne) stanowią/będą stanowić wynagrodzenie za usługę świadczoną przez Usługodawcę na Państwa rzecz. W tym przypadku możliwe jest wskazanie konkretnego beneficjenta usługi, a więc korzystającego z usługi, który w związku z zaistnieniem określonych okoliczności jest zobowiązany do zapłaty ustalonego wynagrodzenia. Osiągną Państwo korzyści, ponieważ pozyskają Państwo pracowników z określonymi kwalifikacjami i uprawnieniami, zapewniając sobie tym samym możliwość prowadzenia produkcji na oczekiwanym poziomie. Uznać bowiem należy, że w rozpatrywanej sprawie istnieje związek między zapłatą przez Państwa Kary umownej stanowiącej dodatkowe wynagrodzenie dla Usługodawcy w związku z wystąpieniem naruszenia przez Spółkę postanowień umownych dotyczących zakazu podejmowania działań mających na celu pozyskiwanie i zatrudnianie personelu Usługodawcy, a otrzymaniem przez Państwa świadczenia wzajemnego. W analizowanym przypadku mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną - świadczeniem w zamian za wynagrodzenie.

Nakładane na Państwa Kary Umowne należy traktować jako wynagrodzenie za skonkretyzowane świadczenie usług podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, ponieważ spełniona jest przesłanka istnienia związku pomiędzy zapłatą Kary Umownej, a otrzymaniem świadczenia wzajemnego, co jest warunkiem koniecznym do uznania, że mamy do czynienia z czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W rozpatrywanej sprawie nastąpi świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, gdyż określone świadczenie pieniężne (Kara umowna) zostanie nałożone na Państwa w zamian za świadczenie polegające na tolerowaniu przez Usługodawcę sytuacji wystąpienia opisanych we wniosku naruszeń postanowień umownych i koniecznością podjęcia działań związanych z pozyskiwaniem i zatrudnianiem personelu niezbędnego do realizacji aktualnych potrzeb produkcyjnych.

W konsekwencji, nakładane na Państwa przez Usługodawcę Kary Umowne w związku z naruszeniem przewidzianego w Umowie zakazu podejmowania działań mających na celu pozyskiwanie i zatrudnienie personelu Usługodawcy stanowią/będą stanowić wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy i podlegają/będą podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy.

Przepisy ustawy ani rozporządzeń wykonawczych do ustawy nie przewidują zwolnienia od podatku dla ww. usługi. W konsekwencji podlega opodatkowaniu według stawki VAT właściwej dla tej usługi.

Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy. W myśl tego przepisu:

Art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje, gdy:

• podatek odlicza podatnik podatku od towarów i usług,
• towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.

Warunkiem, który daje podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi.

Podatnik nie ma prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od nabywanych towarów i usług, których nie będzie wykorzystywał do wykonywania czynności opodatkowanych (czyli będzie wykorzystywał do czynności zwolnionych od podatku oraz niepodlegających temu podatkowi).

Powołany art. 86 ust. 1 ustawy wskazuje, że warunkiem niezbędnym do realizacji prawa do odliczenia podatku VAT jest wykorzystywanie towarów bądź usług do wykonywania czynności opodatkowanych. Ustawodawca nie wskazuje jednak jaki związek musi istnieć pomiędzy zakupami a sprzedażą, żeby podatnik miał prawo do odliczenia. Związek ten może być zatem bezpośredni, jak i pośredni.

Związek bezpośredni występuje, gdy nabywane towary służą dalszej odprzedaży lub w bezpośredni sposób wiążą się z czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi przez podatnika. Z kolei związek pośredni wystąpi, gdy ponoszone wydatki wiążą się z całokształtem funkcjonowania podmiotu, w sposób pośredni wiążą się z działalnością gospodarczą i z osiąganymi przychodami.

Ponadto, granicę w tak przyznanym podatnikom prawie do odliczenia podatku naliczonego określa art. 88 ustawy, który stanowi katalog sytuacji, w ramach których, podatnik nie będzie miał prawa do odliczenia VAT naliczonego (tzw. przesłanki negatywne odliczenia).

Jedno z takich ograniczeń wskazano w art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy:

Tylko podatnik podatku od towarów i usług, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej ma prawo do odliczenia podatku.

Z powołanych przepisów ustawy dotyczących odliczenia podatku naliczonego wynika, że podstawowym warunkiem, którego spełnienie należy analizować w aspekcie prawa do odliczenia podatku naliczonego jest wykorzystywanie nabywanych towarów i usług przez zarejestrowanego, czynnego podatnika podatku VAT w ramach działalności gospodarczej do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.

Oznacza to, że podatnik nie może skorzystać z prawa do odliczenia w odniesieniu do podatku, który jest należny wyłącznie z tego względu, że został wykazany na fakturze w sytuacji, gdy transakcja nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.

Zasadniczym warunkiem prawa do odliczenia podatku naliczonego jest wykorzystywanie nabywanych towarów i usług przez zarejestrowanego, czynnego podatnika podatku VAT w ramach działalności gospodarczej do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów
i usług. Oznacza to, że podatnik nie może skorzystać z prawa do odliczenia podatku, który został wykazany na fakturze w sytuacji, gdy transakcja nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.

Z treści wniosku wynika, że Spółka jest czynnym podatnikiem podatku VAT oraz istnieje ścisły związek pomiędzy ponoszeniem przez Spółkę płatności w postaci Kar Umownych a realizowanymi przez Spółkę transakcjami opodatkowanej dostawy towarów. Spółka korzysta zarówno z usług (…) świadczonych przez Usługodawcę na podstawie Umowy. W ramach tej działalności Spółka wytwarza wyroby (…), które następnie sprzedaje swoim kontrahentom w ramach sprzedaży opodatkowanej VAT.

Zatem, nabyte przez Państwa usługi objęte zakresem Porozumienia zawartego z Usługodawcą, udokumentowane fakturą z wykazanym podatkiem VAT, pozostają w związku z wykonywaniem przez Państwa czynności opodatkowanych podatkiem VAT. Ww. usługa, co zostało wskazane powyżej, podlega opodatkowaniu podatkiem VAT i nie została wymieniona przez usługodawcę wśród usług zwolnionych od podatku VAT, w konsekwencji podlega opodatkowaniu według stawki VAT właściwej dla tej usługi.

Mając na uwadze opis sprawy oraz obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa, należy stwierdzić, że przysługuje/będzie przysługiwało Państwu prawo do odliczenia podatku VAT wykazanego na fakturze dokumentującej Karę Umowną. Wynika to z faktu, że w analizowanym przypadku są spełnione - wskazane w art. 86 ust. 1 ustawy - przesłanki warunkujące prawo do odliczenia podatku naliczonego. Prawo to przysługuje/będzie przysługiwało pod warunkiem niezaistnienia przesłanek negatywnych wskazanych w art. 88 ustawy.

Tym samym Państwa stanowisko, zgodnie z którym Kary Umowne nakładane na Państwa w związku  z naruszeniem przewidzianego w Umowie zakazu podejmowania działań mających na celu pozyskiwanie i zatrudnienie personelu Usługodawcy nie podlegają opodatkowaniu VAT, w konsekwencji nie przysługuje Państwu prawo do odliczenia podatku naliczonego VAT z otrzymanej od Usługodawcy faktury dokumentującej Karę Umowną uznaję za nieprawidłowe.

W dalszej kolejności Państwa wątpliwości dotyczą kwestii, czy Rekompensaty za przejęcie przez Państwa pracowników Usługodawcy na podstawie zawartych Porozumień należy uznać za wynagrodzenie za świadczenie usług, podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, w konsekwencji przysługuje Państwu prawo do odliczenia podatku naliczonego VAT z otrzymanej od Usługodawcy faktury dokumentującej Rekompensatę.

Porozumienia zawarte przez Państwa z Usługodawcami mają niewątpliwie charakter zobowiązaniowy - Usługodawca zgadza się na zatrudnienia przez Spółkę pracowników Usługodawcy i zobowiązuje się do niezgłaszania jakichkolwiek dalszych roszczeń związanych z zatrudnieniem personelu Usługodawcy, w zamian za otrzymaną od Państwa Rekompensatę.

Zgodnie z Państwa wskazaniem, zawarte Porozumienie jest wyrażeniem przez Usługodawcę akceptacji na zatrudnienie jego pracownika przez Spółkę. Podpisanie Porozumienia wyczerpuje w całości wszelkie roszczenia wobec Spółki związane z zatrudnieniem przejmowanego pracownika, w tym także roszczenia z tytułu Kary Umownej, przewidzianej w Umowie w związku z naruszeniem zakazu podejmowania działań mających na celu pozyskiwanie i zatrudnienie personelu Usługodawcy. Płatność Rekompensaty ma na celu m.in. zwrot Usługodawcy kosztów poniesionych na rekrutację osoby przejmowanej oraz obsługę kadrową tych pracowników.

Ponadto zatrudnienie pracowników po zawarciu Porozumienia z Usługodawcą przedstawia korzyść  dla Państwa w zakresie płynności procesu przejęcia pracowników (Spółka może liczyć na wsparcie organizacyjne Usługodawcy, przekazanie niezbędnych informacji pracownikom itp.). Dodatkowo, ponieważ w Porozumieniu Usługodawca zrzeka się jakichkolwiek roszczeń z tytułu naruszenia przewidzianego w Umowie zakazu konkurencji w odniesieniu do tych pracowników, zaoszczędzają Państwo potencjalne koszty i zaangażowanie, w przypadku sporu z Usługodawcą na tle naruszenia zakazu konkurencji w odniesieniu do tych pracowników, wynikającego z Umowy.

Kwota, którą otrzymał/będzie otrzymywał Usługodawca na podstawie zawartego Porozumienia stanowi zatem w swojej istocie formę zapłaty za umownie uzgodnione działanie (zgodę na zatrudnienie pracowników Usługodawcy przez Spółkę i zrzeczenie się roszczeń z tego tytułu). Istnieje więc bezpośredni związek pomiędzy dokonanym świadczeniem a otrzymanym z tego tytułu wynagrodzeniem. W przedmiotowej sprawie mamy zatem do czynienia z transakcją ekwiwalentną - świadczeniem w zamian za wynagrodzenie.

Należy zauważyć, że w okolicznościach sprawy spełnione zostały wskazane wcześniej warunki do uznania uzgodnionego w Porozumieniu działania Usługodawcy za usługę podlegającą opodatkowaniu VAT, ponieważ:

1. istnieje świadczenie - w postaci zrzeczenia się roszczeń przez Usługodawcę i umożliwienie zatrudnienia pracowników Usługodawcy,

2. bezpośrednim beneficjentem świadczenia jest Spółka,

3. ww. świadczeniu odpowiada określona w Porozumieniu Rekompensata.

Reasumując, zapłata przez Państwa kwoty Rekompensaty wynikającej z zawartego pomiędzy Stronami Porozumienia jest zapłatą wynagrodzenia za wykonanie usługi na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy i podlega/będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Przepisy ustawy ani rozporządzeń wykonawczych do ustawy nie przewidują zwolnienia od podatku dla ww. usługi. W konsekwencji podlega opodatkowaniu według stawki VAT właściwej dla tej usługi.

Jak wskazali Państwo we wniosku, Spółka jest czynnym podatnikiem podatku VAT oraz istnieje ścisły związek pomiędzy zapłatą Rekompensat na podstawie Porozumień a realizowanymi przez Spółkę transakcjami opodatkowanej dostawy towarów. Spółka korzysta zarówno z usług (…) świadczonych przez Usługodawcę na podstawie Umowy, jak i zawiera Porozumienia umożliwiające bezpośrednie zatrudnienie pracowników Usługodawcy w zamian za zapłatę Rekompensaty, aby zapewnić sobie możliwość prowadzenia produkcji na oczekiwanym poziomie. W ramach tej działalności Spółka wytwarza wyroby (…), które następnie sprzedaje swoim kontrahentom w ramach sprzedaży opodatkowanej VAT.

Zatem, nabyte przez Państwa usługi objęte zakresem Porozumienia zawartego z Usługodawcą, udokumentowane fakturą z wykazanym podatkiem VAT, pozostają w związku z wykonywaniem przez Państwa czynności opodatkowanych podatkiem VAT. Ww. usługa, co zostało wskazane powyżej, podlega opodatkowaniu podatkiem VAT i nie została wymieniona przez usługodawcę wśród usług zwolnionych od podatku VAT, w konsekwencji podlega opodatkowaniu według stawki VAT właściwej dla tej usługi.

Mając na uwadze opis sprawy oraz obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa, należy stwierdzić, że przysługuje/będzie przysługiwało Państwu prawo do odliczenia podatku VAT wykazanego na fakturze dokumentującej Rekompensatę na podstawie zawartych z Usługodawcą Porozumień. Wynika to z faktu, że w analizowanym przypadku są spełnione - wskazane w art. 86 ust. 1 ustawy - przesłanki warunkujące prawo do odliczenia podatku naliczonego. Prawo to przysługuje/będzie przysługiwało pod warunkiem niezaistnienia przesłanek negatywnych wskazanych w art. 88 ustawy.

Tym samym Państwa stanowisko, zgodnie z którym Rekompensaty za przejęcie przez Państwa pracowników Usługodawcy na podstawie zawartych Porozumień należy uznać za wynagrodzenie za świadczenie usług, podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, w konsekwencji przysługuje Państwu prawo do odliczenia podatku naliczonego VAT z otrzymanej od Usługodawcy faktury dokumentującej Rekompensatę uznaję za prawidłowe.

Odnosząc się do powołanych przez Państwa interpretacji indywidualnych, rozstrzygnięcia te nie są wiążące dla organu. Interpretacja organu podatkowego dotyczy tylko konkretnej, indywidualnej sprawy, osadzonej w określonym stanie faktycznym (zdarzeniu przyszłym) i tylko w tej sprawie rozstrzygnięcie w niej zawarte jest wiążące. Powołane przez Państwa interpretacje indywidualne dotyczą odmiennych stanów faktycznych (opłata z tytułu wypowiedzenia umowy czy też opóźnienia w otwarciu lokalu będącego przedmiotem najmu) w porównaniu do opisu sprawy przedstawionego przez Państwa w analizowanej sprawie.

W nawiązaniu do przywołanego przez Państwa w uzasadnieniu własnego stanowiska wyroków sądów administracyjnych należy zaznaczyć, że każdy z wyroków zapada na gruncie unikalnego stanu faktycznego, i w zasadzie wyłącznie do niego się ogranicza. Ocena omawianej kwestii, nie jest kwestią uniwersalną, dającą się odnieść do ogólnych okoliczności w analizowanych sprawach, lecz opiera się na wielu przesłankach podnoszonych wyżej przez organ podatkowy i powinna być dokonywana z punktu widzenia każdego odrębnego stanu faktycznego. Specyfika działalności podmiotów jest na tyle różnorodna, że niekiedy nawet podobne okoliczności faktyczne nie spowodują analogicznych konsekwencji prawno-podatkowych, a tym samym nie mogą być tożsamo traktowane. Zatem z uwagi na różnorodność i odmienność okoliczności faktycznych występujących w każdej z indywidualnych spraw, powołane przez Państwa orzeczenia sądowe, choć stanowią element Państwa argumentacji, to nie mogą stanowić podstawy do rozstrzygnięcia w analizowanej sprawie.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy:

• stanu faktycznego, który przedstawili Państwo i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia, oraz
• zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Jednocześnie wskazuję, że interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy stan faktyczny oraz zdarzenie przyszłe sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywać się będą ze stanem faktycznym i zdarzeniem przyszłym podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.