Spółka będąca czynnym podatnikiem VAT świadczy usługi transportowe na rzecz Klienta (niemieckie spółki z grupy A.). Usługi polegają na odbiorze towarów od dostawców (m.in. B. Sp. z o.o. z Polski) i dostarczeniu ich do zakładów Klienta. W ramach umowy wynagrodzenie Spółki jest kalkulowane w oparciu o zamówioną powierzchnię ładunkową. Często zdarza się, że dostawca przekazuje mniejszą ilość towaru niż zamówiona, co powoduje powstanie tzw. martwego frachtu (niewykorzystana…
Interpretacja indywidualna - stanowisko nieprawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
9 stycznia 2026 r., za pośrednictwem systemu e-Doręczenia wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy rozpoznania świadczenia usług w przypadku obciążenia Spółki kosztami powstałymi na skutek martwego frachtu a następnie przerzucenia tego kosztu na dostawcę. Uzupełnili go Państwo - w odpowiedzi na wezwanie - pismem z 16 lutego 2026 r. (wpływ 17 lutego 2026 r.). Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Spółka jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT w Polsce i prowadzi działalność gospodarczą w zakresie (…).
W ramach wykonywanej działalności, Spółka świadczy usługi transportowe na rzecz Klienta, z którym też zawarła umowę ramową na świadczenie swoich usług.
W ramach świadczonych usług i obowiązków kontraktowych Spółka odpowiada w szczególności za odbiór towarów od dostawców Klienta i dostarczenie ich do wskazanych miejsce (zakładów produkcyjnych Klienta). Usługa jest wykonywana w oparciu o środki transportu Spółki jak i terminale transportowe Spółki.
Sposób świadczenia usługi wygląda następująco:
Umowa i w szczególności regulamin świadczenia usług do niej przewiduje zasady procedowania w przypadku wystąpienia różnicy w ilości awizowanej (zgłoszonej) ilości, objętości lub wagi towaru (dokładniej niezbędnej powierzchni ładunkowej w środku transportu) a faktycznie odebranej od dostawcy.
Przewidywane są dwa przypadki:
1. Załadunek większej ilości niż zalecana przez dostawcę:
Dopóki przesyłka nie zostanie odebrana, terminal Spółki może odmówić jej odbioru, niezwłocznie poprzez pisemne powiadomienie dostawcy i Klienta. Jeśli przesyłka została już odebrana, musi zostać dostarczona zgodnie z uzgodnionymi czasami przewozu;
2. Załadunek mniejszej ilości przesyłek niż zalecono u dostawcy:
Załadunek w odstępach zalecanych, ale niewykorzystanych, może zostać zafakturowany na dostawcę na kwotę maksymalną równą taryfie Klienta lub umowom dwustronnym między Spółką a dostawcą.
Natomiast zgodnie z treścią dodatkowych porozumień pomiędzy Spółką a Klientem, wskazuje się, że wszelkie dodatkowe koszty wynikające z niezgodności dostarczonego towaru ze względu na niższą ilość dostarczonego towaru niż pierwotnie zgłoszona jak również takie okoliczności jak opóźnienia transportu - będą tytułem obciążenia kosztami przez Klienta na Spółkę.
Powyższe podyktowane jest koniecznością zapewnienia ciągłości procesu produkcji w marce Klienta, stąd kontrahent ten na skutek działań (niezależnie od ich przyczyny) Spółki będzie dążyć do odzyskania poniesionych kosztów w celu uchylenia się od potencjalnych strat w ramach działalności produkcyjnej Klienta.
Jednym z takich przykładów jest właśnie obciążenie ewentualnymi kosztami w przypadku powstałych tzw. martwych frachtów, czyli transportu towarów o niższej powierzchni załadunku niż pierwotnie zgłoszonej.
Stąd wątpliwości Spółki dotyczą tego, czy obciążenie nimi Spółki a następnie przerzucenie tego kosztu przez Spółkę na dostawcę - stanowiło będzie świadczenie usług w rozumieniu VAT?
Uzupełnienie wniosku
1. Kiedy miała miejsce transakcja będąca przedmiotem zapytania, tj. kiedy Spółka transportowała towar do Klienta, kiedy Spółka została obciążona kosztami tzw. martwego frachtu (transportu towarów o niższej powierzchni załadunku niż pierwotnie zgłoszona), oraz kiedy Spółka obciążyła takim kosztem dostawcę - proszę podać ramy czasowe ww. zdarzeń (stan faktyczny).
Przykładowo, tzw. martwe frachty (Deathfreiht) wystąpiły w ramach usług transportowych realizowanych na rzecz Klienta w okresach:
1) (…)
W odniesieniu do wykonanych usług transportowych Spółka obciąża na bieżąco, w odpowiadających okresach, Dostawcę kosztami tzw. martwych frachtów.
2. Wskazanie danych podmiotów uczestniczących w transakcji będącej przedmiotem zapytania (dostawcy oraz Klienta), w tym proszę wskazać państwo siedziby, status podatkowy, kraj rejestracji dla celów VAT/podatku od wartości dodanej (ewentualnie nazwę).
Klientem Spółki są podmioty wchodzące w skład Grupy A. - spółki prawa niemieckiego mające siedzibę działalności na terytorium Niemiec, zarejestrowane w Niemczech dla celów VAT.
Dostawcą jest w analizowanym przypadku B. Sp. z o.o. - spółka prawa polskiego mająca siedzibę działalności gospodarczej na terytorium Polski, zarejestrowana dla celów VAT w Polsce.
3. Z czego wynika fakt, że Klient otrzymuje mniejszą ilość towaru niż zamówił - proszę opisać okoliczności zdarzenia, gdzie/na którym etapie dystrybucji w transakcji opisanej we wniosku dochodzi do nieprawidłowości/niezgodności m.in. ilości towaru z pierwotnym zamówieniem.
Klient składa zamówienie na transport określonej ilości towarów (X towarów). Przyczyny rozbieżności w „ilości” zamówionego transportu (X), a transportem rzeczywiście wykonanym (np. X - 5) leżą po stronie Dostawcy. Przykładowo: Dostawca przekazuje do transportu towary w ilości mniejszej, niż wynika to z zamówienia złożonego przez Klienta. W ramach transportu jadą „puste miejsca”, tj. „martwe frachty”.
4. lit. a: Jakie konkretnie postanowienia wynikają z umowy/regulaminu/innych ustaleń zawartych przez Spółkę i Klienta co do przedmiotu umowy oraz wzajemnych rozliczeń, w tym do wykonania jakich czynności zobowiązane są strony.
Klient zleca transport określonej ilości (kubatury) towarów. Spółka obowiązana jest wykonać transport towarów w ilości (kubaturze) zamówionej przez Klienta. Wiąże się to ze zorganizowaniem środka transportu odpowiedniego do zgłoszonej pierwotnie ilości (kubatury) towarów.
4. lit. b: Jakie konkretnie postanowienia wynikają z umowy/regulaminu/innych ustaleń zawartych przez Spółkę i Klienta co do przedmiotu umowy oraz wzajemnych rozliczeń, w tym czy umowa dotycząca świadczenia usług transportowych zawarta między Spółką i Klientem reguluje kwestie związane z obciążeniem Spółki kosztami martwego frachtu przez Klienta.
Klient (A.) wystosował pismo z dnia (...) r. do „zarządzających dostawców materiałów produkcyjnych” dotyczące „martwych frachtów” (tzw. (…)), w którym wskazał, że:
Równolegle, ww. wskazany dokument stanowi załącznik do dokumentu A. - (…) zawartego przez Dostawcę ze Spółką. W przedmiotowym dokumencie wskazano, że:
Zgodnie zaś z umową zawartą między A. (Klientem) a Spółką:
- Różnice w ilości odbiorów (Differences of the quantity of pick-ups):
1) Załadunek większej ilości niż zalecana przez dostawcę;
2) Załadunek mniejszej ilości przesyłek niż zalecił dostawca;
Z powyższych informacji, w szczególności z zaakceptowanych przez kontrahentów A. regulaminów ((…) Grupy A.; (...) dla dostawców Grupy A.) wynika, że wszelkie koszty dodatkowe transportu przy dostawach realizowanych na rzecz A. ponosi dostawca towarów.
W konsekwencji, w analizowanym przypadku Spółka realizuje na rzecz Klienta (A.) usługi transportowe, jednak koszty tzw. martwych frachtów nie są ponoszone przez Klienta, ale przez Dostawcę Klienta. Dlatego Spółka obciąża Dostawcę przedmiotowymi kosztami. W praktyce wygląda to w ten sposób, że Klient zamawia u Spółki transport towarów w ilości (kubaturze) X; rzeczywiście przekazany towar do transportu przez Dostawcę to X - 5; Klient dokonuje płatności na rzecz Spółki za transport towarów w ilości (kubaturze) X - 5 i wskazuje, że koszt transportu dla wartości 5 powinien zostać poniesiony przez Dostawcę (rozliczenie między Spółką, a Dostawcą). To w tym sensie Klient „obciąża” Spółkę kosztami „martwego frachtu”.
4. lit. c: Jakie konkretnie postanowienia wynikają z umowy/regulaminu/innych ustaleń zawartych przez Spółkę i Klienta co do przedmiotu umowy oraz wzajemnych rozliczeń, w tym czy z ww. umowy wynika zgoda Spółki na to, żeby Klient obciążył Ją kosztami martwego frachtu.
Z postanowień zawieranych między Stronami dokumentów wynika, że Spółka nie ponosi kosztów tzw. martwych frachtów na zasadzie obciążenia jej przez Klienta w drodze jakiegoś dokumentu obciążeniowego (brak płatności ze strony Spółki na rzecz Klienta). Z przedmiotowych dokumentów wynika, że koszty te ponosi Dostawca.
4. lit. d: Jakie konkretnie postanowienia wynikają z umowy/regulaminu/innych ustaleń zawartych przez Spółkę i Klienta co do przedmiotu umowy oraz wzajemnych rozliczeń, w tym w jaki sposób zostały ustalone/skalkulowane koszty martwego frachtu, jakimi Klient obciąża Spółkę.
Klient nie obciąża bezpośrednio Spółki kosztami „martwego frachtu”.
Pierwotnie wynagrodzenie Spółki z tytułu realizacji usługi transportowej na rzecz Klienta kalkulowane jest w oparciu o powierzchnię załadunkową (zamówioną przez Klienta). Koszty „martwych frachtów” to wartość powierzchni niewykorzystanej, tj. w rzeczywistości niewypełnionej, pustej. Kalkulacja właściwa dla niezaładowanej powierzchni to koszt tzw. martwego frachtu, którym Spółka obciąża Dostawcę.
4. lit. e: Jakie konkretnie postanowienia wynikają z umowy/regulaminu/innych ustaleń zawartych przez Spółkę i Klienta co do przedmiotu umowy oraz wzajemnych rozliczeń, w tym czy obciążanie Spółki przez Klienta kosztami martwego frachtu ma na celu pokrycie/ zrekompensowanie Klientowi poniesionej szkody w związku z nieotrzymaniem zamówionej ilości towaru - proszę opisać okoliczności zdarzenia.
Klient bezpośrednio nie obciąża Spółki żadnymi kosztami - na rzecz Spółki nie jest wystawiana faktura ani inny dokument obciążeniowy; Spółka nie dokonuje płatności na rzecz Klienta z tytułu „martwych frachtów”. W rzeczywistości Klient odmawia opłacenia „pustej powierzchni” (tzw. martwego frachtu). W konsekwencji Spółka obciąża ww. kosztami Dostawcę. Celem rozliczenia jest pokrycie kosztów usługi transportowej w części wynikającej z przekazania przez Dostawcę do załadunku towaru w innej ilości (kubaturze) niż zamawiał Klient. Na podstawie zawartych dokumentów (powołanych wyżej w treści pisma) do poniesienia przedmiotowych kosztów obowiązany jest Dostawca.
4. lit. f: Jakie konkretnie postanowienia wynikają z umowy/regulaminu/innych ustaleń zawartych przez Spółkę i Klienta co do przedmiotu umowy oraz wzajemnych rozliczeń, w tym z jakiego powodu Klient obciąża kosztem martwego frachtu Spółkę a nie dostawcę towarów, z czego to wynika, czy jest to np. wynikiem nieprawidłowego wykonania usługi przez Spółkę.
Klient bezpośrednio nie obciąża kosztami „martwego frachtu” ani Spółki, ani Dostawcy. Klient wskazuje jedynie, że na podstawie powołanych wyżej dokumentów do poniesienia przedmiotowych kosztów obowiązany jest Dostawca.
4. lit. g: Jakie konkretnie postanowienia wynikają z umowy/regulaminu/innych ustaleń zawartych przez Spółkę i Klienta co do przedmiotu umowy oraz wzajemnych rozliczeń, w tym czy w zamian za kwoty kosztów martwego frachtu otrzymane od Spółki, Klient zobowiązany jest do wykonania jakichkolwiek czynności/świadczeń na Jej rzecz (jeśli tak, to proszę je wskazać).
Klient nie otrzymuje od Spółki żadnego wynagrodzenia z tytułu „martwych frachtów”. Klient nie jest obowiązany do wykonania jakichkolwiek czynności/świadczeń na rzecz Spółki w omawianym zakresie.
5. Jakie postanowienia wynikają z umowy/regulaminu/innych ustaleń zawartych przez Spółkę i dostawcę, co do przedmiotu umowy oraz wzajemnych rozliczeń, w tym
Spółka występuje w odniesieniu do transakcji dokonywanej między Klientem a Dostawcą (dostawa towarów) jako podmiot świadczący transport dostarczanych towarów; transport jest wykonywany na zlecenie Klienta (relacja Klient - Spółka);
Tak, zgoda zostaje wyrażona w ramach zawarcia ww. dokumentu A. - (…);
Spółka obciąża Dostawcę kosztem „martwych frachtów” z uwagi na rozbieżność w ilości (kubaturze) towaru zamówionego przez Klienta, a ilości (kubaturze) towaru rzeczywiście przekazanego przez Dostawcę do transportu wykonywanego przez Spółkę;
Klient nie obciąża bezpośrednio Spółki kosztami „martwego frachtu”, po prostu odmawia opłacenia usługi transportowej w tej części, w której fracht jest „martwy”, czy „pusty”. Koszty ustalane są jako wartość usługi transportu dla „pustej” powierzchni transportowej (np. powierzchni zamówionej, ale w rzeczywistości niezagospodarowanej, nieobładowanej). Koszty kalkulowane są na zasadzie: koszt frachtu zamówionego - koszt frachtu rzeczywiście realizowanego.
W zamian za uiszczenie kosztów „martwego frachtu” na rzecz Spółki, Dostawca nie jest obowiązany do wykonania jakiegokolwiek świadczenia na rzecz Spółki.
Pytanie
Czy w opisanym stanie faktycznym obciążenie Spółki przez kontrahenta ewentualnymi kosztami powstałymi na skutek martwego frachtu a następnie przerzucenie tego kosztu przez Spółkę na dostawcę - stanowiło będzie świadczenie usług w rozumieniu VAT?
Państwa stanowisko w sprawie
Zdaniem Wnioskodawcy, w opisanym przypadku nie ma miejsca odpłatne świadczenie usług w rozumieniu VAT.
Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy
Na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów.
Zgodnie z szeregiem orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: „TSUE”), aby mówić o odpłatnym świadczeniu usług, niezbędne jest łączne spełnienie następujących przesłanek:
Powyższe wynika, w szczególności z wyroków TSUE w następujących sprawach: C-489/99 Immobiliare Flavia, C-16/93 R. J. Tolsma, C-89/81 Hong-Kong Trade Development Council czy C-154/80 Association coopérative „Coöperatieve Aardappelenbewaarplaats GA”.
Ponadto należy wskazać, że w przypadku, gdy podatnik, działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że ten podatnik sam otrzymał i wyświadczył te usługi (art. 8 ust. 2a ustawy o VAT).
W ocenie Spółki, obciążenie jej przez Markę Klienta oraz przez Spółkę dostawców odpowiednią częścią kosztów związanych z wystąpieniem martwych frachtów nie spełnia ww. kryteriów przemawiających za występowaniem odpłatnego świadczenia usług.
W szczególności nie można zidentyfikować konkretnej, określonej korzyści jaką otrzymuje Spółka w zamian za uiszczone koszty jakimi zostaje obciążona przez markę Klienta w istocie z tytułu nieprawidłowej realizacji obowiązków wynikających z umowy i regulaminu świadczenia usługi i współpracy. Analogicznie wnioski dotyczą kwot jakimi następczo obciąża dostawców za nieprawidłowe działania w ramach łańcucha dystrybucji i transportu towarów.
W rezultacie wypłacone kwoty pieniężne na rzecz marki Klienta stanowią rekompensaty lub formę odszkodowania za nienależyte wypełnienie obowiązków umownych. Taki sam charakter ma obciążenie tymi kosztami przez Spółkę dostawców.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej ustawą:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają: odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Z regulacji tej wynika tzw. zasada terytorialności, zgodnie z którą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają wymienione czynności, ale tylko w sytuacji, gdy miejscem ich świadczenia jest terytorium kraju.
Przy czym, w myśl art. 2 pkt 1 ustawy:
Przez terytorium kraju rozumie się terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z zastrzeżeniem art. 2a.
W świetle art. 2 pkt 6 ustawy:
Przez towary rozumie się rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
Stosownie do art. 2 pkt 22 ustawy:
Przez sprzedaż rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Pod pojęciem usługi należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na uwadze, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą towarów, o której mowa w art. 7 ustawy. Zatem, co do zasady, każde świadczenie niebędące dostawą towarów polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi usługę w rozumieniu ustawy. Niemniej jednak muszą być przy tym spełnione następujące warunki:
Należy podkreślić, że aby świadczenie podlegało jako usługa opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, oba ww. warunki winny być spełnione łącznie.
Przy czym z powołanego art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług, co do zasady, podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie (z wyjątkiem przypadków ściśle określonych w art. 7 ust. 2 ustawy oraz w art. 8 ust. 2 cyt. ustawy).
Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.
Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.
Warto w tym miejscu wskazać, że kwestia odpłatności była wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. I tak, przykładowo w wyroku C-16/93 z dnia 3 marca 1994 r. pomiędzy R. J. Tolsma v. Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden, Trybunał zauważył, że czynność „podlega opodatkowaniu wyłącznie wtedy, gdy istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne, przy czym wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy”.
W pkt 34 opinii Rzecznika Generalnego w sprawie C‑295/17 wskazano, że: „Nie ma jednak znaczenia, w jaki sposób prawo krajowe traktuje opłatę wyrównawczą. Jak podkreśliły również Komisja i Portugalia podczas rozprawy, z punktu widzenia przepisów o VAT nie ma znaczenia, czy jest to roszczenie o odszkodowanie z tytułu deliktu czy kara umowna, ani czy jest to określane jako odszkodowanie, rekompensata czy wynagrodzenie. Ocena, czy płatność jest dokonywana w zamian za dostawę lub usługę, jest kwestią z zakresu prawa Unii, która musi być rozstrzygana odrębnie od oceny dokonywanej na mocy prawa krajowego”. Natomiast w pkt 56 Rzecznik wskazał: „Artykuł 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2006/112/WE należy interpretować w ten sposób, że zapłata kwoty ustalonej z góry w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy powoduje powstanie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od wartości dodanej, jeżeli należy ją uznać za wynagrodzenie za już wykonane usługi i nie ogranicza się do naprawienia poniesionej szkody majątkowej.”
Opodatkowaniu podlegają tylko takie transakcje, w ramach których występuje możliwy do zidentyfikowania konsument towarów lub usług. W związku z powyższym zaniechanie działania lub tolerowanie czynności lub sytuacji podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywane jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta usługi.
Nadmienić należy, że w świetle art. 353 § 2 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
Świadczenie może polegać na działaniu albo na zaniechaniu.
Przez świadczenie należy zatem rozumieć każde zachowanie się na rzecz innego podmiotu, polegające na działaniu (dokonanie czynności na rzecz innego podmiotu) albo na zaniechaniu (zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji). Na świadczenie mogą się również składać jednocześnie zachowania polegające na działaniu oraz na zaniechaniu.
Zatem za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT uważane mogą być takie sytuacje, w których:
Należy wskazać, że zakres opodatkowania podatkiem VAT wyznacza nie tylko czynnik przedmiotowy - opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów lub odpłatne świadczenie usług, ale także czynnik podmiotowy - czynności muszą być wykonywane przez podatnika.
Z opisu sprawy wynika, że Spółka jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT. Spółka zawarła umowę z Klientem, na podstawie której świadczy na jego rzecz usługi transportowe. Klientami Spółki są spółki z Grupy A., posiadające siedzibę w Niemczech i zarejestrowane w tym kraju dla celów VAT. Spółka odpowiada za odbiór towarów od dostawców Klienta i dostarczenie ich do wskazanych zakładów produkcyjnych Klienta. W analizowanym przypadku dostawcą jest polska spółka B. Sp. z o.o. (Dostawca). W ramach świadczonej usługi transportowej, Spółka ma obowiązek zapewnić takie środki transportu, które będą odpowiednie do przewozu ilości (kubatury) towarów, jaką Klient zamówił od Dostawcy. Zdarza się jednak, że występują różnice pomiędzy awizowaną (zgłoszoną) ilością, objętością lub wagą towaru (tj. niezbędną powierzchnią ładunkową środka transportu) a faktycznie odebraną od Dostawcy ilością towaru (załadunek większej lub mniejszej ilości przesyłek). W sytuacji, gdy Dostawca przekazuje Spółce do transportu mniejszą ilość (kubaturę) towaru niż wynika to z zamówienia złożonego przez Klienta, wówczas w środkach transportu pozostają puste, niewykorzystane miejsca, tj. „martwe frachty”. Martwe frachty wystąpiły w ramach usług transportowych realizowanych na rzecz Klienta m.in. w okresach: (…).
Pierwotnie wynagrodzenie Spółki z tytułu realizacji usługi transportowej kalkulowane jest w oparciu o zamówioną przez Klienta powierzchnię załadunkową. Wartość powierzchni niewykorzystanej (niewypełnionej, pustej) stanowi koszt „martwych frachtów”. Klient nie obciąża kosztami „martwego frachtu” bezpośrednio ani Spółki (nie wystawia na rzecz Spółki faktury ani innego dokumentu obciążeniowego), ani Dostawcy. Klient odmawia Spółce opłacenia „pustej powierzchni” (martwego frachtu) i płaci Spółce za transport faktycznie przetransportowanej ilości (kubatury) towarów (mniejszej niż zamówiona). Jednocześnie Klient wskazuje, że pozostałą kwotę za brakującą ilość (kubaturę) towarów powinien zapłacić Dostawca. Kosztami martwego frachtu Spółka obciąża więc Dostawcę, co jest zgodne z dokumentami zaakceptowanymi przez strony transakcji. W zamian za koszty „martwego frachtu” ani Dostawca ani Klient nie są zobowiązani do wykonania jakiegokolwiek świadczenia na rzecz Spółki.
Wątpliwości Spółki dotyczą ustalenia, czy obciążenie Spółki przez Klienta kosztami „martwego frachtu” a następnie przeniesienie tego kosztu przez Spółkę na Dostawcę stanowi świadczenie usług w rozumieniu ustawy.
Odnosząc się do przedstawionych wątpliwości należy wskazać, że co do zasady, sama czynność przekazania środków finansowych nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT i nie rodzi żadnych obowiązków podatkowych, o ile nie pełni funkcji zapłaty lub zaliczki z tytułu jakiegokolwiek świadczenia usług lub dostawy towarów podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT. Natomiast aby uznać, że pomiędzy podmiotami doszło do dostawy towarów lub świadczenia usług, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy przekazaną zapłatą, a wykonanym świadczeniem. Przekazana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia (wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia).
Jak wcześniej wskazałem, opodatkowanym świadczeniem usług jest co do zasady, każda transakcja podatnika wykonywana w ramach jego działalności gospodarczej, która nie stanowi dostawy towarów. W przypadku uznania danego świadczenia za usługę, w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, powinien istnieć bezpośredni konsument, beneficjent świadczenia, odnoszący wymierną korzyść.
Mając na uwadze powyższe należy zauważyć, że jeżeli wykonanie czynności za „odszkodowaniem”, co do której istnieje zgoda stron, przynosi wymierną korzyść konkretnemu podmiotowi - to takie działanie, na gruncie ustawy o podatku VAT powinno być uznane za usługę.
Jednocześnie należy zaznaczyć, że bez znaczenia pozostaje nazwa danej płatności. Istotne jest natomiast, czy stanowi ona zapłatę za konkretne świadczenie czy też jest odszkodowaniem. Jeżeli płatności o charakterze odszkodowawczym mają bezpośredni związek z czynnością mającą charakter świadczenia ze strony podmiotu zobowiązanego, wówczas kwota otrzymanego odszkodowania będzie wynagrodzeniem za czynności wymienione w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Innymi słowy - nazwanie płatności „rekompensatą” czy „odszkodowaniem” nie zmienia jej charakteru w opisanym powyżej znaczeniu.
Z opisu sprawy wynika, że uczestnicy analizowanej transakcji ustalili sposób postępowania w przypadku wystąpienia różnic pomiędzy ilością (kubaturą) towaru zamówioną przez Klienta a faktycznie odebraną od Dostawcy i przetransportowaną przez Spółkę do zakładów Klienta. Zasady te zostały ustalone w zaakceptowanych przez kontrahentów regulaminach. Regulacje w tym zakresie zawierają „(…) Grupy A.”, „(…) dla dostawców Grupy A.” oraz „(…)” wystosowany przez Klienta do „zarządzających dostawców materiałów produkcyjnych”.
W „(…)” wskazano, że martwy fracht występuje wtedy, gdy bez winy przewoźnika zlecenie transportowe (awizo od dostawcy dla przewoźnika) zostanie anulowane przedwcześnie lub załadowane tylko częściowo. Z kolei z dokumentu pn. „(…) Grupy A.” wynika, że dostawca jest podmiotem odpowiedzialnym za prawidłowe poinformowanie o wysyłce oraz za wszelkie dodatkowe koszty powstałe w przypadku wystąpienia odchyleń. Podmioty świadczące usługi transportowe na rzecz Klienta zostały poinformowane o tym, że wszelkie wydatki powstałe w wyniku martwego ładunku należy rozliczyć bezpośrednio z dostawcą. Jednocześnie, aby uniknąć odrzucania reklamacji dotyczących martwego frachtu z przyczyn leżących po stronie Klienta (krótkoterminowe zmiany w zamówieniu), w „(…) dla dostawców Grupy A.”, Klient doprecyzował, że jeśli zmiana zamówienia przez A. nie dotrze do dostawcy na czas (później niż do południa dnia poprzedzającego odbiór) aby uwzględnić ją w awizo, zmiana ta jest ważna następnego dnia. W ww. dokumencie wskazano również, że jeśli w ramach tego regulaminu powstaną jakieś dodatkowe koszty dla obu stron, wówczas należy zawierać dwustronne porozumienia ze spedytorem Klienta. Dokument pn. „(…) dla dostawców Grupy A.” stanowi załącznik do dokumentu A. - (…) zawartego przez Dostawcę ze Spółką. W ww. dokumencie wskazano, że w przypadku różnic między zalecaną a rzeczywistą objętością towaru, wszelkie dodatkowe opłaty ponosi Dostawca. Jednocześnie dokument ten odsyła do postanowień (…). Również zgodnie z umową łączącą Spółkę i Klienta, koszty odchyleń (załadunek większej lub mniejszej ilości towaru niż zalecana przez dostawcę) powinien pokryć Dostawca. Ustalenia odnoszące się do kosztów martwego frachtu wynikają z tego, że Klient musi zapewnić ciągłość procesu produkcji. W związku z tym, aby uchylić się od potencjalnych strat w działalności produkcyjnej, Klient dąży do odzyskania poniesionych kosztów.
Z opisanych powyżej dokumentów ((…) Grupy A., (…) dla dostawców Grupy A., (…), umowy zawarte pomiędzy Spółką i Klientem oraz pomiędzy Spółką i Dostawcą) wynika więc, że wszelkie koszty dodatkowe związane z usługą transportu towarów realizowaną na rzecz Klienta ponosi Dostawca. Zatem, Spółka realizuje na rzecz Klienta usługi transportowe, jednak ani Klient ani Spółka nie ponoszą kosztów martwych frachtów, koszty te ponosi Dostawca.
W praktyce wygląda to w ten sposób, że Klient zamawia u Spółki transport towarów w ilości (kubaturze) X. Rzeczywiście przekazany towar do transportu przez Dostawcę to X-5. Klient dokonuje płatności na rzecz Spółki za transport towarów w ilości (kubaturze) X-5. Jednocześnie Klient wskazuje, że koszt transportu dla wartości 5 powinien ponieść Dostawca (rozliczenie między Spółką, a Dostawcą) i wskazuje, że na podstawie opisanych we wniosku dokumentów - do poniesienia przedmiotowych kosztów zobowiązany jest Dostawca. Spółka obciąża więc kosztami martwego frachtu Dostawcę. Celem opisanego rozliczenia jest pokrycie kosztów usługi transportowej w części wynikającej z przekazania przez Dostawcę do załadunku towaru w innej ilości (kubaturze) niż zamawiał Klient. Koszty martwych frachtów są kalkulowane poprzez odjęcie kosztu frachtu rzeczywiście realizowanego od kosztu frachtu zamówionego. Przy tym, Dostawca wyraził zgodę na to, aby Spółka obciążała go kosztami martwego frachtu, co potwierdza dokument A. - (…).
Mając na uwadze przedstawiony opis sprawy należy uznać, że strony analizowanej transakcji ułożyły stosunki umowne w ten sposób, że Klient nie dokonuje na rzecz Spółki zapłaty za niewykorzystaną powierzchnię załadunkową (martwy fracht) i płaci Jej wyłącznie za faktyczną ilość towarów przetransportowanych od Dostawcy do wskazanego zakładu produkcyjnego. Jednocześnie zgodnie z zaakceptowanymi przez uczestników transakcji, w tym przez Dostawcę dokumentami, to Spółka obciąża Dostawcę kosztami martwego frachtu. Zatem, ostatecznie Spółka otrzymuje takie wynagrodzenie za usługę transportu towarów, jakby przewiozła cały ładunek, tj. część wynagrodzenia otrzymuje od Klienta (X-5), a pozostałą część od Dostawcy (martwy fracht).
Przedstawione okoliczności sprawy pozwalają zatem przyjąć, że w tym przypadku mamy do czynienia ze świadczeniem o charakterze wzajemnym, w którym otrzymanie od Dostawcy kwoty martwego frachtu należy, na gruncie podatku VAT, traktować jako zapłatę za wykonaną usługę. W rozpatrywanym przypadku mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną, tj. świadczenie w zamian za wynagrodzenie. Beneficjentem usługi odnoszącym wymierną korzyść jest Spółka ponieważ uzyskanie od Dostawcy kwoty za niewykorzystaną powierzchnię załadunkową (martwy fracht) powoduje, że Spółka uzyskuje wynagrodzenie skalkulowane pierwotnie w oparciu o powierzchnię załadunkową zamówioną przez Klienta, tj. Spółka otrzymuje wynagrodzenie w takiej wysokości jaką uzyskałaby za świadczenie usługi transportu towarów na rzecz Klienta, gdyby Dostawca przekazał taką ilość towarów, jaką faktycznie zamówił Klient. Z kolei Dostawca, płacąc Spółce za koszt martwego frachtu, wypełnia swoje obowiązki wynikające z regulaminów/dokumentów będących podstawą współpracy pomiędzy Klientem, Dostawcą i Spółką, z których jednoznacznie wynika, że to Dostawca jest podmiotem odpowiedzialnym za pokrycie wszelkich kosztów dodatkowych związanych z transportem towarów, w tym za różnice pomiędzy zamówioną a rzeczywistą objętością transportowanego towaru. Skoro ciążący na Dostawcy obowiązek zapłaty Spółce kosztów martwego frachtu wynika z zawartych umów/dokumentów, brak tej zapłaty stanowiłby naruszenie warunków umownych, co mogłoby przełożyć się na dalszą współpracę z Klientem.
Mając na uwadze obowiązujące przepisy prawa oraz przedstawione okoliczności sprawy należy uznać, że kwota otrzymana przez Spółkę od Dostawcy (koszt martwego frachtu) podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, ponieważ stanowi wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług, w rozumieniu art. 8 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Odnosząc się natomiast do rozliczeń dotyczących martwego frachtu pomiędzy Klientem i Spółką należy zauważyć, że z okoliczności sprawy wynika jednoznacznie, że to Dostawca jest podmiotem odpowiedzialnym za pokrycie wszelkich kosztów dodatkowych związanych z transportem towarów (koszt martwego frachtu) natomiast Klient płaci Spółce za faktyczną ilość (kubaturę) przetransportowanych towarów. Oznacza to, że w odniesieniu do kosztów martwego frachtu pomiędzy Spółką a Klientem nie dochodzi do odpłatnego świadczenia usług, w rozumieniu art. 8 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Zatem, oceniając całościowo przedstawione stanowisko należy uznać je za nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Stosownie do art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej:
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, na wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną).
Zatem przedmiotowa interpretacja rozstrzyga w zakresie zastosowania przepisów regulujących podatek od towarów i usług względem Wnioskodawcy, a nie wywiera skutku prawnego dla pozostałych uczestników analizowanej transakcji.
Podkreślam, że niniejsza interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu sprawy co oznacza, że w przypadku gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo