Spółka holenderska (A. SE) zamierza świadczyć na rzecz dwóch polskich spółek projektowych usługi transportu i instalacji fundamentów oraz morskich stacji elektroenergetycznych w ramach budowy farm wiatrowych w polskiej wyłącznej strefie ekonomicznej. Usługi będą wykonywane od kwietnia 2026 r. przez ok. 13 miesięcy, z przerwami. Spółka nie posiada w Polsce biur, nieruchomości ani stałego personelu; korzysta z czasowo oddelegowanych pracowników oraz zasobów podmiotów powiązanych i podwykonawców.…
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe w zakresie nieposiadania stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce (pytanie nr 1) oraz braku obowiązku rozliczenia podatku należnego z tytułu świadczenia Usług na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy (pytanie nr 3).
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
30 stycznia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy nieposiadania stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, braku rejestracji dla celów podatku VAT w Polsce od kwietnia 2026 r. oraz braku obowiązku rozliczenia podatku należnego z tytułu świadczenia Usług na rzecz Spółek projektowych. Uzupełnili go Państwo - w odpowiedzi na wezwanie - pismem z 30 marca 2026 r. (wpływ 30 marca 2026 r.).
Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
A. SE (dalej: „Wnioskodawca” lub „Spółka”) jest spółką prawa niderlandzkiego z siedzibą w Holandii. Wnioskodawca jest rezydentem podatkowym Holandii i jest objęty w tym kraju nieograniczonym obowiązkiem podatkowym. Wnioskodawca obecnie nie posiada polskiego numeru identyfikacji podatkowej oraz nie jest zarejestrowany na potrzeby rozliczenia podatku od towarów i usług w Polsce.
Wnioskodawca działa w branży (…), zajmując się obsługą ciężkich statków dźwigowych (dalej: „HLV”) do transportu, instalacji lub demontażu platform naftowych/gazowych/wiatrowych oraz (…) w lokalizacjach budowy (…). Wnioskodawca będzie świadczył usługi polegające na transporcie i instalacji fundamentów oraz morskich stacji elektroenergetycznych (dalej: „Usługi”) na terytorium Polski w ramach realizacji dwóch projektów farm wiatrowych na (…) w polskiej wyłącznej strefie ekonomicznej (dalej łącznie: „Projekty”). Będzie to pierwsza aktywność Wnioskodawcy na terytorium Polski. Dotychczas Wnioskodawca nie prowadził żadnej innej działalności gospodarczej na terytorium Polski oraz nie posiada i nie wynajmuje w Polsce żadnych nieruchomości, pomieszczeń ani budynków.
Pierwszy z Projektów będzie realizowany przez Wnioskodawcę na rzecz spółki projektowej B. Sp. z o.o., zaś drugi na rzecz C. Sp. z o.o. (dalej łącznie: „Spółki projektowe”). W Spółkach projektowych firmy D. SA oraz E. AS posiadają po 50% udziałów, tym samym wspólnie działając w celu wybudowania dwóch morskich farm wiatrowych. Projekty znajdują się w dwóch osobnych lokalizacjach na (…). Spółki projektowe są zarejestrowane na terytorium Polski jako podatnicy VAT czynni.
W dniu 15 stycznia 2019 r. Spółki projektowe otrzymały wiążące interpretacje indywidualne wydane przez tut. Organ (nr 0114-KDIP1-2.4012.842.2018.1.WH oraz 0114-KDIP1-2.4012.843.2018.1.PC) potwierdzające, że w odniesieniu do działalności, w zakresie której Polska wykonuje suwerenne prawa w wyłącznej strefie ekonomicznej („WSE”), strefa ta jest traktowana jako terytorium Polski dla celów VAT. W konsekwencji nabycie usług i towarów związanych z projektem budowy i eksploatacji morskiej farmy wiatrowej w polskiej WSE podlega opodatkowaniu VAT w Polsce, a Spółkom projektowym przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z takich nabyć.
Wnioskodawca podpisał umowę z B. Sp. z o.o. (dalej: „B.”) na konkretny zakres prac dla B. Zakres prac w ramach B. obejmuje transport i instalację (…) z placu produkcyjnego lub miejsca składowania do lokalizacji (…) B. w celu budowy farmy wiatrowej B.
Zakres prac realizowanych na rzecz C. Sp. z o.o. (dalej: „C.”) obejmuje transport i instalację (…) z placu produkcyjnego lub miejsca składowania do lokalizacji (…) B. w celu budowy farmy wiatrowej C. (dalej łącznie: „Umowy”).
W związku ze świadczeniem Usług, Wnioskodawca będzie posiadał w Polsce zakład podatkowy, o którym mowa w art. 4a pkt 11 lit. b ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 278 ze zm.), w zw. z art. 5 ust. 1-3 Konwencji między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Niderlandów w sprawie eliminowania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu oraz zapobiegania uchylaniu się i unikaniu opodatkowania, podpisanej w Warszawie dnia 13 lutego 2002 r. (Dz. U. z 2003 r., poz. 2120 ze zm.) („zakład budowlany”). Wnioskodawca przewiduje, iż jego polski zakład podatkowy zacznie istnieć począwszy od kwietnia 2026 roku.
Dodatkowo, Wnioskodawca prowadzi „wstępne prace” (dalej: „Wstępne prace”), polegające na początkowych przygotowaniach do Projektów (przykładowo, w zakresie zarządzania projektem i inżynierii oraz zapewnienia dostępności kluczowych podwykonawców do realizacji Usług) oraz wstępnych rezerwacji statków, niezbędnych do realizacji Usług. Wykonywane Wstępne prace traktowane są jako zgodne z podpisanymi Umowami i będą podlegać pod ich wymogi. Świadczenie przez Wnioskodawcę Wstępnych prac nie odbywa się, jednakże, na terytorium Polski a w szczególności na terytoriach realizacji projektu B. i C., natomiast ma miejsce na terytorium Holandii (w kraju siedziby Wnioskodawcy). Płatności regulowane przez Spółki projektowe przed datą faktycznego rozpoczęcia prac przez Wnioskodawcę będą uważane za dokonane na poczet ceny (wynagrodzenia) ustalonej w każdej z Umów.
Na świadczone przez Wnioskodawcę Usługi będą się składać czynności takie jak:
Wnioskodawca wykona wszystkie prace objęte Umowami, zapewni personel, towary, materiały eksploatacyjne oraz sprzęt niezbędny do wykonania Usług.
Do transportu i instalacji fundamentów morskich turbin wiatrowych oraz podstacji morskich Wnioskodawca wykorzysta flotę statków i pływających dźwigów (w szczególności HLV), należących do podmiotów powiązanych z Wnioskodawcą (dalej: „Podmioty powiązane”), wykorzystywanych do skomplikowanych zadań w wielkoskalowych projektach morskiej energetyki wiatrowej.
Wnioskodawca będzie wspierany przez Podmioty powiązane oraz podmioty zewnętrzne będące podwykonawcami Wnioskodawcy (dalej: „Podwykonawcy”), jak również przez personel zapewniany przez zewnętrzną spółkę zapewniającą siłę roboczą. Wnioskodawca wskazuje, że jego własny personel, personel Podmiotów powiązanych oraz personel zapewniony przez zewnętrzną spółkę zapewniającą siłę roboczą będą w pełni do dyspozycji Wnioskodawcy. Jednocześnie Spółka nie będzie sprawować bezpośredniej kontroli nad zasobami osobowymi Podwykonawców ani Spółek projektowych.
Spółka nie będzie wydawać żadnych poleceń ani wytycznych dotyczących codziennego wykonywania obowiązków przez pracowników (pracowników, zleceniobiorców, współpracowników) Podwykonawców (pracownicy Spółki mogą jedynie nadzorować lub koordynować prace Podwykonawców w zakresie niezbędnym do realizacji Usług). Jednocześnie część personelu Podwykonawców pracującego w Polsce będzie zakwaterowana na pokładzie HLV należącego do Podmiotu powiązanego.
W zakresie własnych pracowników Wnioskodawcy oddelegowanych na terytorium Polski będą to inżynierowie Spółki oraz personel operacyjny/projektowy na statku, oddelegowani wyłącznie w celu świadczenia Usług w toku realizacji Projektów, tj. pracownicy techniczni/fizyczni. W przypadku oddelegowania kierowników projektu będą oni pełnić rolę pierwszego punktu kontaktu dla Spółek projektowych (w tym w celu przekazywania decyzji superintendenta oraz kapitana - oddelegowanych przez Podmiot powiązany) oraz - w razie potrzeby - punktu kontaktu z zarządem, przy czym wykonanie operacyjne pozostanie pod nadzorem superintendenta.
Oddelegowany przez Podmiot powiązany superintendent może podejmować decyzje dotyczące operacyjnej realizacji Projektu. Ponadto kapitan HLV (oddelegowany przez Podmiot powiązany) może samodzielnie podejmować decyzje dotyczące HLV, np. o wstrzymaniu prac ze względów bezpieczeństwa. Podsumowując, superintendent i kapitan mogą podejmować decyzje operacyjne dotyczące realizacji Projektów.
Wszystkie decyzje strategiczne związane z działalnością Spółki podejmowane są przez Spółkę z terytorium Holandii (kraju siedziby Spółki) i pracownicy oddelegowani do Polski nie będą mieli uprawnień do podejmowania niezależnych decyzji w imieniu Spółki.
Podwykonawcy będą zapewniać statki do transportu oraz będą świadczyć, między innymi, następujące usługi: instalację elementów przejściowych, wynajem sprzętu przemysłowego, z personelem lub bez personelu zapewnionego do obsługi tego sprzętu, usługi niematerialne (badania, zarządzanie projektem, inżynieria), usługi spoinowania (w tym niezbędne dostawy towarów - spoiwa i innych materiałów eksploatacyjnych), zapewnienie personelu.
W przypadku wykorzystywania przez Wnioskodawcę ruchomych składników majątku należących do niektórych Podwykonawców, Wnioskodawca nie uzyskuje prawa do traktowania lub wykorzystywania tych składników jak własnych, co wynika wprost z postanowień umów podwykonawczych. W niektórych przypadkach jednak współpraca przybiera formę najmu sprzętu, w ramach którego Wnioskodawca obsługuje sprzęt tak, jakby był on jego własny.
Zaplecze techniczne Spółek projektowych oraz niektórych Podwykonawców nie będzie udostępniane Wnioskodawcy. Zaplecze techniczne Podmiotów powiązanych oraz niektórych Podwykonawców może natomiast zostać oddane do pełnej dyspozycji Wnioskodawcy na czas trwania okresu najmu.
Działania instalacyjne planowane są do realizacji w Polsce w łącznym okresie około 13 miesięcy, liczonym od planowanego przybycia na terytorium Polski w dniu 23 kwietnia 2026 r. Okres ten obejmuje zarówno aktywne fazy prac, jak i ewentualne okresy oczekiwania/przestojów, obejmując prace wykonywane przez Wnioskodawcę, jak również jego Podwykonawców i Podmioty powiązane. W tym okresie przewidziane są dwa planowane odstępy (dalej: „Odstępy”) - odpowiednio ok. 1,5 miesiąca oraz ok. 5 miesięcy - podczas których Wnioskodawca nie będzie przebywał w Polsce.
Harmonogram realizacji zleceń w ramach Projektów może zostać zmodyfikowany przez Wnioskodawcę w celu uwzględnienia ewentualnych aktualizacji harmonogramu Spółek projektowych lub Wnioskodawcy, w związku z czym dokładne daty mogą ulec zmianie.
Jednocześnie Wnioskodawca wskazuje, iż w praktyce jedyne zdarzenia, jakie będą miały miejsce przed rozpoczęciem prac (tj. do momentu wstępu na plac budowy Projektów B. i C.) z inicjatywy Wnioskodawcy lub jego Podwykonawców, to przybycie na polskie wody - rozumiane jako wyłączna strefa ekonomiczna oraz polskie morza terytorialne - statków maksymalnie 1 tydzień przed rozpoczęciem prac na placach budowy Projektów B. i C. (tj. ok. 23 kwietnia 2026 r.).
Data rozpoczęcia prac jest ściśle powiązana z momentem przybycia do docelowych lokalizacji HLV pozwalającego na rozpoczęcie instalacji elementów farm wiatrowych, jak również pracowników fizycznych oraz technicznych wykonujących prace w ramach danego Projektu. Część personelu Wnioskodawcy, Podwykonawców, sprzętu oraz statek mogą przybyć do Polski przed planowanym dniem rozpoczęcia prac instalacyjnych, jednak Wnioskodawca nie będzie miał wstępu na place budowy Projektów B. i C. wcześniej niż w ustalonym (ze Spółką projektową) dniu rozpoczęcia prac instalacyjnych z wykorzystaniem statku dostarczonego do poszczególnej lokalizacji.
Ponadto wstęp Wnioskodawcy na place budowy poszczególnych Projektów możliwy jest tylko po uprzednim otrzymaniu pozwolenia od Spółek projektowych. Dopiero po otrzymaniu autoryzacji Wnioskodawca uzyskuje dostęp do placu budowy i może rozpocząć instalację. Zatem place budowy poszczególnych Projektów nie będą postawione do dyspozycji Wnioskodawcy do momentu otrzymania odpowiednich pozwoleń na wejście.
Wnioskodawca wskazuje ponadto, iż obecnie, od momentu podpisania Umów w lipcu 2024 r., rozpoczął już wystawianie na rzecz Spółek projektowych miesięcznych faktur z tytułu świadczenia Usług. Co do zasady, wynagrodzenie będzie fakturowane w częściach w okresie realizacji (w miesięcznych ratach), z niewielką częścią zaliczkową fakturowaną w momencie podpisania Umów.
Doprecyzowanie i uzupełnienie opisu zdarzenia przyszłego.
W odpowiedzi na zadane pytania wskazali Państwo następująco:
1. w jaki sposób jest realizowana/zorganizowana działalność gospodarcza Państwa Spółki w kraju siedziby działalności gospodarczej (należało ogólnie bez wskazywania szczegółów, lecz w sposób niebudzący wątpliwości wskazać jak Spółka prowadzi działalność w Holandii, np. czy działalność w kraju siedziby ogranicza się tylko do posiadania biura czy w kraju siedziby Państwa Spółka korzysta z jakichś magazynów, w sposób ogólny jakie zasoby osobowe i techniczne posiada w kraju siedziby itp.),
Wnioskodawca prowadzi działalność z głównej siedziby w (…); dodatkowo posiada magazyn w (…).
W siedzibie w (…) zlokalizowane są: zarząd, zarządzanie projektami, działy techniczne i inżynieryjne, operacyjne planowanie statków i wsparcie operacyjne oraz pozostałe funkcje wsparcia (finanse, dział prawny, podatki, HR). Zasoby te uczestniczą zarówno w fazie przygotowania projektów, jak i w bieżącym wsparciu podczas fazy realizacji prac na morzu.
Znaczna część prac przygotowawczych i zaplecza projektowego pozostaje w Holandii. Dotyczy to w szczególności wstępnych prac, takich jak zarządzanie projektami i prace inżynieryjne, zapewnienie dostępności kluczowych podwykonawców oraz wstępne rezerwacje statków. Również znaczna część pakietów prac „Preliminaries”, „Engineering” oraz zasadnicza część procurement jest wykonywana poza Polską/poza polską EEZ, głównie w (…) w Holandii.
Dopiero od 1 kwietnia 2026 r. część niektórych z wymienionych pakietów prac będzie wykonywana w Polsce. Dział logistyki/operacji co do zasady mobilizuje się do kraju realizacji projektu na 1-2 tygodnie przed przybyciem statku instalacyjnego, głównie w celu spotkania z lokalnym agentem logistycznym oraz przygotowania/koordynacji działań operacyjnych i czynności związanych z przybyciem statku.
2. czy Państwa Spółka posiada bezpośrednią kontrolę nad zasobami technicznymi/rzeczowymi Podwykonawców oraz Podmiotów powiązanych, w tym należało wskazać/opisać na czym ta kontrola polega i w jaki sposób jest realizowana,
Wnioskodawca będzie posiadał bezpośrednią kontrolę nad częścią zasobów technicznych i rzeczowych wykorzystywanych przy realizacji Umów, ale nie nad wszystkimi zasobami zaangażowanych podmiotów trzecich:
Podsumowując: model realizacyjny opiera się na mieszanym wykorzystaniu zasobów - część z nich pozostaje pod bezpośrednią kontrolą Wnioskodawcy, a część jest wykorzystywana w formule niezależnej usługi świadczonej przez podmiot trzeci.
3. czy Państwa Spółka będzie podejmowała działania mające na celu realizację podobnych/zbliżonych/analogicznych świadczeń na terytorium Polski, np. udział w przetargach, poszukiwanie kontrahentów itp., jeśli tak należało wskazać jakie działania w tym zakresie Spółka zamierza przedsięwziąć,
Działalność Wnioskodawcy w Polsce ma charakter projektowy i jest ograniczona do wykonania Umów dotyczących Projektów B. i C. Wnioskodawca nie utrzymuje w Polsce stałej struktury akwizycyjnej oraz nie prowadzi na terenie Polski odrębnych działań nakierowanych na pozyskiwanie kolejnych analogicznych kontraktów (np. lokalne biuro sprzedaży, stały zespół lądowy, stałe zaplecze dla udziału w przetargach).
Realizacja Projektów będzie stanowiła pierwszą aktywność Wnioskodawcy na terytorium Polski - świadczenie Usług przez Wnioskodawcę nie rozpocznie się przed dniem ok. 23 kwietnia 2026 r., a sam model wykonania opiera się na czasowej mobilizacji zasobów na potrzeby dwóch konkretnych projektów (…).
Jednocześnie, dział logistyki/operacji co do zasady mobilizuje się do kraju realizacji projektu na 1-2 tygodnie przed przybyciem statku instalacyjnego, głównie w celu spotkania z lokalnym agentem logistycznym oraz przygotowania/koordynacji działań operacyjnych i czynności związanych z przybyciem statku. Wobec powyższego, część prac przygotowawczych może być prowadzona przez Wnioskodawcę w Polsce począwszy od 1 kwietnia 2026 r.
Natomiast Wnioskodawca nie może z całą pewnością wykluczyć realizacji jakichkolwiek podobnych/zbliżonych/analogicznych świadczeń na terytorium Polski w przyszłości - jednakże obecnie nie są prowadzone żadne prace w tym kierunku (w tym prace koncepcyjne/projektowe na terytorium Holandii).
4. czy Państwa Spółka planuje całkowicie zaprzestać działalności na terytorium Polski po realizacji przedmiotu Umów zawartych ze Spółkami Projektowymi,
Według aktualnych założeń projektowych obecność Wnioskodawcy w Polsce/polskiej wyłącznej strefie ekonomicznej ma charakter czasowy i jest związana z wykonaniem Umów B. i C. Wnioskodawca nie posiada w Polsce biur, nieruchomości ani stałego personelu lądowego; zasoby są czasowo przemieszczane do polskiej wyłącznej strefy ekonomicznej wyłącznie na okres fazy realizacji prac na morzu.
Przez okres realizacji projektu (od 1-2 tygodni przed przybyciem statku do analogicznego okresu po odpłynięciu ostatniego statku, przed dłuższym, przerywanym okresem nieobecności) Wnioskodawca będzie czasowo kierował część personelu na ląd w celu zapewnienia wsparcia operacyjnego wspólnie z lokalnym agentem logistycznym, np. w zakresie zakupu zaopatrzenia żywnościowego, organizacji zmian załogi oraz - w razie potrzeby - transportu i zakwaterowania związanego ze zmianami załogi. Zdarza się, że członkowie załogi schodzą na ląd w Polsce, lecz nie ma bezpośredniego połączenia lotniczego do kraju pochodzenia danej osoby; w takich przypadkach organizowany jest hotel na kilka dni pomostowych.
W okresach przerw pomiędzy fazami prac Wnioskodawcy, jego pracownicy, podwykonawcy i podmioty powiązane nie będą obecni na placach budowy w polskiej EEZ, a własne zasoby Wnioskodawcy mają być angażowane do innych projektów dla innych klientów.
W konsekwencji, po wykonaniu Umów i demobilizacji Wnioskodawca nie planuje utrzymywać stałej obecności operacyjnej w Polsce.
5. na czym dokładnie polegają, w jaki sposób będzie przebiegała realizacja świadczonych przez Państwa Usług (tj. transport, instalacja fundamentów oraz morskich stacji elektroenergetycznych) będących przedmiotem wniosku, należało przedstawić krok po kroku/etapami proces realizacji tych świadczeń objętych Umowami zawartymi ze Spółkami Projektowymi,
Proces realizacji Usług można opisać następująco:
1. Faza przygotowawcza (prace wstępne) - zarządzanie projektem, zarządzanie HSE, zarządzanie współpracą między uczestnikami projektu, czynności weryfikacyjne, przygotowanie założeń projektowych, obliczeń i metod instalacyjnych, identyfikacja zakresów do podzlecenia, zapewnienie dostępności kluczowych podwykonawców oraz wstępne rezerwacje statków.
2. Prace inżynieryjne - inżynieria instalacyjna i inżynieria transportowa, przygotowanie dokumentów technicznych, procedur, instrukcji, dokumentacji powykonawczej, planów jakościowych i dokumentacji niezbędnej do wykonania prac na morzu.
3. Zakupy/wytworzenie/dostawa materiałów - zakup lub wytworzenie struktur transportowych, narzędzi, materiałów zużywalnych i innych elementów potrzebnych do realizacji kontraktu; zabezpieczenie usług i sprzętu od podwykonawców.
4. Organizacja placu składowego/portu przeładunkowego (jeżeli jest potrzebny) - wyładunek, przeładunek, składowanie pośrednie oraz przeniesienie jednostek przed transportem do lokalizacji na morzu.
5. Mobilizacja i gotowość morska - przygotowanie zespołu instalacyjnego i statków pomocniczych, uruchomienie sprzętu, testy, pozwolenia, instrukcje mobilizacyjne i gotowość operacyjna do rozpoczęcia prac.
6. Załadunek/przekazanie - załadunek jednostek z placu wytwórczego lub placu składowego na statek instalacyjny/statek ciężkiego podnoszenia/statek transportowy/barkę oraz realizacja uzgodnionych punktów przekazania.
7. Transport morski - przewóz jednostek do dedykowanej lokalizacji na morzu na (…).
8. Instalacja na morzu - wykonanie właściwych prac instalacyjnych przy wykorzystaniu dedykowanych zespołów instalacyjnych dla (…); w tej fazie mieszczą się m.in. wbijanie (…), podnoszenie, pomiary i pozycjonowanie, ograniczanie hałasu, szybkie łączenie, zalewanie zaprawą/skręcanie/
napinanie oraz inne specjalistyczne czynności pomocnicze.
9. Czynności końcowe/odbiór - wykonanie czynności końcowych dla danego etapu, pomiary powykonawcze po instalacji, raportowanie dzienne, a następnie uzyskanie świadectwa odbioru etapu/świadectwa odbioru.
10. Zakończenie/dokumentacja końcowa/zamknięcie/demobilizacja - wydanie dokumentacji końcowej, zamknięcie kontraktu i demobilizacja zespołu morskiego po zakończeniu prac w danym sezonie/w ramach kontraktu.
Dla każdego projektu zakres obejmuje zainstalowanie (…), 1 konstrukcji wsporczej (…) oraz 1 modułu górnego (…).
6. czy wszystkie czynności wykonywane przez Państwa Spółkę w ramach Umów (tj. transport, instalacja fundamentów oraz morskich stacji elektroenergetycznych) będą ze sobą tak blisko związane, że w obiektywny sposób będą tworzyć niepodzielne świadczenie, którego podział byłby sztuczny,
W ocenie Wnioskodawcy - tak. Czynności wykonywane w ramach Umów są ze sobą ściśle związane funkcjonalnie i gospodarczo; niektóre czynności/zakresy mogą być podzlecane i/lub wykonywane przez Podmiot powiązany, jednak jako główny wykonawca wobec Spółek Projektowych Wnioskodawca ponosi odpowiedzialność za zintegrowaną realizację projektu, prowadzą do jednego rezultatu ekonomicznego, jakim jest dostarczenie i zainstalowanie w lokalizacji na morzu fundamentów i morskiej stacji elektroenergetycznej zgodnie z wymaganiami kontraktowymi.
Prace inżynieryjne, zakupy, logistyka, załadunek, transport, instalacja na morzu, pomiary, dokumentacja końcowa i zamknięcie kontraktu nie stanowią dla Spółek Projektowych odrębnego celu gospodarczego. Są one podporządkowane wykonaniu jednego efektu końcowego - oddania zainstalowanych jednostek w sposób pozwalający na przejęcie ich do eksploatacji i utrzymania.
7. czy pomiędzy czynnościami wykonywanymi przez Państwa w ramach Umów będzie istnieć zależność powodująca, że czynności/świadczenia te nie mogą być świadczone odrębnie (w tym przez dowolne/inne podmioty), jeśli tak należało szczegółowo i precyzyjnie opisać na czym konkretnie polega ta zależność powodująca, że czynności/świadczenia te nie mogą być świadczone odrębnie,
Na poziomie technicznym poszczególne czynności mogą być wykonywane przez wyspecjalizowane podmioty trzecie oraz Podmioty powiązane - i dokumentacja projektowa wprost przewiduje udział takich podmiotów (np. pomiary, sprzęt do wbijania pali, szybkie łączenie, zalewanie zaprawą, ograniczanie hałasu, statki/barki, narzędzia do skręcania).
Jednocześnie na poziomie zobowiązania Wnioskodawcy wobec Spółek Projektowych czynności te są wzajemnie zależne i tworzą jeden sekwencyjny ciąg operacyjny. Brak wykonania któregokolwiek z kluczowych etapów (np. prac inżynieryjnych, mobilizacji, załadunku, transportu, wbijania pali, instalacji, czynności końcowych, dokumentacji odbiorowej) uniemożliwiałby osiągnięcie kontraktowego rezultatu końcowego.
Zależność ta wynika w szczególności z: (i) wspólnego celu kontraktowego, (ii) ścisłej sekwencji działań, (iii) współdziałania zespołu instalacyjnego, statków pomocniczych, specjalistycznych narzędzi i funkcji wsparcia oraz (iv) faktu, że Wnioskodawca nie posiada własnej stałej struktury lądowej w Polsce, lecz czasowo mobilizuje zasoby do polskiej wyłącznej strefy ekonomicznej wyłącznie na potrzeby fazy realizacji prac na morzu.
8. która, Państwa zdaniem, z czynności składających się na Usługi stanowi element dominujący nadający charakter świadczeniu, jakie okoliczności przesądzają o tym, że dany element świadczenia ma charakter dominujący,
W ocenie Wnioskodawcy elementem dominującym jest instalacja na morzu - tj. instalacja/posadowienie fundamentów i morskiej stacji elektroenergetycznej w dedykowanej lokalizacji na morzu.
Za takim wnioskiem przemawia w szczególności to, że: (i) sam kontrakt dotyczy transportu i instalacji fundamentów turbin wiatrowych oraz morskiej stacji elektroenergetycznej; (ii) struktura pakietów prac i kamieni milowych skupia się finalnie na instalacji; (iii) odbiór etapu/odbiór końcowy/zakończenie są odnoszone do zainstalowanych jednostek, ich pozycji, orientacji, pionowości i pomiarów powykonawczych; (iv) dopiero po odbiorze etapu Spółka Projektowa przejmuje odpowiedzialność za eksploatację i utrzymanie jednostek.
Transport, prace inżynieryjne, zakupy, logistyka i czynności dokumentacyjne są niezbędne, ale mają charakter służebny wobec rezultatu instalacyjnego.
9. w jaki sposób będzie następowało fakturowanie wykonanych świadczeń (tj. transport, instalacja fundamentów oraz morskich stacji elektroenergetycznych) przez Państwa Spółkę na rzecz Spółek Projektowych, tj. jakie konkretnie świadczenie/świadczenia będą wymienione w pozycji faktury „nazwa (rodzaj) towaru lub usługi”,
Cena kontraktowa jest zorganizowana w trzy podstawowe kategorie: kwoty ryczałtowe, kwoty prowizoryczne oraz kwoty podlegające zwrotowi. Dodatkowo w toku projektu mogą pojawić się kwoty za prace dodatkowe/zlecenia zmian uzgodnione przez strony.
Fakturowanie jest powiązane z osiąganiem określonych kamieni milowych oraz - w odniesieniu do niektórych elementów - z udokumentowanymi kosztami/fakturami. Takie podejście wynika z kontraktowego modelu płatności.
W praktyce nazwy pozycji fakturowych są opisywane według pakietu prac/zakresu częściowego. Poszczególne pozycje odnoszą się do odpowiednich pakietów dotyczących zakupów, transportu oraz instalacji poszczególnych elementów projektu.
Na fakturach wystawianych przez Wnioskodawcę będą więc występować pozycje opisujące odpowiedni pakiet prac/zakres pakietu i odpowiadający mu kamień milowy albo udokumentowany koszt podlegający zwrotowi, a nie wyłącznie jedna ogólna linia opisowa.
10. w jaki sposób, za pomocą jakich elementów, czy w sposób trwały przytwierdzone będą fundamenty oraz morskie stacje elektroenergetyczne do dna morskiego,
Ww. jednostki będą trwale zainstalowane w lokalizacji na morzu. Zakres prac obejmuje w szczególności instalację (…), elementów przejściowych, konstrukcji wsporczej (…) oraz modułu górnego (…).
Z punktu widzenia sposobu posadowienia kluczowe znaczenie ma wbijanie (…). Zakres kontraktowy przewiduje użycie sprzętu do wbijania pali/młotów dla monopali oraz dla morskiej stacji elektroenergetycznej, co oznacza osadzenie pali/monopali w dnie morskim. W przypadku morskiej stacji elektroenergetycznej sama konstrukcja jest posadowiona za pośrednictwem konstrukcji wsporczej i pali, natomiast moduł górny jest instalowany na tej konstrukcji.
Dokumentacja projektowa przewiduje również wykorzystanie pomocy instalacyjnych i specjalistycznych narzędzi (m.in. narzędzi podnoszących, systemów szybkiego łączenia, absorberów drgań, narzędzi do skręcania/napinania), a także usług zalewania zaprawą / usług instalacyjnych tam, gdzie są one wymagane dla danego komponentu systemu fundamentowego. W konsekwencji sposób przytwierdzenia ma charakter trwałego posadowienia konstrukcji na morzu, a nie tymczasowego ustawienia.
11. czy fundamenty oraz morskie stacje elektroenergetyczne będą przytwierdzone do dna morskiego w ten sposób, że nie można ich w łatwy sposób zdemontować lub przenieść,
Tak - ww. jednostki będą trwale posadowione w lokalizacji na morzu. Zakres prac obejmuje wbijanie pali oraz instalację systemu fundamentowego właściwego dla farmy wiatrowej na morzu - w miejscu, w którym jednostki będą zainstalowane na stałe.
Oznacza to, że nie są to elementy przeznaczone do łatwego demontażu lub prostego przeniesienia; przeciwnie, ich funkcją jest trwałe pełnienie roli fundamentów i elementów morskiej stacji elektroenergetycznej w docelowej lokalizacji farmy wiatrowej.
12. czy po ewentualnym usunięciu/przeniesieniu fundamentów oraz morskich stacji elektroenergetycznych, wymagają one naprawy, tracą wartość lub nie mogą już służyć żadnemu celowi (bądź temu samemu celowi),
Ww. elementy nie są przeznaczone do zwykłego przenoszenia, lecz będą stanowiły konstrukcje na morzu przeznaczone do trwałego posadowienia.
W praktyce oznacza to, że ewentualne usunięcie/przeniesienie wymagałoby specjalistycznych czynności technicznych i co najmniej dodatkowych prac odtworzeniowych/przygotowawczych przed ponownym użyciem. Innymi słowy, relokacja nie byłaby neutralna technicznie ani operacyjnie.
13. czy realizacja Usług w ramach Umów przez Państwa Spółkę będzie dokonana na terytorium wyłącznej strefy ekonomicznej dla której Rzeczypospolita Polska posiada suwerenne prawo,
Tak, projekty B. i C. będą zlokalizowane (…) w polskiej wyłącznej strefie ekonomicznej/w polskich wodach.
Usługi Wnioskodawcy będą wykonywane (…) w polskiej wyłącznej strefie ekonomicznej.
Pytania (ostatecznie sformułowane w piśmie z 30 marca 2026 r.):
1. Czy w świetle opisanego wyżej zdarzenia przyszłego, prawidłowe jest stanowisko Wnioskodawcy, zgodnie z którym Wnioskodawca nie posiada na terytorium Polski stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm., dalej: „ustawa o VAT”) i Rozporządzenia wykonawczego z dnia 15 marca 2011 r. nr 282/2011 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE.L.2011.77.1, dalej: „Rozporządzenie Wykonawcze”)?
2. W przypadku, gdyby stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1 zostało uznane za błędne, czy w świetle opisanego wyżej zdarzenia przyszłego prawidłowe jest stanowisko Wnioskodawcy, zgodnie z którym Wnioskodawca będzie zobowiązany do rejestracji na potrzeby rozliczania podatku VAT w Polsce, zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy o VAT, począwszy od kwietnia 2026 r.?
3. Czy w świetle opisanego wyżej zdarzenia przyszłego prawidłowe jest stanowisko Wnioskodawcy, zgodnie z którym w okresie od lipca 2024 r. do końca marca 2026 r. Wnioskodawca nie ma obowiązku rozliczania podatku VAT na terytorium Polski w kontekście realizowanych Usług w Polsce z uwagi na zastosowanie do świadczonych Usług art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT?
Państwa stanowisko w sprawie (ostatecznie sformułowane w piśmie z 30 marca 2026 r.):
Stanowisko Wnioskodawcy przyporządkowane do pytania przedstawionego we wniosku:
1. W świetle opisanego wyżej zdarzenia przyszłego, zdaniem Wnioskodawcy nie posiada on stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium Polski, w rozumieniu przepisów ustawy o VAT oraz Rozporządzenia Wykonawczego.
2. W świetle opisanego wyżej zdarzenia przyszłego, w przypadku, gdyby stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1 zostało uznane za błędne, zdaniem Wnioskodawcy, będzie on zobowiązany do rejestracji na potrzeby rozliczania podatku VAT w Polsce, zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy o VAT, począwszy od kwietnia 2026 r.
3. W świetle opisanego wyżej zdarzenia przyszłego, zdaniem Wnioskodawcy, w okresie od lipca 2024 r. do końca marca 2026 r. Wnioskodawca nie ma obowiązku rozliczania podatku VAT na terytorium Polski w kontekście realizowanych Usług w Polsce z uwagi na zastosowanie do świadczonych Usług art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT.
Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy
Ad 1
Definicja pojęcia stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej nie została zawarta ani w ustawie o VAT, ani w żadnych przepisach wykonawczych do tej ustawy. Pojęcie to ma swoje źródło w Dyrektywie 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r., a zdefiniowane zostało w Rozporządzeniu Wykonawczym.
Zgodnie z treścią art. 11 Rozporządzenia Wykonawczego:
„1. Na użytek stosowania art. 44 dyrektywy 2006/112/WE „stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej” oznacza dowolne miejsce - inne niż miejsce siedziby działalności gospodarczej podatnika, o którym mowa w art. 10 niniejszego rozporządzenia - które charakteryzuje się wystarczającą stałością oraz odpowiednią strukturą w zakresie zaplecza personalnego i technicznego, by umożliwić mu odbiór i wykorzystywanie usług świadczonych do własnych potrzeb tego stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej.
2. Na użytek stosowania następujących artykułów „stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej” oznacza dowolne miejsce - inne niż miejsce siedziby działalności gospodarczej podatnika, o którym mowa w art. 10 niniejszego rozporządzenia - które charakteryzuje się wystarczającą stałością oraz odpowiednią strukturą w zakresie zaplecza personalnego i technicznego, by umożliwić mu świadczenie usług, które wykonuje:
a. art. 45 dyrektywy 2006/112/WE;
b. począwszy od 1 stycznia 2013 r. - art. 56 ust. 2 akapit drugi dyrektywy 2006/112/WE;
c. do 31 grudnia 2014 r. - art. 58 dyrektywy 2006/112/WE;
d. art. 192a dyrektywy 2006/112/WE.
3. Fakt posiadania numeru identyfikacyjnego VAT sam w sobie nie jest wystarczający, by uznać, że podatnik posiada stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej.”
Istota zadanego pytania sprowadza się do kwestii, czy w stanie faktycznym przedstawionym w niniejszym wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, Spółka powinna być traktowana jako podmiot posiadający w Polsce „stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej” w rozumieniu ww. art. 11 ust. 1 Rozporządzenia Wykonawczego poprzez fakt podejmowanych przez Spółkę działań w Polsce opisanych w stanie faktycznym.
Zgodnie z treścią zacytowanego wyżej przepisu art. 11 ust. 1 Rozporządzenia Wykonawczego, aby dany podmiot miał „stałe miejsce prowadzenia działalności” na terytorium innego kraju, muszą być spełnione łącznie zasadnicze trzy warunki:
1) na terytorium innego państwa istnieje stała struktura;
2) struktura ta obejmuje zarówno zasoby ludzkie, jak również (łącznie) zasoby techniczne;
3) struktura ta musi być zdolna do odbioru (konsumpcji) nabywanych usług.
Należy w tym miejscu podkreślić, że powstanie stałego miejsca działalności gospodarczej jest uzależnione od wystąpienia wszystkich powyższych przesłanek łącznie (P. Skorupa, K. Wróblewska, Stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej a VAT - uwagi na tle przepisów rozporządzenia Rady (UE) nr 282/2011 oraz orzecznictwa TSUE, cz. 1, PP 2013, nr 7, s. 23-28), czego potwierdzenie znajduje się także w interpretacjach organów podatkowych.
Przykładowo, jak zostało wskazane w interpretacji Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 15 czerwca 2015 roku (sygn. IPPP3/4512-392/15-3/JF), „należy podkreślić konieczność łącznego spełnienia przesłanek istnienia stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie stałości, niezależności oraz obecności w Polsce odpowiedniego zaplecza technicznego i ludzkiego. W związku z tym, jeśli wszystkie wymienione powyżej przesłanki nie zostaną spełnione łącznie, nie dojdzie do powstania stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej”.
Odzwierciedlenie takiego stanowiska można odnaleźć także w orzecznictwie sądów administracyjnych: „Skoro zatem co najmniej dwóch wymienionych elementów konstrukcyjnych pojęcia stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w niniejszej sprawie zabrakło, to stanowisko Spółki, iż w opisanych okolicznościach nie będzie ona posiadać w Polsce takiego, stałego miejsca, było prawidłowe” (wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 czerwca 2013 r. sygn. akt. II SA/Wa 3334/12). Na podstawie powyższych wniosków należy stwierdzić, że brak którejkolwiek z przesłanek będzie skutkował brakiem powstania stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej.
Poniżej Wnioskodawca prezentuje argumenty stanowiące o braku posiadania „stałego miejsca prowadzenia działalności” przez Spółkę w Polsce oparte na orzecznictwie polskich sądów administracyjnych oraz dorobku orzeczniczym Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej także: „TSUE”).
Brak istnienia stałej/trwałej struktury na terytorium Polski
W toku świadczenia Usług przewidziane są Odstępy, podczas których personel Wnioskodawcy nie będzie obecny na placach budowy Projektów. Jednocześnie, jak wynika ze stanowisk organów podatkowych: „(…) stałość prowadzonej działalności musi być odnoszona do czynnika czasu, czyli do długości okresu jego działalności, do jej zamierzonej lub faktycznej powtarzalności i systematyczności. Zamysłem podejmującego działalność gospodarczą na danym terytorium musi towarzyszyć zamiar prowadzenia działalności w sposób stały i nieprzemijający (ciągły, nieprzerwany, regularny, cykliczny). Ponadto dla uznania czy dany podmiot ma na terenie danego państwa członkowskiego stałe miejsce prowadzenia działalności decydujący jest fakt, że placówka (struktura) funkcjonująca przez określony czas charakteryzuje się wystarczającą stałością, a nie została założona dla potrzeb przemijających (np. wybudowanie konkretnego obiektu czy zrealizowanie jednorazowego projektu)” (Interpretacja Dyrektora KIS z dnia 8 lipca 2025 r., sygn. 0114-KDIP1-2.4012.257.2025.3.RST).
Przewidziane w stanie faktycznym długotrwałe Odstępy w pracach instalacyjnych, na podstawie stanowiska organów podatkowych, stanowią definitywne zaprzeczenie przesłanki stałości i ciągłości, co nie pozwala na uznanie powstania stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto działalność Wnioskodawcy realizowana na terytorium Polski będzie miała charakter incydentalny, a obecność Spółki w Polsce będzie służyła wyłącznie realizacji Projektów.
Brak istnienia wystarczających zasobów ludzkich na terytorium Polski
Jak wynika z cytowanego powyżej artykułu 11 ust. 1 Rozporządzenia Wykonawczego, dla istnienia stałego miejsca prowadzenia działalności na terytorium danego państwa członkowskiego niezbędnym jest, aby zagraniczny podmiot posiadał na terytorium tego państwa „odpowiednią strukturę w zakresie zaplecza personalnego”. W tym zakresie należy rozważyć dwa elementy:
a) Kontrola nad zasobami: Wnioskodawca będzie wykonywał Usługi w Polsce przy wykorzystaniu własnego personelu, personelu Podmiotów powiązanych, personelu zapewnianego przez zewnętrzną spółkę zapewniającą siłę roboczą oraz personelu Podwykonawców.
Wnioskodawca nie będzie mógł dysponować personelem Podwykonawców jak personelem własnym - Wnioskodawca nie będzie miał rzeczywistej kontroli nad personelem Podwykonawców. W konsekwencji Wnioskodawca nie będzie sprawował pełnej kontroli nad zasobami ludzkimi wykorzystywanymi do świadczenia Usług.
Powyższe zostało potwierdzone m.in. w wyroku TSUE z dnia 3 czerwca 2021 r. (sygn. C-931/19 Titanium), w którym to wskazano, że „struktura pozbawiona własnego personelu nie może mieścić się w zakresie pojęcia „stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej”.
Natomiast w przypadku braku posiadania własnych zasobów personalnych w danym kraju, niezbędne jest, aby dany podmiot efektywnie - w ramach świadczonej usługi na rzecz podatnika - udostępnił (przekazał) podatnikowi rzeczywiste „władztwo” nad tymi zasobami. Należy podkreślić, że niewystarczające jest w tym względzie samo wykorzystywanie efektów prac personelu usługodawcy.
Jak słusznie wskazał w tym zakresie TSUE w uzasadnieniu wyroku w z dnia 7 kwietnia 2022 r. (sygn. C-333/20 Berlin-Chemie): „konieczne jest (...), aby podatnik ten był uprawniony do dysponowania tym zapleczem personalnym i technicznym w taki sam sposób, jak gdyby było ono jego własnym zapleczem, na przykład, na podstawie umów o świadczenie usług lub najmu, na mocy których owo zaplecze pozostawałoby do dyspozycji podatnika i które to umowy nie podlegałyby rozwiązaniu w krótkim czasie.”
Podobną wykładnię art. 11 ust. 1 Rozporządzenia Wykonawczego przedstawił m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 11 marca 2020 r., sygn. I SA/Gl 1029/19, wskazując, że: „wbrew stanowisku organu interpretacyjnego o dostępności zaplecza personalnego i technicznego porównywalnej z dostępnością zaplecza własnego nie decyduje ekonomiczne wykorzystanie ludzi i sprzętu. Niewątpliwie bowiem zakup każdej usługi, nabywanej przez podmiot gospodarczy ukierunkowany jest na określone korzyści ekonomicznej, co jednak nie kreuje automatycznie miejsca prowadzenia stałej działalności w kraju, na terenie którego usługodawca świadczy usługi”.
Podobne stanowisko przedstawił Rzecznik Generalny w opinii z dnia 15 maja 2014 r. do sprawy C-605/12 Welmory, w której to wyjaśnił, że „(…) nawet jeśli stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej niekoniecznie wymaga własnego zaplecza personalnego i technicznego, to podatnikowi musi jednak przysługiwać - na podstawie wymogu wystarczającej stałości miejsca działalności - porównywalna kontrola nad zapleczem personalnym i technicznym. Dlatego w szczególności konieczne są umowy o usługi lub umowy najmu dotyczące zaplecza personalnego i technicznego, które to zaplecze jest do dyspozycji podatnika jak własne, i które to umowy nie podlegają zatem rozwiązaniu w krótkim czasie.
Innymi słowy, należy podkreślić, że wprawdzie podatnik jako taki nie może stanowić stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej innego podatnika, nie wyklucza to jednak, aby podatnik miał bezpośredni i trwały dostęp do zaplecza personalnego i technicznego innego podatnika, który także jednocześnie w innym kontekście może być usługodawcą dla ustanowionego w ten sposób stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej.”
b) Brak zasobów ludzkich do prowadzenia samodzielnej działalności gospodarczej:
Ponadto, co istotne, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wskazał w interpretacji z 8 lipca 2025 r., sygn. 0114-KDIP1-2.4012.257.2025.3.RST, iż: „Istotne jest również, że pracownicy obecni we (...) lub w Biurze w (...) nie będą posiadali uprawnień do podejmowania niezależnych decyzji z ramienia Spółki. Osobami autoryzowanymi przez Spółkę do podejmowania decyzji w imieniu A. BV w zakresie Projektu będą tzw. Kierownicy Projektu, którzy będą odpowiedzialni za przebieg prac na wybrzeżu Polski. Pracownicy Ci nie będą jednak oddelegowani do Polski - będą oni pracować zdalnie z Holandii. Ponadto na terenie Polski nie będą przebywać żadni pracownicy ani pełnomocnicy Spółki uprawnieni do podejmowania samodzielnych decyzji w jej imieniu, w tym do negocjowania i zawierania umów. Projekt co do zasady będzie zarządzany z terytorium Holandii. Zatem działalność, jaka będzie prowadzona w Polsce nie będzie cechowała się samodzielnością w stosunku do działalności siedziby przedsiębiorstwa. Wobec tego środki, które angażowane będą w Polsce nie będą mogły być traktowane jako wystarczające do samodzielnego świadczenia usług.”
Wnioskodawca nie będzie posiadał w Polsce wystarczających zasobów technicznych i ludzkich do prowadzenia samodzielnej działalności gospodarczej. W Polsce nie będzie pracowników, którzy mieliby uprawnienia do podejmowania niezależnych decyzji w imieniu Wnioskodawcy. Kluczowe decyzje są podejmowane poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ponieważ zarząd Wnioskodawcy znajduje się w Holandii), natomiast personel oddelegowany do Polski będzie stanowił wyłącznie pracowników technicznych/fizycznych lub kierowników projektu, bez możliwości podejmowania niezależnych decyzji strategicznych.
Natomiast, zgodnie z informacjami wskazanymi przez Spółkę w opisie stanu faktycznego niniejszego wniosku:
Tym samym, w przedstawionym stanie faktycznym nie można twierdzić, że Spółka posiada zaplecze personalne na terytorium Polski zdolne do odbioru („konsumowania”) nabywanych usług. W szczególności, Spółka nie oddeleguje na terytorium Polski żadnych kluczowych pracowników merytorycznych/decyzyjnych.
Ponadto, Spółce nie zostanie oddana do dyspozycji/udostępniona infrastruktura personalna zatrudniona przez Podwykonawców ani Spółki projektowe.
Brak istnienia zasobów technicznych
Z definicji stałego miejsca prowadzenia działalności wynika także konieczność, aby podmiot (oprócz omówionej powyżej infrastruktury w zakresie personelu) posiadał na terytorium danego państwa członkowskiego strukturę w zakresie zaplecza technicznego.
W tym zakresie, analogicznie do uwag zamieszczonych powyżej, jak wynika z najnowszego orzecznictwa TSUE (tak: wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r. w sprawie C-333/20 Berlin-Chemie, wyrok z dnia 29 czerwca 2023 r. w sprawie C-232/22), a także z orzecznictwa polskich sądów administracyjnych, o dostępności zaplecza technicznego porównywalnej z dostępnością zaplecza własnego nie decyduje samo ekonomiczne wykorzystanie efektów usług wykonywanych przy użyciu określonego sprzętu. Należy wyraźnie bowiem odróżnić nabywanie usług od innego podmiotu (który świadczy je przy wykorzystaniu własnej infrastruktury technicznej) oraz usług, których istota polega na udostępnieniu takiej infrastruktury technicznej podmiotowi mającemu siedzibę za granicą (np. na podstawie umowy najmu).
Ponownie należy powołać w tym miejscu uzasadnienie wyroku z 7 kwietnia 2022 r. Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-333/20 Berlin Chemie, w którym wskazano, że: „konieczne jest (...), aby podatnik ten był uprawniony do dysponowania tym zapleczem personalnym i technicznym w taki sam sposób, jak gdyby było ono jego własnym zapleczem, na przykład, na podstawie umów o świadczenie usług lub najmu, na mocy których owo zaplecze pozostawałoby do dyspozycji podatnika i które to umowy nie podlegałyby rozwiązaniu w krótkim czasie.”
Podobnie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 sierpnia 2023 r. (sygn. I SA/Gl 521/23), wskazując, że
„Należy zatem przyznać rację stronie skarżącej, że o braku istnienia stałego miejsca prowadzenia działalności świadczą następujące okoliczności (…):
- skarżąca nie posiada zaplecza technicznego na terytorium Polski zdolnego do odbioru nabywanych usług; w szczególności, istota usługi świadczonej na jej rzecz przez kontrahenta nie polega na udostępnieniu skarżącej infrastruktury własnej tego podmiotu (nieruchomości, maszyn służących do produkcji itp.), w drodze np. umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub umowy o podobnym charakterze.”
Również Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że dla potwierdzenia istnienia stałego miejsca prowadzenia działalności w Polsce nie jest konieczne, aby podatnik posiadał własnych pracowników ani aby wykorzystywane w Polsce zasoby techniczne stanowiły jego własność - istotne jest natomiast to, czy podatnik sprawuje efektywną kontrolę nad cudzym zapleczem personalnym i technicznym oraz czy może nim dysponować. Podejście to znajduje potwierdzenie m.in. w wyrokach NSA z 29 lipca 2021 r. (I FSK 660/18) oraz z 11 października 2022 r. (I FSK 396/21).
W odniesieniu do świadczenia Usług w celu realizacji Projektów, nie można mówić o wytworzeniu na terytorium Rzeczypospolitej Polski przez Wnioskodawcę odrębnej, samodzielnej i trwałej struktury personalno-technicznej pod kontrolą Spółki. Po pierwsze, nawet gdy podatnik korzysta z zaplecza podmiotu trzeciego, aby można było mówić o stałym miejscu prowadzenia działalności gospodarczej musi ono być dostępne dla usługobiorcy jak jego własne, co rozumieć należy jako znajdujące się pod kontrolą porównywalną do właściciela - „(…) Przy czym, dostępność zaplecza dostarczonego przez inny podmiot musi być porównywalna do dostępności zaplecza własnego” (interpretacja Dyrektora KIS z dnia 8 lipca 2025 r. sygn. 0114-KDIP1-2.4012.257.2025.3.RST).
Prawo do rozporządzania jak właściciel jest jednak ograniczone, bowiem Wnioskodawca w celu rozpoczęcia działań właściwych na placach budowy Projektów potrzebuje otrzymania dostępu do placu budowy i dopiero po otrzymaniu owego dostępu może ona rozpocząć prace instalacyjne. Jest to drastyczne ograniczenie prawa do rozporządzania zapleczem na placach budowy Projektów. Podobnie, w przypadku użycia ruchomości należących do Podwykonawców, Spółka nie nabędzie prawa do użytkowania tych ruchomości jak ruchomości własnych (na co wskazują postanowienia umowne w umowach z Podwykonawcami).
Podsumowując, zgodnie z informacjami wskazanymi przez Spółkę w opisie stanu faktycznego niniejszego wniosku:
W kontekście powyższego, zgodnie z informacjami wskazanymi przez Spółkę w opisie stanu faktycznego przedstawionego w niniejszym wniosku nie można twierdzić, że Spółka posiada zaplecze techniczne na terytorium Polski zdolne do odbioru nabywanych usług.
W szczególności, Wnioskodawca nie będzie posiadał na terytorium Polski własnego zaplecza technicznego. Ponadto nie zostanie mu udostępnione zaplecze techniczne Spółek projektowych oraz niektórych Podwykonawców (Spółka będzie jedynie nabywała efekty prac realizowanych przez Podmioty powiązane i Podwykonawców przy użyciu ich infrastruktury oraz może czasowo korzystać z ruchomości należących do Podmiotów powiązanych i Podwykonawców w celu realizacji Usług).
Wszystkie opisane powyżej argumenty korespondują i potwierdzają argumenty przedstawione w złożonym wniosku o interpretację.
Podsumowując, oceniając całokształt okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że Spółka nie posiada w Polsce stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, nie są bowiem spełnione podstawowe przesłanki do takiego uznania, tj. Spółka nie posiada bowiem miejsca, które charakteryzuje się wystarczającą stałością oraz odpowiednią strukturą w zakresie zaplecza personalnego i technicznego, by umożliwić Spółce odbiór i wykorzystywanie usług świadczonych do własnych potrzeb tego stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej.
Brak własnej i trwałej infrastruktury, korzystanie z mobilnych aktywów i Podwykonawców bez porównywalnej kontroli, etapowy i tymczasowy charakter prac z Odstępami oraz podejmowanie kluczowych decyzji poza terytorium RP łącznie przesądzają o niespełnieniu przesłanek stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 11 Rozporządzenia Wykonawczego i utrwalonej linii interpretacyjnej i orzeczniczej. W sprawie Wnioskodawcy brak jest przesłanek potwierdzających istnienie na terytorium RP zorganizowanej, samodzielnej struktury personalno‑technicznej o wymaganej stałości.
Spółka nie posiada w Polsce zasobów technicznych i osobowych wystarczających do prowadzenia samodzielnej działalności. Spółka nie organizuje zatem zaplecza technicznego ani osobowego świadczącego o prowadzeniu części działalności gospodarczej na terytorium Polski.
Jak wskazano powyżej, zdaniem Wnioskodawcy nie posiada on stałego miejsca prowadzenia działalności na terytorium Polski w rozumieniu przepisów ustawy o VAT oraz Rozporządzenia Wykonawczego.
Jeżeli natomiast organ uzna stanowisko Wnioskodawcy dotyczące odpowiedzi na pytanie nr 1 za nieprawidłowe, Wnioskodawca uważa, że będzie posiadał stałe miejsce prowadzenia działalności na terytorium Polski dopiero począwszy od kwietnia 2026 r.
W świetle opisanego wyżej zdarzenia przyszłego, zdaniem Wnioskodawcy nie posiada on stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium Polski, w rozumieniu przepisów ustawy o VAT oraz Rozporządzenia Wykonawczego.
Ad 2 i 3
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają:
1) odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;
2) eksport towarów;
3) import towarów na terytorium kraju;
4) wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;
5) wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.
Jak stanowi art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy o VAT, podmioty, o których mowa w art. 15 i art. 15a, są obowiązane przed dniem wykonania pierwszej czynności określonej w art. 5 złożyć naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenie rejestracyjne, z zastrzeżeniem ust. 3.
Jak wynika z art. 98 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze rozporządzenia może określić podatników innych niż wymienieni w art. 96 ust. 3, niemających obowiązku składania zgłoszenia rejestracyjnego.
Powyższa delegacja ustawowa została zrealizowana przez Ministra Finansów w Rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 14 listopada 2014 r. w sprawie określenia podatników niemających obowiązku składania zgłoszenia rejestracyjnego (dalej: „Rozporządzenie MF”).
Zgodnie z § 1 pkt 1 lit. j) Rozporządzenia MF, obowiązku składania zgłoszenia rejestracyjnego nie mają podatnicy nieposiadający na terytorium kraju siedziby działalności gospodarczej, stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, z którego dokonują transakcji gospodarczych, stałego miejsca zamieszkania lub zwykłego miejsca pobytu, jeżeli wykonują na terytorium kraju wyłącznie następujące czynności: usługi, w stosunku do których podatnikami rozliczającymi podatek od towarów i usług są podatnicy, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT.
Jak stanowi art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT, podatnikami są również osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne nabywające usługi, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:
a) usługodawcą jest podatnik nieposiadający siedziby działalności gospodarczej oraz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju, a w przypadku usług, do których stosuje się art. 28e, podatnik ten nie jest zarejestrowany zgodnie z art. 96 ust. 4,
b) usługobiorcą jest:
Jak wynika z opisanego zdarzenia przyszłego, Spółki projektowe są podatnikami z siedzibą na terytorium Polski, zarejestrowane w Polsce jako podatnicy VAT czynni.
Zatem, w ocenie Wnioskodawcy, na gruncie powyższej regulacji, Wnioskodawca do momentu powstania na terytorium Polski jego stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej nie będzie miał obowiązku złożenia zgłoszenia rejestracyjnego na podstawie art. 96 ust. 1 ustawy o VAT.
Jak wskazano w opisie zdarzenia przyszłego, działania instalacyjne planowane są do realizacji w Polsce w łącznym okresie około 13 miesięcy, liczonym od planowanego przybycia na terytorium Polski w dniu 23 kwietnia 2026 r. Okres ten obejmuje zarówno aktywne fazy prac, jak i ewentualne okresy oczekiwania/przerw oraz Odstępy, obejmując prace wykonywane przez Wnioskodawcę, jak również jego Podwykonawców i Podmioty powiązane.
Zatem planowana obecność Wnioskodawcy na terytorium Polski oraz świadczenie przez niego Usług nie rozpoczną się przed dniem ok. 23 kwietnia 2026 r., wobec czego ewentualne powstanie stałego miejsca prowadzenia działalności Wnioskodawcy na terytorium Polski nie jest w praktyce możliwe przed tą datą.
Z powyższego względu, Wnioskodawca uważa, iż:
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku w zakresie pytania nr 1 i 3 jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają:
1) odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;
2) eksport towarów;
3) import towarów na terytorium kraju;
4) wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;
5) wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.
Z powyższego przepisu wynika tzw. zasada terytorialności, zgodnie, z którą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają określone czynności, ale tylko w sytuacji, gdy miejscem ich świadczenia jest terytorium kraju.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa o podatku od towarów i usług zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 tej ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.
Z opisu sprawy wynika, że Spółka działa w branży (…), zajmując się obsługą ciężkich statków dźwigowych (HLV) do transportu, instalacji lub demontażu platform naftowych/gazowych/wiatrowych oraz turbin wiatrowych w lokalizacjach budowy elektrowni morskich. Spółka będzie dokonywała świadczeń polegające na transporcie i instalacji fundamentów oraz morskich stacji elektroenergetycznych na terytorium Polski w ramach realizacji dwóch projektów farm wiatrowych (…) w polskiej wyłącznej strefie ekonomicznej (Projekty) na rzecz Spółek Projektowych, tj. B. Sp. z o.o. oraz C. Sp. z o.o. z którymi podpisał umowy na konkretny zakres prac. Spółka wykona wszystkie prace objęte Umowami, zapewni personel, towary, materiały eksploatacyjne oraz sprzęt niezbędny do wykonania przedmiotowych świadczeń. Do transportu morskich turbin wiatrowych oraz podstacji morskich Spółka wykorzysta flotę statków i pływających dźwigów (w szczególności HLV) należących do Podmiotów powiązanych, wykorzystywane do skomplikowanych zadań w wielkoskalowych projektach morskiej energetyki wiatrowej. Spółka będzie wspierana przez Pomioty powiązane oraz Podwykonawców (podmioty zewnętrzne).
W pierwszej kolejności Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia, czy Spółka posiada na terytorium Polski stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej dla celów VAT.
Definicja „stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej” została zawarta w Rozporządzeniu Wykonawczym Rady (UE) Nr 282/2011 z 15 marca 2011 r. ustanawiającego środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 77 z 23.03.2011, str.1, ze zm.) zwanego dalej „rozporządzeniem 282/2011”.
Z części wstępnej (preambuły) - punkt (4) wynika, że podstawowym celem niniejszego rozporządzenia 282/2011 jest zapewnienie jednolitego stosowania obecnego systemu VAT, poprzez określenie przepisów wykonawczych do dyrektywy 2006/112/WE, w szczególności w odniesieniu do podatników, dostawy towarów i świadczenia usług oraz miejsca transakcji podlegających opodatkowaniu.
Natomiast w punkcie (14) stwierdzono, że:
Aby zapewnić jednolite stosowanie zasad dotyczących miejsca dokonania transakcji podlegających opodatkowaniu, należy wyjaśnić pojęcia, takie jak: siedziba działalności gospodarczej podatnika, stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, stałe miejsce zamieszkania oraz zwykłe miejsce pobytu. Stosowanie możliwie jak najbardziej precyzyjnych i obiektywnych kryteriów powinno ułatwić stosowanie tych pojęć w praktyce; należy przy tym uwzględniać orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości.
W myśl art. 11 ust. 1 rozporządzenia 282/2011:
Na użytek stosowania art. 44 dyrektywy 2006/112/WE „stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej” oznacza dowolne miejsce - inne niż miejsce siedziby działalności gospodarczej podatnika, o którym mowa w art. 10 niniejszego rozporządzenia - które charakteryzuje się wystarczającą stałością oraz odpowiednią strukturą w zakresie zaplecza personalnego i technicznego, by umożliwić mu odbiór i wykorzystywanie usług świadczonych do własnych potrzeb tego stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej.
Zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia 282/2011:
Na użytek stosowania następujących artykułów stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej oznacza dowolne miejsce - inne niż miejsce siedziby działalności gospodarczej podatnika, o którym mowa w art. 10 niniejszego rozporządzenia - które charakteryzuje się wystarczającą stałością oraz odpowiednią strukturą w zakresie zaplecza personalnego i technicznego, by umożliwić mu świadczenie usług, które wykonuje:
a) art. 45 dyrektywy 2006/112/WE;
b) począwszy od 1 stycznia 2013 r. - art. 56 ust. 2 akapit drugi dyrektywy 2006/112/WE;
c) do 31 grudnia 2014 r. - art. 58 dyrektywy 2006/112/WE;
d) art. 192a dyrektywy 2006/112/WE.
Jak stanowi art. art. 11 ust. 3 rozporządzenia 282/2011:
Fakt posiadania numeru identyfikacyjnego VAT sam w sobie nie jest wystarczający, by uznać, że podatnik posiada stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej.
Na podstawie art. 53 ust. 1 rozporządzenia 282/2011:
Na użytek stosowania art. 192a dyrektywy 2006/112/WE stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej podatnika jest brane pod uwagę wyłącznie wtedy, gdy charakteryzuje się ono wystarczającą stałością oraz odpowiednią strukturą w zakresie zaplecza personalnego i technicznego, by umożliwić mu dokonanie dostawy towarów lub świadczenie usług, w których uczestniczy.
Na temat stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej wielokrotnie wypowiadał się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, np. wyrok z 3 czerwca 2021 r. w sprawie C- 931/19 (Titanium), wyrok z 7 kwietnia 2022 r. w sprawie C-333/20 (Berlin Chemie A. Menarini SRL), wyrok z 29 czerwca 2023 r. w sprawie C-232/22 (Cabot Plastics Belgium SA), wyrok z 13 kwietnia 2024 r. w sprawie C-533/22 (SC Adient Ltd & Co. KG). Podobne tezy zawiera orzecznictwo krajowe np. I FSK 1194/20, I FSK 1679/20, I SA/Gl 521/23.
Mając na uwadze definicję stałego miejsca prowadzenia działalności wynikającą z rozporządzenia 282/2011 oraz tezy wynikające z utrwalonego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i polskich sądów administracyjnych można wymienić kilka przesłanek, których zaistnienie powoduje, że można mówić o „stałym miejscu prowadzenia działalności”.
O stałym miejscu prowadzenia działalności gospodarczej można mówić wówczas, gdy występuje odpowiednia struktura w zakresie zaplecza personalnego i technicznego, niezbędna do prowadzenia działalności gospodarczej oraz istnieje pewna minimalna skala działalności gospodarczej, która pozwala na uznanie, że działalność podatnika w tym miejscu nie jest prowadzona w sposób okresowy, jak również działalność z tego miejsca jest prowadzona w sposób samodzielny w stosunku do działalności siedziby przedsiębiorstwa.
Jak wynika z samej nazwy „stały”, to trwale związany z danym miejscem, nieprzenośny, niezmienny. Powyższe wskazuje, że stałe miejsce prowadzenia działalności charakteryzować się musi pewnym określonym stopniem zaangażowania, które pozwala na uznanie, że działalność prowadzona jest w tym miejscu nie w sposób przemijający, czy też okresowy. Konieczna jest zatem pewna określona minimalna skala działalności, która stanowi zewnętrzną oznakę, że działalność w tym miejscu prowadzona jest stale. Zaangażowanie, o którym mowa powinno również przybrać konkretny wymiar osobowo-rzeczowy, pozwalający na świadczenie usług w sposób niezależny. Innymi słowy, dla uznania, że określone miejsce prowadzenia działalności ma charakter stały, konieczne jest istnienie w tym miejscu infrastruktury technicznej oraz personelu ludzkiego, który samodzielnie może świadczyć określone czynności. Taka osobowo-rzeczowa struktura w stałym miejscu prowadzenia działalności powinna występować w sposób powtarzalny i nieprzemijający (stały).
Pojęcie stałego miejsca prowadzenia działalności nie sposób również rozpatrywać w oderwaniu od definicji działalności gospodarczej, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy. Zgodnie z tym przepisem:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Z uwagi na kryteria wskazane w powołanym przepisie należy stwierdzić, że podmiot posiada stałe miejsce prowadzenia działalności na terytorium kraju, jeżeli przy wykorzystaniu na jego terytorium infrastruktury oraz personelu, w sposób zorganizowany oraz ciągły, prowadzi działalność, w ramach której wykonuje czynności opodatkowane podatkiem od towarów i usług. Zatem, zarówno infrastruktura techniczna jak i zaangażowanie osobowe musi pozostawać w ścisłym związku z wykonywaniem czynności podlegających opodatkowaniu. Wobec tego, dla rozpoznania stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej koniecznym jest, aby dane miejsce nie tylko wykorzystywało towary i usługi, ale także aby samo mogło wykonywać czynności podlegające opodatkowaniu, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy. Przy czym, dla uznania działalności podmiotu za stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce nie jest konieczne, aby przy wykorzystaniu wystarczających środków sam podmiot świadczył usługi czy też dokonywał dostaw towarów. Ważne jest aby stworzona struktura działalności podmiotu miała możliwość odbioru i korzystania z usług dostarczonych na własne potrzeby.
Jeżeli dany podmiot posiada w danym państwie personel oraz strukturę (w tym infrastrukturę techniczną) cechującą się odpowiednią stałością, to posiada stałe miejsce prowadzenia działalności w tym państwie. Co istotne, bez znaczenia dla powyższego rozstrzygnięcia pozostaje kwestia, czy są to pracownicy zatrudnieni bezpośrednio przez ten podmiot, oraz czy jest to infrastruktura „własna”. W wydawanych wyrokach TSUE wskazywał bowiem, że w zależności od okoliczności, dla powstania stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w danym państwie członkowskim może nie być konieczne posiadanie własnego zaplecza personalnego i technicznego, o ile zaplecze udostępnione przez podmiot trzeci umożliwia odbiór świadczonych usług i ich wykorzystywanie w działalności gospodarczej usługobiorcy (np. w wyroku C-605/12 w sprawie Welmory Sp. z o.o.). Przy czym, dostępność zaplecza dostarczonego przez inny podmiot musi być porównywalna do dostępności zaplecza własnego.
W wyroku z 7 kwietnia 2022 r. w sprawie C‑333/20 Berlin Chemie A. Menarini SRL TSUE stwierdził, że „Artykuł 44 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zmienionej dyrektywą Rady 2008/8/WE z dnia 12 lutego 2008 r., i art. 11 rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 282/2011 z dnia 15 marca 2011 r. ustanawiającego środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112 należy interpretować w ten sposób, że spółka mająca siedzibę w jednym państwie członkowskim nie ma stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w innym państwie członkowskim ze względu na to, iż posiada tam spółkę zależną, która na podstawie umów udostępnia jej zaplecze techniczne i personalne, za pomocą których świadczy ona, na zasadach wyłączności, usługi marketingowe, regulacyjne, reklamowe i reprezentacji, mogące mieć bezpośredni wpływ na wielkość sprzedaży”.
TSUE podkreślił, że o ile posiadanie własnego zaplecza personalnego i technicznego nie jest konieczne, aby móc stwierdzić, że podatnik posiada odpowiednią strukturę, która charakteryzuje się wystarczającą stałością w zakresie zaplecza personalnego i technicznego w innym państwie członkowskim, o tyle konieczne jest, aby podatnik był uprawniony do dysponowania tym zapleczem personalnym i technicznym w taki sam sposób, jak gdyby było ono jego zapleczem własnym. Zaplecze personalne i techniczne udostępnione spółce niemieckiej przez spółkę rumuńską, które zdaniem rumuńskich organów podatkowych pozwalało na wykazanie istnienia stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej spółki niemieckiej w Rumunii, stanowiło również zaplecze, dzięki któremu spółka rumuńska świadczyła usługi na rzecz spółki niemieckiej. W tym przypadku Trybunał podkreślił, że to samo zaplecze nie może być wykorzystywane jednocześnie do realizacji i odbioru tych samych świadczeń.
Należy także zwrócić uwagę na wyrok TSUE z 13 czerwca 2024 r. o sygn. C‑533/22, w którym TSUE orzekł, że „(...) nie można uznać, iż spółka będąca podatnikiem VAT, mająca siedzibę działalności gospodarczej w jednym państwie członkowskim, która korzysta z usług świadczonych przez spółkę mającą siedzibę w innym państwie członkowskim, posiada dla celów określenia miejsca świadczenia tych usług stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w tym ostatnim państwie członkowskim, z tego tylko powodu, że obie spółki należą do tej samej grupy lub że spółki te są ze sobą związane umową o świadczenie usług (pkt 54). (...) spółka będąca podatnikiem VAT, mająca siedzibę działalności gospodarczej w jednym państwie członkowskim, która korzysta z usług świadczonych przez spółkę z siedzibą w innym państwie członkowskim, nie posiada stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w tym ostatnim państwie członkowskim, jeżeli zaplecze personalne i techniczne, którym dysponuje ona w rzeczonym państwie członkowskim, nie jest odrębne od zaplecza, za pomocą którego świadczone są na jej rzecz usługi, lub jeżeli to zaplecze personalne i techniczne zapewnia jedynie wykonywanie czynności przygotowawczych lub pomocniczych (pkt 81)”.
Z kolei kwestię „samowystarczalności” stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej poruszył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 października 2019 r., sygn. I FSK 980/17, wskazując, że: „To, czy posiadane w danym miejscu siły i środki są odpowiednie, powinno być oceniane każdorazowo w kontekście konkretnych usług. Pamiętać bowiem należy, że owe siły i środki mają być odpowiednie do tego, aby umożliwić albo odbiór i wykorzystanie nabywanych usług, albo świadczenie usług. Innymi słowy, powinno być tak, że to ta właśnie struktura faktycznie konsumuje, zużywa usługi. Jeśli nie jest możliwe, aby dana struktura (z uwagi na swoje zaplecze personalne i techniczne) była w stanie skonsumować nabywane usługi, to należy ją uznać za niebędącą w tym przypadku stałym miejscem prowadzenia działalności. Odpowiednio - stałe miejsce prowadzenia działalności powinno mieć w dyspozycji takie siły i środki, aby było w stanie wyświadczyć usługi, które sprzedaje. Tylko wówczas w odniesieniu do sprzedawanych usług może być ono uznane za stałe miejsce prowadzenia działalności”.
Mając na uwadze orzecznictwo TSUE, powyższe przepisy prawa oraz okoliczności analizowanej sprawy należy stwierdzić, że Spółka nie posiada stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce. Spółka nie zorganizuje bowiem na terytorium kraju w sposób stały, nieprzemijający odpowiednich zasobów ludzkich i technicznych umożliwiających samodzielne prowadzenie działalności. Z wniosku wynika, że Spółka będzie dokonywała świadczeń polegających na transporcie i instalacji fundamentów oraz morskich stacji elektroenergetycznych w ramach realizacji projektów farm wiatrowych (…) w polskiej wyłącznej strefie ekonomicznej („Projekty”). Spółka wykona wszystkie prace objęte Umowami, zapewni personel, towary, materiały eksploatacyjne oraz sprzęt niezbędny do wykonania przedmiotowych świadczeń. W celu realizacji Projektów Spółka czasowo oddelegowuje do Polski swoich pracowników oraz korzysta ze wsparcia Podmiotów powiązanych oraz Podwykonawców.
Należy wskazać, że za „stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej” należy uznać każde miejsce inne niż siedziba działalności gospodarczej podatnika, jeżeli łącznie zostaną spełnione warunki: posiadania w tym miejscu zaplecza personalnego i technicznego, ponadto zaplecze to musi posiadać strukturę, która umożliwia odbiór i wykorzystanie nabywanych usług dla własnych potrzeb oraz musi charakteryzować się stałością. Jak wynika z okoliczności wniosku Spółka nie posiada i nie wynajmuje w Polsce żadnych biur, nieruchomości, pomieszczeń ani budynków. Zatem Spółka nie posiada żadnego własnego zaplecza technicznego na terytorium Polski. Jednocześnie Spółka nie posiada w Polsce stałego personelu lądowego, natomiast oddelegowuje własnych pracowników na terytorium Polski, którymi będą inżynierowie oraz personel operacyjny/projektowy na statku, wyłącznie w celu wykonywania świadczeń w toku realizacji Projektów, tj. pracownicy techniczni/fizyczni. W przypadku oddelegowania kierowników projektu będą oni pełnić rolę pierwszego punktu kontaktu dla Spółek projektowych (w tym w celu przekazywania decyzji superintendenta oraz kapitana - oddelegowanych przez Podmiot powiązany) oraz - w razie potrzeby - punktu kontaktu z zarządem, przy czym wykonanie operacyjne pozostanie pod nadzorem superintendenta. Jednocześnie wszystkie decyzje strategiczne związane z działalnością na terytorium Polski podejmowane są przez Spółkę z terytorium Holandii (kraju siedziby Spółki), zaś pracownicy oddelegowani do Polski nie będą mieli uprawnień do podejmowania niezależnych decyzji w imieniu Spółki. Zatem personel ten nie będzie w stanie prowadzić w Polsce samodzielnej i niezależnej działalności gospodarczej w zakresie obsługi statków HLV do transportu, instalacji lub demontażu platform naftowych/gazowych/wiatrowych oraz turbin wiatrowych w lokalizacjach budowy elektrowni morskich.
Ponadto należy podkreślić, że obecność na terytorium Polski oddelegowanych pracowników ma charakter tymczasowy. Okres pobytu oddelegowanych pracowników uzależniony jest od potrzeb konkretnej fazy Projektów i w konsekwencji nie charakteryzuje się stałością. Zatem fakt okresowego utrzymywania zasobów personalnych w postaci oddelegowanych pracowników (nieupoważnionych do negocjowania i zawierania umów) na terytorium kraju nie jest wystarczający do stwierdzenia spełnienia kryterium posiadania odpowiednich zasobów osobowych na terytorium Polski. Dodatkowo, jak wynika z opisu sprawy Spółka nie posiada i nie wynajmuje w Polsce biur, nieruchomości, pomieszczeń ani budynków. Podsumowując Spółka nie będzie posiadać zaplecza technicznego ani personalnego na terytorium Polski, cechującego się odpowiednią stałością, aby móc prowadzić w sposób ciągły działalność gospodarczą. Tym samym nie zostały spełnione podstawowe warunki prowadzące do powstania stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju.
Przy czym, dla istnienia stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej nie jest konieczne posiadanie własnego zaplecza personalnego oraz technicznego i kryterium to może być spełnione również w przypadku korzystania przez usługobiorcę z personelu i infrastruktury technicznej usługodawcy, tj. Podmiotów powiązanych oraz Podwykonawców. Jednak w takim przypadku zaplecze to musi być dostępne dla usługobiorcy jak jego własne tj. usługobiorca musi sprawować nad nim kontrolę porównywalną do tej, jaką sprawuje nad zapleczem własnym. Z wniosku wynika, że w celu realizacji Projektów Spółka korzysta z usług Podmiotów powiązanych oraz Podwykonawców. W przypadku wykorzystywania przez Spółkę ruchomych składników majątku należących do niektórych Podwykonawców, Spółka nie uzyskuje jednak prawa do traktowania lub wykorzystywania tych składników jak własnych, co wynika wprost z postanowień umów podwykonawczych. W niektórych przypadkach współpraca przybiera formę najmu sprzętu, w ramach którego Spółka obsługuje sprzęt tak, jakby był on jego własny. Zaplecze techniczne Spółek projektowych oraz niektórych Podwykonawców nie będzie udostępniane Spółce. Jednocześnie zaplecze techniczne Podmiotów powiązanych oraz niektórych Podwykonawców może zostać oddane do pełnej dyspozycji Spółce na czas trwania okresu najmu. Jak Państwo wskazali, Spółka będzie posiadała bezpośrednią kontrolę nad częścią zasobów technicznych i rzeczowych wykorzystywanych przy realizacji Umów, ale nie nad wszystkimi zasobami zaangażowanych podmiotów trzecich, jest to więc dość wybiórcza kontrola. Bezpośrednia kontrola Spółki występuje wtedy, gdy dany zasób jest oddany do dyspozycji Spółki na potrzeby realizacji prac i pozostaje wykorzystywany zgodnie z instrukcjami oraz harmonogramem ustalanym przez Spółkę, jak również wtedy, gdy ponosi ona odpowiedzialność operacyjną za sposób użycia danego zasobu w ramach realizacji Umów, w szczególności decyduje o jego zaangażowaniu do poszczególnych czynności, koordynuje jego wykorzystanie oraz nadzoruje przebieg prac z jego użyciem. Natomiast brak bezpośredniej kontroli występuje wtedy, gdy zasób pozostaje elementem samodzielnie świadczonej usługi przez podmiot trzeci, a Spółka korzysta jedynie z rezultatu tej usługi, bez przejęcia bieżącego zarządzania danym środkiem technicznym ani personelem go obsługującym. W Państwa sytuacji należy zauważyć, że nie można natomiast wywieść bezpośredniej kontroli nad zapleczem technicznym Podwykonawców oraz Podmiotów powiązanych na podstawie ustalonych zasad świadczenia usług, które określone są pomiędzy stronami każdego tego rodzaju umowy i uprawnieniu do żądania spełnienia warunków ustalonych przez strony umowy. Z ustalonych między stronami umowy zasad i żądania świadczenia określonej jakości usług nie można wywodzić, że jest sprawowana bezpośrednia kontrola nad zapleczem technicznym Podmiotu powiązanego oraz Podwykonawców w Polsce, mając również na uwadze przedmiot umowy. Jednocześnie Spółka nie będzie sprawować bezpośredniej kontroli nad zasobami osobowymi Podwykonawców ani Spółek projektowych, w szczególności Spółka nie będzie wydawać żadnych poleceń ani wytycznych dotyczących codziennego wykonywania obowiązków przez pracowników (pracowników, zleceniobiorców, współpracowników) Podwykonawców (pracownicy Spółki mogą jedynie nadzorować lub koordynować prace Podwykonawców w zakresie niezbędnym do realizacji Usług). Jednocześnie część personelu Podwykonawców pracującego w Polsce będzie zakwaterowana na pokładzie HLV należącego do Podmiotu powiązanego. Natomiast oddelegowany przez Podmiot powiązany superintendent oraz kapitan HLV mogą podejmować decyzje operacyjne dotyczące realizacji Projektów. Jak wskazali Państwo kapitan HLV może podjąć decyzję wstrzymującą pracę ze względów bezpieczeństwa. Przy czym jednak wszystkie decyzje strategiczne związane z działalnością Spółki podejmowane są przez Spółkę z terytorium Holandii. Zatem relacja pomiędzy Spółką a Podwykonawcami i Podmiotami powiązanymi stanowi standardową współpracę gospodarczą, w której odbiorca tj. Spółka określa jak świadczenie powinno zostać wykonane i jakie są jego oczekiwania co do jakości świadczenia. Współpraca ta opiera się na standardowych instrukcjach i relacjach rynkowych. Mając na uwadze powyższe należy uznać, że Spółka nie posiada kontroli nad zapleczem personalnym i technicznym/rzeczowym Podmiotów powiązanych oraz Podwykonawców porównywalnej do tej jaką sprawuje nad zapleczem własnym.
Co również istotne wszelkie kluczowe decyzje strategiczne dotyczące działalności Spółki podejmowane są w jej siedzibie, poza Polską. Ponadto, jak wynika z wniosku czynności realizowane w Polsce polegające na transporcie i instalacji fundamentów oraz morskich stacji elektroenergetycznych w ramach realizacji projektów farm wiatrowych (…) w polskiej wyłącznej strefie ekonomicznej stanowią jedynie kontynuację rozpoczętego już w kraju siedziby Spółki procesu, w ramach którego wykonane zostały „wstępne prace” polegające na początkowych przygotowaniach do Projektów (przykładowo w zakresie zarządzania projektem i inżynierii oraz zapewnienia dostępności kluczowych podwykonawców do realizacji Usług) oraz wstępnych rezerwacji statków, niezbędnych do realizacji Usług. Działalność, jaka jest prowadzona w Polsce nie cechuje się samodzielnością w stosunku do działalności siedziby przedsiębiorstwa. Wobec tego środki, które angażowane są w Polsce stanowią niezbędne minimum, aby zakończyć Projekty rozpoczęte jeszcze w kraju siedziby, a nie mogą być traktowane jako wystarczające do samodzielnego świadczenia usług.
Dodatkowo, jak Państwo wskazali działania instalacyjne w ramach obecnych Projektów planowane są do realizacji w Polsce w łącznym okresie około 13 miesięcy liczonym od planowanego przybycia na terytorium Polski 23 kwietnia 2026 r. Okres ten obejmuje zarówno aktywne fazy prac, jak i ewentualne okresy oczekiwania/przestojów, obejmując prace wykonywane przez Spółkę, jak również jej Podwykonawców i Podmioty powiązane. Co warte również odnotowania działalność Spółki w Polsce ma charakter projektowy i jest ograniczona do wykonania Umów dotyczących Projektów B. i C. Spółka nie utrzymuje w Polsce stałej struktury akwizycyjnej oraz nie prowadzi na terenie Polski odrębnych działań nakierowanych na pozyskiwanie kolejnych analogicznych kontraktów (np. lokalne biuro sprzedaży czy stałe zaplecze dla udziału w przetargach). Realizacja Projektów będzie stanowiła pierwszą aktywność Spółki na terytorium Polski. Obecnie nie są prowadzone żadne prace w mające na celu realizację podobnych/zbliżonych/analogicznych świadczeń na terytorium Polski, chociaż Spółka nie może tego wykluczyć w przyszłości.
W konsekwencji nie można zatem uznać, że działalność gospodarcza prowadzona przez Spółkę w Polsce ma charakter stały, wyrażony w szczególności jako zamiar podatnika co do prowadzenia działalności z tego miejsca w sposób permanentny/długofalowy. Dla uznania, że dany podmiot posiada na terytorium Polski stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej decydujący jest m.in. fakt, że struktura funkcjonująca przez określony czas charakteryzuje się wystarczającą stałością, a nie została założona dla potrzeb przemijających/tymczasowych. Stałość prowadzonej działalności musi być odnoszona do czynnika czasu, czyli do długości okresu działalności, do jej zamierzonej lub faktycznej powtarzalności i systematyczności. Zatem mimo, że Spółka będzie dysponować pewnymi zasobami personalnymi oraz technicznymi na potrzeby realizacji Projektów, nie można uznać, że w analizowanym przypadku zostanie spełnione kryterium stałości prowadzonej działalności na terytorium kraju.
Zatem mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że Spółka nie będzie posiadać stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium Polski. Przy czym wskazać również należy, że jak wynika z powyższej analizy w przedmiotowej sprawie nie zostało spełnione przede wszystkim kryterium stałości, które jest jednym z głównych warunków konstytuujących powstanie stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej. Natomiast fakt, że decyzje o charakterze zarządczym nie są podejmowane na terytorium kraju był jedynie dodatkową przesłanką potwierdzającą fakt nieposiadania przez Spółkę stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium Polski.
Tym samym Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 uznaję za prawidłowe.
Przechodząc do Państwa wątpliwości związanych z określeniem, który z podatników, tj. świadczący usługę czy jej nabywca jest zobowiązany do rozliczenia podatku VAT należy zwrócić uwagę na treść powołanego przez Państwa art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, zgodnie z którym:
Podatnikami są również osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne nabywające usługi, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:
a) usługodawcą jest podatnik nieposiadający siedziby działalności gospodarczej oraz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju, a w przypadku usług, do których stosuje się art. 28e, podatnik ten nie jest zarejestrowany zgodnie z art. 96 ust. 4,
b) usługobiorcą jest:
Według art. 17 ust. 2 ustawy:
W przypadkach wymienionych w ust. 1 pkt 4 i 5, usługodawca lub dokonujący dostawy towarów nie rozlicza podatku należnego.
Powołany art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy wprowadza mechanizm tzw. odwrotnego obciążenia, który polega na opodatkowaniu świadczenia usług przez nabywcę usług. Warunkiem zastosowania odwrotnego obciążenia na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy jest spełnienie warunków dotyczących usługodawcy jak i usługobiorcy. Jednocześnie, aby wystąpił import usług, miejsce świadczenia usługi nabywanej przez podatnika od podatnika zagranicznego musi znajdować się na terytorium Polski.
W tym miejscu należy wskazać, że w przypadku świadczenia usług miejsce świadczenia decyduje o tym, czy dane świadczenie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w Polsce, czy też nie.
Kwestie dotyczące miejsca świadczenia przy świadczeniu usług uregulowane zostały w rozdziale 3 działu V ustawy.
Stosownie do art. 28a ustawy:
Na potrzeby stosowania niniejszego rozdziału:
1) ilekroć jest mowa o podatniku - rozumie się przez to:
a) podmioty, które wykonują samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2, lub działalność gospodarczą odpowiadającą tej działalności, bez względu na cel czy rezultat takiej działalności, z uwzględnieniem art. 15 ust. 6,
b) osobę prawną niebędącą podatnikiem na podstawie lit. a, która jest zidentyfikowana lub obowiązana do identyfikacji do celów podatku lub podatku od wartości dodanej;
2) podatnika, który prowadzi również działalność lub dokonuje transakcji nieuznawanych za podlegające opodatkowaniu dostawy towarów lub świadczenia usług zgodnie z art. 5 ust. 1, uznaje się za podatnika w odniesieniu do wszystkich świadczonych na jego rzecz usług.
Art. 28a ustawy wprowadza drugą definicję podatnika do ustawy. Definicja ta ma zastosowanie tylko w przypadku ustalenia miejsca świadczenia usług. Podatnikiem według tej regulacji jest osoba wykonująca samodzielnie działalność gospodarczą. Ustawodawca odwołuje się w tym celu do definicji działalności gospodarczej ustalonej w art. 15 ust. 2 ustawy. Za podatników są uznawane również podmioty wykonujące działalność gospodarczą zgodnie z regulacjami innych państw członkowskich oraz państw trzecich.
Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 28b ust. 1 ustawy:
Miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 2-4 oraz art. 28e, art. 28f ust. 1 i 1a, art. 28g ust. 1, art. 28i, art. 28j ust. 1 i 2 oraz art. 28n.
Jak stanowi ust. 2 art. 28b ustawy:
W przypadku, gdy usługi są świadczone dla stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej podatnika, które znajduje się w innym miejscu niż jego siedziba działalności gospodarczej, miejscem świadczenia tych usług jest to stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej.
Z niniejszych przepisów ustawy wynika zatem, że co do zasady, usługa świadczona na rzecz podatnika w rozumieniu art. 28a ustawy inna niż wskazana w art. 28e, art. 28f ust. 1 i 1a, art. 28g ust. 1, art. 28i, art. 28j ust. 1 i 2 oraz art. 28n ustawy podlega opodatkowaniu w miejscu siedziby działalności gospodarczej usługobiorcy, chyba że jest świadczona dla stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej usługobiorcy, które znajduje się w innym miejscu niż jego siedziba działalności gospodarczej, wówczas miejscem świadczenia tej usługi jest stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, dla którego ta usługa jest świadczona.
Z powyższych przepisów wynika, że co do zasady miejscem świadczenia usług na rzecz podatnika prowadzącego działalność gospodarczą jest miejsce, w którym podatnik ten posiada swoją siedzibę. Odstępstwem od tej ogólnej zasady jest opodatkowanie świadczonej temu nabywcy usługi z uwzględnieniem jego stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w innym kraju niż jego siedziba.
Ponadto należy wskazać, że od ogólnej zasady zawartej w art. 28b ust. 1 ustawy ustawodawca przewidział szereg odstępstw, na podstawie których miejsce świadczenia pewnych usług - ściśle określonych w przepisach ustawy - ustala się w sposób szczególny.
I tak, zgodnie z art. 28e ustawy:
Miejscem świadczenia usług związanych z nieruchomościami, w tym usług świadczonych przez rzeczoznawców, pośredników w obrocie nieruchomościami, usług zakwaterowania w hotelach lub obiektach o podobnej funkcji, takich jak ośrodki wczasowe lub miejsca przeznaczone do użytku jako kempingi, użytkowania i używania nieruchomości oraz usług przygotowywania i koordynowania prac budowlanych, takich jak usługi architektów i nadzoru budowlanego, jest miejsce położenia nieruchomości.
Przepis art. 28e ustawy stanowi wyjątek od zasady, przyjmując jako kryterium nie usytuowanie podmiotu, lecz przedmiotu, którym jest nieruchomość. Usługi, które jej wprost dotyczą, mają być opodatkowane według jej miejsca położenia. Kryterium położenia nieruchomości jest tu zatem decydujące - determinuje ono docelowo miejsce opodatkowania usługi związanej z daną nieruchomością. Co istotne, zasada wyrażona w art. 28e ustawy obejmuje wyłącznie usługi, które dotyczą konkretnej nieruchomości - jedynie wówczas można w praktyce zastosować opodatkowanie w miejscu położenia nieruchomości.
Ustawa nie zawiera definicji pojęcia „nieruchomość” oraz pojęcia „usługi związanej z nieruchomościami”. Niemniej jednak ustawodawca unijny wychodząc naprzeciw oczekiwaniom państw członkowskich wprowadził Rozporządzeniem Wykonawczym Rady (UE) nr 1042/2013 z dnia 7 października 2013 r. (Dz. Urz. UE L Nr 284, s. 1) zmianę do Rozporządzenia Wykonawczego Rady (UE) nr 282/2011 z dnia 15 marca 2011 r. ustanawiającego środki wykonawcze do Dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 77, str. 1, z późn. zm.) - zwanego dalej rozporządzeniem 282/2011 - pojęcie „nieruchomość”, jak również wyjaśnił, na czym polegają „usługi związane z nieruchomościami”.
Zgodnie z art. 13b rozporządzenia 282/2011:
Do celów stosowania dyrektywy 2006/112/WE za „nieruchomość” uznaje się:
a) każdą określoną część ziemi, na jej powierzchni lub pod jej powierzchnią, która może stać się przedmiotem własności i posiadania;
b) każdy budynek lub każdą konstrukcję przytwierdzone do gruntu lub w nim osadzone powyżej lub poniżej poziomu morza, których nie można w łatwy sposób zdemontować lub przenieść;
c) każdy zainstalowany element stanowiący integralną część budynku lub konstrukcji, bez którego budynek lub konstrukcja są niepełne, taki jak drzwi, okna, dachy, schody i windy;
d) każdy element, sprzęt lub maszynę zainstalowane na stałe w budynku lub konstrukcji, które nie mogą być przeniesione bez zniszczenia lub zmiany budynku lub konstrukcji.
W myśl art. 31a ust. 1 rozporządzenia 282/2011:
Usługi związane z nieruchomościami, o których mowa w art. 47 dyrektywy 2006/112/WE, obejmują jedynie te usługi, które mają wystarczająco bezpośredni związek z daną nieruchomością. Usługi uważa się za mające wystarczająco bezpośredni związek z nieruchomością w następujących przypadkach:
a) gdy wywodzą się z nieruchomości, a dana nieruchomość stanowi element składowy usługi i jest elementem centralnym oraz niezbędnym z punktu widzenia świadczonych usług;
b) gdy są świadczone w odniesieniu do nieruchomości lub dla niej przeznaczone i mają na celu zmianę prawnego lub fizycznego stanu danej nieruchomości.
Jak stanowi art. 31a ust. 2 rozporządzenia 282/2011:
Ustęp 1 obejmuje w szczególności
a) opracowanie planów budynku lub jego części przeznaczonych na określoną działkę, bez względu na to, czy budynek został wzniesiony;
b) świadczenie usług nadzoru budowlanego lub ochrony na miejscu;
c) wznoszenie budynku na terenie oraz prace budowlane i rozbiórkowe dotyczące budynku lub jego części;
d) budowę stałych struktur na terenie, jak również prace budowlane i rozbiórkowe dotyczące stałych struktur, takich jak systemy rurociągów gazowych, wodnych, kanalizacyjnych i podobnych;
e) prace terenowe, łącznie z usługami rolniczymi, takimi jak orka, siew, nawadnianie i nawożenie;
f) badanie i ocenę ryzyka dla nieruchomości i jej stanu;
g) szacowanie wartości nieruchomości, łącznie z przypadkami, kiedy taka usługa jest wymagana na potrzeby ubezpieczenia, w celu ustalenia wartości nieruchomości jako zabezpieczenia kredytu lub w celu oszacowania ryzyka i strat w przypadku sporów;
h) wynajem lub wydzierżawianie nieruchomości inne niż opisane w ust. 3 lit. c), łącznie z przechowywaniem towarów w wyznaczonej do tego określonej części nieruchomości przeznaczonej do wyłącznego użytku przez usługobiorcę;
i) świadczenie usług zakwaterowania w sektorze hotelarskim lub sektorach o podobnej funkcji, takich jak ośrodki wczasowe lub miejsca przeznaczone do użytku jako kempingi, łącznie z prawem do przebywania w określonym miejscu na podstawie praw do korzystania z nieruchomości w oznaczonym czasie i podobnych;
j) przyznanie lub przeniesienie praw innych niż objęte lit. h) oraz i) do wykorzystania nieruchomości w całości lub w części, łącznie z zezwoleniem na korzystanie z części nieruchomości, np. udzielanie pozwoleń na połów lub polowanie, przyznawanie dostępu do poczekalni w portach lotniczych lub korzystanie z infrastruktury, za którą pobiera się opłaty, takiej jak most lub tunel;
k) utrzymanie, remont i naprawę budynku lub jego części, łącznie z takimi pracami jak sprzątanie, układanie płytek, tapetowanie i układanie parkietu;
l) utrzymanie, remont i naprawę stałych struktur, takich jak systemy rurociągów gazowych, wodnych, kanalizacyjnych i podobnych;
m) instalację lub montaż maszyn lub sprzętu, które po zainstalowaniu lub zamontowaniu są uznane za nieruchomość;
n) utrzymanie i naprawę oraz kontrolę maszyn lub sprzętu, jak również nadzór nad maszynami lub sprzętem, jeżeli maszyny lub sprzęt są uznane za nieruchomość;
o) zarządzanie nieruchomościami inne niż zarządzanie portfelem inwestycji w nieruchomości objęte ust. 3 lit. g), obejmujące obsługę nieruchomości komercyjnej, przemysłowej lub mieszkalnej przez właściciela nieruchomości lub na jego rzecz;
p) pośrednictwo w sprzedaży, dzierżawie lub wynajmie nieruchomości oraz ustanowieniu lub przeniesieniu określonych udziałów w nieruchomościach lub praw rzeczowych dotyczących nieruchomości (bez względu na to, czy są one traktowane jako majątek rzeczowy, czy nie), inne niż pośrednictwo objęte ust. 3 lit. d);
q) usługi prawne związane z przeniesieniem tytułu do nieruchomości, ustanowieniem lub przeniesieniem określonych udziałów w nieruchomościach lub praw rzeczowych dotyczących nieruchomości (bez względu na to, czy są one traktowane tak jak rzeczy), takie jak czynności notarialne lub sporządzanie umów kupna lub sprzedaży nieruchomości, nawet jeżeli transakcja, w wyniku której dochodzi do zmiany stanu prawnego nieruchomości, nie zostaje przeprowadzona.
W art. 31a ust. 3 rozporządzenia 282/2011 zdefiniowano katalog przesłanek negatywnych, tj. usług które nie są uznawane za związane z nieruchomościami:
Ustęp 1 nie ma zastosowania do:
a) opracowania planów budynku lub jego części, jeżeli nie są one przeznaczone na określoną działkę;
b) przechowywania towarów na terenie nieruchomości, jeżeli żadna część nieruchomości nie jest przeznaczona do wyłącznego użytku przez usługobiorcę;
c) świadczenia usług reklamowych, nawet jeżeli wiąże się to z wykorzystaniem nieruchomości;
d) pośrednictwa w świadczeniu usług zakwaterowania hotelowego lub sektorach o podobnej funkcji, takich jak ośrodki wczasowe lub miejsca przeznaczone do użytku jako kempingi, jeżeli pośrednik działa w imieniu i na rzecz osoby trzeciej;
e) udostępniania miejsca na stoisko podczas targów lub wystaw, łącznie z innymi powiązanymi usługami umożliwiającymi wystawcy przedstawienie towarów, takimi jak projekt stoiska, transport i przechowywanie towarów, udostępnianie maszyn, okablowanie, ubezpieczenie i reklama;
f) instalacji lub montażu maszyn lub sprzętu, utrzymania i naprawy oraz kontroli maszyn lub sprzętu, jak również nadzoru nad maszynami lub sprzętem, które nie są lub nie stają się częścią nieruchomości;
g) zarządzania portfelem inwestycji w nieruchomości;
h) usług prawnych powiązanych z umowami, innych niż objęte ust. 2 lit. q), łącznie z doradztwem dotyczącym warunków umowy dotyczącej przeniesienia nieruchomości lub wykonania takiej umowy lub też udowodnienia istnienia takiej umowy, jeżeli takie usługi nie dotyczą przeniesienia tytułu do nieruchomości.
Zatem szczególne miejsce świadczenia określone w art. 28e ustawy dotyczy wyłącznie usług, które ściśle odnoszą się do konkretnej określonej co do miejsca położenia nieruchomości. W konsekwencji usługą związaną z nieruchomością nie jest każda dowolna usługa wykazująca chociażby najmniejszy związek z daną nieruchomością, lecz jedynie usługa która wprost odnosi się do konkretnej (określonej co do położenia) nieruchomości będącej też centralnym punktem usługi bądź też, ma na celu zmianę prawnego lub fizycznego stanu konkretnej (określonej co do położenia) nieruchomości.
Jak wynika z wniosku będziecie Państwo na rzecz Spółek Projektowych dokonywali świadczeń polegających na transporcie i instalacji fundamentów oraz morskich stacji elektroenergetycznych w ramach realizacji dwóch projektów farm wiatrowych na (...) w polskiej wyłącznej strefie ekonomicznej. Proces realizacji świadczeń wygląda następująco:
1. Faza przygotowawcza (prace wstępne) - zarządzanie projektem, zarządzanie HSE, zarządzanie współpracą między uczestnikami projektu, czynności weryfikacyjne, przygotowanie założeń projektowych, obliczeń i metod instalacyjnych, identyfikacja zakresów do podzlecenia, zapewnienie dostępności kluczowych podwykonawców oraz wstępne rezerwacje statków.
2. Prace inżynieryjne - inżynieria instalacyjna i inżynieria transportowa, przygotowanie dokumentów technicznych, procedur, instrukcji, dokumentacji powykonawczej, planów jakościowych i dokumentacji niezbędnej do wykonania prac na morzu.
3. Zakupy/wytworzenie/dostawa materiałów - zakup lub wytworzenie struktur transportowych, narzędzi, materiałów zużywalnych i innych elementów potrzebnych do realizacji kontraktu; zabezpieczenie usług i sprzętu od podwykonawców.
4. Organizacja placu składowego/portu przeładunkowego (jeżeli jest potrzebny) - wyładunek, przeładunek, składowanie pośrednie oraz przeniesienie jednostek przed transportem do lokalizacji na morzu.
5. Mobilizacja i gotowość morska - przygotowanie zespołu instalacyjnego i statków pomocniczych, uruchomienie sprzętu, testy, pozwolenia, instrukcje mobilizacyjne i gotowość operacyjna do rozpoczęcia prac.
6. Załadunek/przekazanie - załadunek jednostek z placu wytwórczego lub placu składowego na statek instalacyjny/statek ciężkiego podnoszenia/statek transportowy/barkę oraz realizacja uzgodnionych punktów przekazania.
7. Transport morski - przewóz jednostek do dedykowanej lokalizacji na morzu na (…).
8. Instalacja na morzu - wykonanie właściwych prac instalacyjnych przy wykorzystaniu dedykowanych zespołów instalacyjnych dla (…); w tej fazie mieszczą się m.in. wbijanie pali, podnoszenie, pomiary i pozycjonowanie, ograniczanie hałasu, szybkie łączenie, zalewanie zaprawą/skręcanie/
napinanie oraz inne specjalistyczne czynności pomocnicze.
9. Czynności końcowe/odbiór - wykonanie czynności końcowych dla danego etapu, pomiary powykonawcze po instalacji, raportowanie dzienne, a następnie uzyskanie świadectwa odbioru etapu/świadectwa odbioru.
10. Zakończenie/dokumentacja końcowa/zamknięcie/demobilizacja - wydanie dokumentacji końcowej, zamknięcie kontraktu i demobilizacja zespołu morskiego po zakończeniu prac w danym sezonie/w ramach kontraktu.
Dla każdego projektu zakres obejmuje zainstalowanie (…), 1 konstrukcji wsporczej (…) oraz 1 modułu górnego (…).
W celu prawidłowego opodatkowania realizowanych przez Państwa świadczeń, o których mowa we wniosku, należy ustalić miejsce ich świadczenia, jednakże żeby tego dokonać konieczne jest w pierwszej kolejności zidentyfikowanie z jakimi świadczeniami, w ramach których wchodzi wiele czynności opisanych we wniosku, mamy do czynienia. Zatem w okolicznościach przedmiotowej sprawy należy rozważyć kwestię tzw. świadczeń złożonych.
Co do zasady każde świadczenie dla celów opodatkowania podatkiem od towarów i usług powinno być traktowane jako odrębne i niezależne, jednak w sytuacji, gdy jedna usługa obejmuje z ekonomicznego punktu widzenia kilka świadczeń, usługa ta nie powinna być sztucznie dzielona dla celów podatkowych. Pojedyncze świadczenie ma miejsce zwłaszcza wtedy, gdy jedną lub więcej części składowych uznaje się za usługę zasadniczą, podczas gdy inny lub inne elementy traktuje się jako usługi pomocnicze, do których stosuje się te same zasady opodatkowania, co do usługi zasadniczej.
Natomiast o tym, czy mamy do czynienia z kompleksową dostawą towarów, czy z kompleksowym świadczeniem usług, powinien przesądzić element, który w ramach danego świadczenia ma charakter dominujący (zob. np. wyroki TSUE: z 2 maja 1996 r. w sprawie C-231/94, Faaborg - Gelting Linien; z 25 lutego 1999 r. w sprawie C-349/96 Card Protection Plan Ltd p-ko Commissioners of Custom and Excise; z 27 października 2005 r. w sprawie C-41/04, Levob Verzekeringen BV i OV Bank NV v Staatssecretaris van Financien, z glosą P. Selera, opubl. Lex/el. 2010). Jeżeli elementem dominującym w ramach danej transakcji jest wydanie towaru w celu przeniesienia prawa do rozporządzania nim jak właściciel, zaś pozostałe czynności mają charakter pomocniczy lub uboczny, wówczas transakcja powinna być traktowana jako dostawa towarów. Natomiast w przypadku, gdy istotą transakcji są inne czynności, to mimo, że w ramach takiej transakcji może także wystąpić wydanie towaru, powinna być ona traktowana jako świadczenie usług.
W konsekwencji, w przypadku świadczeń o charakterze złożonym o sposobie opodatkowania, decyduje to, czy w danych okolicznościach mamy do czynienia z jednym świadczeniem kompleksowym czy też z szeregiem jednostkowych świadczeń. Świadczenie o charakterze złożonym podlega opodatkowaniu według jednolitych zasad właściwych dla świadczenia głównego.
Wskazać również należy, że ani Dyrektywa 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE. L Nr 347 z 11 grudnia 2006 r. s. 1 ze zm.), zwana dalej „Dyrektywą”, ani też przepisy krajowe nie zawierają definicji świadczenia złożonego. Brak również szczególnych uregulowań dotyczących przesłanek uznawania danego świadczenia za świadczenie złożone. Ocena, w jakich okolicznościach świadczenia powiązane należy traktować jako świadczenia jednolite, kształtowana jest na bazie orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
W wyroku TSUE z 6 lipca 2006 r. w sprawie C-251/05 Talacre Beach Caravan Sales Ltd, Trybunał stwierdził, że należy dać prymat ochronie zasady nierozszerzania zwolnienia podatkowego nad traktowaniem kilku dostaw jako świadczenia złożonego, opodatkowanego wedle zasad dotyczących świadczenia głównego. Każde odstępstwo od zasadniczej stawki podatku od towarów i usług powinno być zatem interpretowane ściśle i ta ogólna zasada musi być brana bezwzględnie pod uwagę przy ocenie okoliczności konkretnej sprawy.
W pewnych jednak okolicznościach formalnie odrębne świadczenia, które mogą być wykonywane oddzielnie, a zatem, odpowiednio, prowadzić do opodatkowania lub zwolnienia, należy uważać za jednolitą czynność, gdy nie są one niezależne (np. wyrok TSUE z 2 grudnia 2010 r. w sprawie C-276/09 Everything Everywhere Ltd - pkt 23).
Orzecznictwo TSUE zawiera wskazówki dotyczące warunków jakie muszą być spełnione żeby uznać określony zespół świadczeń za świadczenie złożone.
Jedna transakcja występuje zatem wtedy, gdy dwa lub więcej elementów albo dwie lub więcej czynności, dokonane przez podatnika, są ze sobą tak ściśle związane, że tworzą obiektywnie tylko jedno niepodzielne świadczenie gospodarcze, którego rozdzielenie miałoby charakter sztuczny. Ponadto, jeżeli jedno świadczenie stanowi świadczenie główne, natomiast pozostałe świadczenia stanowią świadczenia dodatkowe/pomocnicze, to traktowane są one z punktu widzenia podatkowego tak jak świadczenie główne tj. dzielące los prawny świadczenia głównego. W szczególności świadczenie należy uznać za dodatkowe/pomocnicze w stosunku do świadczenia głównego, jeżeli nie stanowi ono dla klienta celu samo w sobie, lecz służy skorzystaniu w jak najlepszy sposób ze świadczenia głównego tj. stanowi środek do korzystania na jak najlepszych warunkach z tego świadczenia (np. wyrok TSUE z 25 lutego 1999 r. w sprawie C-349/96 Card Protection Plan Ltd - pkt 29, wyrok z 27 września 2012 r. w sprawie C-392/11 - pkt 16; wyrok z 17 stycznia 2013 r., w sprawie C-224/11 - pkt 30; lub też wyrok TSUE z 27 czerwca 2013 r. w sprawie C-155/12 RR Donnelley Global Tumkey Solutions Poland sp. z o.o. - pkt 21).
Poza tym w wyroku z 21 lutego 2008 r. w sprawie C-425/06 Part Service Srl Trybunał wskazał, że aby stwierdzić, czy mamy do czynienia z tzw. usługą kompleksową, należy w pierwszej kolejności poszukiwać elementów charakterystycznych dla rozpatrywanej czynności celem określenia, czy podatnik dostarcza konsumentowi kilka odrębnych świadczeń głównych, czy też jedno świadczenie. W orzeczeniu tym Trybunał wskazał na konieczność dokonania analizy charakteru transakcji także z punktu widzenia nabywcy, z uwagi na fakt, że to właśnie perspektywa nabywcy powinna być podstawą do ustalenia, jaki był rzeczywisty charakter świadczenia. Tak również TSUE orzekł w wyroku z 10 marca 2011 r. w sprawach połączonych C-497/09, C-499/09, C-501/09 i C-502/09 Bog i inni gdzie wskazał, że: „W szczególności świadczenie należy uznać za dodatkowe w stosunku do świadczenia głównego, jeżeli nie stanowi ono dla klienta celu samo w sobie, lecz służy skorzystaniu w jak najlepszy sposób ze świadczenia głównego”.
Natomiast w wyroku z 27 października 2005 r. w sprawie C-41/04 Levob Verzekeringen BV, OV Bank NV, Trybunał wskazał, że art. 2 (1) VI Dyrektywy „należy interpretować w ten sposób, że jeżeli dwa lub więcej niż dwa świadczenia (lub czynności) dokonane przez podatnika na rzecz konsumenta, rozumianego jako konsumenta przeciętnego, są tak ściśle związane, że obiektywnie tworzą one w aspekcie gospodarczym jedną całość, której rozdzielenie miałoby sztuczny charakter, to wszystkie te świadczenia lub czynności stanowią jednolite świadczenie do celów stosowania podatku od wartości dodanej”.
Powyższe oznacza, że dla oceny, czy w danej sytuacji są spełnione przesłanki dla uznania danego zespołu świadczeń za jedno świadczenie kompleksowe jest ocena, czy w przypadku wydzielenia poszczególnych świadczeń, dla nabywcy będą one miały istotną wartość. Ważne jest, czy świadczenia są ze sobą ściśle powiązane w taki sposób, że samodzielnie nie przynoszą wymaganej, praktycznej korzyści z punktu widzenia przeciętnego konsumenta. Nie ma znaczenia subiektywny punkt widzenia dostawcy lub odbiorcy świadczenia. Istnienie jednego świadczenia złożonego nie wyklucza zastosowanie do poszczególnych jego elementów odrębnych cen.
Jeżeli jednak w skład świadczonej usługi wchodzić będą czynności, które nie służą wyłącznie wykonaniu czynności głównej, zasadniczej, lecz mogą mieć również charakter samoistny, to wówczas nie ma podstaw dla traktowania ich jako elementu czynności kompleksowej.
Z sytuacji przedstawionej we wniosku wynika, że będziecie Państwo dokonywać na rzecz Spółek Projektowych świadczenia, na które będą składać się czynności takie jak: zarządzanie pracami instalacyjnymi, w tym zarządzanie zdrowiem, bezpieczeństwem i środowiskiem; ułatwienie działań weryfikacyjnych; prace inżynieryjne; zamówienia i/lub produkcja niezbędna do ukończenia zlecenia objętego Umowami; pomoc Spółkom Projektowym i innym wykonawcom w związku ze świadczonymi Usługami; zaopatrzenie, logistyka i dostawa materiałów; transport i instalacja; zapewnienie dźwigu oraz niezbędnego sprzętu na miejscu montażu; sporządzenie dokumentacji końcowej wykonanych prac; działania związane z zamknięciem kontraktu.
Czynności wykonywane w ramach Umów są ze sobą ściśle związane funkcjonalnie i gospodarczo - choć niektóre czynności/zakresy mogą być podzlecane i/lub wykonywane przez Podmiot powiązany, jednak jako główny wykonawca wobec Spółek projektowych to Państwo ponosicie odpowiedzialność za zintegrowaną realizację projektu - prowadzą do jednego rezultatu ekonomicznego, jakim jest dostarczenie i zainstalowanie w lokalizacji na morzu fundamentów i morskiej stacji elektroenergetycznej zgodnie z wymaganiami kontraktowymi. Prace inżynieryjne, zakupy, logistyka, załadunek, transport, instalacja na morzu, pomiary, dokumentacja końcowa i zamknięcie kontraktu nie stanowią dla Spółek Projektowych odrębnego celu gospodarczego. Są one podporządkowane wykonaniu jednego efektu końcowego - oddania zainstalowanych jednostek w sposób pozwalający na przejęcie ich do eksploatacji i utrzymania. Brak wykonania któregokolwiek z kluczowych etapów (np. prac inżynieryjnych, mobilizacji, załadunku, transportu, wbijania pali, instalacji, czynności końcowych, dokumentacji odbiorowej) uniemożliwiałby osiągnięcie kontraktowego rezultatu końcowego.
Tym samym mając na uwadze informacje wskazane w opisie sprawy należy uznać, że wszystkie czynności realizowane przez Państwa na rzecz Spółek projektowych stanowią świadczenie złożone (kompleksowe) w postaci usług. Czynności realizowane przez Państwa są ze sobą powiązane i w aspekcie gospodarczym tworzą jedną całość, której rozdzielenie, miałoby sztuczny charakter. W analizowanej sprawie należy uznać, że elementem dominującym w kompleksowego świadczenia usług (Usługi) jest instalacja/posadowienie fundamentów i morskich stacji elektroenergetycznych w dedykowanej lokalizacji na morzu. Z kolei transport, prace inżynieryjne, zakupy, logistyka i czynności dokumentacyjne stanowią czynności pomocnicze, prowadzące do realizacji świadczenia głównego jakim jest instalacja/posadowienie fundamentów i morskich stacji elektroenergetycznych. Tym samym wszystkie czynności podejmowane przez Państwa w ramach Usług zmierzają do realizacji jednego celu. Czynności te rozpatrywane osobno nie byłyby dla Spółek projektowych racjonalne i zasadne. Zatem, czynności wykonywane przez Państwa należy uznać za jedno świadczenie kompleksowe stanowiące świadczenie usług, którego zasady opodatkowania należy ustalić na podstawie elementu dominującego w tym świadczeniu, przez które należy uznać usługi instalacji/posadowienia fundamentów i morskich stacji elektroenergetycznych.
Jednocześnie w analizowanym przypadku opisane we wniosku Usługi realizowane przez Państwa na rzecz Spółek projektowych, stanowią usługi związane z nieruchomością, o których mowa w art. 28e ustawy o podatku od towarów i usług. Jak Państwo wskazali fundamenty oraz morskie stacje elektroenergetyczne będą trwale posadowione w lokalizacji na morzu. Zakres prac obejmuje wbijanie pali oraz instalację systemu fundamentowego właściwego dla farmy wiatrowej na morzu - w miejscu, w którym jednostki będą zainstalowane na stałe. Oznacza to, że nie są to elementy przeznaczone do łatwego demontażu lub prostego przeniesienia; przeciwnie, ich funkcją jest trwałe pełnienie roli fundamentów i elementów morskiej stacji elektroenergetycznej w docelowej lokalizacji farmy wiatrowej. Ewentualne usunięcie/przeniesienie wymagałoby specjalistycznych czynności technicznych i co najmniej dodatkowych prac odtworzeniowych/przygotowawczych przed ponownym użyciem. Tym samym, miejsce świadczenia Usług (instalacji/posadowienia fundamentów i morskich stacji elektroenergetycznych) będzie ustalane na podstawie art. 28e ustawy, zgodnie z którym miejscem świadczenia ww. usług jest miejsce położenia tej nieruchomości.
Ponadto w analizowanej sprawie istotne jest, że usługi instalacji/posadowienia fundamentów i morskich stacji elektroenergetycznych będą odbywały się na obszarze polskiej wyłącznej strefy ekonomicznej. W konsekwencji w przedmiotowej sprawie istotna jest kwestia jak należy traktować obszar wyłącznej strefy ekonomicznej.
Ustawa z 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 184, dalej jako: „ustawa o ochronie granic”) nie definiuje wprost pojęcia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jednak określa jej granice, a tym samym wyznacza obszar wchodzący w skład terytorium kraju.
Jak stanowi art. 1 ustawy o ochronie granic:
Granicą Rzeczypospolitej Polskiej, zwaną dalej „granicą państwową”, jest powierzchnia pionowa przechodząca przez linię graniczną, oddzielająca terytorium państwa polskiego od terytoriów innych państw i od morza pełnego. Granica państwowa rozgranicza również przestrzeń powietrzną, wody i wnętrze ziemi.
Zgodnie z art. 3 ustawy o ochronie granic:
Granica państwowa na morzu przebiega w odległości 12 mil morskich od linii podstawowej, określonej w odrębnych przepisach, lub po zewnętrznej granicy red włączonych do morza terytorialnego.
Natomiast stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (t.j. Dz. U. z 2024 r. 1125.; dalej jako: „ustawa o obszarach morskich”):
Obszarami morskimi Rzeczypospolitej Polskiej są:
1) morskie wody wewnętrzne,
2) morze terytorialne,
3) strefa przyległa,
4) wyłączna strefa ekonomiczna
- zwane „polskimi obszarami morskimi”.
Z art. 2 ust. 2 ustawy o obszarach morskich wynika, że:
Morskie wody wewnętrzne i morze terytorialne wchodzą w skład terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
W myśl art. 15 ustawy o obszarach morskich:
Wyłączna strefa ekonomiczna jest położona na zewnątrz morza terytorialnego i przylega do tego morza. Obejmuje ona wody, dno morza i znajdujące się pod nim wnętrze ziemi.
Zgodnie z art. 17 ustawy o obszarach morskich:
Rzeczypospolitej Polskiej przysługują w wyłącznej strefie ekonomicznej:
1) suwerenne prawa w celu rozpoznawania, zarządzania i eksploatacji zasobów naturalnych, zarówno żywych, jak i mineralnych, dna morza i wnętrza ziemi pod nim oraz pokrywających je wód, a także ochrona tych zasobów oraz suwerenne prawa w odniesieniu do innych gospodarczych przedsięwzięć w strefie;
2) władztwo w zakresie:
a) budowania i użytkowania sztucznych wysp, konstrukcji i innych urządzeń,
b) badań naukowych,
c) ochrony i zachowania środowiska morskiego;
d) inne uprawnienia przewidziane w prawie międzynarodowym.
Jak stanowi art. 22 ust. 1 ustawy o obszarach morskich:
Rzeczpospolita Polska ma wyłączne prawo wznoszenia, udzielania pozwoleń na wznoszenie i wykorzystywanie w wyłącznej strefie ekonomicznej sztucznych wysp, wszelkiego rodzaju konstrukcji i urządzeń przeznaczonych do przeprowadzania badań naukowych, rozpoznawania lub eksploatacji zasobów, jak również w odniesieniu do innych przedsięwzięć w zakresie gospodarczego badania i eksploatacji wyłącznej strefy ekonomicznej, w szczególności wykorzystania w celach energetycznych wody, prądów morskich i wiatru.
Art. 22 ust. 2 ustawy o obszarach morskich stanowi, że:
Sztuczne wyspy, konstrukcje i urządzenia, o których mowa w ust. 1, podlegają prawu polskiemu.
Natomiast, zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o obszarach morskich:
Wznoszenie lub wykorzystywanie sztucznych wysp, konstrukcji i urządzeń w polskich obszarach morskich wymaga uzyskania pozwolenia ustalającego ich lokalizację oraz określającego warunki ich wykorzystania na tych obszarach.
Z kolei stosownie do art. 56 ust. 1 Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza sporządzonej w Montego Bay 10 grudnia 1982 r. (t.j. Dz. U. z 2002 r. 59 poz. 543 dalej jako: „Konwencja o prawie morza”) ratyfikowanej przez Polskę 6 listopada 1998 r.:
Państwo nadbrzeżne ma w wyłącznej strefie ekonomicznej:
a) suwerenne prawa w celu badania, eksploatacji i ochrony zasobów naturalnych, zarówno żywych, jak i nieożywionych, wód morskich pokrywających dno, a także dna morskiego i jego podziemia oraz w celu gospodarowania tymi zasobami, jak również w odniesieniu do innych przedsięwzięć w zakresie gospodarczego badania i eksploatacji strefy, takich jak wytwarzanie energii poprzez wykorzystanie wody, prądów i wiatrów;
b) jurysdykcję przewidzianą w odpowiednich postanowieniach Konwencji o prawie morza w odniesieniu do:
i. budowania i wykorzystywania sztucznych wysp, instalacji i konstrukcji;
ii. badań naukowych morza;
iii. ochrony i zachowania środowiska morskiego;
c) inne prawa i obowiązki przewidziane w niniejszej konwencji.
W myśl art. 60 ust. 1 Konwencji o prawie morza:
Państwo nadbrzeżne ma w wyłącznej strefie ekonomicznej wyłączne prawo budowania oraz wydawania pozwoleń i przepisów dotyczących budowy, eksploatacji i wykorzystywania:
a) sztucznych wysp;
b) instalacji i konstrukcji dla celów przewidzianych w artykule 56 i dla innych celów gospodarczych;
c) instalacji i konstrukcji, które mogą zakłócać wykonywanie przez państwo nadbrzeżne swoich uprawnień w strefie.
Na podstawie art. 60 ust. 2 Konwencji o prawie morza:
Państwo nadbrzeżne posiada wyłączną jurysdykcję nad takimi sztucznymi wyspami, instalacjami i konstrukcjami, łącznie z jurysdykcją w zakresie wydawania ustaw i innych przepisów prawnych w sprawach celnych, skarbowych, sanitarnych i imigracyjnych, a także w sprawach bezpieczeństwa.
Powołane wyżej przepisy wskazują, że wyłączna strefa ekonomiczna stanowi obszar znajdujący się poza terytorium państwa, w którym jednak państwo może wykonywać ograniczoną jurysdykcję (określone prawa suwerenne). Wyłączna strefa ekonomiczna jest obszarem o specjalnym statusie prawnym, który z jednej strony polega na sprawowaniu w niej przez państwa nadbrzeżne praw suwerennych, zaś z drugiej strony na równoległym istnieniu praw innych państw (w tym państw trzecich), a konkretnie praw wynikających z postanowień Konwencji o prawie morza, odnoszących się do morza otwartego i mówiących o wolności mórz. W wyłącznej strefie ekonomicznej obowiązuje określony reżim prawny, wskazujący zakres jurysdykcji i praw państwa nadbrzeżnego oraz praw i wolności innych państw w tym obszarze. Zgodnie z art. 56 ust. 1 lit. b Konwencji o prawie morza, państwo nadbrzeżne ma w wyłącznej strefie ekonomicznej jurysdykcję przewidzianą w odpowiednich postanowieniach tej Konwencji, w odniesieniu do budowania i wykorzystania sztucznych wysp, instalacji i konstrukcji. Zakres tej jurysdykcji został natomiast sprecyzowany m.in. w art. 60 ust. 1 Konwencji o prawie morza. Z kolei w prawie krajowym uprawnienia przyznane państwu nadbrzeżnemu w tym przepisie Konwencji zostały dookreślone w art. 23 ust. 1 ustawy o obszarach morskich. Jednocześnie należy uznać, że morska farma wiatrowa zalicza się do konstrukcji, o których mowa w art. 60 ust. 1 Konwencji o prawie morza i art. 23 ust. 1 ustawy o obszarach morskich. Tym samym, realizowanie przez państwo nadbrzeżne uprawnień w zakresie przyznanej mu jurysdykcji wobec sztucznych wysp, instalacji i konstrukcji zlokalizowanych w wyłącznej strefie ekonomicznej, uzależnione jest od obowiązywania w prawie krajowym odpowiednich przepisów, mających zastosowanie w jego wyłącznej strefie ekonomicznej.
Kwestia opodatkowania czynności wykonywanych na terenie wyłącznej strefy ekonomicznej była przedmiotem orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W wyroku z 29 marca 2007 r. w sprawie C-111/05 Aktiebolaget NN TSUE ocenił traktowanie do celów podatku VAT położenia kabla światłowodowego, którego część przebiegała przez wyłączną strefę ekonomiczną i szelf kontynentalny. TSUE stwierdził, że suwerenność państwa nadbrzeżnego w wyłącznej strefie ekonomicznej oraz w odniesieniu do szelfu kontynentalnego ma charakter tylko funkcjonalny i jako taki ogranicza się do prawa prowadzenia badań i eksploatacji, o których mowa w art. 56 i 77 Konwencji o prawie morza. Skoro dostawy i układania podmorskiego kabla nie ma pośród rodzajów działalności wymienionych enumeratywnie w tych przepisach, część czynności wykonywana w wyłącznej strefie ekonomicznej i na szelfie kontynentalnym nie jest objęta zakresem suwerenności państwa nabrzeżnego. Z powyższego wynika, że ta część transakcji nie może być uznana za wykonaną na terytorium kraju, w rozumieniu art. 2 pkt 1 Szóstej dyrektywy.
Zatem z ww. orzeczenia wynika, że dla celów dostaw i świadczenia usług bezpośrednio związanych z rodzajami działalności, o których mowa w Konwencji o prawie morza, a do których państwa członkowskie mają suwerenne prawo, wyłączna strefa ekonomiczna jest uznawana za część ich terytorium.
Tym samym z powołanych powyżej przepisów wynika, że w zakresie działalności dotyczącej budowy i wykorzystania m.in. morskich farm wiatrowych, wykonanie jurysdykcji odbywa się na podstawie przepisów obowiązujących w prawie krajowym, a tym samym w zakresie tej działalności wyłączną strefę ekonomiczną należy uznać za część terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Powyższa zasada odnosi się do wszelkich Państwa działań związanych z realizacją inwestycji w postaci budowy morskich farm wiatrowych wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Jak bowiem wynika z art. 22 ust. 1 ustawy o obszarach morskich, wyłączne prawo Rzeczpospolitej Polskiej w wyłącznej strefie ekonomicznej dotyczy nie tylko wznoszenia i udzielania pozwoleń na wznoszenie i wykorzystanie określonych obiektów do przeprowadzania badań naukowych, rozpoznawania lub eksploatacji zasobów, ale dotyczy również przedsięwzięć w zakresie gospodarczego badania i eksploatacji wyłącznej strefy ekonomicznej (np. wykorzystania wiatru w celach energetycznych).
W zakresie kompleksowych Usług (instalacji/posadowienia fundamentów i morskich stacji elektroenergetycznych) wykonywanych przez Państwa na rzecz Spółek projektowych za terytorium kraju, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy należy uznać polską wyłączną strefę ekonomiczną, w przypadku czynności wykonywanych w tej strefie. W związku z tym, świadczone przez Państwa Usługi będą podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT na terytorium Polski.
Odnośnie Państwa wątpliwości związanych z rozliczeniem podatku VAT z tytułu świadczonych Usług na terytorium Polski należy wskazać, że co do zasady, podmiotem zobowiązanym do rozliczenia podatku VAT należnego jest podatnik, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy, czyli podmiot, który samodzielnie prowadzi działalność gospodarczą, tj. dokonuje odpłatnej dostawy towarów oraz odpłatnego świadczenia usług na terytorium kraju. Niemniej jednak w przypadku spełnienia warunków określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy podatnikiem staje się usługobiorca, jeśli dokonał on nabycia usług od usługobiorcy spoza terytorium Polski (nieposiadającym siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju). Przepis ten wprowadza mechanizm tzw. odwrotnego obciążenia, który polega na opodatkowaniu transakcji przez nabywcę towarów lub nabywcę usług. Przy czym, aby uznać usługobiorcę za podatnika zobowiązanego do rozliczenia podatku, zagraniczny usługodawca nie może być zarejestrowany w Polsce dla celów VAT (w przypadku świadczenia usług, do których stosuje się art. 28e ustawy), jak również nie powinien posiadać siedziby oraz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce. Z kolei, usługobiorca powinien być podatnikiem, o którym mowa w art. 15 ustawy posiadającym siedzibę lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce lub osobą prawną niebędącą podatnikiem, o którym mowa w art. 15 ustawy posiadającą siedzibę na terytorium kraju i zarejestrowanym zgodnie z art. 97 ust. 4 ustawy.
W przedmiotowej sprawie Spółka będzie realizowała Usługi na rzecz Spółek projektowych, polskich podmiotów zarejestrowanych na terytorium Polski jako podatnicy VAT czynni, dla których miejsce świadczenia ustalane jest zgodnie z art. 28e ustawy. Do świadczonych przez Spółkę Usług nie będzie miał zatem zastosowania art. 28b ustawy. Przedmiotowe Usługi podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na terytorium Polski na podstawie art. 28e ustawy. Przy tym, Spółka nie posiada siedziby na terytorium Polski i jednocześnie, jak ustaliłem stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto, jak wskazali Państwo we wniosku Spółka nie jest zarejestrowana w Polsce dla celów VAT. Spełniona jest więc przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy. Natomiast Spółki projektowe, posiadają siedziby działalności gospodarczej w Polsce i są zarejestrowanymi podatnikami VAT, więc spełniony jest także warunek, wynikający z art. 17 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy odnoszący się do usługobiorcy. Zatem, w analizowanej sprawie będą spełnione przesłanki wynikające z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Tym samym, nie będziecie Państwo podatnikiem zobowiązanym do rozliczenia podatku należnego z tytułu wykonywanych Usług opodatkowanych na terytorium Polski.
W konsekwencji Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 3 uznaję za prawidłowe.
Tym samym, skoro uznałem, że Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest prawidłowe, wskazać należy, że nie wydaje się interpretacji w zakresie pytania nr 2, gdyż interpretacji w tym zakresie oczekiwaliście Państwo w przypadku uznania, że Spółka posiada stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium Polski.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Jednocześnie wskazuję, że interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo